Gemeenteraad Voordracht .pdf
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
Portefeuille
Financiën
Agendapunt
0
Datum besluit
19 september 2023 Onderwerp
Vaststellen Begroting 2024 Gemeente Amsterdam De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. Vast te stellen de Begroting 2024 van de gemeente Amsterdam (bijlage 1) met daarin: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.
De bestuurlijke hoofdlijnen; De financiële hoofdlijnen; De baten en lasten per programma en per programmaonderdeel; De beoogde toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma; Het verdiepende hoofdstuk De investeringsruimte per domein De (verplichte) paragrafen; De bijlagen bij de begroting
2. De bestemmingsreserve Sprong over 't IJ met een maximale omvang van € 100 miljoen en looptijd van 2023 tot en met 2027 in te stellen. 3. De bestemmingsreserve incidentele bijdragen schaalsprong met een maximale omvang van € 344 miljoen en looptijd van 2023 tot en met 2027 in te stellen. 4. Een egalisatiereserve voor het op peil houden facilitaire dienstverlening door IB/PMB voor de periode 2023 tot en met 2025 in te stellen. 5. De aangepaste Egalisatiereserve inkomensdeel en Conjunctuur vast te stellen. 6. De aangepaste reserve Economische Structuurversterking (ESV) vast te stellen. 7. De aangepaste reserve coalitiemiddelen vast te stellen. Wettelijke grondslag
Gemeentewet, artikel 190, lid 1. Het college biedt jaarlijks aan de raad de begroting van de gemeente ter vaststelling aan. Gemeentewet, artikel 191, lid 1. De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaand aan het jaar waarop de begroting betrekking heeft. Gemeentewet, artikel 191, lid 2. Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting voor 15 november van het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor de begroting dient aan gedeputeerde staten Bestuurlijke achtergrond
Op 28 september 2023 is de Begroting 2024 van de gemeente Amsterdam aangeboden. De Begroting 2024 wordt op 17, 18 en 19 oktober behandeld in de raadscommissies en op 9 november in de raad.
Gegenereerd: v1.9
1
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
Om te voldoen aan artikel 191 van de Gemeentewet, waarin is opgenomen dat de vastgestelde begroting vóór 15 november van het jaar voorafgaand aan het jaar waarvoor de begroting dient aan gedeputeerde staten moet worden gezonden, wordt een besluit tot vaststelling van de gemeentelijke begroting voorgelegd. Deze datum is medebepalend voor de beslissing van de gedeputeerde staten om repressief (en geen preventief) toezicht uit te oefenen. De Begroting 2024 bevat de voor de raad relevante financiële en beleidsinhoudelijke informatie. De vast te stellen begroting bestaat uit: • De bestuurlijke en financiële hoofdlijnen van de Begroting 2024. • De programmabegroting ingedeeld naar op de gemeente Amsterdam toegesneden programmaonderdelen met de daaraan verbonden baten en lasten. • De verplichte paragrafen volgend uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Conform de beleidsnota Reserves en voorzieningen 2022 worden besluiten met betrekking tot het instellen, opheffen en wijzigen van reserves aan de raad voorgelegd. Onderbouwing besluit
Ad. 1 Vaststellen van de begroting en kennisnemen van de meerjarenraming In de gemeentewet is opgenomen dat de raad de begroting voor het komende jaar vaststelt en kennis neemt van de meerjarenraming voor inzicht in het verloop van de financiële positie. In de financiële verordening is daarnaast vastgelegd dat de begroting ook voorstellen bevat voor wijziging van de begroting van het lopende jaar. Met het vaststellen van de begroting autoriseert de raad deze wijzigingen. De begroting actualiseren we op 3 momenten gedurende het begrotingsjaar: bij de voorjaarsnota (voor het zomerreces), bij de begroting voor het volgende jaar (na het zomerreces) en bij de najaarsnota (aan het einde van het jaar). Bestuurlijke en financiële hoofdlijnen In de bestuurlijke hoofdlijnen geeft het college een beeld van de bestuurlijke keuzes die ten grondslag liggen aan deze begroting. In de financiële hoofdlijnen komt de budgettaire situatie aan de orde. Hier zet het college uiteen met welke autonome ontwikkelingen en inzichten in de uitvoering van de begroting ze wordt geconfronteerd en welke keuzes voor de komende jaren zijn gemaakt. De Begroting 2024 is opgebouwd uit 8 genummerde beleidsprogramma’s (onderverdeeld in programmaonderdelen), het overzicht A (Algemene dekkingsmiddelen) en het overzicht B (Bestuur en organisatie).
