Grachtenmonitor 2021.pdf

Grachtenmonitor 2021 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| Inhoudsopgave | Inleiding

3

| 1. Situatie op de grachten

5

1.1 De Digitale Gracht uitgebreid 5 1.2 Vaarbewegingen op de grachten 6 1.3 Overlastmeldingen10 1.4 Schoonheidsgraad grachten 11 1.5 Nautisch beheer 12 1.6 Maatregelen Covid-19 13

| 2. Pleziervaart15 2.1 Vignetten binnenhavengeld 2.2 VaarWater app 

15 15

| 3. Passagiersvaart17 3.1 Uitgifte exploitatievergunningen 17 3.2 Ligplaatsen18 3.3 Transferplekken18

| 4. Transport over water

21

4.1 Cijfers21 4.2 Pilots21

2

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| Inleiding Voor u ligt de Grachtenmonitor over de periode van 1 oktober 2020 tot 1 oktober 2021. Zoals vastgesteld in de Nota Varen Deel 1 wordt de Grachtenmonitor sinds het seizoen 2018-2019 elk najaar uitgebracht, zodat de gegevens een rol kunnen spelen bij eventuele besluiten over het eerstvolgende vaarseizoen. De Grachtenmonitor bestaat uit vier hoofdstukken en geeft een feitelijke stand van zaken op het gebied van transport-, passagiers- en pleziervaart en van de situatie op de grachten. De inzet en rapportage over de handhaving maakt geen onderdeel meer uit van de Grachtenmonitor, maar zal onderdeel zijn van de algemene handhavingsrapportage van Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR). Door de situatie rond Covid-19 wijken de cijfers van dit jaar net als vorig jaar beduidend af ten opzichte van de jaren voor Covid-19. De Grachtenmonitor bevat hier en daar duiding van de cijfers, maar is geen evaluatie en bevat geen beleidsaanbevelingen. Door de uitbreiding van de Digitale Gracht is een uitgebreider beeld mogelijk van de situatie op de grachten dan in voorgaande jaren.

3

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

4

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| 1. Situatie op de grachten 1.1

De Digitale Gracht uitgebreid

Vanaf 2017 wordt gewerkt aan het project de Digitale Gracht, een stadsbreed netwerk van verschillende types sensoren en camera’s waarmee het mogelijk is om de vaarbewegingen van pleziervaart, passagiersvaart en beroepsvaart te meten en analyseren. De informatie geeft de gemeente inzicht in het gebruik van het water om beleid te bepalen en te evalueren. Daarnaast maakt ook handhaving hiervan gebruik. Met de Digitale Gracht kan het aantal vaarbewegingen op het water gevolgd worden. Aan de hand van deze informatie vindt analyse plaats van de huidige op- en afstaplocaties. Ook kan gekeken worden naar het aantal vaarwegingen over de dag heen. Dit wordt gebruikt om de venstertijden voor transport over water te kunnen bepalen en monitoren. Handhaving kan met informatie uit de Digitale Gracht terugkijken als er klachten komen over een bepaalde locatie. In de eerste jaren van het project is alleen beroepsvaart gedetecteerd. In 2020 is gestart met de uitbreiding van het netwerk, om ook de pleziervaart automatisch te kunnen meten. De uitrol van deze extra sensoren is in de eerste helft van 2021 afgerond. Deze uitbreiding is bedoeld om de dekking van vaarwegen die gemonitord kunnen worden, te vergroten. Daarmee kan het verkeer op de belangrijke vaarwegen op het Amsterdamse binnenwater nu gemonitord worden.

Gedurende het vaarseizoen is er gewerkt aan het afstellen van de sensoren en filteren en valideren van de metingen. Dat is nodig om de metingen betrouwbaar om te kunnen zetten naar rapportages die inzicht geven in het gebruik van het water. Er is ook gewerkt aan de ontwikkeling van een dashboard. Hierin wordt weergegeven hoeveel plezier- en beroepsvaartuigen op elk moment waar varen, hoeveel vaartuigen passeren per grachtdeel, hoe hard er gevaren wordt en waar sprake is van geluidsoverlast op het water. Het komende jaar wordt er verder gewerkt aan het doorontwikkelen van deze rapportages, zodat analyses van vaarbewegingen zo goed mogelijk in te zetten zijn voor informatie gestuurd handhaven en voor alle beleidsontwikkeling gericht op gebruik van het binnenwater. 5

De metingen van de pleziervaart hangen af van de aanwezigheid van een elektronisch vignet op het vaartuig. Dit vignet wordt gebruikt om anoniem verkeersstromen in kaart te brengen. In 2022 wordt het Doorvaartvignet ingevoerd en is een vignet verplicht voor alle vaartuigen op het Amsterdamse binnenwater (uitgezonderd vaartuigen die door enkel spierkracht worden aangedreven). Vaartuigen die door het Amsterdams binnenwater varen, maar niet aanmeren, moeten dan een vignet hebben en zijn dan ook zichtbaar. Dit zal het inzicht in

Figuur 1: Locaties van sensoren en slimme camera’s die onderdeel zijn van de digitale gracht. De groene stippen zijn sensoren die geplaatst en operationeel zijn. De rode stippen zijn locaties waar een sensor is gepland. Deze uitbreiding is naar verwachting voor het komende vaarseizoen (april 2022) afgerond. Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

de vaarbewegingen verder verbeteren. Voor het vaarseizoen van 2022 is ook een uitbreiding van het dekkingsgebied van de digitale gracht gepland. Door het plaatsen van sensoren in onder andere stadsdeel Noord, op IJburg en in het westen van de stad wordt het zicht op de vaarbewegingen buiten het centrumgebied verder verbeterd.

