Initiatiefvoorstel_Bekend_maakt_bemind_-_Garmy_Khan (002).pdf

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Nummer Van Datum

Garmy en Khan 8 mei 2023

Portefeuille Agendapunt

Onderwerp Instemmen met het initiatiefvoorstel ‘Bekend maakt bemind’ van de leden Garmy en Khan

De gemeenteraad van Amsterdam besluit 1 In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel 2 het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1 ontmoetingen uit de gemeenschappen te faciliteren door onder meer: 1 rolmodellen te betrekken uit diverse levensbeschouwelijke stromingen; 2 scholen te stimuleren om ontmoetingen te organiseren; 3 te investeren in pre- en debunking van (racistische) complottheorieën; 4 te investeren in interculturele ontmoetingen via kunst en cultuur; 5 de viering van 21 maart, Dag Tegen Racisme, verder uit te breiden;

Wettelijke grondslag artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 2 van 8

Initiatiefvoorstel "Amsterdam wil een solidaire stad zijn met een vrij en ruimdenkend karakter. Een stad waarin iedereen zichzelf kan en mag zijn en waar wij voor elkaar zorgen als de ander steun nodig heeft. Een stad waar iedereen zich veilig voelt, ongeacht gender, leeftijd, geloof, culturele identiteit of seksuele oriëntatie. Een stad waarin wij discriminatie en racisme niet accepteren." - Coalitieakkoord Amsterdam 2022-26 Het is tegenwoordig niet vanzelfsprekend meer dat mensen met elkaar in gesprek komen. Het Sociaal Cultureel Planbureau concludeert dat de polarisatie zodanig is toegenomen dat het op den duur de sociale cohesie en zelfs het functioneren van de democratie aantast1. In tijden waarin polarisatie toeneemt en mensen zich ergeren over de harde toon en extreme uitingen in het politieke en publieke debat, zien wij het als onze plicht om de handen in een te slaan. In het belang van onze dierbare Amsterdam. Voor een inclusieve stad is het belangrijk om mensen samen te brengen. Onze bevolking is divers en bruist van mensen die overal vandaan komen, verschillende achtergronden hebben en samen moeten werken om in een vreedzame en goed functionerende stad te leven. Om al deze verschillende mensen te verbinden, ervoor te zorgen dat ze solidair zijn met elkaar en empathie naar elkaar tonen, is het van belang dat deze mensen samenkomen.

Het is van belang dat ze elkaar leren te begrijpen en zien wat zij met elkaar gemeen hebben. Maar ook dat ze begrijpen waarin zij verschillen en inzien hoe deze verschillen er juist voor kunnen zorgen dat onze stad floreert. Het is de voornaamste reden waarom wij dit voorstel indienen. Dit voorstel vraagt om (financiële) ondersteuning voor programma`s en bijeenkomsten die als doel hebben mensen van verschillende culturele en religieuze achtergronden samen te brengen. Samenbrengen om met elkaar in gesprek te gaan over waar ze tegenaan lopen in de stad, hoe ze elkaar kunnen ondersteunen in de stad en hoe ze solidair met elkaar kunnen zijn.

Het huidige beleid Amsterdam zet al jaren in op het bestrijden van discriminatie en racisme2. De gemeente werkt toe naar een Amsterdam waar iedereen geaccepteerd wordt en veilig is, ongeacht gender, seksuele oriëntatie, religie, leeftijd, culturele identiteit of andere kenmerken die iemand maken tot wie diegene is. Om dit te bereiken heeft de gemeente afgelopen jaren werk gemaakt van het in kaart brengen van discriminatie en racisme jegens verschillende groepen en is de gemeente onlangs gestart met de doorlopende campagne “Kom op Amsterdam!”. Verder richt de Amsterdamse aanpak op het organiseren en faciliteren van het gesprek tussen de verschillende groepen mensen in onze stad. Zo onderhoudt de gemeente structureel overleg met diverse culturele en religieuze groepen3.

