Gemeenteraad Voordracht

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

15

Datum besluit

12 maart 2024 Onderwerp

Vaststellen van het Uitvoerings- en kredietbesluit voor project corridor Oranje Loper De gemeenteraad van Amsterdam besluit

I a. In te stemmen met het voortijdig afronden van het in december 2021 door de Gemeenteraad toegekende uitvoeringskrediet Bruggen en Straten Oranje Loper (€ 212,2 miljoen) met terugwerkende kracht per 31 december 2023 (realisatie € 44,5 miljoen) en de resterende middelen te gebruiken als dekking voor de nieuwe kredietaanvraag. b. Een nieuw uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen voor het project corridor Oranje Loper inclusief het terugleggen van de kabels en leidingen vanaf 1 januari 2024 van € 208,9 miljoen (prijspeil 2024, inclusief 3,5% indexatie per jaar tot en met uitvoering, exclusief btw) voor de uitvoering van de nieuwe scope voor de corridor Oranje Loper met als dekking: • € 181,6 miljoen uit de Investeringsportefeuille Openbare Ruimte en Mobiliteit, waarvan: • € 140,5 miljoen nog niet gerealiseerd vanuit oude UKB; • € 9,8 miljoen vanuit reeds gereserveerde middelen Oranje Loper terugleggen kabels en leidingen; • € 30,2 miljoen vanuit reeds gereserveerde middelen Oranje Loper indexeringsbijdragen 2021 en 2022; • € 1,1 miljoen vrijval Nieuwezijds Voorburgwal Zuid. • € 14,5 miljoen uit de subsidiebijdrage van de Vervoerregio Amsterdam; • € 4,8 miljoen uit het meerjarig investeringsprogramma traminfra; • € 8,0 miljoen uit de bijdrage van de netbeheerders. c.

In te stemmen met de meerkosten van € 28.800 voor het beheer en onderhoud van de maaivelden van Raadhuisstraat tot Mercatorplein, genoemde kosten worden vanaf 2026 (West) en 2028 (Centrum) in de begroting opgenomen. d. Kennis te nemen van de belangrijkste risico’s, de beheersmaatregelen, het risicomanagement en de wijze waarop in de ramingen rekening is gehouden met onzekerheidsmarges. e. In te stemmen met het hanteren van een dekkingsnorm op basis van P85 (85% kans dat het project wordt afgerond binnen het beschikbare budget) voor het project op basis van de volgende overwegingen: • Het project Oranje Loper is een groot en complex project, met grote impact op de omgeving waarbij ‘de winkel tijdens de uitvoering open moeten blijven’, waardoor de uitvoering risicovoller is dan bij reguliere projecten; • De werkzaamheden betreffen met name renovatie en aanpassing van bestaand areaal, dit geeft extra onzekerheden over wat aangetroffen wordt; • De toepassing van een dekkingsnorm met een grotere kans van slagen (P85 dat wil zeggen 85 % kans dat het project wordt afgerond binnen het beschikbare budget in plaats van P50, dat is 50% kans) is in lijn met de lessen voor complexe projecten in de openbare ruimte vanuit project De Entree, zoals beschreven in een Raadsinformatiebrief over de Entree van 24 juni 2021 en in de recente eindrapportage van project Entree.

Gegenereerd: v1.36

1

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

f. Kennis te nemen van het aoeken ten laste van boekjaar 2023 van € 2,9 miljoen aan kosten die verband houden met de voorbereiding van de oude scope. g. In te stemmen met het per 1 januari 2024 afschrijven van de reeds gemaakte kosten voor brug 108 van € 7,8 miljoen met een afschrijvingstermijn van 25 jaar. h. In te stemmen de kosten (€ 155.000,-) voor het door project Mercatorplein toegankelijk maken van de tramhalte op het Mercatorplein ten laste te brengen van project corridor Oranje Loper, waarbij de Vervoersregio Amsterdam (VRA) de dekking van de overige kosten (totale kosten € 3,1 miljoen) voor haar rekening neemt. II. Kennis te nemen van het Uitvoeringsplan Oranje Loper (met daarin de indicatieve fasering van de werkzaamheden), de ontwerpen en het consultatieverslag waarin wordt beschreven hoe de omgeving is geïnformeerd en heeft geparticipeerd over de nieuwe scope. III. Kennis te nemen van de Voortgangsrapportage Nieuwezijds Voorburgwal over de periode juli 2023 – februari 2024 en van het voorstel geen separate Voortgangsrapportage voor de corridor Oranje Loper op te stellen, aangezien de raad uitgebreid wordt geïnformeerd over de voortgang via deze raadsvoordracht en de bijlagen. Wettelijke grondslag

Artikel 147 Gemeentewet 2 De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. Artikel 108 lid 1 Gemeentewet De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. Artikel 169 Gemeentewet 1.

Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft.

Artikel 189 jo. 212 Gemeentewet artikel 5 van de Gewijzigde financiële Verordening De raad stelt de begroting vast en stelt in een Financiële Verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, het financieel beheer en de inrichting van de financiële organisatie vast. In artikel 5 van de Gewijzigde financiële Verordening is bepaald in welke gevallen het college aan de raad een investeringskrediet ter vaststelling voorlegt. Bestuurlijke achtergrond

29 juni 2017: Aanpassen van de reikwijdte van het project Raadhuisstraat-Rozengracht en het beschikbaar stellen van een voorbereidingsbudget € 3,1 miljoen. Hiervan is € 1,3 miljoen toebedeeld aan voorbereiding Bruggen Oranje Loper. 7 januari 2019: Collegebesluit Regeling Risicovolle Projecten waarin het college besluit programma Oranje Loper toe te voegen aan de Regeling Risicovolle Projecten (RRP), in plaats van alleen project Raadhuisstraat - Rozengracht. Onder het programma vallen vier projecten:

Gegenereerd: v1.36

2

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

de herinrichtingsprojecten Nieuwe Zijde (Noord en Zuid), Raadhuisstraat - Rozengracht, De Clercqstraat - Jan Evertsenstraat en het project Bruggen Oranje Loper. 14 februari 2019: De gemeenteraad stemt in met Uitvoerings- en Kredietbesluit De Nieuwe Zijde Zuid van € 12,7 miljoen. 3 april 2019: Raadsbesluit inzake wijzigingen reikwijdte en aanpak programma Oranje Loper, beschikbaar stellen van voorbereidingskrediet van € 9,9 miljoen, voorbereidingsbudget van € 0,6 miljoen en Kredietreservering van € 82,3 miljoen. Programma Oranje Loper vernieuwt Nieuwezijds Voorburgwal, straten en bruggen van Raadhuisstraat tot Mercatorplein. 10 juli 2019: Het college van B en W stemt in met voorkeursbesluit voor De Nieuwe Zijde Noord en een voorbereidings- en uitvoeringsbudget van € 2,3 miljoen. 2 juni 2020: Het college van B en W stemt in met een aanvullend voorbereidingsbudget van € 0,35 miljoen en het aangepaste ontwerp voor de herinrichting van de Rozengracht. Een verlaging van de snelheid op de rijweg naar 30 km/u en behoud van zoveel mogelijk bestaande bomen op de Rozengracht zijn daarbij het uitgangspunt. Ook komt er meer ruimte voor voetgangers, worden er aparte laad- en losplekken aangelegd en worden er ondergrondse afvalcontainers geplaatst.

23 juni 2020: Het college van B en W stemt in met het toesturen van een brief aan de raad op 3 september, waarin de raad geïnformeerd wordt over de integratie van besluiten die nodig zijn voor de planvorming en uitvoering van verschillende onderdelen van programma Oranje Loper. 4/5 november 2020: De gemeenteraad neemt kennis van de eerste voortgangsrapportage Oranje Loper en stemt in met een aanvullend uitvoeringskrediet van € 5,8 miljoen voor De Nieuwe Zijde Zuid en een uitvoeringskrediet van € 15,2 miljoen voor het functievrij maken (€ 8,1 miljoen voor hulpbruggen en € 7,1 voor verleggen Kabels & Leidingen) van de bruggen. 6/7 juli 2021: De gemeenteraad neemt kennis van de tweede voortgangsrapportage Oranje Loper en stemt in met een aanvullend uitvoeringskrediet van € 10,7 miljoen voor Bruggen Oranje Loper, € 1,0 voor spoorstaven straten en een aanvullend voorbereidingsbudget van € 0,25 miljoen voor herinrichting Rozengracht. 7 oktober 2021: De gemeenteraad wordt geïnformeerd middels een raadsbrief over de kostenraming van de bruggen Oranje Loper inclusief de kabels en leidingen.

