Gemeenteraad Voordracht

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

Portefeuille

Ruimtelijke Ordening

Agendapunt

10

Datum besluit

11 juni 2024, college van B&W Onderwerp

Vaststellen van het Hoogbouwbeleid Amsterdam 2024 De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van en te betrekken bij de voorliggende besluitvorming dat naar aanleiding van de terinzagelegging van het concept Hoogbouwbeleid Amsterdam inspraakreacties zijn ingediend en de dagelijks besturen van de stadsdelen en stadsgebied Weesp adviezen hebben uitgebracht; 2. De inspraakreacties en adviezen als bedoeld onder beslispunt 1. te beantwoorden overeenkomstig de bijgevoegde Nota van Beantwoording inspraak en advies Hoogbouwbeleid welke onderdeel uitmaakt van dit besluit; 3. In te stemmen met de wijzigingen ten opzichte van het concept Hoogbouwbeleid overeenkomstig de bijgevoegde Nota van Beantwoording inspraak en advies Hoogbouwbeleid. De belangrijkste inhoudelijke wijzigingen betreffen: a. Toevoeging van een inpassingsstudie in stad en directe omgeving aan het proces van hoogbouwontwikkeling. Ook nemen we op dat we aanbevelen plannen in het begin van het traject voor te leggen aan de openbare vergadering van de Commissie Omgevingskwaliteit (COK). Een integraal advies kan behulpzaam zijn bij het versnellen van het ontwikkeltraject. b. Aanpassing van de definitie van hoogbouw en de toegestane hoogte in de uitzonderingsgebieden Het Foodcenterterrein, de strook tussen de Haarlemmerweg en het Groot Westerpark, Havenstraatterrein, de van Hasseltzone, het Marineterrein en de Oostelijke Eilanden. c.

De definitie van hoogbouw is aangepast voor de vooroorlogse gebieden die geen beschermd stadsgebied zijn. d. In Noord en Nieuw-West schrappen we een aantal locaties voor hoogbouw wegens de landschappelijke kwaliteit van deze plekken. e. Het dorpje Sloterdijk valt in plaats van onder regime 1 ‘Ja, gebieden geschikt voor hoogbouw’ onder het regime 3 ‘In principe nee, gebieden waar hoogbouw een uitzondering is'. f. Verheldering van de kaarten op een aantal punten en aanscherping formuleringen zonder inhoudelijke wijzigingen. 4. Het Hoogbouwbeleid Amsterdam 2024, zoals opgenomen in de bijlage A, vast te stellen, met als belangrijkste punten: a. hoogbouw is één van de mogelijkheden om te verdichten en zo bij te dragen aan de ambitie uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 om te groeien binnen grenzen; b. er worden vier regimes onderscheiden waarin, o.a. op basis van de ruimtelijke kenmerken, hoogbouw in meer of mindere mate mogelijk is; c. hoogbouw is niet toegestaan in de beschermde stadsgezichten (o.a. het UNESCO werelderfgoed);

Gegenereerd: v1.14

1

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

d. om de kwaliteit van hoge gebouwen te bevorderen zijn vier principes (vertaald in vuistregels) op niveau van het gebouw geformuleerd. 5. De Hoogbouwvisie Amsterdam 2011 in te trekken. Wettelijke grondslag

Artikel 3.1 van de Omgevingswet; De gemeenteraad stelt een omgevingsvisie vast. Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet: De gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente. Bestuurlijke achtergrond

In 2011 is de nu nog vigerende hoogbouwvisie vastgesteld, als onderdeel van de Structuurvisie 2040 (vastgesteld door de gemeenteraad op 17 februari 2011). In de opvolger van de Structuurvisie 2040: de Omgevingsvisie Amsterdam 2050, vastgesteld door de raad op 8 juli 2021, staat dat Amsterdam groeit binnen haar grenzen. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 bieden we ruimte aan 150.000 woningen, 200.000 arbeidsplaatsen en bijbehorende maatschappelijke voorzieningen. Verdichting is een duurzame vorm van verstedelijking. Verdichting kan op verschillende manieren vorm krijgen. In elke vorm stelt Amsterdam eisen aan betaalbaarheid, schoonheid, klimaatneutraal, goede woningen, een goede plint, enzovoorts. Hoogbouw is op bepaalde plekken een stedenbouwkundige vorm die antwoord geeft op die vragen. In de Omgevingsvisie zijn de belangrijkste uitgangspunten voor het hoogbouwbeleid, in lijn met de principes uit de hoogbouwvisie uit 2011, vastgelegd: • We spreken van hoogbouw bij gebouwen hoger dan 3o meter, binnen de bufferzone van het UNESCO gebied boven de 20 meter en in stadsgebied Weesp boven de 12 meter. • We werken aan gebouwen die bijdragen aan de kwaliteit van de openbare ruimte, van het wonen en werken in het gebouw en aan gebouwen die lang mee gaan. • We willen flink verdichten op plekken met hoge dynamiek en ontwikkeldruk.

