Initiatiefvoorstel aanpak afvalmeldingen

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 18 februari 2026

Van Datum Portefeuille Agendapunt

De leden 19 mei 2025 Afval en Reiniging (45) 5 Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel Aanpak afvalmeldingen van de leden Noordzij en Kabamba en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het voorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel Aanpak afvalmeldingen van de leden Noordzij en Kabamba 19 mei 2025 en de bestuurlijke reactie van het college van 20 januari op het initiatiefvoorstel; mede gezien de behandeling van het initiatiefvoorstel in de raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire Economie van 5 februari 2026;

1. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel aanpak melden; 2. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. meldingsbereidheid structureel mee te nemen in het afvalbeleid; 2. een aanpak meldingsbereidheid te ontwikkelen en daar in ieder geval de voorstellen uit dit initiatiefvoorstel bij te betrekken.

Wettelijke grondslag

artikel 147a, eerste lid van de Gemeentewet; Initiatiefvoorstel

Initiatiefvoorstel Aanpak afvalmeldingen Afval op straat en naast de afvalbak, het is een alledaags beeld in Amsterdam. Het is onderdeel van een grote stad waar veel mensen wonen, werken, leven en op bezoek komen. Dankzij het harde werk van de Amsterdamse vuilnisvrouwen en mannen is de troep vaak snel opgeruimd en zijn de straten een stuk schoner. Bewoners kunnen bijdragen aan een schonere stad door afval op de juiste manier in te leveren en verkeerd geplaatst afval te melden, soms wordt door middel van een bericht op social media op zo'n melding extra nadruk gelegd. Hoewel de ene Amsterdammer bij het zien van verkeerd geplaatst afval, een kapotte vuilnisbak of opeengestapeld bedrijfsafval precies weet wat hij moet doen om een melding te maken, is dat voor de andere Amsterdammer niet het geval. Voor deze laatste groep is het melden van afval geen vanzelfsprekendheid. Dit verschil in meldingsbereidheid is niet gek en heeft tal van redenen. In het onderzoek 'Overlastmeldingen door Amsterdammers' van Onderzoek en Statistiek staan verschillende van deze redenen opgesomd[1]. Ze gaan onder andere over het vertrouwen in en de kennis over het melden. Uit het onderzoek blijkt ook dat er grote geografische verschillen zijn in het aantal meldingen tussen wijken, die niet altijd overeenkomen met objectieve metingen over afval.

Dit toont verschillen in meldingsbereidheid tussen verschillende wijken aan. Doordat op deze plekken minder meldingen worden gedaan, bereikt afvaloverlast in die wijken de gemeente minder goed en snel , waardoor afval langer kan blijven liggen. Vervolgens wordt dit afval dat langer blijft liggen, onderdeel van het

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD straatbeeld ('het is hier altijd vies') en uiteindelijk meer als voldongen feit gezien dan als afval dat opgeruimd dient te worden, waardoor actie al helemaal uitblijft.

Wanneer deze context, over de verschillen in meldingsbereidheid, niet meegenomen wordt in beleid en de informatievoorziening naar de raad ontstaat onbewust een onvolledig of vertekend beeld over het afvalprobleem in de stad. Dit kan leiden tot een structureel probleem waar een lage meldingsbereidheid ervoor zorgt dat het afvalprobleem in de buurt verder ophoopt. Dat is een zorgelijke ontwikkeling; hoe schoon en fijn je buurt is mag niet afhangen van de afstand tussen bewoners en de gemeente. Gelukkig zijn er de afgelopen jaren veel maatregelen genomen om deze neerwaartse spiraal te doorbreken. In stadsdelen Noord, Zuidoost en Nieuw-West, waar lage meldingsbereidheid zichtbaar is, wordt extra geld geïnvesteerd en het aantal reinigers uitgebreid. Ook zijn hier extra buurtconciërges ingezet om het afvalprobleem lokaal aan te pakken. Om de ongelijkheid in het straatbeeld aan te pakken, die mede door verschillen in meldingsbereidheid ontstaat, moet het systeem van melden herzien worden. Hoewel meldingen kunnen bijdragen aan een schonere stad, bestaat het risico dat verschillen in meldingsbereidheid leiden tot ongelijkheid in beleid. Wanneer het aantal meldingen meegenomen wordt in het maken van beleidskeuzes over afval en reiniging, moet ook het aspect van meldingsbereidheid onderdeel van de afweging zijn. Daarnaast is een gerichte 2 Gegenereerd: vCURRENT