1.2

Vaarbewegingen op de grachten

Bemande Passagiersvaart Alle scheepvaartbewegingen van de (bemande) passagiers- en beroepsvaart worden digitaal geregistreerd met behulp van zogenaamde AIS-transponders (AIS: Automatic Identification System). De AIS-data geven een beeld van het gebruik van het Amsterdamse binnenwater door de bemande passagiersvaart. Onderstaande overzichten zijn opgesteld op basis van de AIS-gegevens van 92% van de bemande schepen. Er is gekeken naar het gebruik van het Amsterdamse binnenwater door de bemande passagiersvaart door per uur het aantal vaartuigen op te tellen dat meer dan 10 minuten gevaren heeft in dat uur. Dit geeft een beeld van de spreiding van vaarbewegingen over de dag, over de week en door het jaar heen. Het effect van de lockdown periode voor de passagiersvaart is duidelijk zichtbaar in figuur 2. In het afgelopen vaarseizoen (oktober 2020 t/m september 2021) was het totale aantal vaarbewegingen ten opzichte van het seizoen 20182019 25%. Vorig seizoen (2019-2020) was dit nog 54%. De effecten van corona waren toen alleen in de tweede helft van het vaarseizoen aan de orde. In het afgelopen seizoen was de passagiersvaart pas weer vanaf week 22 actief op het Amsterdamse binnenwater. In de maanden juli en augustus 2021 was het aantal actieve vaartuigen ongeveer twee derde van het niveau in dezelfde periode in 2019. Dit is iets meer dan in 2020, toen dit ruim de helft was.

Het aantal actieve booturen van de bemande passagiersvaartuigen laat een duidelijk piek zien op zaterdagen. Maandagen kennen de laagste activiteit. Daarna loopt dit gedurende de week op naar de piek op zaterdagen, zoals te zien in figuur 3.

6

Figuur 2 Jaarritme van de bemande passagiersvaart. Gemiddeld aantal actieve dagelijkse booturen van bemande passagiersvaartuigen per week in vaarseizoen 2020/2021 (balken) en ter referentie in de jaren 2019 en 2020. Gegevens zijn gebaseerd op de AIS-gegevens van 92% van de bemande vergunde passagiersvaartuigen.

In dezelfde periode, juli t/m augustus 2021, laat het dagritme van de bemande passagiersvaart zien dat de activiteiten vanaf 08:00 uur opstarten en gestaag toenemen tot een piekperiode tussen 15:00 uur en 17:00 uur. Daarna neemt de activiteit weer gestaag af. Tussen 24:00 uur en 08:00 uur vindt zo goed als geen activiteit plaats.

Vignet-metingen De vignetlezers registreren alle passerende vignetten, zowel van passagiers- als pleziervaartuigen. Hierdoor ontstaat een completer beeld van de passages op de binnenwateren. In figuur 5 is het gemiddeld aantal dagelijkse tellingen te zien per sensor in juli en augustus 2021. Met het registreren van alle passerende vignetten ontstaat een completer beeld van de passages op het binnenwater. In figuur 5 is het gemiddeld aantal dagelijkse tellingen te zien per sensor in juli en augustus 2021. Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Figuur 3. Weekritme van de bemande passagiersvaart. Gemiddeld aantal actieve ‘booturen’ per dag van de week; gemiddeld over de periode week 26 t/m 34 2021, ten opzichte van dezelfde periode in 2019 en 2020. Dit tijdvak is geselecteerd omdat de passagiersvaart in deze periode relatief stabiel heeft kunnen varen (zie Figuur 2). In deze periode was de activiteit van passagiersvaartuigen ten opzichte van 2019 hersteld tot ongeveer twee derde van diezelfde weken in 2019. Op zaterdagen is de activiteit verder hersteld in vergelijking met de rest van de week (98 % ten opzichte van gemiddeld 66 %). Gebaseerd op de AIS-gegevens van 92 % van de bemande vergunde passagiersvaartuigen.

Van het grootste deel van de geregistreerde vignetten is bekend of deze bij een passagiersvaartuig of een pleziervaartuig horen. Op dit moment is het beeld op basis van vignetten nog niet compleet, omdat niet elk vaartuig een geldig vignet voert en de registratie van vignetten nog niet compleet is. Hierdoor is zowel het totale aantal passages als de relatieve bijdrage van passagiersvaart en pleziervaart nog niet geheel betrouwbaar vast te stellen. In Figuur 6 is wel een indicatieve verdeling van de vaarbewegingen van passagiersvaart versus pleziervaart 7

Figuur 4. Dagritme van de bemande passagiersvaart. Gemiddeld aantal actieve passagiersvaartuigen per uur van de dag; gemiddelde in week 26 t/m 34 2021 (juli t/m augustus), ten opzichte van dezelfde periode in 2019 en 2020. Vergeleken met 2019 is de piek op de dag (tussen 14:00 uur en 17:00 uur) in 2021 in grotere mate hersteld dan het gemiddelde van de hele dag (84% ten opzichte van 66%). Gebaseerd op de AIS-gegevens van 92% van de bemande vergunde passagiersvaartuigen.

