Gemeenteraad Voordracht Alliander afsprakenkader.pdf

Gemeenteraad

VN2023-002318 Directie Middelen en Control

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 15 maart 2023

Portefeuille

Deelnemingen

Agendapunt

5

Datum besluit

7 februari 2023 Onderwerp

Uiten van wensen en bedenkingen over het afsprakenkader voor mogelijke toetreding Staat als aandeelhouder in Alliander De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van het onderhandelingsakkoord over de voorwaarden voor een kapitaalstorting, waarmee aandeelhouderschap door de Staat in de regionale netwerkbedrijven, waaronder Alliander, in de toekomst mogelijk wordt. Deze voorwaarden worden vastgelegd in een Afsprakenkader tussen de Staat en de regionale netwerkbedrijven. 2. Kennis te nemen van het voorgenomen besluit van het college om als 9,2% aandeelhouder in Alliander in te stemmen met het Afsprakenkader. 3. Te verklaren dat de Raad in de gelegenheid is gesteld om zijn wensen en bedenkingen ten aanzien van beslispunt 2 over te brengen aan het college. Wettelijke grondslag

Artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet. De raad wordt vooraf ingelicht indien de raad daarom verzoekt of indien de uitoefening van het gevoerde bestuur ingrijpende gevolgen kan hebben voor de gemeente. In dat laatste geval neemt het college van burgemeester en wethouders geen besluit nadat de gemeenteraad in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen te uiten aan het college van burgemeester en wethouders. Bestuurlijke achtergrond

Alliander is eigenaar van netbeheerder Liander. Liander ontwikkelt en beheert energienetten in de provincies Gelderland, Noord-Holland, Friesland, Flevoland en delen van Zuid-Holland. De aandeelhouders van Alliander zijn gemeenten en provincies. De gemeente Amsterdam is een van de grotere aandeelhouders en bezit 9,2% van de aandelen in Alliander. De andere grotere aandeelhouders zijn de provincies Gelderland (44,7%), Friesland (12,7%) en Noord-Holland (9,2%). De overige aandelen zijn in handen van de provincie Flevoland en 71 gemeenten. Deze kleinere aandeelhouders worden grotendeels vertegenwoordigd door twee samenwerkingsverbanden: het Nuval platform en de oud EWR gemeenten. Deze 6 aandeelhouders (waaronder de 2 samenwerkingsverbanden) worden grootaandeelhouders genoemd en vertegenwoordigen samen 95% van de aandeelhouders. Op 15 december 2021 hebben de aandeelhouders een converteerbare lening van € 600 miljoen verstrekt aan Alliander. Een converteerbare lening is een lening die kan worden omgezet in aandelen. Door het verstrekken van deze lening wordt de eigen vermogenspositie van Alliander versterkt. De gemeente Amsterdam doet mee voor € 55 miljoen, dit bedrag is gebaseerd op het aandelenbelang dat we in Alliander hebben. Op 11 november 2021 hebt u ingestemd met het verstrekken van deze lening.

Daarbij is aangegeven dat een rol van de Staat bij de verdere financiering noodzakelijk is.

Gegenereerd: v1.21

1

Gemeenteraad

VN2023-002318 Directie Middelen en Control

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 15 maart 2023

Op 18 januari 2022 bent u geïnformeerd dat onderzocht wordt hoe de Staat mede invulling kan geven aan de kapitaalbehoefte van de regionale netwerkbedrijven (geagendeerd op 10 februari 2022 in de commissie Financiën, Economie en Duurzaamheid). Op 14 juli 2022 bent u per Dagmail geïnformeerd over de lopende gesprekken met de Staat over de financieringsuitdaging van de netwerkbedrijven en een mogelijke participatie van de Staat in de netwerkbedrijven (geagendeerd op 8 september 2022 in de commissie Financiën, Kunst en Diversiteit). Om te komen tot een structurele oplossing voor de lange termijn kapitaalbehoefte van de regionale netwerkbedrijven, waaronder Alliander, zijn afspraken gemaakt met de Staat over een mogelijke toetreding van de Staat als aandeelhouder. Deze zijn vastgelegd in het Afsprakenkader. De samenvatting van de afspraken en het Afsprakenkader zijn als bijlages opgenomen. Onderbouwing besluit