11 november 2021: De gemeenteraad stemt in met het uitvoerings- en kredietbesluit voor de volledige herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal Noord 22 december 2021: De gemeenteraad heeft ingestemd met de collegevoordracht waarin gevraagd wordt in te stemmen met een Uitvoerings- en kredietbesluit van € 224,7 miljoen voor Bruggen en Straten (corridor) Oranje Loper inclusief de voorbereiding van het terugleggen van kabels en leidingen. 7 juli 2022: De gemeenteraad wordt geïnformeerd middels een raadsbrief over de actualisatie van de kostenraming en de planning van de werkzaamheden. 27 oktober 2022: De gemeenteraad neemt kennis van de vierde voortgangsrapportage Oranje Loper. 11/12 juli 2023: De gemeenteraad neemt kennis van de vijfde voortgangsrapportage Oranje Loper en wordt middels een raadsbrief geïnformeerd over het collegebesluit waarin opdracht is gegeven

Gegenereerd: v1.36

3

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

voor het uitwerken van een nieuwe scope voor project corridor Oranje Loper (Raadhuisstraat tot Mercatorplein) onderdeel van programma Oranje Loper. 11 december 2023: De gemeenteraad wordt geïnformeerd middels een raadsbrief over de ontwikkelingen rond brug 108, de brug over de Da Costagracht en daarnaast over de afronding van het noordelijk deel van de Nieuwezijds Voorburgwal. Onderbouwing besluit

Ia. In te stemmen met het voortijdig afronden van het in december 2021 door u toegekende uitvoeringskrediet Bruggen en Straten Oranje Loper (€ 212,2 miljoen) met terugwerkende kracht per 31 december 2023 (realisatie € 44,5 miljoen) en de resterende middelen te gebruiken als dekking voor de nieuwe kredietaanvraag Op 21 december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet van € 224,7 miljoen (prijspeil 2021). Hierin was € 212,2 miljoen (waarvan € 1,6 miljoen voorbereidingskrediet straten) bestemd voor de realisatie van de bruggen en straten en het terugleggen van de kabels en leidingen in de bruggen. Dit uitvoeringskrediet en de onderliggende kostenraming zijn niet meer passend bij de nieuwe scope voor de corridor Oranje Loper. Daarom is het voorstel dit krediet met terugwerkende kracht op 31 december 2023 af te sluiten. Op dit krediet is tot en met 31 december 2023 in totaal € 44,5 miljoen gerealiseerd voor de voorbereiding van de oude scope, de scopewijziging en voorbereiding van de nieuwe scope, de voorbereiding van het terugleggen van de kabels en leidingen in de bruggen en de gedeeltelijke uitvoering van brug 108. Dit is onder te verdelen in: • • • •

Engineeringskosten: € 36,5 miljoen; Bouwkosten: € 7,5 miljoen; Vastgoedkosten: € 0,0 miljoen; Overige bijkomende kosten: € 0,4 miljoen.

Deze kosten zijn als volgt gedekt: • Investeringsportefeuille Openbare Ruimte en Mobiliteit: € 39,5 miljoen; • Meerjarig investeringsprogramma traminfra: € 3,2 miljoen; • Vervoerregio Amsterdam: € 1,8 miljoen. In het krediet bestemd voor bruggen en straten en terugleggen kabels en leidingen resteert daarmee € 167,7 miljoen. Hiervan is € 140,5 miljoen resterende dekking vanuit de Investeringsportefeuille Openbare Ruimte en Mobiliteit. Het voorstel is dit bedrag in te zetten ten behoeve van het nieuwe Uitvoerings- en Krediet Besluit (UKB). Het overige deel (€ 27,2 miljoen) is dekking van het oude UKB vanuit derden (Vervoerregio Amsterdam, meerjarig investeringsprogramma traminfra en netbeheerders) en deze dekking wordt in het nieuwe UKB herzien. Veel van de producten die gemaakt zijn voor de oude scope kunnen gebruikt worden in de nieuwe scope, maar niet allemaal. Voor het maken daarvan zijn wel kosten gemaakt. Deze kosten zijn bepaald op € 2,9 miljoen. Voorstel is om deze af te boeken ten laste van boekjaar 2023, zie onder besluit f. b. Een nieuw uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen voor het project corridor Oranje Loper inclusief het terugleggen van de kabels en leidingen vanaf 1 januari 2024 van € 208,9 miljoen

Gegenereerd: v1.36

4

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

(prijspeil 2024, inclusief 3,5% indexatie per jaar tot en met uitvoering, exclusief btw) voor de uitvoering van de nieuwe scope voor de corridor Oranje Loper met als dekking: De nieuwe scope Op 11 juli 2023 heeft het College opdracht gegeven voor een nieuwe doorstart voor project corridor Oranje Loper en het verder uitwerken van een nieuwe scope voor het project. De Gemeenteraad is hiervan op 12 juli 2023 met een raadsbrief op de hoogte gebracht. De oude scope uit het Uitvoeringsen Kredietbesluit (UKB) door de gemeenteraad in december 2021 vastgesteld, bevatte de volledige vernieuwing van alle negen vaste bruggen en de herinrichting van de straten van gevel tot gevel.

De nieuwe scope omvat: • Volledige vernieuwing van één brug (brug 117, de brug over de Lijnbaansgracht); • Uitvoeren van levensduurverlengende renovatiewerkzaamheden aan zeven vaste bruggen (de bruggen over de Admiralengracht, de Bilderdijkgracht, de Singelgracht, de Prinsengracht, de Keizersgracht, de Herengracht en het Singel) op de corridor Oranje Loper; • Volledige herinrichting van het kruispunt Marnixstraat/Rozengracht inclusief spoorvervanging (vanwege einde levensduur); • Spoorvervangingen in de De Clercqstraat, de Raadhuisstraat en Westermarkt (vanwege einde levensduur); • Volledige herinrichting van het kruispunt Admiraal de Ruijterweg/Jan Evertsenstraat; • Verbetering van (delen van) de straten De Clercqstraat, de Jan Evertsenstraat en de blackspot Admiraal de Ruijterweg, Kruispunt Marnixstraat/Rozengracht, Raadhuisstraat, Westermarkt en Rozengracht; • Terugleggen van kabels en leidingen van de hulpbruggen naar de gerenoveerde bruggen en vernieuwde brug, alsmede vernieuwen van kabels en leidingen in de straten; • Het verwijderen van acht hulpbruggen. Waarom een nieuwe scope? In het eerste kwartaal van 2023 werd duidelijk dat de beschikbare financiële middelen uit het UKB van december 2021 voor de realisatie van de oude scope, onvoldoende zouden zijn voor het uitvoeren van de volledige scope uit dat besluit.