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD aanpak nodig om meldingsbereidheid in bepaalde wijken te vergroten, en zo de verschillen te verkleinen. Alleen zo kan worden gewaarborgd dat het beleid rechtvaardig en effectief blijft. Het voorstel van de Partij van de Arbeid en Lijst Kabamba is nadrukkelijk niet om meldingen af te schaffen. Meldingen kunnen een ontzettend belangrijk instrument zijn om de ophaal van afval en reiniging te optimaliseren en inzicht te krijgen in (lokale) aspecten van het afvalprobleem. Door te melden kan de stad schoner worden, wat de stad verdient. Want te veel Amsterdamse buurten zijn nog te vies. Dit initiatiefvoorstel heeft als doel om ongelijkheid in het meldingssysteem weg te werken en de toepassing van meldingen in de reiniging te optimaliseren. Het richt zich op systemen in beleid en participatie die leiden tot ongelijkheid op straat. Hoofdstuk 1: Informatievoorziening raad 1.1 Vaststellen scope Om tot een effectieve aanpak van verschillen in meldingsbereidheid en het afval op straat te komen is het essentieel dat helder wordt gedefinieerd wanneer en in hoeverre meldingen meegenomen worden in het afvalbeleid, dat is op dit moment namelijk nog onduidelijk. Het gebrek aan transparantie belemmert een goed begrip van de inzet en invloed van meldingen op beleidskeuzes en maakt het voor de gemeenteraad lastig te controleren.

Daarom stellen wij voor dat er een eenmalige brief naar de raad wordt gestuurd met een uitgebreide inventarisatie over meldingsbereidheid en het toepassingsbereik van meldingen op afvalbeleid. Deze brief bestaat uit twee delen: 1. Inventarisatie lopende maatregelen: Dit deel bevat een overzicht van alle lopende maatregelen die gericht zijn op het vergroten van de bekendheid met betrekking tot melden en het verhogen van het aantal meldingen. Daarbij wordt tevens gereflecteerd op de effectiviteit van deze maatregelen en in hoeverre ze bijdragen aan een hogere meldingsbereidheid in verschillende delen van de stad. 2. Overzicht toepassingsbereik meldingen: Het tweede deel biedt inzicht in het toepassingsbereik van meldingen. Hier wordt zowel de korte termijn, welke rol hebben meldingen in de routes die dagelijks gereden worden, als de lange termijn, welke rol hebben meldingen in beleid, het signaleren van hotspots en andere aspecten van het afvalprobleem, meegenomen. Deze brief schetst een volledig beeld van de huidige stand van zaken en vormt een belangrijke basis voor een rechtvaardige en effectieve aanpak van afvalproblematiek in de stad. 1.2 Jaarlijks inzicht en overzicht Het aantal meldingen wordt jaarlijks naar de raad gestuurd middels de brief 'schonere stad'.

Om te voorkomen dat de data een onvolledig beeld schetst, stellen de fracties van de PvdA en LK voor dat hier een analyse aan wordt toegevoegd over de trends in het aantal meldingen. Deze analyse zal inzicht geven in de lokale afvalproblematiek, maar ook de verschillen in meldingsbereidheid en andere factoren worden hierin meegenomen. Voor een volledig beeld wordt in de toekomst niet alleen het stadsdeel- maar ook het buurtniveau aan dit overzicht toegevoegd. Als basis voor de aanpak meldingsbereidheid wordt ook een analyse met trend geschetst van de verschillen in de stad rondom meldingsbereidheid. Meldingsbereidheid is nooit met volledige

