Initiatiefvoorstel d.d. 26 februari 2021 van de leden Ceder (CU) en El Ksaihi (D66), getiteld 'Werkgevers helpen (...) door schuldpreventie'

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Jaar

2021

Afdeling

1

Nummer

<gemblnr>

Publicatiedatum

Niet invullen

Agendapunt

<agpnr>

Datum initiatiefvoorstel

26 februari 2021

Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel van de raadsleden Ceder en El Ksaihi van 26 februari 2021 getiteld: “Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie”, Met dit initiatiefvoorstel stel ik u voor het volgende besluit te nemen: Tekst van openbare

De gemeenteraad van Amsterdam

besluiten wordt gepubliceerd

gezien het initiatiefvoorstel van de raadsleden Ceder en El Ksaihi van 26 februari 2021 getiteld: “Werkgevers helpen om werknemers te helpen door schuldpreventie”, mede gezien de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel en de behandeling in de raadscommissie Werk, Inkomen & Onderwijs c.a. besluit:

I. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; II. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Te onderzoeken hoeveel bedrijven en in welke sectoren bedrijven te maken hebben met zware schuldenproblematiek bij hun medewerkers, hoeveel medewerkers van die bedrijven zware schuldenproblematiek hebben en welke impact deze schuldenproblematiek heeft op de bedrijven en hun medewerkers; 2. Te onderzoeken hoe de gemeentelijke organisatie en partners (bijv. Pantar, aanbestede diensten, etc.) als één van de grootste werkgevers van de stad op dit moment omgaat met schuldenproblematiek onder werknemers; 3. Aansluitend op de uitkomst van de onderzoeken uit bovenstaande punten te onderzoeken op welke manier bedrijven met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek in dienst actief ondersteunt, opgeleid en ingelicht kunnen worden in het signaleren van schuldenproblematiek. En welke mogelijkheden er zijn voor doorverwijzing naar schuldhulpverlening middels gesprekken met betrokken partners; 4. Naar aanleiding van de onderzoeken en in de gesprekken met betrokken partijen zoals MKB, VNO-NCW en het maatschappelijk middenveld een oproep te doen tot een Schuldenakkoord met werkgevers met veel werknemers in dienst met zware schuldenproblematiek;

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

5. In dit mogelijke Schuldenakkoord afspraken voor HR-afdelingen van bedrijven op te nemen over: welke partijen mee doen, hoe zij het beste ondersteunt en ingelicht kunnen worden, een directe lijn met de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen opstellen, op welke manier zij schuldenproblematiek kunnen signaleren en melden en al deze informatie actief te verspreiden onder werkgevers. III. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel. Wettelijke grondslag

Art. 147a, lid 1 Gemeentewet Art. 76 Reglement van orde gemeenteraad en raadscommissies Amsterdam

Initiatiefvoorstel

Inleiding Schulden hebben een impact op alle gebieden in het leven. De problematiek van schulden heeft zijn uitwerking op relaties en welzijn en het algehele functioneren in het leven. Het hebben van schulden kan daarom ook het functioneren op je werk beïnvloeden. Een werkgever kan daarnaast ook te maken krijgen met beslaglegging van het loon en daardoor op een dubbele manier te maken krijgen met de schuldenproblematiek van de werknemer. Allereerst door het functioneren en welzijn van de werknemer en vervolgens door het extra administratieve werk van de HRafdeling en gevoeligheid rondom loonbeslaglegging. In de voorbereiding hebben de fracties gesproken met onder andere Rahma el Mouden van MAS dienstverlening, zij zegt: “Mensen zijn niet bezig met hun werk aan het uitvoeren, maar aan het overleven. Ze komen bijvoorbeeld smeken om eten voor hun kinderen. Loonbeslaglegging kost veel tijd, omdat je per dossier moet werken, maar het gaat uiteindelijk om de pijn en het leed waar de mensen door heen gaan!”. Deze problemen voor werkgevers en werknemers bieden naast negatieve gevolgen echter ook kansen voor de aanpak van schuldenproblematiek.