De hoge inflatie en daarmee gepaard gaande prijsstijgingen waren hiervoor de hoofdreden. Daarom is in opdracht van het College (Collegebesluit van 11 juli 2023) een nieuwe scope uitgewerkt voor de corridor Oranje Loper, passend binnen de beschikbare financiële middelen voor het project van 250 miljoen. De opdracht was om het voorstel voor een nieuwe scope uit te werken, inclusief het opvangen van de hoge inflatie, de dekking voor de extra kosten in verband met een dekkingsnorm van P85 (85% kans dat het project gerealiseerd wordt binnen de beschikbare financiële middelen in plaats van P50, zoals vastgesteld bij het UKB van december 2021, waarbij er 50% kans is dat dit lukt) en van de extra kosten voor het terugleggen van de kabels en leidingen in de bruggen (bij het UKB van december 2021 was aangegeven dat voor dit laatste nog een extra krediet zou worden aangevraagd, omdat de kosten daarvoor op dat moment nog niet geraamd konden worden). Nieuwe kansen

Gegenereerd: v1.36

5

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Deze ontwikkeling in het project corridor Oranje Loper bood nieuwe kansen. Er kon in de nieuwe aanpak aangesloten worden bij het nieuwe beleid voor van de gemeente Amsterdam voor het onderhoud van de openbare ruimte. Dit is beschreven in de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte (USTOR). Daarin is bepaald dat alleen als het nodig is verbeteringen of vernieuwingen in de openbare ruimte worden uitgevoerd, in aanvulling op de onderhoudsopgave. Project corridor Oranje Loper geeft hier met de nieuwe scope uitvoering aan, evenals aan het duurzaamheidsbeleid van de gemeente en aan de invoering van de 30 km-limiet in Amsterdam. Voor de nieuwe aanpak voor project corridor Oranje Loper was het heel belangrijk dat gebruik gemaakt kon worden van de positieve ontwikkelingen voor de nieuwe aanpak van de bruggen in Amsterdam bij Programma Bruggen en Kademuren (PBK). De toegenomen kennis bij PBK voor het beoordelen van de staat van de Amsterdamse bruggen bood nieuwe kansen voor project corridor Oranje Loper. De verbeterde beoordelingssystematiek maakte het mogelijk om, waar het kan, te kiezen voor renovatie in plaats van vervanging van bruggen. In het Actieplan 2023 – 2026 ‘Gefundeerd Herstellen’ van PBK is deze ontwikkeling beschreven.

Toepassing van het nieuw ontwikkelde kwalitatieve beoordelingsmodel voor bruggen in Amsterdam op de bruggen van de Oranje Loper liet zien dat zeven van de negen vaste bruggen nog minstens 30 jaar mee kunnen als er levensduur verlengende maatregelen worden uitgevoerd. Het gaat om de bruggen over de Admiralengracht, de Bilderdijkgracht, de Singelgracht, de Prinsengracht, de Keizersgracht, de Herengracht en het Singel. De brug over de Lijnbaansgracht (brug 117) voldoet niet en moet volledig vernieuwd worden. De vernieuwing van de negende brug, de brug over de Da Costakade (brug 108), viel ook onder de scope van project corridor Oranje Loper. Inmiddels is besloten de verantwoordelijkheid voor de verdere vernieuwing van deze brug over te dragen aan PBK. Deze nieuwe kennis is verwerkt in de uitwerking van de nieuwe scope voor de corridor Oranje Loper en maakt het in belangrijke mate mogelijk om de bruggen en de straten van de corridor Oranje Loper de komende jaren aan te pakken binnen de beschikbare financiële middelen en naar verwachting met minder overlast voor de omgeving dan bij de oude scope. De corridor kan straks weer minstens 30 jaar mee met meer ruimte voor voetgangers, fietsers, Openbaar Vervoer en groen. Risico’s en onzekerheden Naast kansen zijn er ook onzekerheden.

De verandering van scope heeft geleid tot verzoeken voor compensatie vanuit de betrokken aannemers voor bruggen en straten. Hierover vinden gesprekken plaats om tot een voor beide partijen een aanvaardbare oplossing te komen. Maar het kan zijn dat dat niet lukt. Doordat er op basis van de bouwteamovereenkomst geen marktwerking is, bestaat het risico dat de prijsaanbiedingen voor de verschillende onderdelen van het werk (kruispunt Marnixstraat/ Rozengracht en brug 117; deel West en deel Centrum) te hoog uitvallen om te kunnen gunnen. Voor het eerste deel van de corridor dat in uitvoering gaat (de vernieuwing van brug 117 en volledige herinrichting van het kruispunt Marnixstraat/Rozengracht) is er inmiddels een aanbieding gedaan. De start uitvoering van dit deel van het werk staat gepland voor september 2024. De staat van de tramsporen maakt het urgent om deze startdatum te halen. Over deze aanbieding wordt de komende tijd overlegd. Als er geen overeenstemming wordt bereikt, zou er opnieuw moeten worden aanbesteed. Dit heeft grote gevolgen voor de planning van de start van de werkzaamheden in september 2024 en voor de kosten. De vernieuwing van de tramsporen zou dan, vanaf najaar 2024, uitgevoerd kunnen worden in opdracht van het GVB, door een raamcontractant. Uitwerking van de nieuwe scope

Gegenereerd: v1.36

6

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

De afgelopen periode is de nieuwe scope uitgewerkt, met als doel het vergroten van de veiligheid van de bruggen (constructief), van de straten (verkeersveiligheid) en het spoor (einde levensduur) op de route Raadhuisstraat tot Mercatorplein. De verbeteringen in de straten zorgen voor meer ruimte en veiligheid voor de voetganger, fietser, OV en meer ruimte voor groen. De aanpak van de blackspot Admiraal de Ruijterweg en andere verkeersonveilige situaties in de corridor Oranje Loper is een grote verbetering voor de verkeersveiligheid. Dat geldt ook voor het aanleggen van fietsstraten op een deel van de corridor en het opheffen van autoparkeerplekken. Ook leggen we de kabels en leidingen uit de hulpbruggen weer terug en worden ze waar nodig vernieuwd. Een deel van de nieuwe scope maakte al deel uit van de scope uit het UKB van december 2021: de aanpak van het kruispunt Marnixstraat/Rozengracht samen met de vernieuwing van brug 117 over de Lijnbaansgracht, spoorvervangingen, opheffen van de blackspot Admiraal de Ruyterweg, het terugleggen van kabels en leidingen en het verwijderen van de acht hulpbruggen. De verandering in de scope zit vooral in het renoveren in plaats van vernieuwen van zeven van de negen bruggen en in het uitvoeren van een maatregelenpakket voor verbetering van (een deel van) de straten in plaats van volledige herinrichting.

Duurzaam De verandering van de scope sluit aan bij het duurzaamheidsbeleid van de gemeente. Het is een stuk duurzamer om 7 van de 9 bruggen te renoveren dan om ze volledig te vernieuwen. Hetzelfde geldt voor het uitvoeren van verbeteringen in de straten in plaats van volledige herinrichting. Door deze wijzigingen worden er significant minder nieuwe materialen gebruikt. Mede gelet op de monumentale status van de bruggen worden de bruggen zoveel als mogelijk gerenoveerd en gerepareerd. Bij de verbeteringen van de straten worden waar mogelijk bestratingsmaterialen hergebruikt. Bij nieuwe bestratingsmaterialen wordt, indien er keuzemogelijkheden zijn, voor duurzame oplossingen gekozen. Tijdens de uitvoeringswerkzaamheden geldt de routekaart emissieloos materieel. Hierin staat de verplichte infasering van emissieloos bouwmaterieel en voertuigen. Deze combinatie (het gebruik maken van minder nieuwe materialen, hergebruiken waar mogelijk en infasering van emissieloos bouwmaterieel) leidt tot een significante vermindering van de CO2-uitstoot ten opzichte van de oude scope van de Oranje Loper. Van voorbereiding naar uitvoering Besluitvorming door de Gemeenteraad over het UKB voor de nieuwe scope van project corridor Oranje Loper maakt het mogelijk om daarna de contractonderhandelingen met de beoogde aannemers uit de bouwteams verder te kunnen voeren, leidend tot realisatieovereenkomsten.