gegeven. Per uur is het aantal actieve vaartuigen per groep berekend. Vignetten die in een uur door ten minste twee verschillende vignetlezers geregistreerd zijn, zijn aangemerkt als actief vaartuig. In de maanden juli en augustus 2021 behoorde gemiddeld 54,4% van de actieve vaartuigen tot de passagiersvaart, 42,5% behoorde tot de pleziervaart, de overige 3,1% was onbekend. In figuur 6A is te zien dat het weekritme van passagiersvaart en pleziervaart in deze periode vergelijkbaar was. Beide groepen varen het minst intensief op maandag en nemen geleidelijk toe in intensiteit tot een piek op zaterdag. In Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Figuur 5. Gemiddeld aantal tellingen per dag per vignetlezer, in juli en augustus 2021. De vignetlezers tellen alle vaartuigen met een vignet, zowel van passagiers als pleziervaartuigen.

de verdeling over de dag (figuur 6B) zijn wel verschillen te zien: passagiersvaart begint eerder op de dag en piekt rond 14:00 uur. Voor pleziervaart ligt de piek rond 16:00 uur. In figuur 7 is het aantal passages per dag weergegeven voor een viertal locaties over de maand augustus 2021. Het betreft vier vignetlezers, waarvan twee vignetlezers van de drukste locaties en twee vignetlezers die buiten het reguliere vaargebied van de passagiersvaart liggen. Te zien is dat bij de Berlagebrug het aandeel pleziervaart ongeveer driekwart is en passagiersvaart een kwart. Ook op de Plantage Muidergracht, ter hoogte van de Rita Vuykbrug, is het aandeel pleziervaart gemiddeld groter dan de passagiersvaart. Bij de Stopera en de kruising Leidsegracht-Prinsengracht is het aandeel passages van de passagiersvaart 8

Figuur 6. A) Gemiddeld aantal actieve vaartuigen met vignet per dag van de week in week 26 t/m 34 2021 (juli en augustus), uitgesplitst naar passagiersvaart, pleziervaart en overig/onbekend. Elk uniek vignet dat in een uur door minimaal twee vignetlezers gemeten is, staat geregistreerd als actief vaartuig. Figuur 6. B) Gemiddeld aantal actieve vaartuigen per uur van de dag.

groter dan het aandeel passages van de pleziervaart. Deze vignetlezers liggen op de route van de rondvaart. Aan de rechterkant is het aantal passages per dag voor elk van deze locaties te zien. Het combineren van verschillende vignetlezers geeft een beeld van het aantal passages per rak op een groot deel van het binnenwater. In figuur 8 is dit gedaan voor dezelfde periode van 13 augustus tot en met 18 september 2021. In onderdeel A is het dagelijks gemiddeld aantal passages per rak zichtbaar. In deel B het aantal op een drukke dag in deze periode. Hieruit is af te leiden dat vooral de Amstel, de Heren-, Keizers- en Prinsengracht, maar ook de Singelgracht rond het Leidseplein relatief veel scheepspassages kennen. Door het aantal passages te delen door de breedte van het doorvaartprofiel ontstaat een beeld van drukte, zoals is te zien bij onderdeel C. Naast de hiervoor benoemde Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Figuur 7. Aantal passages per dag in de maand augustus 2021 op vier voorbeeldlocaties, waarvan twee (Stopera en Kruising Leidsegracht/Prinsengracht) in het vaargebied van de rondvaart en twee (Berlagebrug en Ruta Vuykbrug) buiten dit gebied. Links de locatie en het gemiddelde percentage passagiers- en pleziervaart. Rechts per locatie het aantal passages per dag.

rakken valt ook de relatieve drukte op de Oudezijds Voorburgwal, de Leidsegracht en de Recht- en Krom Boomssloot op.

Vermakelijkheidsretributie (VMR) Voor het vervoer van passagiers moet vermakelijkheidsretributie afgedragen worden per vervoerde passagier, met een vrijstelling voor de eerste 250 passagiers. Het volume van deze afdrachten geeft een beeld van het aantal passagiers dat gebruik heeft gemaakt van de passagiersvaart in Amsterdam. De gegevens over 2021 zijn nog niet beschikbaar. De afdrachten over 2020 laten een zeer sterke afname zien ten opzichte van de voorgaande jaren. De eerste lockdown in 2020 werd afgekondigd op 15 maart 2020, vlak voor de start van het seizoen met de drukke Keukenhof periode. In week 23 tot en met week 39 van 2020 kon weer beperkt gevaren worden, waarna vanaf half oktober 2020 de noodverordening verder werd aangescherpt en strengere regels golden voor de passagiersvaart. Een overzicht van de verschillende maatregelen en regels voor passagiersvaart en pleziervaart per periode vindt u in paragraaf 1.6.

9

Figuur 8. A) Gemiddeld aantal passages per dag per rak, gebaseerd op de tellingen van de vignetlezers in de periode 13 augustus tot en met 18 september 2021. B) Het aantal passages op een drukke dag in dit vaarseizoen (14 augustus 2021). C) Door dit aantal te delen door de breedte van het vaarprofiel ontstaat een indruk van de relatieve drukte. Zo kent de bocht in de Amstel ter hoogte van de Stopera en Blauwbrug de meeste passages. Doordat de Amstel vrij breed is, is het hier relatief gezien minder druk, zoals blijkt uit de minder dondergroene kleur op dit traject op kaart C.

