infographic bezuinigingen funderend onderwijs

Bezuinigingen van het Rijk op het funderend onderwijs in Amsterdam Recent is de OCW begroting voor 2025 vastgesteld. Het kabinet Schoof kiest voor scherpe bezuinigingen in het onderwijs. In deze infographic ziet u de belangrijkste bezuinigingsmaatregelen en onderinvesteringen op het funderend onderwijs (bedragen zijn landelijk per jaar).

–115

–2,6

miljoen euro

–75

miljoen euro

Cultuureducatie

Invulling taakstelling OCW

Cultuureducatie omvat alle vormen van educatie waarbij cultuur als doel of als middel wordt ingezet.

In het hoofdlijnenakkoord is besloten tot een rijksbrede taakstelling op subsidies van structureel € 1 miljard. Voor het ministerie van OCW betreft het aandeel in de subsidietaakstelling € 75 miljoen in 2025 oplopend tot structureel € 361 miljoen vanaf 2029.

Per 2029 wordt er landelijk €2,6 miljoen bezuinigd op cultuureducatie. Het resterende budget van €26,5 miljoen wordt via lumpsumfinanciering beschikbaar gesteld aan scholen. Vooral leerlingen in kwetsbare wijken worden hierdoor geraakt, omdat zij minder toegang krijgen om waardevolle culturele ervaringen op te doen, wat hun brede ontwikkeling belemmert.

OCW heeft daarom aangekondigd op verschillende subsidieregelingen te korten of deze te beëindigen (brief OCW 24 oktober 2024). Het gaat om bezuinigingen op regelingen voor het PO, VO, MBO, HBO en WO. Onder andere wordt de regeling doorstroom vmbo-havo/ vwo beëindigd (13,5 mlj), de regeling verbinding po-vo gekort met 2,2 miljoen (bestemd voor inrichting van ‘tussenklassen’), wordt de regeling bewegingsonderwijs voor het PO niet verlengd (8 miljoen) en wordt de regeling voor het po voor ondersteuning en preventie thuiszitters eerder beëindigd (bezuiniging van 8,7 miljoen).

miljoen euro

School en omgeving De subsidieregeling School en omgeving heeft als doel meer leerlingen een buitenschools aanbod aan te bieden. Vanaf 2026 wordt er €115 miljoen bezuinigd, waardoor het resterende budget op €385 miljoen komt. Alleen scholen met de 5% relatief hoogste achterstandsscores kunnen subsidie aanvragen.

De subsidie voor brede brugklassen wordt afgeschaft, wat resulteert in een structurele bezuiniging van €55 miljoen vanaf 2025. De Onderwijsraad concludeert dat vroege selectie nadelige gevolgen kent voor leerlingen, zoals ongelijke onderwijskansen, een hoge prestatiedruk en het vergroten van onderwijssegregatie. Een brede brugklas is een belangrijk middel om selectie uit te stellen. Sinds 2022 vroegen 119 scholen in de provincie NoordHolland de subsidie van het Rijk aan. Amsterdam investeert daarnaast zelf jaarlijks ruim 6 ton in een brede brugklas bonus voor Amsterdamse scholen. Tien scholen kunnen dankzij deze bonus brugklassen (door) ontwikkelen met minimaal 3 onderwijsniveaus. Scholen geven aan dat zonder subsidie en met alle beoogde bezuinigingen de brede brugklassen in gevaar komen. Een heterogene brugklas vraagt een voortdurende scholing van docenten in het differentiëren.

Gemeentelijk onderwijs­ achterstandenbeleid Het kabinet heeft aangekondigd dat het budget voor specifieke uitkeringen (SPUK) aan gemeenten met 10 procent wordt verlaagd. Dit treft de geoormerkte middelen die gemeenten ontvangen voor belangrijke maatschappelijke doelen, zoals het tegengaan van onderwijsachterstanden. Via de SPUK-regeling voor onderwijs­achterstanden­beleid worden onder andere voor­schoolse educatie en de inzet op basis­vaardigheden gefinancierd. Het kabinet heeft besloten dit budget over te hevelen naar het gemeent­ efonds, waarbij een korting van 10 procent wordt toegepast. Dit resulteert in een landelijke bezuiniging van 57,3 miljoen euro. Het kabinet moet nog besluiten over de vorm en timing van de overheveling van de SPUKS naar het gemeente­ fonds en over de manier waarop de ingeboekte korting van 10% wordt doorgevoerd.