3 Gegenereerd: vCURRENT

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD zekerheid uit te drukken in een cijfers en moet altijd in samenhang met lokale kwesties omtrent het afvalprobleem gezien worden. Een voorbeeld hiervan was het zogenaamd dynamisch inzamelen, waarbij op sommige plekken een piek in het aantal meldingen zichtbaar was door ontevredenheid over de inzamelmethode bij bewoners. Daar betekende de stijging van het aantal meldingen in bepaalde stadsdelen niet zo zeer een plotselinge verandering in de meldingsbereidheid, hoeveelheid aangeboden afval of verkeerd aangeboden afval, maar was het mede een gevolg van deze nieuwe inzamelmethode niet goed functioneerde. Dergelijke nuances zijn essentieel om meldingsdata correct te interpreteren en effectief te gebruiken in beleidsvorming. Omdat het aantal meldingen niet uitsluitend afhankelijk is van meldingsbereidheid, maar ook de feitelijke hoeveelheid afval op straat, moet de jaarlijkse analyse deze factoren in samenhang beoordelen. Dit kan door meldingen afte zetten tegen objectieve cijfers over het afvalprobleem, zoals de data van CROW, gecombineerd met het aantal meldingen per wijk. Daarnaast kunnen ook cijfers van Wonen In Amsterdam[2] over het overlastgevoel van afval worden meegenomen in de analyse. Wanneer bewoners meer overlast van afval ervaren maar weinig melden zegt dit veel over de meldingsbereidheid.

Net zoals het overlastgevoel is een indicator meldingsbereidheid ook niet objectief, maar geeft het wel inzicht. Een indicatie van meldingsbereidheid is voldoende om de nodige vervolgstappen te nemen. Methodes uit het onderzoek 'Overlastmeldingen door Amsterdammers' van Onderzoek en Statistiek kunnen als voorbeeld worden genomen in deze analyses. Hoofdstuk 2: aanpak meldingsbereidheid 2.1 Symptoombestrijding De verschillen in meldingsbereidheid tussen wijken zullen niet op korte termijn weggenomen zijn en vereisen een langdurige aanpak. Daarom is cruciaal dat in de toepassing van meldingen in het afvalbeleid altijd rekening met de verschillen in meldingsbereidheid wordt gehouden. De initiatiefnemers stellen voor dat bij het afhandelen van meldingen extra rekening gehouden en urgentie gegeven wordt aan de wijken met een lage meldingsbereidheid. Reinigers kijken hoe zij dit in de praktijk het beste kunnen vormgeven. Dit kan bijvoorbeeld door extra rondes te rijden in wijken met een lage meldingsbereidheid. De kern van deze aanpak is extra alertheid en urgentie bij wijken met een lage meldingsbereidheid, met als doel het vertrouwen van bewoners te vergroten en te voorkomen dat deze wijken extra vies zijn.

Daarnaast stellen de initiatiefnemers voor dat een lage meldingsbereidheid expliciet meegenomen wordt in beleidskeuzes, zoals bij de verdeling van buurtconciërges of het starten van pilots. Stadsdelen worden gestimuleerd om deze factor nadrukkelijk mee te wegen bij hun afwegingen, zodat er meer gelijkheid ontstaat in de kwaliteit van afvalbeheer en leefbaarheid tussen verschillende wijken. 2.2 Communicatie via ondergrondse containers Met stickers op ondergrondse containers wordt de mogelijkheid van het melden op dit moment al onder de aandacht gebracht. In wijken waar er (nog) geen ondergrondse containers gebruikt worden, ontstaat het risico op een lagere bekendheid over de meldingen. Om dit te voorkomen, wordt er eenmalig een flyer verspreid in wijken zonder ondergrondse containers. Deze flyer informeert bewoners over de mogelijkheid tot melden en benadrukt alternatieve opties, zoals melden via post of bij het stadsdeelkantoor (B1 en in verschillende talen). Ook wordt er aanvullend onderzoek gedaan naar de mogelijkheid voor extra communicatie over melden wanneer er geen ondergrondse containers in een wijk zijn. Bijvoorbeeld door bij elke rolcontainer die de gemeente levert ook informatie (B1 en in verschillende talen) mee te geven over melden.