In hoofdstuk 3 beschrijven we wat we willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en welke middelen we hiervoor hebben. In het verdiepende hoofdstuk 4 gaan we verder in op de ontwikkelingen in de baten en lasten en de reserves ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting. Dit is de Voorjaarsnota 2023 voor het lopende jaar en de Begroting 2023 voor de jaren 2024 en verder. De investeringsparagraaf gaat in op de investeringsruimte en investeringsportfolio’s per domein en de afwegingen die we hierbij hebben gemaakt. Het projectenportfolio (bijlage Begroting 2024) laat zien welke nieuwe investeringsprojecten deel uitmaken van het meerjarige portfolio en hoeveel uitgaven in 2024 worden gedaan, ook voor de reeds lopende investeringsprojecten.
Gegenereerd: v1.9
2
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
De begroting bevat naast programma’s ook een toelichting op programmaoverstijgende onderwerpen, zoals investeringen die de gemeente heeft gedaan of van plan is te doen. Deze programmaoverstijgende onderwerpen worden beschreven in de paragrafen. In de bijlagen zijn de financiële overzichten op detailniveau en het projectenportfolio (het overzicht van de investeringsprojecten) opgenomen. Motie TA2022-001035: Sturen en volgen op ongelijk investeren (Rooderkerk, Ernsting, Heinhuis) Ongelijk investeren voor gelijke kansen. Een belangrijke ambitie uit het coalitieakkoord. We hebben ervoor gekozen om vooral te investeren op die plekken en in die opgaven waar onze steun het hardste nodig is en waar we het grootste verschil kunnen maken. In motie 339.22 vraagt de raad aan het college om meer inzicht te geven op welke manieren er ongelijk wordt geïnvesteerd in de stad. In deze begroting hebben we de eerste stappen gezet om dit inzicht te vergroten. In het coalitieakkoord zijn extra middelen opgenomen ten behoeve van de integrale aanpakken in Noord, Nieuw West en Zuidoost. In de Begroting 2024 hebben we voor de eerste keer specifiek aandacht besteed aan deze integrale aanpakken in de Paragraaf gebiedsgericht werken. Deze paragraaf gaat in op de middelen die vanuit de gemeente via de verschillende begrotingsprogramma’s beschikbaar zijn.
Ook beschrijven we de opgaven waar we in de drie gebieden voor staan. Richting de Begroting 2025 werken we aan het verder ontwikkelen van deze paragraaf. Verder geven we inzicht in de middelen voor de uitvoering van de 22 taken uit de verordening op de stadsdelen. Het college maakt hiermee transparant welke budgetten beschikbaar worden gesteld aan de dagelijks besturen voor welke doeleinden. De financiële zeggenschap van dagelijks besturen wordt in aanloop naar de Voorjaarsnota 2024 verder uitgewerkt. Als laatste hebben we in deze begroting een eerste stap gezet in de labeling van onze investeringsuitgaven. We geven inzicht in de investeringsuitgaven naar gebied. Veel investeringsuitgaven zijn (nog) niet aan een specifiek stadsdeel gekoppeld, maar voor een deel hebben wel inzichtelijk gemaakt wanneer het gaat op een investering in een specifiek stadsdeel. Het college stelt voor motie 339.22 met de publicatie van de Begroting 2024 af te handelen, maar blijft inzetten op het vergroten van het inzicht. Het aandelen van de motie heeft dan ook geen gevolgen voor de ambitie van (het vergroten van inzicht in) ‘ongelijk investeren voor gelijke kansen’ uit het coalitieakkoord.