Ad 1) Kennis te nemen van het onderhandelingsakkoord over de voorwaarden voor een kapitaalstorting, waarmee aandeelhouderschap door de Staat in de regionale netwerkbedrijven, waaronder Alliander, in de toekomst mogelijk wordt. Deze voorwaarden worden vastgelegd in een Afsprakenkader tussen de Staat en de regionale netwerkbedrijven. Aanleiding De vraag naar elektrisch vermogen stijgt snel. Er worden veel woningen gebouwd, de economie groeit, mobiliteit en verwarming van woningen worden steeds meer elektrisch en de samenleving digitaliseert. In een groot deel van het verzorgingsgebied van Alliander moet ook steeds meer duurzame lokale opwek worden ingepast. Als gevolg hiervan moet de capaciteit van de elektriciteitsnetten de komende jaren op veel plekken worden verdubbeld. De investeringen die de netwerkbedrijven de komende jaren in de energie-infrastructuur moeten doen, zijn belangrijk om verschillende nationale doelen op het gebied van woningbouw, economische groei en de uitvoering van het Klimaatakkoord en het Fit for 55-pakket waar te kunnen maken. Hiervoor zijn grote investeringen nodig. Tot 2030 investeren Liander, Stedin en Enexis naar verwachting samen circa € 30 miljard in uitbreidingen en verzwaring van het net. Tot 2050 loopt dat bedrag, inclusief Tennet, op tot meer dan € 100 miljard.

Op de lange termijn verdient Alliander de investeringen plus een redelijk rendement terug via de nettarieven, maar op de korte termijn moet zij deze investeringen voorfinancieren met een combinatie van vreemd en eigen vermogen. Daarbij is een solide kredietwaardigheid van belang om toegang tot vreemd vermogen te houden tegen maatschappelijk aanvaarbare kosten. Om deze solide kredietwaardigheid te behouden moet Alliander additioneel eigen vermogen aantrekken. In 2021 hebben de aandeelhouders daarom een converteerbare lening van € 600 miljoen verstrekt aan Alliander. Door het verstrekken van deze lening wordt de eigen vermogenspositie van Alliander versterkt. Amsterdam heeft op basis van haar aandelenbelang van 9,2% meegedaan voor € 55 miljoen. Gegeven de investeringsopgave is de verwachting dat de huidige aandeelhouders onvoldoende kapitaal bijeen kunnen brengen om het eigen vermogen (en daarmee de kredietwaardigheid) van Alliander in de verdere toekomst op niveau te kunnen houden. Om te komen tot een structurele oplossing voor de lange termijn kapitaalbehoefte van de regionale netwerkbedrijven, waaronder Alliander, zijn afspraken gemaakt met de Staat over een mogelijke toetreding als van de Staat als aandeelhouder. De afspraken worden vastgelegd in het Afsprakenkader.

Gegenereerd: v1.21

2

Gemeenteraad

VN2023-002318 Directie Middelen en Control

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 15 maart 2023

Afsprakenkader In het Afsprakenkader is vastgelegd hoe een eventueel verzoek tot kapitaalstorting door de Staat wordt beoordeeld. Onderdeel daarvan zijn afspraken over waardering, prijsbepaling en de governance die van toepassing zullen zijn indien de Staat aandeelhouder wordt. Als bijlage 2 is een samenvatting van het Afsprakenkader opgenomen. Als de Staat besluit, op basis van het Afsprakenkader, akkoord te gaan met een verzoek tot kapitaalstorting en toetreding als aandeelhouder, zullen de concrete afspraken verder worden vastgelegd in een participatieovereenkomst. De basis wordt echter gevormd door het voorliggende Afsprakenkader. Stedin (netbeheerder in met name Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland) heeft recentelijk al een toetredingsverzoek gedaan aan de Staat en hierover vinden momenteel gesprekken plaats tussen de Staat en Stedin. Voor Alliander is dit momenteel nog niet aan de orde, maar dit is naar de toekomst toe zeker een serieuze en mogelijk noodzakelijke optie. Proces kapitaalverzoek Voordat een toetredingsverzoek kan worden gedaan aan de Staat, moeten alle opties om eigen vermogen te verkrijgen bij zowel bestaande aandeelhouders als eventuele nieuwe gemeentelijke of provinciale aandeelhouders zijn onderzocht en waar mogelijk zijn uitgevoerd. De huidige aandeelhouders moeten instemmen met de participatieovereenkomst tussen de Staat en Alliander.

De participatieovereenkomst zal op dat moment ook voor wensen en bedenkingen worden voorgelegd aan uw raad. In bijlage 2 wordt het proces m.b.t. het kapitaalverzoek verder toegelicht. Alternatieven In het afgelopen periode zijn verschillende financieringsmogelijkheden onderzocht. De mogelijkheden die onderzocht zijn waren o.a. een subsidies, fiscale voordelen en garanties en (gestructureerde) leningen vanuit het Staat. Deze opties waren echter te complex of zijn niet uitvoerbaar gebleken. Geconcludeerd is dat een gefaseerde aandelenparticipatie van de Staat in de netwerkbedrijven het meest wenselijk en passend is. Congestie Op meerdere plekken in het verzorgingsgebied van Liander is sprake van congestie. In deze gebieden overtreft de vraag naar transportcapaciteit de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet. Dit is niet het gevolg van een te kort aan kapitaal op dit moment. Door het verstrekken van de converteerbare lening in 2021 en door het op termijn toetreden van de Staat is voldoende kapitaal beschikbaar voor de investeringen in de elektriciteitsnetten. De congestie is het gevolg van de snelheid en onvoorspelbaarheid van ontwikkelingen in deze gebieden. Verder is een groot knelpunt het tekort aan technici bij Liander. Ook kampt Liander met tekorten aan materialen, zoals chips, kabels, draden en meters.