1.3

Overlastmeldingen

De meeste overlastmeldingen komen binnen via telefoonnummer 14 020 of via meldingen.amsterdam.nl. Voor overlastmeldingen op het water is een aparte pagina ingericht. Aan het begin van het vaarseizoen is de vraagstelling op de meldingspagina in samenspraak met een aantal reders aangepast. Doel van deze aanpassing is om beter inzicht te krijgen tussen meldingen over Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Figuur 9. Verloop van de afgedragen vermakelijkheidsretributie, op basis van het aantal personen, inclusief een inschatting van de vrijstelling voor ‘250 koppen’ en op basis van de afdrachten in Euro’s (* voor 2020 zijn geen gegevens over het totale aantal vrijstellingen beschikbaar. Bij benadering is hetzelfde aantal vrijstellingen als in 2019 aangenomen). De verwerking van recentere periodes zal wat achterlopen, waardoor het totaal in die periodes later nog kan oplopen.

Figuur 10. Meldingen overlast op het water, naar maand waarin de overlast plaats heeft gevonden. Sinds augustus 2018 komen deze meldingen binnen bij SIA.

pleziervaartuigen en passagiersvaartuigen. De resultaten van de aanpassing worden geëvalueerd en zijn naar verwachting aan het einde van het jaar bekend. Een eerste blik op de data laat zien dat het onderscheid nog steeds lastig is vast te stellen. Dit komt doordat de melder niet altijd hoeft aan te geven of de melding pleziervaart of passagiersvaart betreft.

De stijging in 2021 wordt vooral veroorzaakt door een stijging van 78% van overlastmeldingen ‘Geluid op het water’. Daarentegen is het aantal meldingen over te snel varen ten opzichte van vaarseizoen 2018 bijna gehalveerd. Het aantal meldingen ‘Boten-overige overlast’ is ten opzicht van 2019 met ruim 50 % gestegen. Het aantal meldingen ‘Oppervlakteverontreiniging’ neemt de afgelopen twee jaar toe.

Na een periode van jaarlijkse stijgingen vanaf 2015, met een grote stijging in 2018, was in 2019 en 2020 het aantal overlastmeldingen gestabiliseerd op dit hogere niveau. Ook 2021 begon aanvankelijk op dit niveau. Juni 2021 laat een sterke piek zien in het aantal overlastmeldingen, hetgeen samenvalt met het einde van de lockdown in 2021. Hierna zakt het niveau terug naar het niveau van 2018 - 2020. 10

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Meldingen per subcategorie

seizoen 2018-2019

seizoen 2019-2020

seizoen 2020-2021

Blokkade van de vaarweg

0

24

45

Boten - overige overlast

976

1276

1576

Geluid op het water

2007

1711

3042

0

109

259

Vaargedrag - overig

362

283

80

Vaargedrag - snel varen

858

516

496

Wrak in het water

313

656

406

Eindtotaal

4516

4575

5904

Oppervlaktewaterverontreiniging

Figuur 11. Aantal overlastmeldingen per subcategorie binnen meldingen overlast water

Figuur 12. Heatmap overlastmeldingen 2015-2021

De ‘heatmap’ van overlastmeldingen per buurtcode laat net als vorig jaar zien dat de bocht in de Amstel en Oost de hoogste aantallen meldingen kennen. Binnen het stadscentrum vertonen de gebieden rond de Prinsengracht, de Singelgracht en de Oostelijke Eilanden/Havengebied/Kadijken de meeste overlastmeldingen, hetgeen ook overeenkomt met voorgaande jaren.

Jaar

Rapportcijfer

2015

7,5

2016

7,6

2017

7,8

2018

8,1

2019

8,2

2020

7,7

2021

8,0

1.4

Schoonheidsgraad grachten

De schoonheidsgraad van de grachten is een visueel rapportcijfer over de hoeveelheid drijfvuil (van niet-natuurlijke herkomst) op een aantal vaste en wisselende plekken in de stad. Het rapportcijfer wordt vastgesteld door het onderzoeksbureau van de gemeente Amsterdam (OIS).

Figuur 13: Schoonheidsgraad grachten (maakt onderdeel uit van de Grachtenmonitor i.v.m. een aangenomen motie)

11

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

1.5

Nautisch beheer

De gemeente adviseert, informeert, of stelt randvoorwaarden bij diverse activiteiten in, op en boven het binnenwater. Dat vindt plaats op grond van de wettelijke taak van nautisch beheer van dat water. Het nautische beheer voor de doorgaande scheepvaartroutes in de stad is gemandateerd aan Waternet. Doel van nautisch beheer is zorgdragen voor een vlotte en veilig doorvaart in het binnenwater en de bereikbaarheid waarborgen. Activiteiten van nautisch beheer zijn bijvoorbeeld toestemmingen voor herstelwerkzaamheden aan bruggen en kades, ontheffingen van invaar- of ankerverbod, vergunningen voor zwaar transport en informatieborden. Toestemming voor evenementen zijn als gevolg van de maatregelen rond Covid-19 met uitzondering van het Light Festival en het Prinsengrachtconcert, in deze periode niet afgegeven. Type werkzaamheden

Toelichting

Aantal Aantal cases cases 1-10-2019 1-10-2020 t/m t/m 1-10-2020 30-9-2021

Nautische kaders voor activiteiten/vergunningen van gemeentelijke organisaties of bedrijven

Een nautisch kader wordt bijvoorbeeld opgesteld bij de nieuwbouw van een brug, de plaatsing van een woonboot of het houden van een evenement.