Om te beginnen voor het deelproject brug 117/kruispunt Marnixstraat-Rozengracht (start in mei 2024 met voorbereidende kabel- en leidingwerkzaamheden en daarna in september 2024 met de tramsporen). Daarmee gaat project corridor Oranje Loper volledig over naar de uitvoeringsfase. Verwachte opleveringsdata voor de verschillende onderdelen van de corridor zijn: West in zomer 2025, Centrum eind 2028 en brug 117 herfst 2029. Kostenraming Voor het laatste deel van de voorbereiding (vanaf 1 januari 2024) en realisatie van de nieuwe scope is een kostenraming opgesteld. Aangezien project corridor Oranje Loper uitgewerkt wordt binnen bouwteams is bij het uitwerken van de scope de uitvoeringskennis van de bouwteamaannemers betrokken, wat beter inzicht geeft in de resterende risico’s. De integrale kostenraming is waar mogelijk onderbouwd door ramingen vanuit deze aannemers. De ramingen zijn intern gemeentelijk

Gegenereerd: v1.36

7

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

gecheckt. Daarnaast wordt er een extra check gedaan door het externe bureau Turner & Townsend/ IGG Bouweconomie. Deze check is binnenkort afgerond. De totale investeringskosten bedragen met toepassing van P85 (kans van 85% dat het project gerealiseerd wordt binnen het budget) € 208,9 miljoen en zijn als volgt opgebouwd: • • • • • • • • • •

Bouwkosten: € 66,5 miljoen Objectrisico’s: € 4,2 miljoen Engineering: € 51,1 miljoen Overige bijkomende kosten: € 18,3 miljoen Reservering toekomstige indexatie: € 7,5 miljoen Objectoverstijgende risico’s en verschuiving: € 20,5 miljoen Hanteren dekking o.b.v. P85 € 26,1 miljoen Reservering resterende kosten realisatie brug 108 en 135: € 5,9 miljoen Aanvullende kosten hulpbruggen: € 2,8 miljoen Reservering project Toegankelijke Haltes Mercatorplein: € 0,2 miljoen

Conform de geldende afspraken tussen het Ingenieursbureau en de directie Verkeer en Openbare Ruimte is in de kostenraming gerekend met kosten voor toekomstige indexatie op basis van een gemiddeld percentage van 3,5% per jaar. Het project Oranje Loper is een meerjarig project en een hogere inflatie dan verwacht kan over de jaren aanzienlijke kostenconsequenties hebben. Het project monitort jaarlijks de kosten van indexatie en zal substantiële afwijkingen melden in de Voortgangsrapportages met daarbij zo nodig voorstellen voor oplossingen. Bij het deelproject hulpbruggen treden meerkosten op voor de realisatie, het onderhoud en de verwijdering van de hulpbruggen, waar de risicoreservering voor dit deelproject niet in voorziet. Daarnaast is € 155.000 gereserveerd voor het gemeentelijk deel van de kosten van het toegankelijk maken van de tramhalte Mercatorplein. Hierbij ligt de uitvoering bij het project Mercatorplein, maar komen de kosten ten laste van project corridor Oranje Loper. In een separate financiële tabel (bijlage 9) zijn de ramingen per deelproject en de dekking per deelproject gespecificeerd. Daarbij wordt tevens inzicht gegeven in de historische kosten tot 1 januari 2024. Totale kredietaanvraag Het aan te vragen krediet is € 208,9 miljoen.

De aanvraag – met daarin niet alleen de bouwkosten, maar ook de engineering, overige bijkomende kosten, risicoreservering en dekking P85 verdeeld – is onder te verdelen in: • Bruggen (€ 133,1 miljoen) • Vernieuwing brug 117 (€ 42,5 miljoen) • Renovatie bruggen (€ 74,3 miljoen) • Terugleggen kabels en leidingen in de bruggen (€ 7,6 miljoen) • Reservering realisatie brug 108 en 135 (€ 5,9 miljoen) • Tegenvallers hulpbruggen (€ 2,8 miljoen) • Straten (€ 75,8 miljoen) • Raadhuisstraat – Rozengracht (€ 32,7 miljoen) • Kruispunt Marnixstraat/Rozengracht (€ 22,7 miljoen) • De Clercqstraat – Jan Evertsenstraat (€ 20,4 miljoen) Kredietaanvraag bruggen

Gegenereerd: v1.36

8

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

• Vernieuwing brug 117 (€ 42,5 miljoen) De vernieuwing van brug 117 is vrijwel ongewijzigd qua scope ten opzichte van het UKB van december 2021. Wel wordt er nu een extra tijdelijke brug aangebracht voor de bereikbaarheid van nood- en hulpdiensten in beide richtingen. De raming is hierop aangepast en is nu gemaakt op basis van de voortgang van het ontwerp (inmiddels definitief ontwerp), de gewijzigde fasering met een tijdelijke brug voor nood- en hulpdiensten, en de prijsontwikkelingen van de afgelopen jaren. • Renovatie bruggen (€ 74,3 miljoen) De renovatie van zeven bruggen is een wijziging ten opzichte van het UKB van december 2021. Voor de bepaling van de renovatiewerkzaamheden worden achtereenvolgens per brug uitgebreide inspecties uitgevoerd en herstelmaatregelen bepaald en geraamd. Voor één brug (brug 106, stadsdeel Centrum) ligt een definitief ontwerp en bijbehorende raming, voor twee andere bruggen (brug 167 en brug 135, stadsdeel West) liggen er een voorlopig ontwerp en bijbehorende raming. De voorbereiding voor de overige vier bruggen loopt nog en de kennis van de eerste drie bruggen is – in combinatie met kentallen van de directie Verkeer en Openbare Ruimte – gebruikt voor een inschatting van de kosten voor deze 4 bruggen. Renovatiewerk gaat gepaard met onzekerheden over de staat van het object, ondanks inspecties.

Deze risico’s zijn gekwantificeerd en meegenomen in de bepaling van de risicoreservering. • Terugleggen kabels en leidingen in de bruggen (€ 7,6 miljoen) In het UKB van december 2021 is alleen krediet aangevraagd voor de voorbereiding van het terugleggen. In de onderhavige kredietaanvraag zit ook de uitvoering van het terugleggen van de kabels en leidingen. De scope van het terugleggen van de kabels en leidingen in de bruggen is ten opzichte van het vorige UKB deels gewijzigd. In zeven van de acht bruggen waar kabels en leidingen teruggelegd moeten worden betreft het nu het terugleggen in de bestaande brug in plaats van in een nieuwe gebouwde brug. Om dit zo optimaal en kosteneffectief mogelijk te doen, en om zicht te krijgen op de huidige situatie, zijn bij de te renoveren bruggen in de voorbereiding van de nieuwe scope proefsleuven gegraven. Op basis van deze kennis, de definitieve ontwerpen van de straten en de eisen en wensen van netbeheerder is de kostenraming opgesteld. • Reservering realisatie brug 108 en 135 (€ 5,9 miljoen) De realisatie van brug 108 (overgedragen naar PBK) en 135 (niet langer noodzaak tot vernieuwen) is gestopt. Hier worden nog kosten gemaakt voor de ontbinding van de contracten, het opknappen van de situatie buiten en de toekomstige realisatie van brug 108 door PBK. • Tegenvallers hulpbruggen (€ 2,8 miljoen) De acht hulpbruggen zijn al gerealiseerd.

Het meerjarig onderhoud en de verwijdering is net als bij het vorige UKB onderdeel van de scope van de Oranje Loper. Wel is er sprake van tegenvallers in het realiseren van de hulpbruggen, de verlenging van het meerjarig onderhoud als gevolg van de vertraging en de verhoogde kostenprognose voor de verwijdering. Dit tekort wordt opgelost binnen het voor project corridor Oranje Loper beschikbaar gestelde budget. Kredietaanvraag straten • Raadhuisstraat – Rozengracht (€ 32,7 miljoen) • Kruispunt Marnixstraat/Rozengracht (€ 22,7 miljoen) • Jan Evertsenstraat – De Clercqstraat (€ 20,4 miljoen) De werkzaamheden op en onder de Raadhuisstraat en Rozengracht, en de Jan Evertsenstraat en de De Clercqstraat zijn grotendeels gewijzigd ten opzichte van het UKB van december 2021. Op basis van het nieuwe definitieve ontwerp en de eisen en wensen van netbeheerders is een

Gegenereerd: v1.36

9

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

kostenraming opgesteld. De werkzaamheden op en onder kruispunt Marnixstraat/Rozengracht zijn vrijwel ongewijzigd ten opzichte van het UKB van december 2021. Ook dit ontwerp is inmiddels uitgewerkt tot een definitief ontwerp en bijbehorende raming. De vervangingsopgave van het spoor is ongewijzigd en de kosten hiervoor zijn door het GVB gedetailleerder geraamd. De vervangingsopgave van openbare verlichting is vanwege de latere start van de uitvoering niet langer onderdeel van de scope en wordt regulier uitgevoerd door de directie Verkeer en Openbare Ruimte. Totale dekking De kredietaanvraag van in totaal € 208,9 miljoen is als volgt gedekt: • • • •

€ 181,6 miljoen uit de Investeringsportefeuille Openbare Ruimte en Mobiliteit: € 14,5 miljoen uit de subsidiebijdrage van de Vervoerregio Amsterdam; € 4,8 miljoen uit het meerjarig investeringsprogramma traminfra; € 8,0 miljoen uit de bijdrage van de netbeheerders.