Motie TA2022-001039: Leesbaarheid van de begroting (Ahmadi, Rooderkerk, Krom, Kabamba, Broersen, Khan) In motie TA2022-001039 wordt gevraagd te onderzoeken of we de leesbaarheid van toekomstige begrotingen kunnen verbeteren. Genoemd worden onder andere een publieksversie, een toelichtende video en het beschikbaar maken van de begroting als interactieve webpagina. Het college hecht aan een heldere, leesbare en toegankelijke begroting, en deze thema’s hebben dan ook steeds onze aandacht. Sinds het indienen van de motie zijn op dit terrein verschillende stappen gezet, die in komende P&C-producten verder worden uitgebreid. Sinds de Voorjaarsnota 2023 worden er video’s gemaakt waarin de belangrijkste besluiten worden toegelicht. Daarnaast is sinds de Begroting 2023 een online publieksversie van de begroting en het jaarverslag beschikbaar. De publieksversie geeft in één oogopslag inzicht in de inkomsten en uitgaven van Amsterdam; de belangrijkste ontwikkelingen in de verschillende beleidsprogramma’s worden in een paar bullets samengevat. Dat was al een stap in de goede richting, maar willen we nog verder verbeteren. Daarom maken we bij de publicatie van de Begroting 2024 een digitaal
Gegenereerd: v1.9
3
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
magazine, waarin op een aantrekkelijke en toegankelijke manier kennis kan worden genomen van de hoofdpunten uit de begroting. De leesbaarheid van het ‘boekwerk’ van de begroting zelf blijft een punt van aandacht. Mede door de wettelijke vereisten en de omvang en complexiteit van onze gemeentefinanciën is het niet altijd eenvoudig om de teksten in de p&c-producten eenvoudig en leesbaar te houden. Dat is echter wel ons uitgangspunt, en we blijven ons erop toeleggen om het volgende P&C-product weer duidelijker en leesbaarder te maken dan zijn voorganger. Dat zullen we in de volgende begroting bijvoorbeeld doen door de hoofdstukindeling aan te passen. Nu worden de standen en de mutaties op die standen nog in twee aparte hoofdstukken toegelicht. Dat zullen we vanaf de Begroting 2025 anders doen, waardoor het overzicht in de ontwikkelingen in de begrotingsprogramma’s toeneemt en er minder gebladerd hoeft te worden. Tot slot de in de motie genoemde optie van het beschikbaar maken van de begroting als interactieve webpagina. In het kader van de bestuursopdracht Inzicht in beleid, geld en keuzes is de voorbije maanden gewerkt aan een interactief dashboard dat op het niveau van het programmaonderdeel inzicht geeft in de opbouw van de lasten. We onderzoeken de mogelijkheid om dit dashboard zo te ontwikkelen, dat we op termijn via deze weg de P&C-producten aan de raad kunnen aanbieden.
We streven ernaar u bij de volgende Begroting hiervan de eerste stappen te kunnen tonen. Hierover wordt u in een aparte brief uitgebreider geïnformeerd. Het college stelt voor de motie met de publicatie van de Begroting 2024 af te handelen, maar we beseffen dat er ook met al deze ontwikkelingen nog altijd werk aan de winkel is. Het aandelen van de motie heeft dan ook geen gevolgen voor onze inzet op het onderwerp van leesbaarheid en toegankelijkheid van onze begroting, en de andere P&C-producten. Daar blijven we ons op richten en in volgende producten stappen op zetten. Ad. 2 Instellen van de bestemmingsreserve Sprong over 't IJ Amsterdam groeit en ook Amsterdam Noord groeit. Tot 2050 stijgt het aantal inwoners in Noord met 50.000 en het aantal woningen stijgt tot 2055 ook met 50.000. De druk op de mogelijkheden voor vervoer van en naar Noord neemt daarmee steeds verder toe. Door te zorgen voor een korte, snelle verbinding kan deze druk het hoofd worden geboden en het aanleggen van een brug voor fietsers is een effectief middel. We reserveren € 100 miljoen voor de aanleg van een fietsbrug over ’t IJ aan de oostkant van de stad. In de Begroting 2024 wordt voorgesteld om een reserve voor de Sprong over ’t IJ in te stellen. Bij het instellen van de bestemmingsreserve Sprong over 't IJ wordt in totaal € 100 miljoen gedoteerd vanuit de reserve Erfpacht in 2023.