81

Toestemmingen

Voor alle werkzaamheden en evenementen die de veiligheid of het vlot verlopen van de scheepvaart in gevaar kunnen brengen, is toestemming nodig van de bevoegde autoriteit.

98

Ontheffingen kunnen worden verleend voor bijvoorbeeld verboden op grond van verkeerstekens, zoals het ankerverbod, ligplaatsverbod of een invaarverbod. Een bijzonder transport is een schip of samenstel dat groter is dan volgens de Regeling doorvaartprofielen op bepaalde vaarwegen is toegestaan en mag alleen met een vergunning varen.

34

165

84

266

Ontheffingen

Vergunningen bijzonder transport

12

Type werkzaamheden

Toelichting

Bordenplannen

Bij Nautische kaders of Toestemming wordt vaak voorgeschreven dat er bepaalde verkeersborden moeten worden geplaatst om de scheepvaart te informeren. Dit gebeurt volgens een bordenplan. Een gereedmelding is een melding van de woonschipeigenaar dat de verbouwing of vervanging afgerond is. Door de gemeente wordt gecontroleerd of men zich aan de voorwaarden heeft gehouden. Wanneer stremmingen of andere vormen van oponthoud op het binnenwater zijn, dient de scheepvaart hiervan op de hoogte te worden gesteld.

96

239

1

0

47

66

Voor het plaatsen van een verkeersbord op grond van de Scheepvaartverkeerswet is een verkeersbesluit nodig.

20

7

Inspectie op gereedmeldingen woonschepen

Berichten aan de scheepvaart

Verkeersbesluiten

142

Aantal Aantal cases cases 1-10-2019 1-10-2020 t/m t/m 1-10-2020 30-9-2021

Figuur 14 Overzicht van de werkzaamheden van nautisch beheer

1.6

Maatregelen Covid-19

412

De situatie rond COVID-19 en de daarmee samenhangende maatregelen hebben duidelijk effect gehad op het gebruik van het water gedurende deze rapportageperiode. Aan de transportvaart (met name bouwprojecten) zijn, mede door het beperkte aantal personen aan boord, geen beperkingen opgelegd. Alle andere gebruikers van het water hebben hier wel mee te maken gehad. De pleziervaart had tot 5 juni 2021 te maken met een beperking van het aantal passagiers, tenzij er sprake was van een gezamenlijk huishouden. Vanaf juni 2020 is sprake geweest van beperkende maatregelen voor de passagiersvaart, waaronder een maximum aantal toegestane passagiers. Vanaf half december 2021 was een lockdown van kracht en mocht er in principe niet gevaren worden. Een beperkt aantal uitzonderingen was mogelijk, zoals voor Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

bruiloften en uitvaarttochten. Deze zijn uitgevoerd conform de geldende voorschriften.

Datum

Pleziervaart

Passagiersvaart

16-04-2021

2 personen of 1 huishouden

Onbemande verhuur Geen coronaherstart (1 huishouden) beperkingen

De onbemande verhuur mocht als eerste, vanaf 16 april 2021, haar activiteiten weer hervatten aan de hand van regels vergelijkbaar met de pleziervaart. Vanaf 5 juni 2021 zijn versoepelingen doorgevoerd en waren alle vormen van passagiersvaart weer toegestaan. Wel gold nog steeds de 1,5 m afstandsregel waardoor reders slechts een deel van het maximale aantal passagiers konden vervoeren.

05-06-2021

1,5 m of 1 huishouden

Openstelling rondvaart Geen coronamet 1,5 m beperkingen

25-09-2021

Geen corona-beperkingen

Voor vaaractiviteiten geen coronabeperkingen. Voor horeca en entertainment aan boord gelden nog aanvullende regels.

Op 25 september 2021 is de situatie op het water grotendeels genormaliseerd. Met het vervallen van de mondkapjesplicht en de 1,5 meter maatregel konden alle vaargerelateerde activiteiten van voor de situatie rond Covid-19 weer plaatsvinden. Alleen voor activiteiten met horeca of entertainment aan boord gelden nog beperkingen. Het betreft met name de eis van een coronatoegangsbewijs (CTB).

Transportvaart

Geen coronabeperkingen

Figuur 15: Overzicht belangrijkste momenten en maatregelen Covid-19

Overzicht belangrijkste momenten Datum

Pleziervaart

Passagiersvaart

Transportvaart

01-09-2020 /14-12-20

Periode van regelmatige stapsgewijze aanpassingen. Basis 1,5 m maatregel en 4 personen met uitzondering van personen die 1 huishouden vormen. Rijksbeleid uitgewerkt en aangevuld via veiligheidsregio.

Periode van regelmatige stapsgewijze aanpassingen. O.a. maximaal aantal personen (50/30) en beperking van horeca aan boord. Rijksbeleid uitgewerkt en aangevuld via veiligheidsregio.

Geen coronabeperkingen

01-12-2020

Ingangsdatum tijdelijke coronawet ter vervanging lokale noodverordeningen.

15-12-2020

Lockdown. Blijf zoveel mogelijk thuis. Verder 2 personen of 1 huishouden.