De dekking vanuit de Investeringsportefeuille Openbare Ruimte is als volgt opgebouwd: • Resterende dekking vanaf 1 januari 2024 vanuit het UKB van december 2021 (€ 140,5 miljoen); • Gereserveerde, maar in het vorige UKB nog niet aangevraagde middelen voor het terugleggen van kabels en leidingen in de bruggen vanuit PBK (€ 9,8 miljoen); • Aanvullende, reeds gereserveerde middelen voor de Oranje Loper ter compensatie van prijsstijgingen in 2021 en 2022 (€ 30,2 miljoen); • Vrijval € 1,1 miljoen vanuit deelproject Nieuwezijds Voorburgwal-Zuid (dit project is inmiddels technisch afgesloten). Hierbij geldt dat de voorgestelde dekking vanuit de Investeringsportefeuille Openbare Ruimte daarin al is opgenomen. Deze dekking wordt als kapitaallasten verwerkt in de begroting en jaarrekening. Het noordelijk deel van project Nieuwezijds Voorburgwal, onderdeel van programma Oranje Loper, is in december 2023 opgeleverd. In juni 2022 is het zuidelijk deel van dit project al opgeleverd. Verwacht wordt dat er voor project Nieuwezijds Voorburgwal een financieel overschot zal zijn van circa € 8,5 miljoen. De formele eindafrekening voor dit project moet nog gemaakt worden. Voorstel is om van dit verwachte overschot € 1,1 miljoen te bestemmen voor de dekking van project corridor Oranje Loper.

Later dit jaar wordt de definitieve afrekening voor dit project gemaakt en wordt duidelijk hoe hoog het overschot daadwerkelijk is. Dan kan tevens besloten worden of (een deel van) dit overschot nog bestemd wordt voor project corridor Oranje Loper. De nieuwe scope bevat maatregelen passend in het beleid van de Vervoerregio Amsterdam (VRA): de realisatie van fietsstraten, vrijliggende trambanen, toegankelijk maken van ov-haltes en verbeteren van de verkeersveiligheid. Deze scope – en daarmee de bijdrage – is wel kleiner dan bij het vorige UKB. Met de VRA wordt op ambtelijk niveau op basis van de nieuwe kostenraming gesproken over een herziene bijdrage. Op basis van deze (inmiddels ver gevorderde) gesprekken is in dit besluit rekening gehouden met een verwachte bijdrage van in elk geval ca € 14,5 miljoen. In juli 2024 vindt besluitvorming plaats over de bijdrage en promotie naar de realisatiefase in het Dagelijks Bestuur van de VRA. De maatregelen aan het spoor in verband met einde levensduur zijn gedekt vanuit het GVB en vastgesteld in een herziene Projectovereenkomst tussen gemeente en GVB. Ten opzichte van het vorige UKB is de bijdrage verhoogd van € 5,9 miljoen naar € 8,0 miljoen als gevolg van

Gegenereerd: v1.36

10

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

prijspeilcorrectie. Hiervan is reeds € 3,2 miljoen ten laste gekomen van boekjaar 2023 en daarmee ter dekking van de kosten onder het oude UKB. Voor het nieuwe UKB resteert daarom € 4,8 miljoen. De bijdrage van de netbeheerders betreft een inschatting op basis van de wenstracéprocedures voor de nieuwe scope. c. In te stemmen met de meerkosten van € 28.800 voor het beheer en onderhoud van de maaivelden van Raadhuisstraat tot Mercatorplein, genoemde kosten worden vanaf 2026 (West) en 2028 (Centrum) in de begroting opgenomen Extra kosten voor beheer en onderhoud De extra beheerkosten voor de openbare ruimte bedragen op de gehele corridor per saldo circa € 28.800 per jaar en worden veroorzaakt door mutaties in de arealen verhardingen, straatmeubilair, groen en openbare verlichting. De mutaties betreffen ten opzichte van de huidige situatie: • Wijzigingen in type verhardingen (aanpassingen conform Puccini van asfalt naar klinkers en tegels), ca. € 2.490 per jaar; • Extra bomen op de corridor, ca. € 9.470 per jaar; • Extra openbare verlichting in de vorm van 30 extra grachtenmasten op de Raadhuisstraat, ca. € 11.010 per jaar; • Toevoegen van straatmeubilair zoals extra fietsnietjes en ondergrondse afvalbakken, ca. € 5.830 per jaar. Het beheer en onderhoud is per saldo duurder dan in de bestaande situatie.

Wel betreft het een verlaging van de jaarlijkse kosten van € 20.800 ten opzichte van het vorige UKB, vanwege de verkleining van de maaiveldscope. De vernieuwing van brug 117, de reeds uitgevoerde aanpassingen aan brug 108 en de renovatie van de bruggen leiden niet tot een wijziging van het areaal en hebben dus geen effect op de (jaarlijkse) kosten voor beheer en onderhoud. Omdat het niet om beweegbare bruggen gaat is er tevens geen sprake van een wijziging in exploitatiekosten. Dekking voor extra kosten beheer en onderhoud Het beheer wordt uitgevoerd door Stadswerken en Verkeer en Openbare Ruimte. Genoemde kosten worden vanaf 2026 (West) en 2028 (Centrum) conform de areaalontwikkeling, waarin de uitbreiding van de jaarlijkse onderhoudskosten wordt verdisconteerd, in de begroting opgenomen. d. Kennis te nemen van de belangrijkste risico’s, de beheersmaatregelen, het risicomanagement en de wijze waarop in de ramingen rekening is gehouden met onzekerheidsmarges Vooraf In het grote, jarenlang lopende project corridor Oranje Loper zijn er vele risico’s. We hebben een flink aantal te voorziene risico’s geïnventariseerd. Daar zijn beheersmaatregelen voor geformuleerd, die zijn gekwantificeerd in de ramingen. Maar we weten lang niet alles van te voren. Zo zijn er externe risico’s als een onverwacht hoge inflatie.

Er is in de raming rekening gehouden met een stijgende inflatie voor de komende jaren van

Gegenereerd: v1.36

11

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

3,5% per jaar, volgens de gemeentelijke richtlijn. In de kostenraming is geen rekening gehouden met een hogere inflatie dan 3,5%. De planning tot start werk is heel strak. In mei 2024 moet worden begonnen met de uitvoering van kabel- en leidingenwerk en in september met de vervanging van tramsporen, die versleten zijn. Daarvoor wordt de tram lange tijd omgeleid (TBGN: tijdelijke buitengebruikname tram). Als die startdata niet gehaald worden, bijvoorbeeld omdat de onderhandelingen over de aanbieding van de aannemers langer duurt dan nu is ingepland waardoor er geen realisatieovereenkomst kan worden afgesloten, leidt dit tot grote vertraging en substantieel hogere kosten. Ook kan er nieuw beleid worden vastgesteld vanuit gemeente of rijk (bijvoorbeeld klimaatmaatregelen) met gevolgen voor de kosten. Ondanks het toepassen van de dekkingsnorm P85 en het van te voren in kaart brengen van te voorziene risico’s en die te kwantificeren, blijft door dit soort risico’s het risiconiveau voor project corridor Oranje Loper hoog. Risico’s en onzekerheden in de raming In de raming is rekening gehouden met posten die op dit moment nog onzeker zijn, zoals bijvoorbeeld voor eventuele extra kosten die aan het licht komen bij het nader detailleren van de ontwerpen naar uitvoeringsontwerpen en voor risico’s in de realisatiefase.