Dit zijn locaties direct grenzend aan het centrum en rondom de grote ov-stations. Hoogbouw kan een geschikte gebouwvorm zijn om te verdichten. • Rondom het IJ, een centrale open plek in de stad, wordt hoogbouw ingezet om het stadslandschap leesbaar te maken en het stadsbeeld vorm te geven. • We beschermen gebieden en landschappen van bijzondere waarde, in het bijzonder het UNESCO-erfgoed. • Elke stedenbouwkundige opzet en uitwerking vraagt om een specifieke inpassing van hoogbouw. Om richting te geven aan het schaalniveau van het gebouw en de buurt wordt in de Omgevingsvisie een aantal principes genoemd die houvast kunnen bieden: • • • •

Gegenereerd: v1.14

Hoogbouw maakt op een mooie manier deel uit van het stadssilhouet. Hoogbouw levert een bijdrage aan de kwaliteit van de openbare ruimte. Er is een aangenaam verblijfsklimaat op het maaiveld rondom hoogbouw. Het is fijn wonen en werken in hoogbouw.

2

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

• Hoogbouw gaat lang mee. In de Omgevingsvisie Weesp 2050 (vastgesteld op 14 oktober 2021) staat dat in en rondom de historische binnenstad geen hoogbouw is toegestaan en geldt in eerste instantie een maximum van vijf bouwlagen, ‘al geven we binnen het beschermde stadsgezicht de voorkeur aan lagere compacte bebouwing aansluitend bij het historische karakter’. De bouwhoogte wordt hier daarom situationeel bepaald. In de Omgevingsvisie Weesp staat dat er voor zowel het stationsgebied als de subcentra kansen liggen om hoger te bouwen dan de maximum bouwhoogte van vijf bouwlagen, zolang de ruimtelijke ontwikkelingen zijn voorzien van een zorgvuldig ingepast stedenbouwkundig plan dat past binnen de bestaande beeldkwaliteit van Weesp. Ook staat er beschreven dat aan de stadsboulevard eventueel in hogere dichtheid kan worden gebouwd, met hogere bouwhoogten die afwijken van de rest van Weesp. Het hoogbouwbeleid is ook een uitwerking van het Coalitieakkoord 2022-2026 waarin staat dat Amsterdam de ruimte optimaal blijft benutten door de hoogte in te gaan bij OV-knooppunten. En het draagt bij aan de ambities uit het Woningbouwplan 2022-2028 om 7500 woningen per jaar te kunnen blijven bouwen. In de in het Coalitieakkoord en het Woningbouwplan 2022-2028 aangekondigde Ontwikkelstrategie wordt de verdere uitvoering van de verdichtingsopgave op de middellange termijn geborgd.

Het hoogbouwbeleid geeft aan op welke plekken dat door middel van hoogbouw kan gebeuren en bewaakt de kwaliteit als dat in die vorm gebeurt. Onderbouwing besluit

Zie bijlage A voor het Hoogbouwbeleid en bijlage B voor de overzichtskaart. Ad. 1 Kennis te nemen van en te betrekken bij de voorliggende besluitvorming dat naar aanleiding van de terinzagelegging van het concept Hoogbouwbeleid inspraakreacties zijn ingediend en de dagelijks besturen van de stadsdelen en stadsgebied Weesp adviezen hebben uitgebracht; Er zijn ruim 85 reacties ingediend. Ook hebben alle stadsdelen en stadsgebied Weesp gebruik gemaakt van de gelegenheid een advies uit te brengen. Ad. 2 De inspraakreacties en adviezen als bedoeld onder beslispunt 1. te beantwoorden overeenkomstig is gesteld in de bijgevoegde Nota van Beantwoording inspraak en advies Hoogbouwbeleid (bijlage 3) welke onderdeel uitmaakt van dit besluit; De Nota van Beantwoording biedt een overzicht van alle ingediende inspraakreacties en adviezen van de stadsdelen en de antwoorden daarop, inclusief wijzigingsvoorstellen voor het Hoogbouwbeleid. Deze wijzigingen zijn verwerkt in het Hoogbouwbeleid dat u ter vaststelling aangeboden krijgt. Na vaststelling wordt de Nota van Beantwoording digitaal openbaar gemaakt. De indieners van inspraakreacties zullen hierop worden gewezen. Analyse inspraakreacties Uit veel ingediende zienswijzen blijkt over het algemeen steun en begrip voor hoogbouw als onderdeel van de verdichtingsopgave.