De ChristenUnie en D66 vinden dat werkgevers ook een partner moet zijn in het signaleren van schulden en het helpen van hun werknemers naar schuldhulpverlening, en pleiten daarom voor een onderzoek naar de omvang en sectoren van schuldenproblematiek onder werknemers bij Amsterdamse werkgevers en hoe zij geholpen kunnen worden. Een logisch vervolg op deze onderzoeken zou een Schuldenakkoord zijn met werkgevers met de hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek. Vroegsignalering is essentieel Vroegsignalering is essentieel bij schuldenproblematiek. Mensen wachten gemiddeld 5 jaar voordat ze zich melden met schulden. Dat zorgt ervoor dat problemen en schulden alleen maar meer oplopen. De afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor schuldenproblematiek en de vroegsignalering daarvan. Daarin zijn al mooie stappen gezet op landelijk niveau maar ook door de gemeente Amsterdam. Vroegsignalering van schuldenproblematiek is een maatschappelijke verantwoordelijkheid die verschillende partijen kunnen dragen. In hun studie ‘Minder schade door schuld’ stelt de Argumentenfabriek dat de hoge economische en maatschappelijke kosten rondom schulden vooral veroorzaakt worden door de lange

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

duur van schuldafhandeling1. In elk rapport valt te lezen dat de schuldafhandeling sneller, efficiënter en beter moet. Goede schuldafhandeling zorgt dus voor minder maatschappelijke en economische kosten. Elke partner die daarin kan helpen is winst. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter. Hoe meer partners schulden kunnen signaleren, hoe beter. Werkgevers zijn daarom ook een belangrijke spil in vroegsignalering van schulden(problematiek). Werkgevers krijgen te maken met de schuldenproblematiek van hun werknemers als die hun financiële verplichtingen niet na kunnen komen. Een deurwaarder mag in dat geval via de rechter beslag leggen op het loon van een werknemer. De deurwaarder stuurt een beslagexploot naar de werkgever en de werkgever is daarmee verplicht (een deel van) het inkomen over te maken naar de deurwaarder. In 2018 gaf in een onderzoek van Panteia2 één op de vijf deelnemende werkgevers aan te maken hebben gehad met loonbeslaglegging. De werkgever raakt op die manier betrokken bij de schuldenproblematiek van de werknemer. En dit heeft voor beiden impact. Allereerst kost het de werkgever geld en mankracht om de loonbeslaglegging af te handelen. Daarnaast moet de werkgever ook informatie geven over het loon en de gezinssituatie van de werknemer. Dat heet ‘een verklaring’3.

Voor de werkgever is dit natuurlijk erg vervelend om te moeten doen, omdat de werknemer hoogstwaarschijnlijk in de problemen zal komen door het missen van (een deel van) het inkomen. Voor de werknemer speelt er vaak schaamte mee over het gegeven dat er sprake is van beslaglegging en de werkgever daarmee weet heeft van de problemen van de werknemer. De impact van loonbeslaglegging Een derde van de werkgevers denkt dat zij werknemers in dienst hebben die zich grote zorgen maken om hun financiële situatie, volgens een onderzoek van Panteia. Bij grote bedrijven gaat het zelfs om de helft van de werkgevers. Dit is waarschijnlijk nog een onderschatting, omdat werknemers niet graag over hun privéproblemen praten. Het is dus belangrijk om onderzoek te doen naar het aantal bedrijven in Amsterdam dat kampt met werknemers met financiële problemen en de omvang van de problematiek onder werknemers. Ook is het belangrijk om inzicht te krijgen in welke sectoren de meeste bedrijven zijn met werknemers met financiële problemen en schuldenproblematiek. Bedrijven met veel loonbeslagleggingen zijn in de praktijk over het algemeen bedrijven met veel praktisch geschoolde werknemers. Denk daarbij aan de sectoren horeca, schoonmaak, transport, bouw, industrie en logistiek. Uit de deelnemende bedrijven van de enquête over schulden bij werknemers van Panteia komen ook deze sectoren naar voren.

