Gemeenteraad Voordracht.pdf

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

Portefeuille

Monumenten en Erfgoed Ruimtelijke Ordening (22)

Agendapunt

0

Datum besluit

25-10-2022 Onderwerp

Aanwijzen drie gemeentelijk beschermde gezichten De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. 2. 3. 4.

5.

Kennis te nemen van het verzoek om aanwijzing van drie gebieden (”Oud Zuid”, de Admiralenbuurt en Betondorp tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht door erfgoedverenigingen Heemschut, Cuypersgenootschap en Amstelodamum; Kennis te nemen van de beschrijvingen en waarderingen van deze gebieden, opgesteld door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de adviezen van de stadsdelen Zuid, Oost en West; Kennis te nemen van de nota van beantwoording van de binnengekomen inspraakreacties; Drie gebieden aan te wijzen tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht te weten ”Oud Zuid” (waaronder de deelgebieden de strook Overtoom/Vondelbuurt, het gebied Vondelpark-/ Concertgebouw-/Museumpleinbuurt, de Pijp en de Amsteloevers), de Admiralenbuurt en Betondorp vanwege hun hoge stedenbouwkundige, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarden De waarden van deze gebieden te verankeren in het toekomstig Omgevingsplan

Wettelijke grondslag

Artikel 16 Erfgoedverordening Amsterdam bepaalt dat de raad een gebied kan aanwijzen tot gemeentelijk stadsgezicht. Bestuurlijke achtergrond

Op 28 januari 2019 hebben de erfgoedverenigingen Heemschut, Cuypersgenootschap en Amstelodamum een aanvraag gedaan voor het aanwijzen van de gebieden Oud Zuid, Betondorp en de Admiralenbuurt tot gemeentelijk beschermd gezicht. Dit vanwege de hoge architectuurhistorische, cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarden. De DB's van de betrokken stadsdelen Zuid, Oost en West hebben, gesteund door de stadsdeelcommissies, positief geadviseerd. De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) adviseert om deze gebieden aan te wijzen als gemeentelijk beschermd gezicht. Zij onderschrijft de hoge stedenbouwkundige en architectonische waarden. Op 5 april 2022 heeft het college besloten om de aanwijzingsprocedure van de bovengenoemde gebieden te starten. Hierover is de raad op 11 april 2022 per brief geïnformeerd. Onderbouwing besluit

Ad. 1 Aanvraag van de erfgoedorganisaties Op 28 januari 2019 hebben de erfgoedverenigingen Heemschut, Cuypersgenootschap en Amstelodamum een aanvraag gedaan voor het aanwijzen van de gebieden te weten ”Oud Zuid”,

Gegenereerd: v1.13

1

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

Betondorp en de Admiralenbuurt tot gemeentelijk beschermd gezicht. Dit vanwege de hoge architectuurhistorische, cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarden (zie bijlage 1). Hieronder in groen de gebieden waarvoor de aanvraag is gedaan.

Ad.2 Waarden en adviezen De specifieke waarden van deze gebieden zijn eerder in het kader van een landelijk erfgoedinventarisatieproject vastgesteld. In de bijlage 2a-c zijn de waarden per gebied uitgebreid omschreven: ”Oud Zuid” (zie ook bijlage a) is een 19e-eeuws stedelijke uitbreidingsgebied dat door aard, omvang en gaaeid een uniek voorbeeld is van Nederlandse stedenbouw tussen 1860 en 1910. Deze stedenbouw kenmerkt zich door een mix van particulier initiatief en overheidsbemoeienis, een gevarieerde bebouwing zowel voor de gegoede burgerij als voor middenstanders en arbeiders, soms organisch en dikwijls meer of minder planmatig tot stand gekomen. ‘Oud Zuid’ is van grote stedenbouwkundige, architectonische en cultuurhistorische waarde als stedelijke uitbreiding uit de periode van 'speculatieve woningbouw', voordat de woningwet van kracht werd (1901). De bebouwing in 'Oud Zuid' is gemiddeld van hoge kwaliteit en relatief gaaf bewaard gebleven. De stedelijke uitbreiding 'Oud Zuid' is zowel voorloper als tegenhanger van het later (na 1917) en volledig planmatig tot stand gekomen Plan Zuid van H.P. Berlage, dat aansluit op Oud Zuid en een status als rijksbeschermd stadsgezicht heeft.

