Gemeenteraad Voordracht

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 10 december 2025

Van Datum

De leden

Portefeuille

Economische Zaken (24)

Agendapunt

6 Onderwerp

Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel Onmisbaar in Amsterdam - Versterk de positie van arbeidsmigranten van lid Bentoumya en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel Onmisbaar in Amsterdam - Versterk de positie van arbeidsmigranten van lid Bentoumya van 25 maart 2025 en gewijzigd op 29 oktober 2025; mede gezien de behandeling van het initiatiefvoorstel in de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering van 10 september 2025;

1. in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; 2. het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. Amsterdammers actief te informeren over arbeidsmigratie om bewustwording te vergroten, onder meer via bestaande gemeentelijke kanalen. En om in de genoemde communicatie in ieder geval te focussen op: a. het belang van arbeidsmigranten voor onze stad; b. signalering en herkenning van misstanden en het bieden van een handelingsperspectief aan Amsterdammers (zoals het melden); c. de plichten van particulier werkgeverschap; 2. een samenwerkingsverband op te zetten met werkgevers en uitzendbureaus om

goed werkgeverschap[1] voor arbeidsmigranten te bevorderen, goede voorbeelden te delen en knelpunten te agenderen en op te lossen; 3. met complexe cases van arbeidsmigranten aansluiting te vinden bij het doorbraakteam Sociaal met een tweeledige doelstelling. Enerzijds om op casusniveau complexe problematiek rondom arbeidsmigratie op te lossen. En anderzijds om het Amsterdamse en regionale beleid rondom arbeidsmigratie door te ontwikkelen. En hierbij: a. vanuit de gemeente in ieder geval de gemeentelijke directies Wonen, OOV, Zorg, Werk en Inkomen, Economische Zaken en Onderwijs te betrekken; b. afhankelijk van de casuïstiek partners zoals (zelf)organisaties voor en door arbeidsmigranten, Stichting Fairwork, Stichting !WOON, het RIEC, Koninklijke Horeca Nederland, Juridisch Loket en Vrouwenrechtswinkel, Comensha en ambassades van herkomstlanden te betrekken; c. de casuïstiek en hieruit volgende inzichten tevens te gebruiken als actieonderzoek om gemeentelijk beleid te verbeteren; d. mogelijkheden te onderzoeken en benutten om op meer laagdrempelige manier signalen uit te wisselen tussen gemeentelijke afdelingen en Amsterdamse, regionale en nationale organisaties en instanties. Met als doel om verkokering tegen te gaan en te kunnen handelen naar aanleiding van signalen die door instanties als de Arbeidsinspectie niet opgepakt (kunnen) worden;

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD 4. de informatievoorziening en faciliteiten voor arbeidsmigranten uit te breiden,

gericht op zaken zoals het kennen van rechten en plichten, betrouwbaar en goed werkgeverschap, flex- en zzp-constructies, zorg, onderwijs en huisvesting. En hierbij: a. passende informatiepunten (WIN) op te richten, gericht op specifieke doelgroepen en hierbij te zorgen dat informatie beschikbaar is in verschillende talen; b. Een sociale kaart (in verschillende talen) te ontwikkelen voor arbeidsmigranten en deze bekend te maken via de informatiepunten en bij (gemeentelijke) organisaties zoals Buurtteams, Huizen van de Wijk en stadsloketten die met internationale werkers te maken hebben; c. formele en informele netwerken met betrokkenheid bij de groep arbeidsmigranten en juridische organisaties zoals Juridisch Loket en Vrouwenrechtswinkel te betrekken bij het opzetten van de informatiepunten en bij de inhoudelijke uitvoering van de informatiepunten; d. organisaties zoals FairWork te betrekken bij het opleiden van ambtenaren die zich bezighouden met het maken en doorontwikkelen van beleid rondom arbeidsmigratie en voor ambtenaren die in contact staan met arbeidsmigranten. Bijvoorbeeld vanuit stadsloketten en buurtteams. Met als doel om cultuursensitieve en passende dienstverlening te ontwikkelen. e. te onderzoeken hoe de gemeentelijke website toegankelijk gemaakt kan worden voor mensen die geen Nederlands of Engels spreken. Bijvoorbeeld door een vertaalfunctie toe te voegen. 5.