Er is een aantal voorziene risico’s geïnventariseerd, die zijn gekwantificeerd en er zijn beheersmaatregelen voor geformuleerd. Maar er kunnen altijd dingen gebeuren die we niet hebben voorzien (onbenoemde risico’s). De kans dat er onverwachte dingen gebeuren bij het renoveren van oude monumentale bruggen en het openmaken van de straten voor bijvoorbeeld het kabelen leidingenwerk is niet denkbeeldig. Daarom is de risicoreserve die we hebben meegenomen voor deze fase ruim hoger dan alleen wat nodig is voor de gekwantificeerde benoemde en onbenoemde risico’s. Het risicodossier wordt door een onaankelijke derde (Turner & Townsend/ IGG Bouweconomie) gereviewd. Belangrijkste risico’s tot en met de oplevering Prijsaanbieding: Doordat er vanwege de bouwteamovereenkomst geen marktwerking is, bestaat het risico dat de prijsaanbieding te hoog is en er geen sprake kan zijn van gunning. Het gevolg is dat een nieuwe aanbesteding noodzakelijk is voor de uitvoeringsfase. Beheersmaatregel: Er vinden tussentijdse beoordelingen plaats op basis van de prijzen die gehanteerd worden door Turner & Townsend. Op deze manier wordt geprobeerd een eerlijke beoordeling van de prijsaanbieding te doen. Maar er blijft een risico dat we er niet uitkomen met de aannemers.

Uitvoeringscoördinatie: Coördinatie op het gebied van planning en integrale veiligheid in de uitvoering tussen alle aannemers, raamcontractanten, netbeheerders en GVB blijkt onvoldoende of vergt meer afstemming. Dit kan leiden tot uitloop, onveilige situaties, meerwerk en claims. In de krappe werkruimte op de corridor Oranje Loper werkt een grote verscheidenheid aan partijen samen. Al het werk in de uitvoering heeft betrekking op elkaar en één (negatieve) verandering kan leiden tot meer wijzigingen. Beheersmaatregelen: één aannemer krijgt de coördinatietaak, er is een integraal Samenwerkingsplan en er worden integrale BLVC-plannen per gebied vastgesteld, daarmee wordt

Gegenereerd: v1.36

12

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

geprobeerd dit risico zo klein mogelijk te maken. Een goede samenwerking en communicatie is daarbij hard nodig. Niet halen van de planning voor de aanbesteding van brug 117/kruispunt Marnixstraat-Rozengracht en daarmee van de voorbereiding van de uitvoeringsfase: De start van de eerste tramvrije periode (TBGN) in september 2024 is niet haalbaar omdat de aanbesteding uitloopt, bijvoorbeeld als er langdurige discussie is bij prijsvorming of als de samenwerking niet goed verloopt, met als gevolg dat de uitvoeringsontwerpen niet gereed zijn. Dan ontstaan toenemende faalkosten en verminderde samenwerking met de uitvoeringspartijen. Indien dit risico optreedt gaat GVB zelfstandig het werk aan de tramsporen uitvoeren. Beheersmaatregelen: tussentijdse beoordelingen op de prijs door Turner & Townsend en kritische ontwerpdocumenten. Daarnaast kan een moment bepaald worden waarop besloten wordt om de werkzaamheden bij de Marnixstraat-Rozengracht uit te laten voeren door de raamcontractant van GVB. Ondanks deze beheersmaatregelen blijf er sprake van een stevig restrisico, omdat vertraging van de start zou leiden tot substantiële kostenverhoging. Indexering: in de SSK-raming wordt rekening gehouden met een standaard indexeringspercentage van 3,5% per jaar.

Het risico bestaat dat de indexering de komende jaren hoger wordt dan het verwachte percentage (bijvoorbeeld als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen) met als gevolg dat de kosten van onder meer bouwmaterialen meer stijgen dan verwacht. Dit kan leiden tot meer discussies met opdrachtnemer en een tekort aan budget. Beheersmaatregel: In de voortgangsrapportages tijdig vermelden welke invloed indexering heeft op het beschikbare budget en als indexering hoger blijkt te zijn dan verwacht (in de kostenraming is uitgegaan van 3,5% inflatie per jaar) mogelijke oplossingen daarvoor aandragen. Draagvlak omgeving: De gewijzigde scope, planning en uitstel van de aanpak van brug 108 leidt tot verminderd draagvlak en vertrouwen bij ondernemers en bewoners en meer nadeelcompensatieverzoeken. Beheersmaatregelen: er wordt met heldere, tijdige en betrouwbare communicatie per deelgebied gezorgd voor voorspelbaarheid van overlast op de corridor. Ondernemers kunnen altijd nadeelcompensatie aanvragen en als zij daar recht op hebben volgens Bureau Nadeelcompensatie Amsterdam dan wordt dit toegekend. BLVC: De opgestelde BLVC-plannen blijken tijdens de uitvoering aangepast te moeten worden, omdat specifieke maatregelen nodig zijn in de verschillende deelgebieden waar verschillende (onder)aannemers werkzaam zijn.

Beheersmaatregelen: de BLVC-plannen worden op basis van het vastgestelde BLVC-kader gefaseerd vastgesteld voor start aanbesteding per contract. Eén aannemer wordt verantwoordelijk voor de inrichting van de bouwplaats. Incidenten: In de krappe binnenstad van Amsterdam kunnen tijdens de uitvoering incidenten voorkomen. Bijvoorbeeld het raken van een gas- of waterleiding, schade aan aangrenzende panden en vervorming van aangrenzende kademuren. Dit leidt dan tot onveilige situaties, vertraging, klachten, imagoschade en herstelkosten.

Gegenereerd: v1.36

13

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Beheersmaatregelen: Kades en bruggen worden gemonitord, incidenten- en V&G-plannen worden opgesteld, raakvlakprojecten en PBK worden tijdig geïnformeerd, bruggen of kademuren kunnen worden afgesloten voor zwaar verkeer wanneer nodig en een CAR-verzekering wordt afgesloten voor materiële schade. Maar incidenten leiden ondanks deze maatregelen meestal tot onvoorziene vertraging en overlast. Obstakels en vervuiling: Ondanks onderzoeken kunnen tijdens de uitvoering onbekende obstakels (oude funderingen, oude damwanden, weesleidingen, etc.) of niet eerder verwachte vervuiling in de ondergrond of in de constructies gevonden worden. Daardoor moet de uitvoeringswijze worden aangepast of er is sprake van hinder of vertraging. Beheersmaatregelen: er worden proefsleuven gegraven waarbij gevonden obstakels, dood(kabels en leidingen)net en weesleidingen worden verwijderd. Daarnaast worden plannen gemaakt voor als er toch obstakels worden gevonden in de ondergrond en waterbodem. Bezwaar kapvergunningen: voor start uitvoering moet een aantal bomen worden gekapt en verplant. Bezwaren leiden tot vertragingen in zowel start als doorlooptijd van de uitvoeringswerkzaamheden. Beheersmaatregelen: we zijn transparant in de communicatie omtrent het kappen en verplanten van bomen en geven een heldere onderbouwing van de reden. Bomenspecialisten zijn betrokken in de voorbereiding en realisatiefase.