13

Lockdown

Geen coronabeperkingen

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

14

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| 2. Pleziervaart 2.1

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

€ 2.428.000

€ 2.171.427

€ 1.993.295

€ 1.912.000

€ 2.100.000

€ 3.128.127

€ 3.380.531

Vignetten binnenhavengeld

Aantal, tarieven en omzet vignetten Volgens de Nota Varen Deel 2 moet ieder pleziervaartuig op het Amsterdamse binnenwater een vignet voeren, ook als niet wordt afgemeerd. Met de invoering van het Doorvaartvignet in 2022 wordt hieraan voldaan. Vignetten bevatten een elektronische chip. Met de elektronische chip in het vignet en de nieuwe apparatuur krijgt de gemeente meer inzicht in de situatie op het Amsterdamse vaarwater en kan beter worden gestuurd op drukte en overlast. Een verplicht vignet voor alle pleziervaartuigen vereenvoudigt bovendien de handhaving van regels en de betaling van het binnenhavengeld (BHG). In 2015 is overgegaan naar betalen op basis van oppervlakte in plaats van betalen op basis van de lengte van de boot. Type BHG-vignetten

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Regulier*

6788

6455

5868

5532

5710

4158

4470

Abonnement**

514

494

100

453

450

356

354

Milieu***

1439

1344

1308

1396

1510

1737

2034

Hybride****

115

(% milieu/hybride)

16,5%

16,2%

18,0%

18,9%

19,7%

27,8%

30,8%

Totaal

8741

8293

7276

7381

7670

6251

6973

Figuur 17: Jaarlijkse opbrengsten binnenhavengeld (BHG)

2.2

VaarWater app

Deze gratis app bestaat sinds 2013 en richt zich met name op schippers van pleziervaartuigen en huurders van bootjes. De app biedt de gebruiker onder meer nieuws en informatie over vaarroutes, regels op het water, stremmingen, de eigen vaarsnelheid, locaties van jachthavens en oplaadpunten. Daarnaast biedt de app mogelijkheden om zaken aan de gemeente te melden. De app is beschikbaar in het Nederlands en Engels. De VaarWater app is een belangrijk medium om in contact te zijn met de doelgroep van pleziervaarders. Op 1 januari 2020 ging het beheer van de app over van Waternet naar de gemeente Amsterdam. Sindsdien zijn er updates en verbeteringen doorgevoerd. In de toekomst kan de app ook informatie geven over vaarwater rondom Amsterdam. Daarvoor werkt de gemeente samen met omliggende gemeenten.

Figuur 16: Aantal uitgegeven vignetten binnenhavengeld (BHG) per type vignet. *Pleziervaartuigen met een vaste ligplaats binnen Amsterdam. ** Pleziervaartuigen van buiten Amsterdam en in jachthavens die niet ’s nachts op het Amsterdamse binnenwater afmeren. *** Duurzame pleziervaartuigen krijgen een korting op de prijs van het vignet. **** Hybride vaartuigen hebben zowel een elektrische als een brandstofmotor. Deze vaartuigen betalen het milieutarief en mogen binnen Amsterdam alleen gebruik maken van een elektrische motor. 15

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

16

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| 3. Passagiersvaart 3.1

Uitgifte exploitatievergunningen

Aanvragen eerste Tranche In de eerste uitgifteronde zijn 712 aanvragen ingediend voor 155 vergunningen, namens 101 unieke concerns. In oktober 2020 is gestart met het in behandeling nemen van de ingediende aanvragen voor een exploitatievergunning. Van de 101 concerns hadden 51 aanvragers nog geen exploitatievergunning in Amsterdam. De overige 50 aanvragers hadden wel een of meer exploitatievergunningen. De 50 bestaande ondernemingen hebben samen 574 aanvragen ingediend. Door de 51 nieuwe ondernemingen zijn 138 aanvragen ingediend. Van de 101 aanvragers hebben 33 aanvragers één of meerdere vergunningen gekregen. Bij 4 van deze 33 reders is geen relatie gevonden met een bestaande reder en betreffen het nieuwe toetreders.

Segment

Aantal te verlenen vergunningen

Aantal aanvragen sept 2020

Kans op een vergunning (percentage)

Aantal unieke aanvragers

Historisch groot

10

28

37%

9

Beeldbepalend groot

6

57

12%

12

Historisch klein en middelgroot

18

70

27%

36

Beeldbepalend klein en middelgroot

5

27

20%

11

Groot

25

110

24%

9

Klein en middelgroot

30

356

10%

64

Onbemand1

50 boten

64 (635 boten)

8%

23

Vrije ruimte2

11

- meegenomen bij bemande segmenten

-

Eindtotaal

155

712* (1283 boten)

12%

1003

Figuur 18: Overzicht aanvragen 1e tranche exploitatievergunningen

Uitgifte eerste tranche In de eerste uitgifteronde zijn meer aanvragen ingediend (712 aanvragen voor in totaal 1.283 vaartuigen - 648 bemand en 635 onbemand) dan vergunningen beschikbaar zijn (voor 155 vaartuigen, 105 bemand en 50 onbemand). Er is geloot om de rangschikking tussen de aanvragers te bepalen. Er zijn 7 vergunningen verleend aan 4 nieuwe toetreders. In totaal is voor 26 bestaande historische vaartuigen opnieuw een vergunning aangevraagd en zijn 29 vergunningen verleend. In totaal kregen 14 historische vaartuigen waarvoor voor de uitgifteronde nog geen vergunning was verleend een vergunning.

17

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Welstand Segment

neer de gemeente aan welke rederij voor welk vaartuig een ligplaatsvergunning heeft verleend. Op het openbaar water van de gemeente zijn op dit moment 377 vergunde ligplaatsen voor een passagiersvaartuig (2020: 371).