Veel indieners zien het als een manier om de woningnood aan te pakken en tegelijkertijd het groen te behouden. Daar staat tegenover staat dat veel indieners benadrukken dat hoogbouw zorgvuldig moet worden ingepast, met oog voor de menselijke maat, de levendigheid van de openbare ruimte en een hoogwaardig architectonisch ontwerp. Er worden zorgen geuit over de gevolgen van hoogbouw voor het historische karakter van de stad en de

Gegenereerd: v1.14

3

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

UNESCO-werelderfgoedstatus. Hieruit zijn veel verzoeken gekomen om o.a. de tuindorpen als beschermde stadsgezichten te vrijwaren van hoogbouw. Analyse adviezen stadsdelen Alle stadsdelen en stadsgebied Weesp hebben gebruik gemaakt van de gelegenheid een advies uit te brengen. De stadsdelen en stadsgebied Weesp kunnen zich inhoudelijk vinden in de hoofdopzet van het beleid en de gegeven adviezen waren constructief van aard. Er zijn diverse verzoeken om bepaalde formuleringen en uitwerkingen aan te scherpen, en om regimes voor specifieke locaties te wijzigingen of uit de kaart te halen. Ad. 3 In te stemmen met de wijzigingen ten opzichte van het concept Hoogbouwbeleid overeenkomstig is opgenomen in de bijgevoegde Nota van Beantwoording inspraak en advies Hoogbouwbeleid. De belangrijkste inhoudelijke wijzigingen betreffen: 1. 2.

3. 4. 5. 6.

Toevoeging van een inpassingsstudie in stad en directe omgeving aan het proces van hoogbouwontwikkeling. Aanpassing van de definitie van hoogbouw en de toegestane hoogte in de uitzonderingsgebieden Het Foodcenterterrein, de strook tussen de Haarlemmerweg en het Groot Westerpark, Havenstraatterrein, de van Hasseltzone, het Marineterrein en de Oostelijke Eilanden. Aanpassing van de definitie van hoogbouw voor de vooroorlogse gebieden die geen beschermd stadsgebied zijn. In Noord en Nieuw-West schrappen we een aantal locaties voor hoogbouw wegens de landschappelijke kwaliteit van deze plekken. Het dorpje Sloterdijk valt in plaats van onder regime 1 ‘Ja, gebieden geschikt voor hoogbouw’ onder het regime 3 ‘In principe nee, gebieden waar hoogbouw een uitzondering is'. Verheldering van de kaarten op een aantal punten en aanscherping formuleringen zonder inhoudelijke wijzigingen.

Ad. 4 Het Hoogbouwbeleid Amsterdam 2024, zoals opgenomen in de bijlage A, vast te stellen Aanleiding De huidige Hoogbouwvisie (2011) sluit niet meer aan bij de huidige praktijk waarin de stad harder groeit, en op andere plekken, dan toen voorzien en waarin te weinig specifieke richtlijnen staan die hoogbouwontwikkeling kunnen vergemakkelijken. Bij de vaststelling van het nieuwe hoogbouwbeleid zal de hoogbouwvisie worden ingetrokken. Doel Amsterdam is een aantrekkelijke stad om te wonen en te werken. We willen zoveel mogelijk mensen een plek bieden, maar tegelijkertijd willen we het groen rondom Amsterdam beschermen door daar niet te bouwen. Om voldoende ruimte te bieden gaat de stad op sommige plekken ook de hoogte in. Dit gebeurt vooral op locaties die met het openbaar vervoer goed bereikbaar zijn. Beschermde stadsgezichten waaronder het UNESCO werelderfgoed gebied, zijn uitgesloten voor hoogbouw. Met principes (vertaald in vuistregels) op niveau van het gebouw zorgen we dat er goede gebouwen worden gemaakt die lang mee gaan. Werking en positionering