Een onderzoek naar de omvang en sectoren in Amsterdam onder werkgevers biedt inzicht en handvaten voor de broodnodige vervolgstappen. Deze vervolgstappen kunnen liggen in het partner maken van Amsterdamse werkgevers in vroegsignalering en terugdringen van schuldenproblematiek in de stad. Volgens het Nibud4 is het verstandig om als werknemer de werkgever te informeren over de problemen die er spelen, dan kan de werkgever mogelijk helpen met het https://www.argumentenfabriek.nl/media/3741/minder-schade-door-schuld.pdf https://www.panteia.nl/default/assets/File/Schulden%20en%20Werk%20%20deelrapport%20II%20Werknemers%20met%20schulden(1).pdf 3 https://www.juridischloket.nl/schulden-en-incasso/deurwaarder-en-beslaglegging/loonbeslag/ 4 https://www.nibud.nl/consumenten/loonbeslag/ 1 2

3

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

zoeken naar oplossingen. Deze oplossingen liggen in het signaleren en het actief doorverwijzen naar schuldhulpverleningorganisaties. Het is daarbij wel belangrijk dat de werkgever geen hulpverlener wordt, maar optreedt als een verwijzer. Een loonbeslaglegging zorgt er naast de schaamte en problemen wel voor dat werkgevers en werknemers in gesprek raken over de schuldenproblematiek. Doordat werkgever en werknemer vanwege de beslaglegging toch al in gesprek zijn over de schuldenproblematiek van de werknemer kan dit ook juist een kans bieden om de werknemer te helpen en te ondersteunen. Door bijvoorbeeld de werknemer in contact te brengen met schuldhulpverlening. De werkgever kan een spil zijn in het melden van de beslaglegging en schuldenproblematiek en daarom in vroegsignalering van schulden. De werkgever kan daarnaast het gesprek aangaan met de werknemer over schuldhulpverlening. Het staat elke werkgever natuurlijk vrij om te doen wat mogelijk en wenselijk is na de afhandeling van de loonbeslaglegging van een werknemer. Deze afhandeling komt al voor de rekening van de werkgever en zorgt voor extra kosten. Wanneer werkgevers iets willen doen in de schuldenproblematiek van hun werknemers, moeten werkgevers zich afvragen in welk stadium zij al iets kunnen en willen doen aan (voorkomen van) geldzorgen bij hun werknemers.

Denk hierbij aan:  preventie (informatie en wellicht trainingen aanbieden);  vroegsignalering (leidinggevenden trainen om signalen bij werknemers te herkennen, belemmeringen wegnemen bij werknemers om geldzorgen te bespreken)  verwijzing (concrete hulp bieden middels doorverwijzing naar gespecialiseerde hulpverleners). Het is belangrijk deze mogelijkheden tot terugdringen van schuldenproblematiek onder werknemers te onderzoeken, zodat werkgevers concreet en doelgericht kunnen handelen. De ChristenUnie en D66 zien graag een actieve(re) houding ontstaan bij werkgevers als het gaat om het terugdringen van schuldenproblematiek, als onderdeel van de maatschappelijke zorg voor de maatschappij. Werkgevers verenigd Volgens onderzoek van Panteia vinden veel werkgevers dat financiële problemen bij werknemers bespreekbaar moet zijn en willen ze hen ondersteunen. Ook volgens Rahma El Mouden, eigenaar van een bedrijf in de dienstverlening in Amsterdam, willen bedrijven graag hun medewerkers helpen met hun financiële problemen. Zij stelt dat gemeenten en bedrijven meer moeten samenwerken. Dat er bijvoorbeeld een contactpersoon komt waar bedrijven kunnen aankloppen. Het is belangrijk dat werkgevers weten hoe ze op een integere en juiste manier hun medewerkers kunnen helpen en daarin ondersteunt en ingelicht worden.

Het is belangrijk dat werkgevers niet opgezadeld worden met nog meer extra werk naast de afhandelingen van loonbeslagleggingen. Werkgevers moeten daarom volgens de ChristenUnie en D66 zoveel mogelijk ondersteunt, begeleid en ingelicht worden in de omgang met de schuldenproblematiek van hun werknemers, omdat dit kan bijdragen aan de financiële gezondheid van hun werknemers. Dit vraagt dus om onderzoek en gesprekken met de betrokken partijen en bedrijven over wat werkgevers nodig hebben om hun werknemers met financiële problemen te ondersteunen.