1

https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2022/12/29/ergernis-over-harde-toon-en-extreme-uitingen-in-politieke-en-publieke-debat

2 Voor een totaaloverzicht van de Amsterdamse aanpak, zie: https://www.amsterdam.nl/sociaaldomein/diversiteit/antidiscriminatie/ 3 Voortgangsbrief Diversiteit en Inclusie 2022, pg. 3-4

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 3 van 8

De Amsterdamse anti-discriminatie en -racisme aanpak loopt in nationaal perspectief voorop. Echter zien de indieners nog ruimte voor groei. De huidige aanpak kent voornamelijk incidentele subsidiëring van bewezen effectieve projecten zoals het tegengaan van negatieve stereotyperingen in klaslokalen. Professionals geven echter aan dat deze inspanningen echt vruchten zal afwerpen wanneer er langdurig geïnvesteerd wordt. Daarnaast willen wij volop gebruik maken van bestaande initiatieven in de stad. Om discriminatie en racisme adequaat te kunnen bestrijden, dienen we daarom in te zetten op een structurele en effectievere methode die de knelpunten aanpakt met nieuw beleid. En dus moeten we over de grenzen van groepen en gemeentelijke portefeuilles heen kijken. Het vernieuwende aan dit voorstel is het bereiken van de gedeelde, inclusieve stad vanuit verschillende (levens)overtuigingen en opvattingen, het afbreken van muren en het voeden van solidariteit, en om bewezen effectieve programma’s langdurig te financieren. Bekeken vanuit dit kader volgen de volgende zes voorstellen:

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 4 van 8

Ad 1. Ontmoeting breekt muren af Uit onderzoek komt naar voren dat dialoog en ontmoetingsinitiatieven effectief kunnen zijn om negatieve stereotyperingen tussen groepen tegen te gaan4. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is dat het ingebed moet zijn in een lange termijnplan en subsidiëring. Het tegengaan van vooroordelen is immers iets dat binnen één dag is opgelost. In de laatste Voortgangsbrief Diversiteit en Inclusie uit januari 20225 wordt aangegeven dat het komend jaar gesprekken tussen verschillende groepen in de stad zullen worden gefaciliteerd. Dat is positief, maar dit zou structureel moeten gebeuren. Daarbij moet de gemeente ook stimuleren dat er rolmodellen uit deze groepen opstaan die de verbinding willen aangaan met andere mensen uit de stad zonder dat de gemeente dat hoeft te faciliteren. Een minderhedendemocratie functioneert alleen naar behoren als minderheden het voor elkaar opnemen. De gemeente moet dit te allen tijde blijven benadrukken en zorgdragen dat dit soort initiatieven ook organisch kunnen ontstaan. Het is hierbij van belang dat krachtige leiders uit deze groepen hierin het voortouw nemen zodat mensen bereid zijn ze te volgen en de gesprekken meer draagvlak krijgen. Dit klinkt vanzelfsprekend, maar dit is het niet.

Zo blijkt uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau dat groepen steeds meer naar zichzelf aan het keren zijn.6 Om bubbels te doorbreken en echt impact te maken, is het belangrijk om alle groepen in de stad te betrekken. Amsterdam is een diverse stad: van progressieven tot conservatieven; van atheïsten tot orthodoxen; van links tot rechts. De gemeenschappelijke noemer hierbij moet het gelijkheidsbeginsel zijn. Vanuit diens eigen levensbeschouwelijke visie moeten de principes van gelijkwaardigheid en wederzijdse acceptatie een fundamentele grondslag zijn. Dat elke groep daar op een andere manier invulling aangeeft, zien wij als bron van kracht, zolang zij de waarden omarmen van gelijkheid van iedereen – wit/zwart, gelovig/atheïst, hetero/LHBTIQ+, man/vrouw enzovoort – en dat ook actief willen uitdragen. Dan zijn zij een welkome partner om activiteiten te ontplooien voor een inclusieve stad. Diversiteit op eigen kracht is het motto. Ad 1.1 Betrek rolmodellen uit diverse levensbeschouwelijke stromingen Betrek rolmodellen vanuit diverse levensbeschouwelijke stromingen om sociale normen tegen discriminatie en racisme uit te dragen.