de ervaringen en behoeften van de doelgroep centraal te stellen in het (door)ontwikkelen van het gemeentelijke beleid rondom arbeidsmigratie. Doe dit door: a. samen met de (zelf)organisaties een netwerkstructuur op te zetten van sleutelpersonen; b. deze sleutelpersonen contact te laten leggen en onderhouden met arbeidsmigranten, zowel vanuit de WIN punten als op een outreachende manier; c. sleutelpersonen en (zelf)organisaties signalen en ontwikkelingen te laten inventariseren, waarmee het (gemeentelijk) beleid beter aansluit op de behoeften van arbeidsmigranten. Kijk hierbij ook naar de noodzaak voor aanvullende faciliteiten op buurtniveau in wijken waar veel arbeidsmigranten wonen; 6. te onderzoeken hoe bestaande netwerken met de G4 en andere gemeenten met een grote populatie internationale werkers, zo goed mogelijk ingezet kunnen worden om: a. signalen, trends en effectief beleid uit te wisselen; b. contacten en samenwerkingsverbanden op te zetten met andere Europese steden waar veel arbeidsmigranten wonen en met Europese netwerken zoals Eurocities en Efus; c. richting het Rijk en de EU te lobbyen voor betere wetgeving en bescherming van internationale werkers; d. Tte onderzoeken hoe contact kan worden gelegd en kan worden samengewerkt met ambassades en gemeenten in de landen van herkomst van internationale werkers.

Met als doel om de voorlichting voor vertrek te verbeteren, om trends in kaart te brengen en om de informatievoorziening en ondersteuning van internationale werkers in Nederland te verbeteren. 2 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD 7. te onderzoeken hoe internationale werkers die hier behoefte aan hebben,

omgeschoold kunnen worden naar sectoren waarin zij een betere arbeidspositie hebben. Heb hierbij nadrukkelijk aandacht voor de drempels die internationale werkers kunnen ervaren, zoals gebrek aan tijd of geld naast een zware baan. 1. koppel dit onderzoek aan de acties rondom toeleiding naar tekortsectoren, zoals ‘Banen met toekomst’; 2. betrek onderwijsinstellingen bij dit onderzoek, zowel op het gebied van inhoudelijke opleidingen als taalonderwijs; 3. ontwikkel op basis van dit onderzoek beleid op het toeleiden van arbeidsmigranten naar duurzaam baanperspectief met nadruk op tekortsectoren; 3. kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. [1] Denk hierbij aan goede arbeidsomstandigheden, maar ook de ontwikkeling en doorstroming van

internationale werknemers binnen een bedrijf. Ook waar het gaat om taalvaardigheid. Wettelijke grondslag

artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet Initiatiefvoorstel

Initiatiefvoorstel Zonder arbeidsmigranten zou Amsterdam tot stilstand komen. Ze zijn namelijk een onmisbaar onderdeel van onze stad en economie. Amsterdamse arbeidsmigranten bouwen mee aan de huizen die we nodig hebben, bezorgen talloze pakketten en maaltijden aan mede-Amsterdammers en werken dag en nacht in Amsterdamse horeca en in de schoonmaak. Ondanks hun belangrijke rollen in onze stad, worden arbeidsmigranten door velen niet op waarde geschat. Te vaak worden ze gereduceerd tot cijfers, tot ‘instroom’ en ‘uitstroom’. Of het gaat alleen over overlast. Bovendien draagt het extreemrechtse narratief in de landelijke politiek bij aan de stigmatisering van migranten. Dit doet geen recht aan hun bijdrage, want arbeidsmigranten vervullen cruciale vacatures in sectoren waar sprake is van een personeelstekort. Daarmee zijn zij een onmisbaar onderdeel van onze stad. Boven op deze onderwaardering komt de uitbuiting waar arbeidsmigranten mee te maken kunnen krijgen. De verhalen over onterecht ingehouden loon, op staande voet ontslagen worden met bedenkelijke motivering, slechte en onveilige arbeidsomstandigheden of zelfs dakloosheid na ontslag, zijn voor sommige arbeidsmigranten aan de orde van de dag. Ook in Amsterdam.

Onlangs publiceerde Het Parool twee artikelen met aangrijpende verhalen, die de schrijnende situatie en de urgentie van dit onderwerp pijnlijk duidelijk maken.[1] [2] Wat al deze verhalen met elkaar gemeen hebben, is dat de werkgevers en uitzendbureaus in kwestie onvoldoende verantwoordelijkheid nemen richting hun werknemers. En dat bij dergelijke nalatigheid of zelfs uitbuiting onvoldoende represailles volgen door gebrek aan goede landelijke wet- en regelgeving, effectieve samenwerkingsverbanden of capaciteit bij uitvoerende organisaties. Bovendien weten veel arbeidsmigranten onvoldoende over de rechten die zij hebben en hoe ze dit recht kunnen halen. Weten ze dit wel, dan werken tijd- en geldgebrek het halen van dit recht tegen. Ook is de afhankelijkheid van arbeidsmigranten richting hun werkgever of uitzendbureau funest voor het halen van hun recht. Zo krijgen veel arbeidsmigranten werk-wooncontracten aangeboden, die sinds 2023 illegaal zijn maar nog altijd veel voorkomen. Dit maakt arbeidsmigranten extreem afhankelijk van hun werkgever, die niet alleen hun werk regelt, maar vaak ook hun huisvesting en