Binnen Oud Zuid zijn drie deelgebieden onderscheiden deels gelegen in stadsdeel Zuid, deels in stadsdeel West: de strook Overtoom/Vondelbuurt, het gebied Vondelpark-/Concertgebouw-/Museumpleinbuurt en de Pijp en Amsteloevers.

Gegenereerd: v1.13

2

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

Admiralenbuurt (zie ook bijlage b): de Admiralenbuurt ligt in het stadsdeel Amsterdam-West ten westen van de Kostverlorenvaart, als onderdeel van de zogenaamde Ring ’20-’40, tussen de negentiende-eeuwse woonwijken en de naoorlogse uitbreidingen in de westelijke tuinsteden. De Admiralenbuurt is onderdeel van een volkswoningbouwwijk die in de jaren twintig en dertig van de twintigste eeuw tot stand is gekomen. Het gebied werd tussen 1922 en 1927 ingericht als onderdeel van het zogenaamde ‘Plan West’, een plan voor de bouw van 6000 arbeiderswoningen. Als onderlegger voor de structuur en het wegenpatroon werd de oude slotenverkaveling van het gebied aangehouden. Sinds het ontstaan van de Admiralenbuurt als woonwijk in de jaren twintig van de twintigste eeuw, is de ruimtelijke structuur van het gebied zeer stabiel gebleven. Als goed bewaarde planmatig ontwikkelde structuur met architectonisch samenhangende bebouwing vertegenwoordigt het gebied grote nationale en internationale waarde in zowel stedenbouwkundig, architectonisch en cultuurhistorisch opzicht.

Betondorp (Tuindorp Watergraafsmeer, zie ook bijlage c): Vroeg 20e-eeuwse Stadsuitbreiding met goed bewaarde planmatige structuur en architectonisch samenhangende bebouwing en groeninvulling, waaraan weliswaar de idealen van de tuinstadbeweging ten grondslag liggen, maar die door de sterk formele opzet uniek is voor Nederlandse tuindorpen. Bijzonder is eveneens dat het tuindorp deels in experimentele betonbouw werd uitgevoerd. Deze stadsuitbreiding is als zodanig van belang, vanwege de bijzondere stedenbouwkundige waarden.

Gegenereerd: v1.13

3

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

Adviezen stadsdelen De dagelijks besturen van de stadsdelen Zuid, Oost en West hebben, gesteund door de stadsdeelcommissies, positief geadviseerd (zie bijlage 3 a-c). De aandachtspunten zijn besproken en beantwoord. Advies CRK De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (CRK) heeft positief geadviseerd (bijlage 4). De CRK adviseert om deze gebieden aan te wijzen als gemeentelijk beschermd gezicht. Zij onderschrijft de hoge stedenbouwkundige en architectonische waarden. Ad. 3 Nota van beantwoording van de binnengekomen inspraakreacties Met het starten van de procedure zijn de belanghebbenden via een openbare kennisgeving in de gelegenheid gesteld om hun inspraakreactie te geven over dit voornemen. Alle stukken waren in te zien via www.amsterdam.nl/inspraak en op de Stadsloketten (Centrum, West, Oost en Zuid) te Amsterdam. De inspraakperiode liep van 20 april tot en met 1 juni 2022. Er zijn 76 inspraakreacties ontvangen (individuele reacties en reacties van groepen, bijlage 5a en 5b). Van de 76 reacties, zijn er 3 van tegenstanders van aanwijzing tot gemeentelijk beschermd gezicht. In deze reacties worden vooral zorgen geuit over de grotere regeldruk zoals het inperken van het vergunningvrije bouwen en het aanvragen van vergunningen voor kleine bouwwerken.