Onderzoek wijst uit dat het uitspreken tegen discriminatie werkt; dit is ook de reden waarom het de eerste pijler is van de Amsterdamse aanpak.7 De indieners willen deze doelstelling kracht bijzetten door samen te werken met rolmodellen vanuit diverse levensbeschouwelijke stromingen. Uit onderzoek van de UvA blijkt dat overheden huiverig zijn om initiatieven vanuit religieuze gemeenschappen te subsidiëren. Hierdoor sneuvelen belangrijke inclusieve projecten.8 Daarom stellen de indieners voor om niet alleen samen te werken met rolmodellen (of organisaties) die gemotiveerd zijn vanuit progressieve waarden maar óók traditionele waarden. De gemeenschappelijke deler hierbij moet altijd respect voor de 4 https://www.movisie.nl/artikel/dos-donts-om-discriminatie-vooroordelen-te-voorkomen 5

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11076640/1#search=%22Voortgangsbrief%20Diversiteit%20en%20Inclusie%20uit%20j anuari%202022%22 6 https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2019/03/26/veel-zorgen-over-toenemende-spanningen 7 https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2019-01/watwerktbij-verminderen-discriminatie-rapport.pdf 8 https://www.uva.nl/shared-content/faculteiten/nl/faculteit-der-geesteswetenschappen/nieuws/2020/03/spanningen-en-samenwerking-

tussen-joden-en-moslims-in-amsterdam.html

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 5 van 8

gelijkwaardigheid van alle mensen zijn ongeacht kleur, afkomst, seksuele gerichtheid, geslacht, enzovoort. Verbondenheid en gelijkwaardigheid vanuit de eigen visie. We mogen van geluk spreken dat er in elke gemeenschap rolmodellen en voorlopers te vinden zijn die dit onderwerp reeds opgepakt hebben en bouwen aan intercultureel overleg vanuit een inclusieve visie. Denk hierbij aan initiatieven als Yalla! en NieuwWij. Daarnaast kunnen rolmodellen uit de gemeenschappen het voor elkaar opnemen en solidair zijn met elkaar. Wat wij verwachten van het college is dat ze de voorwaarde schept om de onderlinge solidariteit te laten groeien. Dat kan door middel van het aansturen op interculturele ontmoetingen. Concrete voorstellen zijn: 1. bij de antidiscriminatie campagnes prominenten uit diverse levensbeschouwelijke stromingen te betrekken; 2. ten behoeve van de ambtelijke organisaties een ‘kaartenbak van prominenten uit diverse stromingen op te stellen’ zodat deze intern bekend zijn. Hierbij is het van belang dat er één kaartenbak wordt ontwikkeld die bestaat uit alle prominenten die bij de verschillende domeinen van de gemeente naar voren komen;. 3. de subsidies om discriminatie tegen te gaan en inclusie te bevorderen (zoals dialoog in stad/Verbonden Stad/Gedeelde Geschiedenis) nadrukkelijker onder de aandacht te brengen van diverse levensbeschouwelijke stromingen; 4.

Een aparte subsidie in het leven roepen om interculturele ontmoetingen en dialoog te financieren.

Ad 1.2 Ontmoetingen op scholen Negatieve stereotyperingen over elkaar nemen toe. Het klaslokaal zou een plek van sociale cohesie moeten zijn, maar dat staat onder druk. Uit onderzoek van de Anne Frank Stichting blijkt dat 42% van de docenten in het voorgezet onderwijs het afgelopen jaar getuige waren van antisemitisme in de klas9. Daarnaast blijven de grievende opmerkingen over andere minderheidsgroepen hoog (anti-islam 65% en anti-LHBTIQ+ 82%). Om deze vormen van discriminatie te bestrijden is het van essentieel belang dat er ontmoetingen in het onderwijs worden georganiseerd. Er worden momenteel vele projecten georganiseerd om negatieve stereotyperingen in de klas tegen te gaan. Denk aan de educatieve programma’s van stichting Diversion zoals ‘Gelijk=Gelijk’, ‘Leer Je Buren Kennen’ van de Liberaal Joodse Gemeente en educatie over de Tweede Wereldoorlog en Waar is Zonnie? van de Anne Frank Stichting1011. Uit onderzoek blijkt dat deze programma’s positieve effecten hebben op het tegengaan van vooroordelen en negatieve stereotyperingen12. Gezien de grote opgave, vinden de indieners het van belang dat er meer prioriteit gegeven wordt aan projecten die ontmoetingen tussen verschillende leerlingen in de stad faciliteren.