De kenmerken van de reserve zijn de volgende: Naam: Reserve Sprong over ‘t IJ Doel: Het reserveren van middelen voor de meerjarige lasten van investering Sprong over het IJ (brug). Programmaonderdeel: 2.1 Verkeer, vervoer, parkeren Type reserve: Overige bestemmingsreserve Looptijd: 2023-2027 Ad. 3 Instellen bestemmingsreserve Incidentele bijdragen Schaalsprong In het Bestuurlijke Overleggen Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport 2022 (BO MIRT) zijn door het Rijk en regiopartijen inclusief Amsterdam afspraken gemaakt over een gezamenlijk en samenhangend investeringspakket rondom oplossen tekort Zuidasdok, realisatie 3e perron Zuid ten behoeve van internationaal treinverkeer, een MIRT-verkenning doortrekken Noord/ Zuidlijn naar Hoofddorp, en een MIRT-Verkenning sluiten van de metroringlijn tussen isolatorweg en
Gegenereerd: v1.9
4
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
centraal station inclusief een noord/zuid OV-verbinding vanuit Haven Stad zuid richting Amsterdam west. In de Begroting 2024 wordt voorgesteld om bestemmingsreserve Incidentele bijdragen schaalsprong in te stellen en hieraan in totaal € 344 miljoen toe te voegen via: I. € 100 miljoen uit de reserve Erfpacht in 2023 II. € 66 miljoen uit de reserve Zuidas in 2023 III. € 10 miljoen in 2023 en vervolgens € 12 miljoen per jaar in 2024-2037 uit de vereveningsruimte in het VEF/Reserve Zuidas. De kenmerken van de reserve zijn de volgende: Naam: Incidentele bijdrage Schaalsprong Doel: Het reserveren van middelen voor de meerjarige lasten van Schaalsprong investeringen. Programmaonderdeel: 2.1 Verkeer, vervoer, parkeren Type reserve: Overige bestemmingsreserve Looptijd: 2023-2027 Ad. 4 Instellen egalisatiereserve Op peil houden facilitaire dienstverlening door Ingenieursbureau en Projectmanagementbureau (IB/PMB) In het coalitieakkoord is besloten dat de facilitaire directies IB en PMB een capaciteitsreductie doorvoeren en dat daarmee een structurele besparing wordt beoogd van € 2 miljoen in 2024, € 5 miljoen in 2025 en € 10 miljoen in 2026 en verder. Om hiertoe te komen wordt een nieuwe financiële systematiek van doorbelasten van IB-diensten ontworpen en geïmplementeerd, met gebruikmaking van een normsystematiek voor ingenieursdiensten. Op dit moment wordt een urensystematiek toegepast.
De nieuw te ontwerpen systematiek dient geen voor- of nadeel te geven voor de afnemende (opdrachtgevende) directies ten opzichte van de huidige situatie. De dienstverlening van de facilitaire directies dient met de invoering van de nieuwe normsystematiek te worden behouden. De reserve dient een eventueel lagere mate van dienstverlening aan de opdrachtgevers te kunnen compenseren, gedurende de periode van monitoren van de nieuwe normeringssystematiek (2023-2025). De reserve wordt gevoed met een hoger resultaat dan begroot op programmaonderdeel B6. Aan de reserve wordt onttrokken indien opdrachtgevers aantoonbaar kunnen aangeven een lager kwaliteitsniveau van dienstverlening van IB-diensten te ontvangen met de normsystematiek dan met de huidige urensystematiek zou zijn ontvangen. De kenmerken van de reserve zijn de volgende: Naam: Op peil houden facilitaire dienstverlening door Ingenieursbureau en Projectmanagementbureau (IB/PMB) Programmaonderdeel: programmaonderdeel B.6 Type reserve: Egalisatiereserve Doel: het reserveren van eventueel positief resultaat van IB/PMB in 2023 – 2025 en dat te gebruiken om opdrachtgevers te compenseren voor een mogelijk lager kwaliteitsniveau van dienstverlening van IB/PMB tijdens het ontwerpen, implementeren en monitoren van een normeringssystematiek.