In de Nota van Beantwoording (bijlage 5) wordt uitgelegd dat, nadat de raad een besluit heeft genomen, enkel de sloopvergunningplicht voor het slopen van een geheel bouwwerk van kracht wordt. De huidige regelgeving, verankerd in het bestemmingsplan en de welstandsnota blijven van kracht. Eventuele verbeteringen in het beschermingsregime c.q. wijziging van het bestemmingsplan/Omgevingsplan vragen om een raadsbesluit. De inspraakreacties leiden, gezien de beantwoording, niet tot wijziging van het voornemen om OudZuid, de Admiralenbuurt en Betondorp als gemeentelijk beschermd stadsgezicht aan te wijzen. Ad. 4 Drie gebieden aan wijzen tot gemeentelijk beschermd stadsgezicht te weten ”Oud Zuid” (waaronder de deelgebieden de strook Overtoom/Vondelbuurt, het gebied Vondelpark-/ Concertgebouw-/Museumpleinbuurt, de Pijp en de Amsteloevers), de Admiralenbuurt en Betondorp vanwege hun hoge stedenbouwkundige, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarden Op basis van de waardestellingen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de verschillende ingewonnen adviezen wordt de raad voorgesteld om de gebieden ”Oud Zuid”, de Admiralenbuurt en Betondorp aan te wijzen tot gemeentelijk bescherm stadsgezicht.

De aanwijzing als gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht is een erkenning van het bijzondere cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige karakter van een gebied. Het gaat bij een aanwijzing om waardevol erfgoed waarvan de bijzondere waarden voor nu en in de toekomst behouden moeten blijven. De bescherming van een gezicht heeft betrekking op het ruimtelijke karakter, zoals

Gegenereerd: v1.13

4

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

groen- en waterstructuren, stratenpatronen, de straatgevels en de bij elkaar horende bouwvolumes. Dat betekent dat ingrepen die passen bij dat karakter, mogelijk blijven. Ook kan de bestemming van een gebouw veranderen. Veranderingen in de structuur van het gebied en het gebruik blijven mogelijk, mits het bijzondere ruimtelijke karakter niet wordt aangetast. De status zorgt voor een langdurige bescherming vanuit het oogpunt van bestuurlijke continuïteit. Ad. 5 De waarden van deze gebieden te verankeren in het toekomstig Omgevingsplan De huidige bestemmingsplannen zijn beoordeeld op de mate waarin de bestaande waarden worden geconserveerd. Geconcludeerd is dat in de huidige bestemmingsplannen de waarden verankerd zijn maar dat dit nog verbeterd kan worden. De nodige aanpassingen hiervoor zullen opgenomen worden in het toekomstige Omgevingsplan.

Financiële onderbouwing Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.13

5

Gemeenteraad

VN2022-031449 Monumenten en Archeologie

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 30 november 2022

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2022-094670

Bijlage 5b NRC brief Beschermd stadsgezicht (NRC 21-5-2022).pdf (pdf)

AD2022-090374

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2022-094658

bijlage 1 BR_20190205_Erfgoed Vereniging Heemschut.pdf (pdf)

AD2022-094660

bijlage 2a TOELICHTING Amsterdam oudZuid.pdf (pdf)

AD2022-094659

bijlage 2b TOELICHTING Admiralenbuurt.pdf (pdf)

AD2022-094661

bijlage 2c TOELICHTING Tuindorp Watergraafsmeer.pdf (pdf)

AD2022-094662

bijlage 3a Advies Zuid.docx (msw12)

AD2022-094663

bijlage 3b Advies Oost.pdf (pdf)

AD2022-094664

bijlage 3c Advies West.docx (msw12)

AD2022-094665

bijlage 4a CRK_Advies Admiralenbuurt.pdf (pdf)

AD2022-094666

bijlage 4b CRK_Advies Oud Zuid.pdf (pdf)

AD2022-094667

bijlage 4c CRK_Advies Tuindorp Watergraafsmeer..pdf (pdf)

AD2022-095005

bijlage 5 Nota van Beantwoording geanonimiseerd.docx (msw12)

AD2022-094669

bijlage 5a binnengekomen inspraakreacties geanonimiseerd. docx.docx (msw12)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Monumenten en Archeologie, anette.van.dijk@amsterdam.nl, 0612473555

Gegenereerd: v1.13

6