Gemeenteraad Voordracht
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Portefeuille
Openbare Orde en Veiligheid Juridische Zaken (5)
Agendapunt
0
Datum besluit
11 januari 2022 Onderwerp
Vaststellen verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over kansspelautomaten en speelautomatenhallen (Verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen Amsterdam) De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. 2.
Kennis te nemen van de uitkomst van de inspraakprocedure over het voornemen de verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen Amsterdam vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 1. Vast te stellen de ‘verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over kansspelautomaten en speelautomatenhallen (Verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen Amsterdam)’ zoals opgenomen in bijlage 2, waarmee onder meer wordt geregeld:
• hoeveel kansspelautomaten in een inrichting aanwezig mogen zijn; • dat een vergunningplicht geldt voor het exploiteren van een speelautomatenhal; • dat de burgemeester de bevoegdheid krijgt beleidsregels vast te stellen over de verlening van de vergunning; • dat er een maximum aantal te verlenen vergunningen is en de burgemeester de bevoegdheid heeft om het aantal te verlenen vergunningen te verlagen; • dat er overgangsrecht is voor de huidige exploitanten en de de burgemeester zo spoedig mogelijk na de inwerkingtreding van deze verordening beslist op welk tijdstip de huidige vergunningen aflopen (overgangsrecht); • dat de burgemeester bekend maakt in welke periode nieuwe aanvragen kunnen worden ingediend; • dat nieuwe vergunningen op grond van deze verordening worden afgegeven voor maximaal vijftien jaar; • en dat de Verordening op de kansspeelautomaten en speelautomatenhallen, vastgesteld door de gemeenteraad op 22 mei 2003, Gemeenteblad 2003, afd. 3A, nr. 87/140, wordt ingetrokken. Wettelijke grondslag
Artikel 149 Gemeentewet De raad maakt de verordeningen die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt. Artikel 30c tweede lid Wet op de kansspelen Bij gemeentelijke verordening wordt het aantal kansspelautomaten vastgesteld waarvoor per inrichting, als bedoeld in het eerste lid, vergunning wordt verleend, met dien verstande dat voor een inrichting als bedoeld in het eerste lid, onder a, het aantal kansspelautomaten waarvoor vergunning kan worden verleend, op twee wordt bepaald. Bestuurlijke achtergrond
In september 2018 is de speelautomatenhallenbranche geïnformeerd over het voornemen van de burgemeester om nieuw beleid vast te stellen over de vergunningverdeling. De directe aanleiding
Gegenereerd: v1.22
1
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
hiervoor is de ontwikkeling in de rechtsspraak dat vergunningen waarvan maar een beperkt aantal beschikbaar zijn, transparant verdeeld moeten worden. Dit moet gebeuren via een openbare, voor alle ondernemers toegankelijke, procedure. Deze verordening is tot stand gekomen na onderzoek naar de terugverdientijd van de huidige ondernemers (zie ook de raadbrief van de burgemeester van 3 december 2020, ZD2020-014022), gesprekken met de branche en een inspraakprocedure. U treft ook de reactie op de bijdragen in de inspraak en het advies van de stadsdelen aan. Onderbouwing besluit
Ad 1. Kennisnemen van de uitkomsten van de inspraakprocedure Tussen 22 april en 3 juni 2021 was het voor een ieder mogelijk om te reageren op de conceptverordening. Hierop zijn 9 reacties ontvangen: 7 reacties van huidige (groepen)exploitanten, 1 reactie van de landelijke branchevereniging en 1 reactie namens een pandeigenaar van een locatie van een huidige speelautomatenhal. Daarnaast hebben 6 bestuurscommissies een advies gegeven. De belangrijkste punten uit de inspraak en de reactie van het college daarop staan hieronder: • Exploitanten zijn het niet eens met de startdatum van de overgangstermijn. Reactie college: De Verordening regelt dat de burgemeester de bevoegdheid krijgt om een looptijd te verbinden aan alle verleende vergunningen. Eerder is al aangekondigd dat die looptijd gebaseerd wordt op onderzoek naar de terugverdientijd van investeringen gedaan voor 1 oktober 2018, de datum waarop exploitanten voor het eerst geïnformeerd zijn over de noodzakelijke wijziging van het vergunningensysteem als gevolg van de rechtspraak over schaarse vergunningen. Ook is daarbij aangekondigd dat de burgemeester daarbij uit wil gaan van een termijn van 15 jaar (dus tot december 2033). • Exploitanten vinden dat onvoldoende rekening is gehouden met de effecten van corona bij het bepalen van de overgangstermijn van 15 jaar.