Dat moet gedaan worden door meer inzicht te verschaffen aan schoolbesturen en docenten over de effectiviteit van educatieve programma`s en om de financiering hiervan langjarig vast te stellen. 9

https://panteia.nl/actueel/nieuws/antisemitisme-in-de-klas-een-hardnekkig-probleem/

10 https://www.academia.edu/11378521/De_effecten_van_het_LJG-

project_LEER_JE_BUREN_KENNEN_volledig_rapport_Research_into_the_effects_of_an_interreligious_dialogue_project_of_the_Liberal _Jewish_Congregation_Amsterdam_full_report_with_literature_and_all_statistical_analyses_ 11 https://www.annefrank.org/nl/educatie/product/165/waar-is-zonnie-voorleesverhaal-over-vriendschap/ 12 https://www.socialevraagstukken.nl/lessen-over-discriminatie-op-basisschool-kunnen-nog-beter/

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 6 van 8

Als gemeente moeten wij scholen ook zoveel mogelijk stimuleren gebruik te maken van deze ontmoetingsprogramma`s. Uit onze gesprekken met uitvoerende organisaties blijkt dat daar behoefte aan is. Iedereen binnen het Amsterdamse onderwijs moet de mogelijkheid krijgen om verbonden te zijn met andere leerlingen uit de stad. Daarom stellen we voor om prioriteit te geven aan ontmoetingen op scholen en het bestrijden van (negatieve) stereotyperingen. De indieners stellen concreet voor om de effectiviteit van ontmoetingsprogramma’s structureel onder de aandacht te brengen bij de scholen.

Ad 1.3 Investeer in pre- en debunking Complottheorieën zijn helaas gemeengoed geworden13,14. De gevolgen zijn polariserend en ondermijnend voor onze democratie15. In de huizen van onze democratie spuien bepaalde politieke partijen de meest verwerpelijke complottheorieën die geladen zijn met racisme, zoals bijvoorbeeld de omvolkingstheorie16. MOVISIE heeft dit fenomeen en specifiek haar verwevenheid met anti-Joods en anti-moslim racisme, onderzocht. Daaruit komt naar voren dat het niet alleen belangrijk is om te ‘de-bunken’ (oftewel te ontkrachten), maar ook om te ‘pre-bunken’ (preventie)17. Met andere woorden, om preventief in te zetten op het ontkrachten van (racistische) complottheorieën. De indieners stellen voor om dit als concreet onderwerp mee te nemen in het bestrijden van (negatieve) stereotyperingen op scholen en bij het faciliteren van interculturele ontmoetingen.

Ad 1.4 Interculturele ontmoetingen via kunst en cultuur Kunst en cultuur zijn vaak de motor geweest om verschillende groepen met elkaar te verbinden. Activiteiten met theater, film en muziek vergroten begrip en acceptatie. Onderzoeksinstituut MOVISIE zei hierover het volgende: ‘Kunst leent zich bij uitstek voor het vertellen van verhalen, het uiten en overbrengen van emoties en het vergroten van empathie waarin mensen, elkaar en hun eigen talenten beter leren kennen door toe te werken naar een succesvol en zichtbaar artistiek resultaat’18. Daarbij kan door middel van kunst en cultuur moeilijke onderwerpen bespreekbaar gemaakt worden op een toegankelijke manier. Op deze manier verbreden we onze inzet om vooroordelen tegen te gaan. In Amsterdam zijn een aantal voorbeelden te vinden van initiatieven die in de kern als doel hebben de verschillende achtergronden en verhalen van Amsterdammers te delen om onderling begrip, vertrouwen en dialoog te bevorderen. Denk bijvoorbeeld aan: -

George en Eran; producties waar maatschappelijke onderwerpen worden aangekaart en de overeenkomsten tussen verschillende groepen in de samenleving worden getoond19;

13 https://nos.nl/artikel/2352448-terrorismebestrijder-meer-polarisatie-te-zien-sinds-coronapandemie 14 https://www.nu.nl/binnenland/6228188/antisemitisme-neemt-toe-in-crisistijd-mensen-zoeken-al-gauw-een-zondebok.html 15

https://nos.nl/artikel/2448865-grote-zorgen-in-de-tweede-kamer-over-complottheorieen-baudet