Systeemafspraken toevoegingen en onttrekkingen: Toegevoegd wordt de realisatie B.6 hoger dan het begrotingsresultaat. Onttrekkingen worden gedaan als een lager kwaliteitsniveau van dienstverlening aan de opdrachtgevers door IB/PMB wordt gerealiseerd. Ad. 5 Aanpassen van de reserve Economische Structuurversterking (ESV) In 2015 is de reserve Economische Structuurversterking (ESV) ingesteld met het doel om volgens het door de gemeenteraad vastgestelde bestedingskader de economische structuur te stimuleren. In 2019 is het stimuleren van de arbeidsmarkt als een speerpunt aangemerkt. Vanaf dat moment werd
Gegenereerd: v1.9
5
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
naar de reserve gerefereerd als ‘reserve Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking (ESA)’. De naam is toen officieel niet aangepast. In de verschillende college en raadsdocumenten wordt de ene keer naar ESV en de andere keer naar ESA verwezen. Het gaat hier om een en dezelfde reserve. Ook in het coalitieakkoord ‘Amsterdams akkoord’ voor 2023-2026 is incidenteel voor de coalitieperiode totaal € 23,5 miljoen beschikbaar gesteld voor versterking van de economische structuur en arbeidsmarkt. Nadat bestedingsplannen voorgelegd worden aan de gemeenteraad verdelen we de middelen hiervoor over de verschillende jaarschijven. Ook als in een jaar minder besteed wordt blijven deze middelen beschikbaar voor de economische structuur- en arbeidsmarktversterking. Dit wordt bereikt door het budget dat in een jaar niet besteed is te storten in deze reserve en in een ander jaar weer te onttrekken. Voor dit onderwerp wordt elke coalitieperiode meerjarig incidenteel budget beschikbaar gesteld. Ad. 6 Aanpassen van de Egalisatiereserve inkomensdeel en Conjunctuur. Het college heeft 6 december 2022 ingestemd met het intensiveren van de dienstverlening aan Amsterdamse bijstandsgerechtigden (Iedereen Kans Op Werk) en daar maximaal €20 miljoen in te investeren.
Hiermee wordt het doel, de looptijd en de systematiek van onttrekken en toevoegen van de reserve als volgt aangepast: Doel: Egaliseren van overschotten en tekorten voortvloeiend uit de uitvoering van de Participatiewet voor het inkomensdeel (bijstandsuitkeringen), uitvoering Iedereen Kans op Werk en doorlopende uitvoeringskosten Tozo. Einde looptijd: 2027 Systematiek toevoegingen: Bij een kleiner tekort op het inkomensdeel dan verwacht, of bij een overschot, wordt het verschil aan deze reserve gedoteerd voor eventuele toekomstige negatieve ontwikkelingen. Systematiek onttrekkingen: Bij een groter tekort op het inkomensdeel dan geprognosticeerd, wordt aan deze reserve onttrokken om het negatieve resultaat op te vangen. De reserve dient ook ter dekking van de (doorlopende) uitvoeringskosten Tozo. Daarnaast kan er tot in de periode tot en met 2026 maximaal € 20 miljoen euro aan de reserve onttrokken worden in het kader van Iedereen Kans Op Werk Ad. 7 Aanpassen van de reserve coalitiemiddelen Bij de Begroting heeft het college incidenteel € 20 miljoen voor een Amsterdams noodfonds voor het MKB (€ 10 miljoen) en maatschappelijke organisaties (€ 10 miljoen) in 2022 en 2023, als vangnet voor degenen die onevenredig door stijgende energieprijzen zijn geraakt en daardoor in schrijnende situaties terechtkomen (acute liquiditeitsproblemen).
Deze middelen zijn toegevoegd aan de Reserve Coalitiemiddelen. Voorgesteld wordt om de looptijd van het Amsterdams noodfonds tot ultimo 2024 te verlengen, zodat de geraamde besteding voor kunst en cultuur, sport en MKB kan plaatsvinden. Financiële onderbouwing Overige toelichting
Met de Begroting 2024 wordt aan de raad een voorstel gedaan voor een sluitende begroting voor de gemeente Amsterdam voor het jaar 2024. Conclusie
Gegenereerd: v1.9
6
Gemeenteraad
VN2023-021015 Directie Middelen en Control
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 08 november 2023
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding
Niet van toepassing.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2023-072110
Bijlage 1 Begroting 2024.pdf (pdf)
AD2023-072111
Bijlage 2 Wijzgingen doelenboom.docx (msw12)
AD2023-072112
Bijlage 3 Paspoorten reserves.docx (msw12)
AD2023-072084
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
DMC, Arjan Langeveld, 06-14824996, arjan.langeveld@amsterdam.nl DMC, Ella Krommendijk, 06-39268596, ella.krommendijk@amsterdam.nl
Gegenereerd: v1.9
7