Reactie college: In de berekeningen is een effect van corona betrokken, hoewel de impact op dat moment niet geheel bekend was (en nog steeds niet). Er is 1,5 jaar tot 2 jaar opgeteld bij de overgangstermijn. Ondernemers hebben ook gebruik kunnen maken van steunmaatregelen van het rijk. • Exploitanten willen de mogelijkheid behouden tot wijzigingen tijdens de overgangstermijn (overnames, verhuizing, samenvoeging, kwaliteitsverbetering). De overgangstermijn is echter bedoeld om investeringen van voor 1 oktober 2018 terug te kunnen verdienen. Het is dus niet mogelijk een nieuwe vergunning aan te vragen tijdens de overgangsperiode. Wel kunnen er wijzigingen van zeggenschap binnen de onderneming plaatsvinden. • Exploitanten vinden dat in het verleden verleende vergunningen geldig moeten blijven. Reactie college: De rechtspraak over schaarse vergunningen leidt er toe dat alle vergunningen transparant verdeeld moeten worden. • Exploitanten vinden dat door het ontbreken van een maximumaantal vergunningen in de conceptverordening, de vergunning niet schaars is en bovendien is het bestemmingsplan al voldoende waarborg om het aantal speelautomatenhallen te maximeren. Reactie college: In de nu ter besluitvorming voorliggende verordening is het maximum toegevoegd. Het bestemmingsplan biedt onvoldoende waarborgen voor een maximum-stelsel.
• Bestuurscommissies verzoeken om inbreng van de gebieden te betrekken bij het verdelen van vergunningen na de overgangstermijn. Reactie college: Dit komt pas aan de orde wanneer de beleidsregel voor het verdeelstelsel vastgesteld gaan worden. Omdat die situatie naar verwachting pas vanaf 2033 aan de orde is, is er voor gekozen om die regels nu nog niet op te stellen. Wel voorziet de verordening in de bevoegdheid voor de burgemeester om gebieden uit te sluiten waar geen speelautomatenhallen gevestigd mogen zijn. Uiteraard zullen de stadsdelen/gebieden bij het opstellen vande beleidsregels betrokken gaan worden.
Gegenereerd: v1.22
2
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Ad 2. Vast te stellen de ‘verordening van de raad van de gemeente Amsterdam houdende regels over kansspelautomaten en speelautomatenhallen (Verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen Amsterdam)’ zoals opgenomen in bijlage 2, waarmee onder meer wordt geregeld: 1. Inleiding Deze verordening bevat regels over het aanwezig hebben van kansspelautomaten en het exploiteren van speelautomatenhallen in de gemeente Amsterdam. De Wet op de kansspelen (hierna ook: WoK) regelt het systeem van exploitatie- en aanwezigheidsvergunningen waarmee het exploiteren van kansspelautomaten mogelijk wordt gemaakt. Op basis van de WoK kan de burgemeester onder bepaalde voorwaarden een vergunning verlenen voor het aanwezig hebben van kansspelautomaten. In hoofdstuk 2 van deze verordening wordt het maximumaantal kansspelautomaten vastgesteld waarvoor de burgemeester een aanwezigheidsvergunning kan verlenen. Daarnaast bepaalt de Wet op de kansspelen dat gemeenten bij verordening kunnen bepalen of, en zo ja hoeveel, exploitanten van speelautomatenhallen met een vergunning van de burgemeester zijn toegestaan1. De voorwaarden daarvoor zijn opgenomen in hoofdstuk 3 van deze verordening. Deze verordening vervangt de bestaande Verordening op de kansspelautomaten en speelautomatenhallen.