4

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Wanneer een werkgever een werknemer wijst op schuldhulpverlening is de kans op een herhaalde loonbeslaglegging kleiner en kan de werknemer er financieel gezonder uitkomen. Financiële gezondheid is belangrijk. Dit is winst voor de werkgever zelf, de werknemer en de maatschappij. Investeringen van werkgevers met veel werknemers met verhoogde kans op loonbeslagleggingen en schuldenproblematiek op het gebied van schuldenpreventie kan de werkgever ook iets opleveren. Informatie en/of trainingen aanbieden kan preventief werken. Maar daarnaast is vroegsignalering belangrijk voor de financiële gezondheid van werknemers en het verlagen van de kans op herhaalde loonbeslaglegging. Een doorverwijzing door werkgevers kan heel simpel zijn door hen in contact te brengen met schuldhulpverlening. De gemeente kan een essentiële rol spelen in het bij elkaar brengen van partijen, overdracht en uitwisseling van kennis en expertise en schuldpreventie onder werknemers van Amsterdamse werkgevers. In de aanpak van vroegsignalering van schulden heeft de gemeente Amsterdam het streven om met covenantpartijen van voornamelijk vaste lastenpartijen afspraken te maken over het melden van betalingsachterstanden. Deze betalingsachterstanden zijn een grote indicatie voor eventuele schuldenproblematiek.

De ChristenUnie en D66 vinden dit een mooie ontwikkeling en geloven dat deze aanpak ook ingezet kan worden door ook een akkoord met Amsterdamse werkgevers te sluiten. Dit is een mogelijkheid naar aanleiding van de onderzoeken en gesprekken met covenantpartijen. Hoewel er bijvoorbeeld al een Taalakkoord is waarbinnen ook armoede- en schuldenproblematiek ter sprake kan komen, sluit dit niet één op één aan bij de behoeften van bedrijven die mogelijk te maken hebben met werknemers die schulden hebben. Daarnaast geeft een mogelijk zelfstandig akkoord extra duidelijkheid en urgentie aan het onderwerp. En dat is hard nodig. Voorstel Daarom stellen de ChristenUnie en D66 het college voor om: 1. Te onderzoeken hoeveel bedrijven en in welke sectoren bedrijven te maken hebben met zware schuldenproblematiek bij hun medewerkers, hoeveel medewerkers van die bedrijven zware schuldenproblematiek hebben en welke impact deze schuldenproblematiek heeft op bedrijven en hun medewerkers; 2. Te onderzoeken hoe de gemeentelijke organisatie en partners (bijv. Pantar, aanbestede diensten, etc.) als één van de grootste werkgevers van de stad op dit moment omgaat met schuldenproblematiek onder werknemers; 3.

Aansluitend op de uitkomst van de onderzoeken uit bovenstaande punten te onderzoeken op welke manier bedrijven met het hoogste percentage werknemers met schuldenproblematiek in dienst actief ondersteunt, opleidt en ingelicht kunnen worden in het signaleren van schuldenproblematiek. En welke mogelijkheden er zijn voor doorverwijzing naar schuldhulpverlening middels gesprekken met betrokken partners; 4. Naar aanleiding van de onderzoeken en in de gesprekken met betrokken partijen zoals MKB, VNO-NCW en het maatschappelijk middenveld een oproep te doen tot een Schuldenakkoord met werkgevers met veel werknemers in dienst met zware schuldenproblematiek; 5

Jaar Afdeling Nummer Datum

2021 1 <gemblnr>

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad

R

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

5. In dit mogelijke Schuldenakkoord afspraken voor HR-afdelingen van bedrijven op te nemen over: welke partijen mee doen, hoe zij het beste ondersteunt en ingelicht kunnen worden, een directe lijn met de gemeentelijke schuldhulpverlening kunnen opstellen, op welke manier zij schuldenproblematiek kunnen signaleren en melden en al deze informatie actief te verspreiden onder werkgevers.

Stukken Meegestuurd Ter inzage gelegd

Bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel n.v.t. De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

D.G.M. Ceder Y. el Ksaihi

6