Gegenereerd: v1.14

4

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

Het hoogbouwbeleid is een planologisch-juridisch instrument dat wordt ingezet om de ontwikkeling van hoogbouw in goede banen te leiden. In het beleid is opgenomen waar hoogbouw wel/niet en onder welke voorwaarden mogelijk is. Bij de bouwplanontwikkeling ligt de verantwoordelijkheid voor de invulling van de vier principes op gebouwniveau en toepassing van de vuistregels in eerste instantie - bij de projectteams van de gemeente. Wanneer er wordt voorgesteld om af te wijken van de vuistregels, is de lijn om richtinggevend advies te vragen aan de SIRK (Subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit, in de toekomst onderdeel van de Commissie Omgevingskwaliteit). Het projectteam kan ook altijd voor advies terecht bij de beleidseigenaar. Het beleid is geldig voor 10 jaar, maar zal, indien daar aanleiding voor is, periodiek worden geactualiseerd op basis van eventueel tussentijds genomen raadsbesluiten. Ad 4a Hoogbouw is één van de mogelijkheden om te verdichten en zo bij te dragen aan de ambitie uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 om te groeien binnen grenzen Amsterdam groeit binnen haar grenzen. In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 wordt ruimte geboden aan 150.000 woningen, 200.000 arbeidsplaatsen en bijbehorende maatschappelijke voorzieningen. Binnenstedelijke groei is een duurzame vorm van verstedelijking.

Het maakt bewegingen te voet of per fiets mogelijk door nabijheid en er ontstaat voldoende draagvlak voor een robuust regionaal en stedelijk OV-systeem. Verdichting kan op verschillende manieren vorm krijgen. In elke vorm stelt Amsterdam eisen aan betaalbaarheid, schoonheid, klimaatneutraal, goede woningen, goede plint, enzovoorts. Hoogbouw is op sommige plekken een stedenbouwkundige vorm die antwoord geeft op die vragen. Hoogbouw op plekken met hele hoge dichtheden is noodzakelijk om kwalitatieve buurten te maken met voldoende ruimte voor groen en licht in de straten en tuinen. Sinds enkele jaren worden in Amsterdam dichtheden gerealiseerd die we eerder niet kenden. NDSM-terrein en de Sloterdijk Centrum zijn voorbeelden daarvan. Hoogbouw maakt onderdeel uit van dit ‘nieuwe normaal’. In Amsterdam worden op plekken die goed bereikbaar zijn met het OV de hoogste dichtheden gerealiseerd en hier maken we hoogbouw mogelijk. Bovendien biedt de weidsheid van het IJ, ruimte voor hoge flankerende gebouwen. Hoogbouw wordt ingepast in de bestaande stedenbouwkundige structuur. Daarnaast gaan we zorgvuldig om met de relatie tussen hoogbouw en de landschappen rondom en in de stad (IJmeer en Waterland, de scheggen en het IJ). De hoogbouw in de stad respecteert de beschermde stadsgezichten, waaronder het UNESCO-gebied. Ad 4b en 4c Er worden vier regimes onderscheiden waarin, o.a.

op basis van de ruimtelijke kenmerken, hoogbouw in meer of mindere mate mogelijk is, waarbij hoogbouw niet is toegestaan in de beschermde stadsgezichten. Zes onderleggers vormen de basis voor een viertal regimes met betrekking tot hoogbouw op de schaal van de stad. De zes onderleggers zijn het Luchthaven Indelingsbesluit (LIB), de ruimtelijke systemen uit de welstandsnota, de Omgevingsvisie Amsterdam 2050, de beschermde stadsgezichten en de twee landschappelijke elementen; de scheggen als onderdeel van de Hoofdgroenstructuur en het IJ. De onderleggers laten ieder in meer of mindere mate hoogbouw toe en laten zien welke gebieden geschikt zijn voor hoogbouw en waar het helemaal niet mogelijk is. De haven is een apart gebied. Op volgende regimes worden onderscheiden: 1. Ja, gebieden geschikt voor hoogbouw

