Initiatiefvoorstel d.d. 5 februari 2021 van het lid Kat (D66), getiteld 'Markten op afstand'.pdf

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van ……….. Jaar

2021

Afdeling

1

Nummer

*

Publicatiedatum

*

Agendapunt

*

Datum initiatiefvoorstel

5 februari 2021

Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel van raadslid H. Kat (D66) van 5 februari 2021 getiteld: ‘Markten op afstand’ en kennisnemen van de bestuurlijke reactie. Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare

De gemeenteraad van Amsterdam

besluiten wordt gepubliceerd

gezien het initiatiefvoorstel van het raadslid Kat (D66) van 5 februari 2021, getiteld: ‘Markten op afstand’, mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie voor Financiën, Economische zaken en Duurzaamheid. besluit:

I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. De succesfactoren van de markten op afstand te onderzoeken en deze te verwerken in de beleidsvisie van de gemeente en de nieuwe Marktverordening; 2. Meerdere marktlocaties in de stad na een draagvlakmeting aan te wijzen die volgens dit principe mogen opereren zoals Ten Katemarkt en de Albert Cuypmarkt en de voortgang van deze markten te monitoren; 3. Tariefverhogingen zoveel mogelijk beperken om zo de marktondernemers door de coronacrisis heen te helpen; III. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag

Gemeentewet art. 147a, lid 1 Art. 76 Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam Initiatiefvoorstel

Op 1 maart 2016 is de Marktverordening1 in werking getreden. Artikel 4.1 lid 1 van de Marktverordening bepaalt dat het college bevoegd is tot besluiten tot het instellen, 1

https://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/XHTMLoutput/Actueel/Amsterdam/CVDR396119.html

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

wijzigen of afschaffen van een markt op afstand: een markt die wordt georganiseerd en beheerd door een natuurlijk persoon of een andere rechtspersoon dan de gemeente. De gemeente verstrekt hiertoe een vergunning. Het college wijst de periode aan waarvoor de markt op afstand wordt ingesteld, de grenzen van de markt op afstand, de waren die op de markt op afstand kunnen worden verhandeld en de dagen en uren waarop de markt op afstand wordt gehouden. Het college kan het aantal plaatsen op de markt op afstand, de soorten marktplaatsen, en de verdeling van de plaatsen over het marktterrein bepalen. De vergunninghouder bepaalt vervolgens welke marktondernemers op de markt mogen staan. Bij een markt op afstand bepaalt de organisatie de hoogte van het marktgeld en betaalt deze zelf een vergoeding aan de gemeente voor het gebruik van het marktterrein. Vanaf februari 2020 zijn de dagelijks besturen van de stadsdelen bevoegd om een markt op afstand in te stellen en te vergunnen. In de Marktvisie Amsterdam 2018-2026, door de gemeenteraad vastgesteld in september 2018, is een basis gelegd voor een stedelijke aanpak die gericht is op het stimuleren van ondernemerschap en innovatie die er toe bijdraagt dat Amsterdammers kunnen blijven beschikken over een compleet, gevarieerd en toekomstbestendig aanbod van markten.

Hierin is vastgelegd dat de gemeente in de naoorlogse woonwijken streeft naar wijkmarkten die zijn afgestemd op de behoeften in het verzorgingsgebied, het aanwezige detailhandelsaanbod en omliggende markten. Doel is te zorgen voor een optimaal voorzieningenaanbod in de wijk en het stadsdeel. Stand van zaken met de Amsterdamse markt en het beleid van de gemeente De Amsterdamse markten kennen een lange en rijke geschiedenis en spelen een belangrijke sociaal- en economische rol voor de stad. Elk jaar zorgen de markten voor zo’n 1500 voltijdsbanen, waarmee de markten een belangrijke stempel drukken op de Amsterdamse economie. Bovendien biedt de markt beginnende ondernemers de kans om op een laagdrempelige manier een zaak te kunnen starten. Helaas gaat het de afgelopen tien jaar minder goed met de Amsterdamse markten. In veel wijken kwamen meer tweeverdieners en jongeren, die statistisch gezien minder vaak een dag/weekmarkt bezoeken2. Daarnaast zorgden landelijke trends als de opkomst van grote discounters en internetwinkels voor dalende bezoekersaantallen en omzetten3. Deze trend is op landelijk niveau terug te zien in het aantal actieve marktondernemers, dat in de afgelopen tien jaar met de helft is afgenomen (van 20 000 naar 10 000 ondernemers).