Bijdrage netbeheerders: Momenteel worden de afspraken over de financiële bijdrage met netbeheerders voor het functievrij maken kabels & leidingen afgerond. Door de scopewijziging bestaat het risico dat netbeheerders minder financieel willen bijdragen of zelfs een vergoeding eisen, vanwege de nut en noodzaak discussie van de eerdere werkzaamheden ten behoeve van de oude scope. Dit heeft invloed op de toegezegde dekking en kan zelfs leiden tot een tekort aan dekking. Beheersmaatregel: Er vinden gesprekken plaats tussen gemeente Amsterdam en desbetreffende netbeheerders over nut en noodzaak van de werkzaamheden en de bijdrage. Daarnaast is in de risicoreservering van het terugleggen kabels en leidingen rekening gehouden met eventuele claims om de verminderde bijdrage van netbeheerders op te vangen. Leren en tegenspraak Leren In het eerste kwartaal van 2024 vindt een check plaats door extern bureau AT Osborne op de vraag of het project gesteld staat voor de uitvoeringsfase. De onderzoeksvraag daarvoor luidt: • Staat project corridor Oranje Loper met zijn nieuwe scope en genomen maatregelen, gesteld voor een gecontroleerde en beheerste uitvoeringsfase? De eerste resultaten hiervan zijn eind februari/begin maart 2024 bekend. Eind maart is de volledige eindrapportage beschikbaar.

Begin maart 2024 vindt, naar aanleiding van de eindrapportage van project Entree, een leerbijeenkomst plaats tussen beide projecten, waarbij de uitkomsten van de check door AT Osborne worden ingebracht.

Gegenereerd: v1.36

14

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Verder wordt ingezet op een goede samenwerking met de aannemers tijdens de uitvoeringsfase, hiervoor worden speciale bijeenkomsten georganiseerd voor de hele looptijd van het project, met begeleiding van extern deskundigen. Daarbij wordt onder meer gebruik gemaakt met de inzichten uit de evaluatie van de samenwerking in het bouwteam Nieuwezijds Voorburgwal, die in het eerste kwartaal van 2024 wordt uitgevoerd. Daarnaast worden mogelijkheden onderzocht voor deelname van het projectteam corridor Oranje Loper aan trainingen van bureau Neerlands Diep. Tegenspraak Er wordt voor de start van de uitvoeringsfase een toets gedaan op de projectbeheersing van het project, resulterend in een advies aan de opdrachtgever over het beheersen van de volgende fase. Verder vragen we, om de kwaliteit van ons werk te borgen, gedurende de hele uitvoeringsfase regelmatig aan externen (binnen en buiten de gemeentelijke organisatie) om kritisch naar onze aanpak, producten en organisatie te kijken. Ook worden de prijsaanbiedingen van de aannemers getoetst door het externe bureau T&T, worden er met diverse groepen periodieke rondes gedaan over het werk voor de beoordeling van de werkterreinen, tijdelijke inrichtingen en omleidingen. Tenslotte wordt project corridor Oranje Loper toegevoegd aan de portefeuille van het Commissariaat Fysiek Domein, de opvolger van het Commissariaat Civiele Constructies. e.

In te stemmen met het hanteren van een dekkingsnorm op basis van P85 (85% kans dat het project wordt afgerond binnen het beschikbare budget) voor het project op basis van de volgende overwegingen: • Het project Oranje Loper is een groot en complex project, met grote impact op de omgeving waarbij ‘de winkel tijdens de uitvoering open moeten blijven’, waardoor de uitvoering risicovoller is dan bij reguliere projecten; • De werkzaamheden betreffen met name renovatie en aanpassing van bestaand areaal, dit geeft extra onzekerheden over wat aangetroffen wordt; • De toepassing van een dekkingsnorm met een grotere kans van slagen (P85 dat wil zeggen 85 % kans dat het project wordt afgerond binnen het beschikbare budget in plaats van P50, dat is 50% kans) is in lijn met de lessen voor complexe projecten in de openbare ruimte vanuit project De Entree, zoals beschreven in een Raadsinformatiebrief over de Entree van 24 juni 2021 en in de recente eindrapportage van project Entree. Probabilistische raming Bij kleinere, reguliere projecten wordt de kredietaanvraag gebaseerd op P50: de waarde waarbij de waarschijnlijkheid van onder- en overschrijding beide 50% is. Dit is de standaardnorm voor kleinere, reguliere projecten in de openbare ruimte. De logica erachter is dat onder- en overschrijdingen zich over de hele Amsterdamse projectenportfolio in evenwicht houden.

Ook bij een P50-waarde is in de raming rekening gehouden met reguliere risico’s. In 2021 is – naar aanleiding van kostenoverschrijdingen bij onder andere project De Entree – opnieuw gebleken dat in grote, complexe projecten vaak onverwachte dingen gebeuren die dit evenwicht verstoren, wat kan leiden tot forse tegenvallers in de totale begroting. Daarom is besloten de mogelijkheid te creëren om voor dergelijke grote en complexe projecten een

Gegenereerd: v1.36

15

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

dekkingsnorm toe te passen met een hogere kans van slagen dat het project wordt gerealiseerd binnen het beschikbare budget, bijvoorbeeld 85%. Dit betekent dat de kans op overschrijding van deze raming een stuk kleiner is (namelijk 15%). De probabilistische raming van de nieuwe scope voor project corridor Oranje Loper laat een P50-waarde zien van € 182,8 miljoen en een P85-waarde van € 208,9 miljoen. Uitgaan van P85 betekent daarmee een extra dekking van € 26,1 miljoen, bovenop de reguliere projectkosten en de gebruikelijke risicoreservering. De P85-waarde is bepaald op basis van de in Amsterdam gehanteerde richtlijn van 15% bovenop de deterministische raming. f. Kennis te nemen van het aoeken ten laste van boekjaar 2023 van € 2,9 miljoen aan kosten die verband houden met de voorbereiding van de oude scope. Als gevolg van de scopewijziging van het project corridor Oranje Loper zijn een deel van de voorbereidingsproducten (zoals opgestelde definitieve ontwerpen van brugvernieuwingen en deels voor de straten) niet meer relevant. Deze kosten kunnen daarmee niet als investering worden aangemerkt en niet worden geactiveerd (als gevolg van de wet- en regelgeving voor gemeentelijke financiën) . Voor de hoogte van deze kosten is een inschatting gemaakt aangezien het slechts een deel van de voorbereidingskosten betreft.

Daarbij is het volgende overwogen: • Een deel van de scope is ongewijzigd (onder andere herinrichting kruispunt Marnixstraat/ Rozengracht, aanpak blackspot Admiraal de Ruijterweg, herinrichting Westermarkt, vernieuwing brug 117 en het verleggen en terugleggen van kabels en leidingen) en daarmee kunnen de kosten daarvan als investering worden aangemerkt; • De kennis die in de voorbereiding is opgedaan was bruikbaar bij het voorbereiden van het besluit om de scope te wijzigen en bij de uitwerking van de nieuwe scope. Deze kosten hebben daarmee betrekking op de nieuwe scope en kunnen wel geactiveerd worden; • Het feit dat ontwerpen altijd een bepaalde mate van voortschrijdend inzicht kennen, maakt dat een deel van de kosten wel verband houden met de investering in de nieuwe scope. g. In te stemmen met het per 1 januari 2024 afschrijven van de reeds gemaakte kosten voor brug 108 van € 7,8 miljoen met een afschrijvingstermijn van 25 jaar Project corridor Oranje Loper zou de vernieuwing van brug 108 (waarvan het middendeel al in 2018 is vernieuwd) afronden door ook de zijkanten van brug 108 te vernieuwen. Bij het maken van herberekeningen voor het nieuwe ontwerp voor de zijkanten van de brug is geconstateerd dat het middendeel van de brug uit 2018 niet voldoet. Inmiddels is de verantwoordelijkheid voor de vernieuwing van brug 108 per 1 januari 2024 overgedragen aan PBK.