4 Gegenereerd: vCURRENT

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD 2.3 Terugkerende aanpak 'melden' Om op lange termijn de meldingsbereidheid te vergroten en de verschillen, zowel in de meldingsbereidheid als in afval op straat, te verkleinen, stelt de PvdA een wijkgerichte aanpak voor. Hierbij wordt ongelijk geïnvesteerd door de aanpak te richten op wijken waar de meldingsbereidheid het laagst is. Jaarlijks wordt een lijst gemaakt van wijken met de laagste meldingsbereidheid, om deze samen met en in de wijk op te krikken. De gebiedsmakelaar vormt samen met de stadsdeelcommissie, lokale ondernemers, verenigingen, scholen, actieve bewoners en andere stakeholders in de buurt een centrale rol in deze aanpak. Samen kijken de partijen hoe de meldingsbereidheid vergroot kan worden. Hierbij kan worden gedacht aan:

• Het verspreiden van flyers met informatie over de mogelijkheid van het melden, specifiek

ge[1]richt op delen van Amsterdam waar dit minder bekend is; • Straatgraffiti bij ondergrondse containers of vuilnisbakken om visueel te wijzen op meldopties; • Het inzetten van social media om meldmogelijkheden onder de aandacht te brengen; • Het vergroten van de bekendheid over schriftelijke meldingen en meldingen via de stadsdeelkantoor; • Stickers/bordjes (met een tekst als: 'dankzij een melding van een buurtbewoner is het hier weer schoon') die de gemeente plaatst als afval na een melding is opgeruimd. Bij alle communicatie wordt in ieder geval uitgegaan van B1-taalniveau en het gebruik van meerdere talen, zodat informatie toegankelijk is voor alle bewoners. Ook krijgen lokale ondernemingen, scholen, verenigingen en andere organisaties die een centrale rol in deze wijken en de aanpak hebben net als containeradoptanten voorrang bij het melden van afval. 2.4 Bekendheid melden nieuwe bewoners Om te zorgen dat ook nieuwe Amsterdammers beter bekend worden met de mogelijkheid om afvaloverlast te melden, worden gerichte maatregelen genomen. Een eerste stap bij het vergroten van meldingsbereidheid is het versturen van een brief met informatie over het melden en de mogelijkheid om containeradoptant te worden voor Amsterdammers die meer willen en kunnen doen (B1 en in verschillende talen).

Omdat een informatieve brief gemakkelijk kan verdwijnen in de hoeveelheid andere communicatie, wordt ook gekeken naar aanvullende middelen om de meldingsbereidheid te vergroten. In ieder geval wordt bij containers in buurten waar veel nieuwe woningen gebouwd worden met stoepgraffiti opgeroepen om overlast van afval te melden, als hier sprake van is. Ook hier is het belangrijk dat de communicatie helder en in verschillende talen is. 2.5 Betrouwbaarheid melden Het goed en snel afhandelen van meldingen is een basisvoorwaarde om vertrouwen in het melden te verhogen en vast te houden. Te vaak spreken de fracties van de PvdA en lijst Kabamba Amsterdammers die het gevoel hebben dat hun melding onvoldoende effect heeft. Uit het onderzoek 'overlastmeldingen door Amsterdammers' blijkt dat de afgelopen jaren een lichte stijging is in de tevredenheid van de meldingen[2].

5 Gegenereerd: vCURRENT

VN2026-001822 griffie andreas 2

RAAD

Tegelijkertijd is de groep Amsterdammers met een negatief oordeel over de afhandeling van de meldingen nog te groot. In combinatie met de verwachtte stijging van het aantal meldingen bij de uitwerking van dit initiatiefvoorstel, door een hogere meldingsbereidheid, moet er meer actie komen om de tevredenheid over de afhandeling van meldingen te verhogen. De initiatiefnemers stellen voor dat het college, in samenwerking met het Team Afval Meldingen, met een plan komt hoe die tevredenheid verhoogt kan worden en hoe houdt daarbij rekening met een stijging van het aantal meldingen door een hogere meldingsbereidheid Voetnoten: [1] Onderzoek en Statistiek, 'Overlastmeldingen door Amsterdammers,' september 2022. [2]Onderzoek Wonen in Amsterdam (WiA) - Gemeente Amsterdam [3] Onderzoek en Statistiek, 'Overlastmeldingen door Amsterdammers,' september 2022 Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2026-008402

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2026-008409

best reactie op initiatiefvoorstel aanpak afvameldingen.pdf (pdf)

6 Gegenereerd: vCURRENT