Gegenereerd: v1.14

5

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

Hieronder vallen de transformatiegebieden rondom de OV-knooppunten (dus met duurzame mobiliteit ontsloten). Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van de ruimte die het IJ biedt om, dicht bij het centrum, bij te dragen aan de groeiopgave van de stad. Hoogbouw wordt in de gebieden die onder dit regime vallen dus ingezet als middel om te verdichten. 2. Soms, op specifieke plekken Onder dit regime vallen de naoorlogse gebieden in de stad, Nieuw-West, Buitenveldert, Zuidoost en Noord (exclusief de tuindorpen). Deze gebieden hebben een hiërarchisch ruimtelijk systeem, opgebouwd uit grote verkeers- en groenstructuren met daarin buurten die in zijn geheel ontworpen zijn. Hoogbouw moet heel precies worden ingepast in dit samenhangende ruimtelijke ontwerp, langs de grote doorgaande straten, langs infrastructuur of in de stadsdeelcentra. Alleen in de stadsdeelcentra draagt het substantieel bij aan de verdichtingsopgave. Langs de straten of de grote infrastructurele elementen werkt het vooral als stedenbouwkundige accentuering en ter oriëntatie. 3. In principe nee In de 19e-eeuwse ring en de gordel ‘20-’40 wordt heel terughoudend met hoogbouw omgegaan vanwege de bescheiden maat van de bestaande buurten. Bovendien ligt de verdichtingsopgave van de stad niet in deze gebieden.

Hoogbouw wordt hier dan ook bij uitzondering enkel ingezet als stedenbouwkundig accent, op een bijzondere plek of voor een bijzonder functie. Ook op IJburg geldt dit regime. In het weidse landschap van het IJmeer en Waterland realiseren we een overwegend horizontaal stadssilhouet. Hoogbouw wordt bij uitzondering ingezet om accenten aan te brengen in het stadslandschap en zo belangrijke plekken mentaal dichterbij brengen. 4. Nee In de beschermde stadsgezichten (o.a. het UNESCO-werelderfgoed) is hoogbouw niet toegestaan. Ad 4d Bij het realiseren van hoge gebouwen gelden vier principes op gebouwniveau (vertaald in vuistregels) om de kwaliteit van deze gebouwen te bevorderen. Hoge gebouwen hebben grote invloed op het leven in de stad qua schaal en in de tijd. Het staat er lang. Hoogbouw breek je niet zo makkelijk weer af. Daarnaast is hoogbouw zichtbaar van ver en daarmee voor veel mensen. Bovendien is het door zijn maat bepalend voor de beleving van de directe omgeving. Een hoog gebouw heeft daarmee meer impact op de stad dan een schuurtje in de achtertuin. Daarom is het extra van belang om het goed te doen, om gebouwen te maken waar we over lange tijd nog steeds trots op zijn en die dan nog steeds goed bruikbaar zijn.

Er zijn op het schaalniveau van het gebouw en het blok vier principes geformuleerd, waar hoge gebouwen aan moeten voldoen om tot een goed hoog gebouw te komen dat lang mee gaat: 1. 2. 3. 4.

Hoogbouw draagt bij aan de levendigheid van de openbare ruimte Het is fijn wonen en werken in hoogbouw Hoogbouw gaat lang mee Hoogbouw maakt op een mooie manier deel uit van het stadssilhouet

Elk hoogbouwinitiatief formuleert in de schetsontwerpfase per kwaliteit een visie die laat zien op welke manier hier invulling aan wordt gegeven De principes zijn vertaald in een aantal vuistregels die kunnen worden gezien al leidraad. De gebouwprincipes (vertaald in vuistregels) dagen uit tot innovatie. Ad 5. De Hoogbouwvisie Amsterdam 2011 in te trekken

Gegenereerd: v1.14

6

Gemeenteraad

VN2024-007079 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

De hoogbouwvisie (2011) sluit niet meer aan bij de huidige praktijk waarin de stad harder groeit, en op andere plekken, dan toen voorzien en waarin te weinig specifieke richtlijnen staan die hoogbouwontwikkeling kunnen vergemakkelijken. Het nieuwe Hoogbouwbeleid vervangt de Hoogbouwvisie uit 2011. Financiële onderbouwing Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

N.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-038064

1. BEKENDMAKING Bijlage A Hoogbouwbeleid Amsterdam juli 2024_klein.pdf (pdf)

AD2024-038065

2. Bijlage B Overzichtskaart.pdf (pdf)

AD2024-038066

3. Nota van Beantwoording Hoogbouwbeleid Amsterdam 2024_juli 2024.pdf (pdf)

AD2024-038067

4. BEKENDMAKING besluit wijziging omgevingsvisie hoogbouw.docx (msw12)

AD2024-029490

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Flora Nycolaas, f.nycolaas@amsterdam.nl, 06-51301986

Gegenereerd: v1.14

7