16 https://www.nu.nl/binnenland/5613965/onderzoek-pvv-en-fvd-verspreiden-extreemrechtse-samenzweringstheorie.html 17 https://www.movisie.nl/publicatie/antisemitische-antimoslimracistische-complottheorieen-hoe-voorkom-je-ze 18 https://www.movisie.nl/artikel/kunst-cultuur-middel-integratie-statushouders 19 https://georgeeneranproducties.nl/over-ons/

Gemeente Amsterdam

-

06-03-2023 Pagina 7 van 8

Het verhalencentrum Mezrab; geopend door een Iraniër en een Israëli die door middel van het delen van persoonlijke verhalen proberen te zorgen voor verbinding20; De tentoonstelling Stadsverwanten in het Amsterdamse stadsarchief waarbij leerlingen van Amsterdamse basisscholen onderzoek doen naar hun familiegeschiedenis en die op een persoonlijke en creatieve manier delen met hun klasgenoten.

Dit soort initiatieven moeten meer erkenning en ondersteuning krijgen vanuit de gemeente. Projecten in de kunst en cultuursector die verbinding faciliteren, moeten onderdeel uitmaken van ons antidiscriminatiebeleid. Ze vormen een cruciaal onderdeel in het faciliteren van ontmoeting en het creëren van begrip en empathie voor de ander en moeten daarom ook meer op de voorgrond treden van het te ontwikkelen beleid.

Ad 1.6 Vier de verbondenheid: 21 maart is de Internationale Dag Tegen Racisme In de huidige diverse samenleving zien we dat elke gemeenschap haar positie opeist, waaronder maar beslist niet beperkt tot: -

Oost-Aziatische Amsterdammers die zich (terecht) uitspreken tegen het racisme dat zij ervaren; Nazaten van tot slaafgemaakten die erkenning eisen voor het leed dat hun voorouders is aangedaan en hoe dat doorwerkt in het heden; Initiatieven om gedeelde belangen te bundelen in de strijd vóór gelijkwaardigheid, zoals samenwerkingsverbanden tussen Joden en moslims21.

Deze verscheidenheid toont dat de emancipatie van verschillende groepen in volle omgang is. Hoewel deze trend bemoedigend is, schuilt er ook een risico van verkokering. Wat deze ontwikkeling zou ondersteunen, is kennis van elkaars strijd en hoe die door solidariteit beter vormgegeven kan worden. De wiel hoeft daarvoor niet opnieuw uitgevonden te worden. Wat Volt en DENK betreft kan aansluiting hiervoor gezocht worden in de aanloop naar en rondom de internationale dag tegen racisme op 21 maart. Deze dag leent zich bij uitstek als een jaarlijks terugkerende periode om de nadruk te leggen op de gedeelde strijd tegen racisme en discriminatie. Gezien de relevantie van deze dag ligt het voor de hand om het meer aan te kleden: a. Zorg dat deze dag breder en beter bekend wordt onder Amsterdammers, en sta stil bij wat het betekent voor alle groepen; b. Stel daarbij als uitgangspunt het bevorderen van inleving en empathie. Uit onderzoek van MOVISIE blijkt dat het vergroten van empathie of inlevingsvermogen positieve effecten heeft.22 Zij leggen het werkzame mechanisme als volgt uit: “wanneer mensen luisteren (of kijken) naar het verhaal van iemand te maken heeft met discriminatie, dan kunnen zij zich gaan inleven in dit verhaal”. Het inleven leidt er vervolgens voor dat mensen meer begrip, empathie en respect voor de ander kunnen opbrengen.

Dit draagt bij aan het verminderen van vooroordelen en stereotypen. De activiteiten moeten het bevorderen van inlevingsvermogen en empathie dus als uitgangspunt nemen. Daarbij dient er onderzocht te worden hoe de alliantie antidiscriminatie hierbij betrokken kan worden; 20 https://mezrab.nl/ 21 https://www.nieuwwij.nl/actueel/coalitie-van-joden-en-moslims-trekt-aan-bel-bij-tweede-kamerfracties/ 22 https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2019-01/watwerktbij-verminderen-discriminatie-rapport.pdf

Gemeente Amsterdam

06-03-2023 Pagina 8 van 8

c. Deze activiteiten zouden idealiter jaarlijks uitgevoerd kunnen worden in de aanloop naar de internationale Dag Tegen Racisme.