Eveneens daalde het gemiddeld inkomen van de gemiddelde marktondernemer met hetzelfde percentage van 24 000 euro naar nog maar 12 000 euro op jaarbasis4. Uit gesprekken die zijn gevoerd met diverse marktondernemers blijkt dat er sinds de nieuwe marktvisie 2018-2026 nog maar weinig actie is ondernomen om het markten op afstand principe uit te voeren. Daarnaast beklagen marktondernemers zich dat het marktbureau nog geen duidelijk plan heeft hoe de tekorten aan (standplaats)vergunningen op de korte termijn kunnen worden opgelost. Het verkrijgen van een vergunning vindt plaats op basis van het anciënniteitprincipe. In de praktijk betekent dit dat er voor populaire markten als bijvoorbeeld de Albert Cuyp https://www.amsterdam.nl/ondernemen/markt-straathandel/marktvisie/ https://www.amsterdam.nl/ondernemen/markt-straathandel/marktvisie/ 4 https://www.amsterdam.nl/ondernemen/markt-straathandel/marktvisie/ 2 3

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

de wachttijden inmiddels zijn opgelopen tot ruim 30 jaar. Door dit systeem is er weinig ruimte voor nieuwkomers met innovatieve ideeën en is er nauwelijks onderlinge concurrentie. Daarbij zorgt het anciënniteitprincipe ervoor dat marktondernemers geen prikkel voelen om samen te werken. Bij een markten op afstand principe zou er juist wel plek ontstaan voor nieuwe spelers en krijgen bestaande spelers meer ruimte om te vernieuwen en innoveren. Als laatste legt het marktbureau teveel strenge regels op waardoor ondernemers zich niet voldoende flexibel kunnen opstellen. Zo hanteert het marktbureau voor bijvoorbeeld de Ten Kate markt de regel dat ondernemers zich minimaal 24 uur voor aanvang van de (dag) markt moeten melden voor een plek. Bij deze maatregel kunnen ondernemers niet inspelen op factoren als het weer die een belangrijke invloed hebben op de omzet. Met name ondernemers die zich richten op versproducten worden bij deze regel benadeeld aangezien zij bij slecht weer met onverkoopbare waar blijven zitten. Dat het ook anders kan laat de Reuring markt zien: De Reuring markt in de Wijk IJburg is een mooi voorbeeld van hoe het markten op afstand principe in de praktijk werkt. De Reuring markt werd voor het eerst in 2017 gehouden en kwam voort vanuit een particulier initiatief.

Sindsdien is de markt een welkome toevoeging omdat het de wijk in zowel sociaal als economisch opzicht een leefbaarder stukje Amsterdam heeft gemaakt5. In het nieuwe concept instelling besluit van het gemeentelijk marktbureau blijkt helaas onder meer dat het aantal standplaatsen (-10%), de openingstijden en het aantal dagen dat de markt er mag staan verder moet worden ingeperkt. In plaats van deze geslaagde markt als voorbeeld te nemen en de succesvolle elementen in overweging worden genomen voor andere markten kiest het stadsdeel ervoor om de regelgeving te verzwaren. Andere markten als de Albert Cuyp en de Ten-Kate markt hebben beide al voor meer dan tien jaar plannen liggen om het markten op afstand principe uit te voeren. Het OVAC (ondernemersvereniging Albert Cuyp) liet in een rapport uit 2012 goed zien hoe een markten op afstand principe snel en succesvol kan worden uitgevoerd. Ondanks de vele gesprekken met de betrokken partijen heeft het OVAC nog altijd het idee dat er 9 jaar na dato nog altijd geen veranderingen zijn doorgebracht. Effecten Coronacrisis De coronacrisis laat voor de Amsterdamse (dag/week)markten zowel winnaars als verliezers zien. Door het thuiswerken hadden mensen opeens overdag tijd om naar de markt te gaan voor boodschappen waardoor veel marktondernemers meer klandizie kregen.