Daarnaast spelen ook lange doorlooptijden voor vergunningen mee en wetgeving die Liander verplicht iedereen aan te sluiten op volgorde van binnenkomst. Besluitvormingsproces

Gegenereerd: v1.21

3

Gemeenteraad

VN2023-002318 Directie Middelen en Control

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 15 maart 2023

Het Afsprakenkader is een overeenkomst tussen de Staat en de netwerkbedrijven Alliander, Enexis en Stedin en wordt dan ook door deze vier partijen ondertekend. Om de overeenkomst te mogen ondertekenen doorlopen de partijen de bij hen geldende procedures. Bij Alliander heeft Ondernemingsraad (OR) een positief advies uitgebracht en ook de Raad van Commissarissen heeft in december 2022 haar akkoord gegeven voor het aangaan van het Afsprakenkader. De aandeelhouders van Alliander hebben, vertegenwoordigd door de deelnemers in het Grootaandeelhoudersoverleg (GAO), in de gesprekken met de Staat een zelfstandige rol gehad en zich daarbij laten bijstaan door de externe adviseurs KPMG en Houthoff. Op 19 april 2023 zal in de reguliere aandeelhoudersvergadering van Alliander het Afsprakenkader aan de aandeelhouders worden voorgelegd. Er wordt instemming gevraagd met het Afsprakenkader zoals het nu voorligt. Het Afsprakenkader is het onderhandelingsresultaat van de gesprekken die het afgelopen jaar zijn gevoerd tussen de Staat, de regionale wetwerkbedrijven en hun aandeelhouders. Ad 2) Kennis te nemen van het voorgenomen besluit van het college om als 9,2% aandeelhouder in Alliander in te stemmen met het Afsprakenkader.

Bij het verstrekken van de converteerbare lening in 2021 heeft het college aangegeven dat het de verantwoordelijkheid is van de Staat om een structurele oplossing te bieden voor de lange termijn financieringsbehoefte van de netwerkbedrijven. Met het Afsprakenkader is vastgelegd hoe een kapitaalstorting en aandeelhouderschap van de Staat in de netwerkbedrijven in de toekomst mogelijk wordt. In het Afsprakenkader zijn de belangen van de huidige aandeelhouders van Alliander in belangrijke mate zijn geborgd. Het Afsprakenkader is mede tot stand gekomen onder advies van KPMG en Houthoff en dit wordt als zodanig door hen onderschreven. Een toekomstige kapitaalstorting en daarmee aandeelhouderschap van de Staat leidt tot een afname van het gemeentelijk aandelenpercentage. Dit betekent minder zeggenschap en een lager aandeel in de dividenduitkering van Alliander. Daartegenover staat dat de gemeente geen kapitaal hoeft bij te storten en dat Alliander door de investeringen op lange termijn in omvang zal toenemen. De investeringen die de netwerkbedrijven de komende jaren in de energie-infrastructuur moeten doen, zijn belangrijk om verschillende doelen op het gebied van energietransitie, woningbouw en economische groei waar te kunnen maken. Ad 3) Te verklaren dat de Raad in de gelegenheid is gesteld om zijn wensen en bedenkingen ten aanzien van beslispunt 2 over te brengen aan het college.

De raadsvoordracht wordt voor wensen en bedenkingen voorgelegd, omdat het mogelijk toetreden van de Staat als aandeelhouder een ingrijpende gebeurtenis is. Het Afsprakenkader bevat de kaders voor een toekomstig aandeelhouderschap van de Staat als Alliander een verzoek daartoe doet. Financiële onderbouwing Overige toelichting

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties.

Gegenereerd: v1.21

4

Gemeenteraad

VN2023-002318 Directie Middelen en Control

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 15 maart 2023

Geheimhouding

Niet van toepassing

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-014996

Bijlage 1 Brieven Alliander aandeelhouderschap Staat.pdf (pdf)

AD2023-014997

Bijlage 2 Samenvatting Afpsrakenkader.pdf (pdf)

AD2023-014998

Bijlage 3 Afsprakenkader kapitaalbehoefte regionale netwerkbedrijven.pdf (pdf)

AD2023-004773

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

DMC Deelnemingen, Gelbrich Nieuwe Weme, g.nieuwe.weme@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.21

5