+?

miljoen euro

Aanpak lerarentekort G4 & Almere Het lerarentekort raakt de kwaliteit van onderwijs, vooral in de G4-steden en Almere. Dankzij extra middelen sinds 2020 zijn stappen gezet om zij-instromers te werven, de werkdruk te verlagen en scholen toekomstbestendig te organiseren. Zie de raadsbrief van 17 december 2024.

miljoen euro

Brede brugklassen

miljoen euro

Een bezuiniging van 10% betekent voor Amsterdam vermindering van de OAB-middelen met ruim €4,6 miljoen per jaar.

Door de aanpassing van het percentage naar 5%, zullen ruim 30 Amsterdamse scholen (PO/VO/SO) geen aanspraak meer kunnen maken op de subsidie. Dit zijn scholen met in absolute aantallen wel veel doelgroepkinderen. Activiteiten die zijn opgestart met de subsidie, kunnen op deze scholen niet langer doorlopen.

–55

–57,3

+0

Toch blijven de tekorten groot: in de G4 en Almere zijn ze nu al twee keer zo hoog als elders, en volgens OCWprognoses zullen ze vanaf 2028-2030 nog aanzienlijk toenemen.

miljoen euro

Onderwijshuisvesting Onderwijshuisvesting is een cruciale randvoorwaarde voor kwalitatief goed onderwijs. Gezonde, veilige en duurzame schoolgebouwen dragen aantoonbaar bij aan betere leerprestaties en een prettige werkomgeving. Voor inclusief onderwijs zijn bijvoorbeeld aanpassingen aan gebouwen nodig om deze toegankelijk en geschikt te maken voor alle leerlingen, ongeacht hun ondersteuningsbehoeften. Ondanks toenemende eisen zoals ventilatie, duurzaam­ heid en toegankelijkheid is de bekostiging via het gemeentefonds al jaren niet aangepast. Dit terwijl veel schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs sterk verouderd zijn. Een langetermijninvesteringsplan

is nodig om de schoolvoorraad te vernieuwen en te verduurzamen. De VNG stelt dat er tot 2050 jaarlijks zeker 1,2 miljard euro extra bekostiging nodig is om de kwaliteit van de onderwijshuisvesting op peil te krijgen. Met een jaarlijkse investering van ongeveer €110 miljoen wordt in Amsterdam gewerkt aan nieuwbouw, vervanging en verduurzaming van bijna 600 onderwijs­gebouwen. Deze inspanning is nodig omdat bijna een kwart van deze gebouwen verouderd is. Ook is ruimte nodig voor inclusief onderwijs, Familiescholen, rijke schooldag en IKC’s. Deze opgave staat onder druk, omdat structurele aanpassing van de bekostiging via het gemeentefonds noodzakelijk is om deze aanpak vol te houden.

Het is nog niet duidelijk of het kabinet ervoor kiest om na 2025 aanvullende middelen te reserveren voor de aanpak van het lerarentekort in de G4 en Almere. Zonder verdere investering lopen de steden het risico dat de vooruitgang van de afgelopen jaren verloren gaat. Het is daarom cruci­ aal dat de extra middelen ook na 2025 beschikbaar blijven, zodat deze steden kunnen blijven werken aan innovatieve oplossingen en goed onderwijs kunnen garanderen. De G5 noodplanmiddelen ontvangen we in Amsterdam via het BBO. Het betreft ruim 16 miljoen voor de periode 1 augustus 2024 tot en met 31 december 2025. Dit is ongeveer 10 miljoen per jaar. 7 miljoen worden ingezet voor de toelage op het salaris en 3 miljoen voor subsidies op zij-instromers.