De aanleiding om tot een nieuwe verordening te komen is dat ontwikkelingen in de jurisprudentie ertoe noodzaken dat de gemeente de exploitatievergunningen voor speelautomatenhallen op een andere wijze gaat verdelen, zodat alle potentiële gegadigden gelijke kansen krijgen om mee te dingen naar de vergunningen. Daartoe is in hoofdstuk 3 van deze verordening opgenomen dat beleidsregels kunnen worden opgesteld omtrent een nieuwe verdeelprocedure. Hoofdstuk 5 bevat overgangsrecht voor de bestaande exploitatievergunningen. In de volgende paragrafen wordt achtereenvolgens ingegaan op de nieuwe verdeelprocedure (§ 2), het overgangsrecht (§ 3), en de advisering en inspraak over deze verordening (§ 5). Daarna volgt een artikelsgewijze toelichting. 2. Procedure exploitatievergunningen speelautomatenhallen De belangrijkste vernieuwing in deze verordening betreft de wijze waarop de exploitatievergunningen voor speelautomatenhallen in de gemeente Amsterdam verdeeld worden. Begin oktober 2018 heeft de burgemeester aangekondigd dat de procedure voor verdeling van de exploitatievergunningen moet worden herzien vanwege ontwikkelingen in de jurisprudentie2. Schaarse vergunningen moeten volgens de jurisprudentie in beginsel voor iedereen via een openbare procedure toegankelijk zijn.
Wanneer er ruimte ontstaat een schaarse vergunning te verlenen, moet in beginsel aan iedereen de mogelijkheid worden geboden mee te dingen naar de vergunning3. De ondernemers die over een exploitatievergunning voor een speelautomatenhal in Amsterdam beschikken, zijn hierover per brief geïnformeerd. In die brief is uiteengezet dat de looptijd van de bestaande vergunningen wordt beëindigd en dat de gemeente een nieuwe vergunningprocedure ontwikkelt. Hoofdlijnen nieuwe vergunningprocedure De hoofdlijnen van de nieuwe vergunningprocedure zijn opgenomen in de artikelen 3.1 en 3.2 van deze verordening. Die hoofdlijnen zijn als volgt: • De bestaande exploitatievergunningen blijven gelden tot naar verwachting uiterlijk 1 oktober 2033. De looptijd van de bestaande vergunningen wordt bepaald door de burgemeester op grond van artikel 5.3 lid 2. • De burgemeester zal tijdig voor het verstrijken van de looptijd een procedure openstellen voor de verdeling van vergunningen met een looptijd van vijftien jaar en beleidsregels vaststellen over het aantal beschikbare vergunningen, de vereisten waaraan
Gegenereerd: v1.22
3
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
vergunningaanvragen moeten voldoen en de wijze waarop de vergunningen zullen worden verdeeld. • De burgemeester toetst de aanvragen aan de beoordelingscriteria in deze verordening en de beleidsregels. • Deze procedure wordt herhaald voor de verdeling van vergunningen na afloop van de looptijd. Motieven vergunningvereiste Het vergunningvereiste in deze verordening heeft in de eerste plaats ten doel om de openbare orde te beschermen, meer in het bijzonder de leef- en woonsituatie rondom speelautomatenhallen. Uit de jurisprudentie blijkt dat bij de beoordeling van een vergunningaanvraag voor een speelautomatenhal acht mag worden geslagen op de mogelijke gevolgen voor het leelimaat. In dat kader kan bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de vraag of een speelautomatenhal wel past bij de omgeving van de beoogde vestigingslocatie. Daarnaast dient het vergunningvereiste ertoe kansspelverslaving te voorkomen. Het overgrote deel van de legale spelers speelt recreatief en ervaart hierdoor geen problemen. Maar bij een klein deel – vooral de spelers die op fruitautomaten spelen – loopt het spelen uit de hand en ontwikkelt het zich in een verslaving, waarbij de speler de controle over zijn gokgedrag verliest. Uit onderzoek blijkt dat een groter aanbod van kansspelen de kans vergroot op (een toename van het aantal) kansspelverslavingen.