Totaal aantal aanvragen

Totaal beoordeeld

Direct positief

Positief met voorschriften

Negatief

Historisch groot

28

10

1

9

0

Jachthavens

Beeldbepalend groot

57

10

2

5

3

Historisch klein en middelgroot

70

21

10

11

0

Beeldbepalend klein en middelgroot

27

20

0

14

6

Jachthavens bieden ook mogelijkheden voor ligplaatsen voor passagiersvaartuigen. Met een zogenaamd paraplubestemmingsplan is het in 26 Amsterdamse jachthavens mogelijk gemaakt om maximaal 25% van hun ligplaatsen te verhuren aan passagiersvaartuigen. In theorie kunnen deze jachthavens ongeveer 650 ligplaatsen voor passagiersvaartuigen aanbieden. Op dit moment maken circa 145 hoofdzakelijk kleine en middelgrote passagiersvaartuigen gebruik van ligplaatsen en voorzieningen in jachthavens.

Groot

110

30

15

10

5

Klein en middelgroot

356

58

0

37

21

Onbemand

64

7

1

3

3

Figuur 19: Aantal beoordelingen per segment

Om ervoor te zorgen dat alle passagiersvaartuigen passen bij de uitstraling van de Amsterdamse grachten is in 2016 welstandsbeleid voor passagiersvaartuigen opgesteld. Dit beleid is ten behoeve van de uitgifteronde aangepast aan de eisen van verdeling van schaarse vergunningen. In totaal zijn 38 aanvragen afgewezen op basis van welstandseisen. Dit zijn met name aanvragen geweest in het segment klein en middelgroot. Eenentwintig aanvragen in dit segment hebben een negatief welstandsadvies gekregen. Dit betrof voornamelijk sloepen.

3.2

Ligplaatsen

Ligplaatsen per stadsdeel De meeste passagiersvaartuigen liggen in de stadsdelen West en Centrum, gevolgd door Oost en Zuid. De grote passagiersvaartuigen (> 16 meter) liggen voornamelijk in het centrum bij één van de exclusieve op- en afstaplocaties van reders. De ligplaatsen voor onbemande verhuur bevinden zich vooral rondom het centrum in de stadsdelen Oost, West en Zuid. In onderstaande tabel staan de ligplaatsen per stadsdeel. Daarbij is een praktisch onderscheid gemaakt in ligplaatsen tot 10 meter lang, ligplaatsen van 10-16 meter en ligplaatsen langer dan 16 meter. Ligplaatsen voor onbemande verhuur zijn een aparte categorie. Stadsdeel

Onbemand

Kleiner dan 10 meter

Tussen 10 en 16 meter

Groter dan 16 meter

West

85

18

22

8

Centrum

0

5

21

92

Oost

53

4

4

8

Zuid

35

2

2

16

Nieuw-West

0

2

0

0

173

31

49

124

Totaal

Ligplaatsen passagiersvaart De ligplaatsen voor de professionele passagiersvaart staan vanaf 3 juli 2020 weergegeven op een digitale kaart (https://maps.amsterdam.nl/varen). Deze kaart is gebaseerd op het Ligplaatsenregister. In het register staat vermeld wan18

Figuur 20: Aantal ligplaatsen per stadsdeel en per segment in 2021

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

3.3

Transferplekken

Voor intern gebruik

De Ruijterkade Oost Bij de De Ruijterkade Oost komt een nieuwe overstaplocatie voor touringcars, rondvaart en riviercruises. Deze locatie is ter vervanging van de overstaplocatiesgenoemde van touringcar rondvaart aan de voorzijde het centraal station die De locaties inop de tabel hierboven worden geografischvan weergegeven in onderstaande kaarten, figuur 1 en figuurOp 2. dit moment wordt gewerkt aan de verdere uitwerking van het is vervallen. ontwerp. Hierbij zijn ook de branches betrokken. Onderstaand twee overzichten met de al bestaande overstaplocaties.

Figuur 2, Huidige situatie voor Leidseplein-Weteringcircuit

Figuur 22: Huidige overstaplocaties aan de Singelgracht rond het Rijksmuseum. Voor de overstaplocaties speelt nog een aantal actuele ontwikkelingen dat van belang is. Bij de Ruijterkade West is een op- en afstapplek voor rondvaart gerealiseerd, als pilot voor overstap tussen riviercruise en rondvaart. Bij de Ruijterkade Oost, wordt een deel van de halteerplekken in de toekomst (2021) gerealiseerd (bij oplevering van de nieuwbouw van Booking.com). Als laatste is de P+R op Zeeburgereiland een belangrijke plek voor touringcars, echter is hier geen sprake van overstap op rondvaart of riviercruise. In de bijlage (A1) is de nulsituatie (2017) opgenomen. De beschikbare data voor gebruik van halteerplekken en touringcarbeweging is uit de periode 2017-2018. Daarnaast is er tussen 2017 en 2018 reeds een verandering ingezet in het gebruik van de ruimte aan de zuidzijde van het Centraal Station, onder andere de knip in Prins Hendrikkade. De nulsituatie is gebruikt als ijkpunt met de beschikbare data voor analyse. In de volgende hoofdstukken wordt per overstap, touringcar - rondvaart, riviercruise - touringcar en riviercruise - rondvaart de analyse gemaakt voor het toekomstige gebruik. Hierbij is de huidige situatie zoals bovenstaand beschreven per specifieke overstap opnieuw weergegeven.