PBK monitort de brug actief en plant de vernieuwing op een later tijdstip in. Voor de voorbereiding en gedeeltelijke realisatie van de vernieuwing van de zijkanten van brug 108 zijn door project corridor Oranje Loper kosten gemaakt. Oorspronkelijk was het de bedoeling om deze na de realisatie conform de richtlijnen van de gemeente in 50 jaar af te schrijven. Aangezien de vernieuwing nu niet op korte termijn plaatsvindt, is het voorstel de tot op heden gemaakte voorbereidings- en uitvoeringskosten per 1 januari 2024 af te schrijven en qua afschrijvingstermijn 25 jaar te hanteren. h. In te stemmen de kosten (€ 155.000,-) voor het door project Mercatorplein toegankelijk maken van de tramhalte op het Mercatorplein ten laste te brengen van project corridor Oranje Loper, waarbij de Vervoersregio Amsterdam (VRA) de dekking van de overige kosten (totale kosten € 3,1 miljoen) voor haar rekening neemt In het kader van het voor iedereen toegankelijk maken van tramhaltes in Amsterdam is er vanuit programma Toegankelijke Haltes de wens om het toegankelijk maken van de tramhalte Mercatorplein te combineren met de onderhoudswerkzaamheden aan het tramspoor Mercatorplein die binnenkort door het GVB (in opdracht van de VRA) uitgevoerd worden. Op die manier wordt

Gegenereerd: v1.36

16

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

er werk met werk gemaakt.. De kosten voor het toegankelijk maken van de tramhalte worden voor 95% gedekt door de VRA (totale kosten zijn 3,1 miljoen). De aan de gemeente Amsterdam gevraagde bijdrage is 5%, dat wil zeggen € 155.000,-. Programma Toegankelijke Haltes heeft geen budget hiervoor, daarom wordt voorgesteld deze kosten (€ 155.000,-) ten laste te brengen van de financiële middelen van project corridor Oranje Loper. De start van de werkzaamheden bij het Mercatorplein is gepland op 31 maart 2025. De werkzaamheden zullen ongeveer zes maanden duren. II. Kennis te nemen van het Uitvoeringsplan Oranje Loper (met daarin de indicatieve fasering van de werkzaamheden), de ontwerpen en het consultatieverslag waarin wordt beschreven hoe de omgeving is geïnformeerd en heeft geparticipeerd over de nieuwe scope. In het Uitvoeringsplan Oranje Loper (bijlage 8) wordt beschreven hoe het project wordt uitgevoerd, o.a. planning en fasering, voortgang en scope, organisatie, risicomanagement, bestuurlijke informatievoorziening, communicatie en omgevingsmanagement en tegenspraak en toetsing. De realisatie van de plannen voor de bruggen en straten, inclusief kabels en leidingen wordt gedaan door veel verschillende partijen. We proberen alle werkzaamheden integraal uit te voeren en zo efficiënt mogelijk te werken gericht op het verkleinen van de 0verlast voor de omgeving.

Naar verwachting (de contracten moeten nog worden afgesloten) werken er in de uitvoering 4 verschillende aannemers (met ook nog onderaannemers) aan de corridor, twee aan de bruggen en straten en twee aan de kabels en leidingen. Daarnaast is het GVB aan het werk en verrichten de kabel- en leidingenbedrijven werkzaamheden met hun eigen aannemers. Het is een spannende, ingewikkelde puzzel om alle werkzaamheden van alle partijen goed op elkaar afgestemd uit te voeren in relatief kleine werkterreinen midden in de stad, waarbij ook de bereikbaarheid wordt gegarandeerd. Zo wordt er bijvoorbeeld bij brug 117, gelegen bij de brandweerkazerne Marnixstraat, voor de nood- en hulpdiensten een extra tijdelijke hulpbrug aangelegd, naast de al aangelegde hulpbrug voor fietsers en voetgangers, zodat de wettelijke aanrijtijden voor de nood- en hulpdiensten geborgd kunnen worden tijdens de realisatiefase. In vergelijking met het UKB van december 2021 zijn de meeste maaiveldontwerpen (bijlagen 1 tot en met 7) gewijzigd omdat het nu niet meer om een volledige herinrichting gaat. Het ontwerp voor het kruispunt Marnixstraat/Rozengracht is gelijk gebleven, evenals het deel de De Clercqstraat stad-in. Bijzonder is dat in de Raadhuisstraat, Westermarkt en Rozengracht in de nieuwe scope fietsststraten in beide richtingen worden aangelegd.

De ontwerpen voor de bruggen over de Admiralengracht, de Bilderdijkgracht, de Singelgracht, de Prinsengracht, de Keizersgracht, de Herengracht en het Singel zijn veranderd, omdat ze worden gerenoveerd en niet vernieuwd. Het ontwerp voor de vernieuwing van brug 117 is gelijk gebleven Om bewoners en ondernemers over de nieuwe scope te informeren en te consulteren hebben we diverse middelen ingezet en verschillende bijeenkomsten georganiseerd (fysiek en online). In het consultatieverslag (bijlage 11) is het resultaat hiervan beschreven en wat met de reacties is gedaan. De stadsdeelcommissies zijn op hun verzoek schriftelijk geïnformeerd over de redenen en de inhoud van de scopewijziging. III. Kennis te nemen van de Voortgangsrapportage Nieuwezijds Voorburgwal over de periode juli 2023 – februari 2024 en van het voorstel geen separate Voortgangsrapportage voor de corridor Oranje Loper op te stellen, aangezien de raad uitgebreid wordt geïnformeerd over de voortgang via deze raadsvoordracht en de bijlagen.

Gegenereerd: v1.36

17

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Voor het project Herinrichting Nieuwezijds Voorburgwal is een voortgangsrapportage bijgevoegd (bijlage 10). We hanteren dit UKB inclusief het bijgaande Uitvoeringsplan als zesde voortgangsrapportage project corridor Oranje Loper. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Investeringsvoorstel: Ja Tabel 1a: Basisgegevens investering vernieuwing brug 117 incl. terugleggen kabels en leidingen en meerkosten hulpbrug Investeringssom

€ 44,7 miljoen

Rentepercentage

0,7 %

Afschrijvingstermijn (jaar)

50

Kapitaallasten

€ 1.205.700

Aanvang kapitaallasten

2029

MIP nummer

MP00264

Tabel 1b: Basisgegevens investering renovatie bruggen incl. terugleggen kabels en leidingen, meerkosten hulpbruggen en ontbinden contract brug 135 Investeringssom

€ 85,6 miljoen

Rentepercentage

0,7 %

Afschrijvingstermijn (jaar)

25

Kapitaallasten

€ 4.024.173

Aanvang kapitaallasten

2028

MIP nummer

MP00264

Tabel 1c: Basisgegevens investering straten incl. verleggen kabels en leidingen Investeringssom

€ 51,4 miljoen

Rentepercentage

0,7%

Afschrijvingstermijn (jaar)

25

Kapitaallasten

€ 2.413.342

Aanvang kapitaallasten

2028

MIP nummer

MP00264

In bovenstaande tabellen zijn de investeringen van de vernieuwing van brug 117, de renovatie van de bruggen en de werkzaamheden aan de straten apart weergegeven. Immers, deze objecten kennen ieder een andere richtlijn ten aanzien van de kapitaallasten: • de vernieuwing van brug 117 valt onder aanleg vaste bruggen en kent een afschrijvingstermijn van 50 jaar; • de renovaties van de bruggen vallen onder levensduurverlengde renovaties en kennen een afschrijvingstermijn van 25 jaar;

Gegenereerd: v1.36

18

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

• de straten vallen onder aanleg van wegen, fietspaden, reconstructie en renovatie, en kennen een afschrijvingstermijn van 25 jaar. Voor alle drie onderdelen geldt een rentecomponent van 0,7% per jaar. De kapitaallasten worden in 2028 genomen, na afronding van de renovaties aan de bruggen en de werkzaamheden aan de straten. De vernieuwing van brug 117 is later afgerond en hier start de afschrijving in 2029. De kapitaallasten zijn weergegeven voor jaar 1 en nemen ieder jaar af als gevolg van de teruglopende rentelasten.

De structurele lasten lopen door na T+5 cf. afschrijvingstermijn. I = Incidenteel, S = structureel. Overige toelichting: De dekking die in dit krediet is opgenomen past binnen het investeringsplafond. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Gegenereerd: v1.36

19

Gemeenteraad

VN2024-001319 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 24 april 2024

Welke stukken treft u aan Meegestuurd