Dit is voor de gemeente Amsterdam een belangrijke reden om het aantal speelautomatenhallen te reguleren en eisen te stellen aan het aanbod en de bedrijfsvoering in deze hallen, waaronder beleid ter voorkoming van kansspelverslaving. De genoemde motieven vormen de achtergrond van de in deze verordening opgenomen vereisten voor een exploitatievergunning. Ook leiden deze motieven tot het opnemen van een maximum aantal te verlenen vergunningen, dat in deze verordening op ten hoogste 21 is gezet. Daarmee is aangesloten bij het huidige maximum op basis van de meest recent vastgestelde adressenlijst. Vanuit deze motieven is het tevens denkbaar dat de burgemeester in de beleidsregels op grond van artikel 3.2 het aantal te verlenen vergunningen in de toekomst naar beneden bijstelt. De looptijd van een vergunning heeft een maximum van vijftien jaar. Voor deze periode is gekozen vanwege het onderzoek dat gedaan is door onderzoeksbureau BEA4. Zij hebben onderzocht dat de terugverdientijd voor de middelgrote en grote speelautomatenhallen uitkomt (afgezien van een enkele zeer grote speler) op in ieder geval 10 jaar en voor de kleinere op 15 jaar of meer.
Een dergelijke periode is in lijn met de afschrijvingstermijnen voor de meeste typen vaste activa waar speelautomatenhallen mee werken (speelautomaten worden meestal in 5 jaar afgeschreven bijvoorbeeld, inventaris meestal over 10 jaar), maar voor verbouwingen en huurdersinvesteringen als een luchtbehandelingsinstallatie gelden vaak afschrijvingstermijnen van 15 jaar. Vanuit dit perspectief is een looptijd van 15 jaar in economisch opzicht ook voor de grotere hallen goed te onderbouwen. Transparantie Om gelijke kansen te bieden om mee te dingen naar een beschikbare exploitatievergunning moet sprake zijn van een passende mate van openbaarheid over de beschikbaarheid, de verdelingsprocedure, het aanvraagtijdvak en de beoordelingscriteria. Volgens de jurisprudentie moet hierover tijdig voor de start van de procedure duidelijkheid worden geboden, door informatie over deze aspecten bekend te maken via een zodanig medium dat potentiële gegadigden daarvan kennis kunnen nemen5. De verordening schrijft voor dat de burgemeester de openstelling van een nieuwe procedure en het aanvraagtijdvak bekendmaakt in het gemeenteblad en via de website van de gemeente (artikel 3.2 lid 1, tweede volzin). Over de verdelingsprocedure en de beoordelingscriteria wordt duidelijkheid geboden via deze verordening en de door de burgemeester vast te stellen beleidsregels.