Consumenten vermeden daarbij juist expres de drukte van de supermarkt en zagen de (openlucht) markten als veiligere optie. Daarbij is het besef bij veel Amsterdammers doorgedrongen dat juist in deze zware economische tijden de plaatselijke middenstand zoveel mogelijk moet worden geholpen. Het welbekende credo support your local werd dan ook massaal opgevolgd en veel lokale (essentiële) winkels als bakkers, groentezaken maar ook (food) marktkooplieden noteerden hogere omzetten. (non-food) Marktondernemers lieten dit jaar echter een verdere verslechtering in omzetten zien. Een deel van de lagere omzetten kan worden gevonden in de opkomst van online winkelen die tijdens de pandemie in een stroomversnelling is geraakt6. (non-food) Marktondernemers die nauwelijks hun waren

5

https://www.parool.nl/amsterdam/buurtbewoners-tegen-verkleinen-markt-op-ijburg~b5c1f376/

6

https://www.emerce.nl/achtergrond/de-coronacrisis-heeft-e-commerce-voorgoed-veranderd-en-hoe

3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

via het internet aanbieden misten hierbij de boot. Terwijl sommige marktondernemers hogere omzetten noteerden is de sector als geheel nog steeds herstellende van de eerste coronagolf. Met de geleden verliezen en gezien de onzekere economische toekomst is er reden genoeg om verdere tariefsverhoging zoveel mogelijk te vermijden. Voorstel D66 Met het vastgestelde beleid functioneert een markt op afstand zelfstandig, binnen de kader van het instellingsbesluit en de vergunning. Voor een goed functionerende markt is ondernemerschap van groot belang. Een goede marktondernemer houdt rekening met de veranderende consument, speelt in op nieuwe technologieën, innoveert, verduurzaamt, denkt aan kostenbeheersing, doet aan marketing en branding. De vergunninghouder bepaalt samen met de marktondernemers het profiel van een markt. Zo wordt gezorgd voor onderlinge samenwerking en collectief optreden. Er is dan sprake van professionele aansturing, enthousiasme en ondernemerschap. Met de vergunninghouder kan de gemeente samen met de aanpalende winkeliersverenigingen afspraken maken. Daarbij zou het marktbureau ook nieuwe stedelijke gebieden met veel potentie als bijvoorbeeld de Zuidas de kans beschikbaar moeten stellen als marktgebied. D66 is voorstander voor het stimuleren van private markten, ook wel ‘markten op afstand’ genoemd.

Diverse particuliere initiatieven blijken uit verschillende cases waaronder de zeer succesvolle IJ-hallen beter te werken en meer aansluiting te vinden bij de consumenten. De Reuring markt dat als particulier initiatief is opgekomen, moet om deze reden niet verder worden belemmerd door strenger beleid maar zou juist als voorbeeld moeten dienen om de bestaande regelgeving aan te passen. De gemeente zou juist de successen van de markt op afstand moeten prijzen en onderzoek moeten doen of een dergelijke vorm ook in andere gebieden kunnen worden toegepast. Markten op afstand bezetten per week immers slechts 1,9% van het aantal marktplaatsen en er is om die reden genoeg ruimte om verder te experimenteren met dit concept. Om aansluiting te houden bij de veranderingen in de omgeving ten aanzien van het type bewoners, het winkelaanbod, de overige voorzieningen en de bezoekersstromen, is de marktondernemer aan zet. Voor continue vernieuwing ook. De gemeente faciliteert en bewaakt een evenwichtig voorzieningenniveau voor inwoners. Het is nu zaak om de markten weer een perspectief te bieden. Stukken Meegestuurd

https://www.parool.nl/amsterdam/buurtbewoners-tegen-verkleinen-markt-op-ijburg~b5c1f376/ https://www.amsterdam.nl/ondernemen/markt-straathandel/marktvisie/

Ter inzage gelegd

Het lid van de gemeenteraad van Amsterdam

H. Kat (D66)

4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

5