Figuur 1, Huidige situatie voor Zuidzijde CS, IJzijde CS en buitenFiguur centrum. 21: Huidige overstaplocaties Centrum.

19 Wednesday, 04 December 2019

DEFINITIEF

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021 BG5489TPRP1909160845

6

20

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

| 4. Transport over water Het stimuleren van transport over water is een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid’ en is in de Nota Varen Deel 2 vertaald naar een aantal maatregelen. Deze maatregelen hebben betrekking op de behoefte aan laad- en loslocaties, de noodzaak om regelgeving aan te passen en de wens om meer praktijkinformatie te verzamelen over transport over water. Bijvoorbeeld in de vorm van pilots. Het Uitwerkingsplan transport over water is eind 2020 vastgesteld door het college en besproken in de gemeenteraad.

4.1

Cijfers

Goederenvervoer vertegenwoordigt 15 % tot 20% van al het verkeer in de stad. Daarvan gaat nog maar een klein deel over water. Tot nu toe gaat het voor­ namelijk om bouwtransport, zoals aanvoer van materialen voor kadeherstel. Het aandeel van de bouwlogistiek in transport over water is aanzienlijk. In de afgelopen periode is het aantal verleende vergunningen voor Bijzonder Transport meer dan verdrievoudigd. Er zijn 32 laad- en loslocaties in de stad, waarvan het merendeel ook andere (gebruiks-)functies heeft, bijvoorbeeld als openbare op- en afstapplek voor de passagiersvaart.

4.2

Pilots

Om meer kennis op te doen over transport over water, inzicht te krijgen in noodzakelijke voorzieningen en mogelijkheden om deze vorm van transport te stimuleren is in 2020 en 2021 een aantal pilots uitgevoerd met transport over water. Na evaluatie van de pilots volgen aanbevelingen voor het uitbreiden van transport over water.

1. Afvoer van afval over water In het Wallengebied is gedurende een half jaar (van medio april 2021 tot medio oktober 2021) een proef uitgevoerd met de afvoer van afval over water. Er is een aantal locaties aangewezen waar het afval in de vaartuigen kan worden geladen en naar een overslaglocatie wordt gevaren. De proef wordt eind 2021 geëvalueerd en zal meer inzicht geven in het functioneren van deze vorm van transport. Ook zullen uit de evaluatie aanbevelingen komen voor verdere uitrol in bijvoorbeeld de westelijke grachtengordel. De komende periode wordt gestart met de inventarisatie van geschikte locaties voor de uitrol naar de westelijke grachtengordel.

2. Aanleveren materiaal voor beheer en onderhoud over water Bij de herstel- en vernieuwingsprojecten aan de kademuren en bruggen is transport over water nog in ontwikkeling. Aan het Programma Bruggen en Kademuren (PBK) zijn nautische richtlijnen meegegeven en is inzicht gegeven in prioritering van de vaarwegen. PBK kan deze nautische richtlijnen meenemen in de aanbesteding voor transport over water, zodat aannemers dit in hun aanbieding kunnen integreren. In het samenwerkingsverband Amsterdam Vaart was reductie van verkeersbewegingen en vervoer over water bij de gekozen projecten al het uitgangspunt. Eind 2021/begin 2022 staan nog pilots gepland waarin gemonitord wordt of rekening wordt gehouden met de nautische richtlijnen.

21

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

3. Innovatieve bouwlogistiek bij de afbouw van het Universiteitskwartier In september 2021 is de aannemer gestart met de aan- en afvoer van bouwmaterialen voor de renovatie en nieuwbouw van de Universiteitsbibliotheek op het Binnengasthuisterrein. Hiervan vindt 95% plaats over water. De Oudezijds Voorburgwal is als aan- en afvoerroute gekozen in verband met het instorten van de Grimburgwal en het beperkte doorvaartprofiel. De inzet is erop gericht om de ervaringen die zijn opgedaan met het Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatieplan (BLVC-plan1) voor de UvA te gebruiken voor meer BLVC-plannen in het gebied.

4. Project Vijzelstraat Bij de Vijzelstraat vervangt en vernieuwt de gemeente een aantal bruggen. Hierbij zijn alle bouwmaterialen over het water aangevoerd en zijn brokstukken puin en andere zaken over het water afgevoerd. Alleen het beton voor een brugdek is niet over water gegaan, omdat transport over water in dit geval afbreuk zou doen aan de kwaliteit van het beton. Ook het personeel is vanaf begin 2020 tot juni 2021 vanaf een parkeerterrein aan de rand van de stad over het water naar de bouwplaats vervoerd.

5. Bevoorrading horeca over water Voor bevoorrading en afvalverwerking van hotels is een eerder bedachte proef met een aantal voorlopers als gevolg van de situatie rondom Covid-19 nog niet van de grond gekomen. Binnenkort wordt dit weer opgepakt. In samenwerking met verschillende partijen binnen en buiten de gemeente worden voorbereidingen getroffen om de bevoorrading van horeca en afvoer van afval over water in en rond de Nieuwmarkt op te pakken, waarbij de kop van de Gelderskade als laad-loslocatie kan fungeren. Deze pilot start naar verwachting begin 2022 nadat fysiek ruimte is gemaakt op de kade.

1 Een BLVC-plan geeft aan hoe met bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie wordt omgegaan tijdens werkzaamheden. Hierdoor blijven hinder en overlast zo laag mogelijk.

22

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

23

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021

Grachtenmonitor 2021 | 1 oktober 2020 - 1 oktober 2021