Gegenereerd: v1.22
4
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
Overgangsrecht en tussentijdse beëindiging vergunningen De gemeente Amsterdam kent op moment van bekendmaking eenentwintig speelautomatenhallenlocaties. In oktober 2018 is medegedeeld aan de exploitanten van deze hallen dat de vergunningen voor speelautomatenhallen transparant verdeeld zullen worden. Omdat tot deze mededeling de exploitanten uit mochten gaan van een vergunning voor onbepaalde tijd, is het nodig een periode te bieden waarin ze hun gedane investeringen terug kunnen verdienen. Het is immers niet zeker dat zij ook een vergunning zullen krijgen na een nieuwe verdeling. Om die reden is extern onderzoek uitgevraagd en gedaan door onderzoeksbureau BEA[6]. Naar aanleiding van dit onderzoek vindt de burgemeester het wenselijk om in overeenstemming met de resultaten van dit onderzoek, de overgangstermijn concreet in te vullen met het vaststellen van de looptijd van de bestaande vergunningen. De burgemeester zal op grond van artikel 5.3 lid 2 de looptijd van de bestaande vergunningen bepalen en daarmee invulling geven aan de overgangstermijn met betrekking tot de bestaande vergunningen. Tijdens deze overgangsperiode worden geen nieuwe vergunningen verdeeld. Dat betekent ook dat de huidige ondernemers geen dusdanige wijzigingen in hun onderneming kunnen aanbrengen waarvoor een nieuwe vergunning vereist is.
Denk hierbij aan het verplaatsen van een hal of het wisselen van de huidige ondernemer. De overgangstermijn is enkel bedoeld voor het terugverdienen van voor oktober 2018 gedane investeringen, omdat deze investeringen zijn gedaan in de veronderstelling van een onbepaalde tijdsvergunning. 3. Inspraak en advisering In de periode 20 april tot en met 5 juni is een ontwerp van deze verordening op grond van de Algemene inspraakverordening voor inspraak vrijgegeven. In de ‘reactie op inspraak concept verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen’ is inhoudelijk op elke reactie gereageerd. Verder is deze verordening in overeenstemming met de Verordening op het lokaal bestuur in Amsterdam voor advies voorgelegd aan de dagelijks besturen van de stadsdelen. In de ‘reactie op inspraak concept verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen’ is inhoudelijk op elke reactie gereageerd Ten behoeve van de totstandkoming van deze verordening is advies gevraagd aan onderzoeksbureau BEA; de resultaten daarvan zijn in § 2 aan de orde gekomen. Tot slot is juridisch advies gevraagd aan advocatenkantoor Pels Rijcken. Op basis van de inspraak en het advies van de stadsdelen is de verordening op enkele juridischtechnische aspecten aangepast. voetnoten: [1] Artikel 30c lid 1, onder b, WoK, zie ook Kamerstukken II 1980/81, nr. 3, 16 481, p. 12 (destijds ging het om onderdeel c).
[2] Brief burgemeester Halsema dd. 3 oktober 2018 [3] Zie ABRvS 2 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2927, bevestigd in o.a. ABRvS 20 november 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3918. [4] Bureau Economische Argumentatie (2020). Gokken met beleid. Overgangsperiode en vergunningsduur voor speelautomatenhallen, 12 juni 2020 [5] Zie ABRvS 2 november 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2927, bevestigd in o.a. ABRvS 20 november 2019, ECLI:NL:RVS:2019:3918.
Gegenereerd: v1.22
5
Gemeenteraad
VN2021-035286 Directie Openbare Orde en Veiligheid
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 16 februari 2022
[6] Bureau Economische Argumentatie (2020). Gokken met beleid. Overgangsperiode en vergunningsduur voor speelautomatenhallen, 12 juni 2020 Financiële onderbouwing Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2021-139169
01 Bijlage 1 Reactie op inspraak 20-12-2021.pdf (pdf)
AD2021-139170
02 Bijlage 2 Verordening kansspelautomaten en speelautomatenhallen 2022.pdf (pdf)
AD2021-139151
03 Inspraakreacties (bijlage van bijlage 1).pdf (pdf)
AD2021-139152
04 Adviezen stadsdelen (bijlage bij bijlage 1).pdf (pdf)
AD2021-134650
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2022-005570
NIET PUBLICEREN adviezen stadsdelen.pdf (pdf)
AD2022-005561
NIET PUBLICEREN inspraakreacties niet anoniem.pdf (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
A. Ocko (DJZ), a.ocko@amsterdam.nl, 06-53859658 S. Rechtuijt (OOV), s.rechtuijt@amsterdam.nl, 06-10628343
Gegenereerd: v1.22
6