3 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD zorgverzekering. Veel arbeidsmigranten zijn zich niet bewust van hun rechten, of durven die niet op te eisen uit angst voor de gevolgen. Neem bijvoorbeeld het verhaal van Agnes, dat duidelijk laat zien tegen welke problemen en obstakels arbeidsmigranten lopen. Agnes* komt uit Polen en is 42 jaar. Ze werkt samen met haar broer en oom in een grote wasserette. In de wasserette maken ze lange dagen van wel 16 uur. Ze krijgen geen beschermende kleding, maar moeten wel met chemicaliën werken. In de wasserette is constant herrie, praten gaat alleen wanneer de machines uit zijn. Slapen doen de medewerkers ook in de wasserette. Het beloofde salaris wordt niet uitbetaald. Elke keer wordt opnieuw beloofd dat het salaris eraan komt, maar uitbetaling blijft uit. Agnes, haar broer en oom krijgen af en toe alleen een klein bedrag voor eten en sigaretten. * Agnes is een gefingeerde naam

Over wie dit voorstel gaat Mensen zoals Agnes worden in de volksmond ‘arbeidsmigranten’ genoemd. Hiermee worden de buitenlandse werkers die de vaak laagbetaalde, maar cruciale functies in sectoren zoals de (land)bouw, logistiek en schoonmaak vervullen, bedoeld. Er wordt hierbij (juridisch) onderscheid gemaakt tussen arbeidsmigranten die uit de EU afkomstig zijn en zij die van daarbuiten komen. De laatstgenoemde groep verblijft vaak ongedocumenteerd in Nederland. In dit initiatiefvoorstel richten we ons op de eerstgenoemde groep omdat gemeentelijk beleid hiervoor ontbreekt en de gemeentelijke bevoegdheden richting beide groepen verschillen. Wel pleiten we voor uitwisseling tussen het reeds bestaande beleid voor ongedocumenteerde Amsterdammers en het nog te ontwikkelen beleid voor EU-migranten. Ook pleiten we voor bijzondere aandacht voor arbeidsmigranten die afkomstig zijn uit landen buiten de EU, maar die wel lange tijd in een EU-land gewoond en gewerkt hebben voordat ze naar Amsterdam verhuisden. Voor deze groep geldt namelijk extra kwetsbaarheid rondom hun informatiepositie en juridische status. GroenLinks Amsterdam vindt het onacceptabel dat er in onze stad mensen onder erbarmelijke omstandigheden werken, terwijl onwelwillende bedrijven hieraan verdienen en Amsterdammers hier zonder het te weten aan bijdragen.

Het is tijd om arbeidsmigranten op waarde te schatten, Amsterdammers bewust te maken van de grote bijdragen die deze mensen leveren aan onze stad en om arbeidsmigranten te ondersteunen bij het halen van hun recht. Daarom doet GroenLinks een aantal voorstellen om arbeidsmigranten zichtbaarder te maken in onze stad en om hun positie te versterken. Dit moeten we doen op basis van de behoeften en ervaringen van arbeidsmigranten zelf, en samen met alle organisaties die zich al dagelijks inzetten voor en met deze groep. Deze organisaties hebben immers al goed contact met verschillende gemeenschappen, kennen de diversiteit binnen de groep, weten tegen welke problemen zij aanlopen én waar hun voornaamste behoeften liggen. Voor dit initiatiefvoorstel hebben we met veel van deze organisaties gesproken. De voorstellen die we doen zijn mede met hun input tot stand gekomen. De gemeente heeft de afgelopen tijd een scan arbeidsmigratie uitgevoerd, waarin belangrijke knelpunten en aandachtsgebieden in kaart zijn gebracht.[3] Dit initiatiefvoorstel neemt een voorschot op de invulling van het te ontwikkelen beleid naar aanleiding van deze scan. Daarom is de voorgestelde dekking voor dit initiatiefvoorstel overeenkomstig met de dekking voor het te ontwikkelen beleid rondom arbeidsmigratie. Weggedrukt door het systeem

4 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD De flexibilisering van de arbeidsmarkt en het gebrek aan landelijke wet- en regelgeving hebben de afgelopen jaren een systeem gecreëerd dat uitbuiting in de hand werkt en dat mensonterend is. Belangen van bedrijven zijn hierin leidend, terwijl de positie van werknemers steeds meer onder druk staat. De afgelopen jaren zijn buitenlandse arbeidskrachten uit de EU, mede door personeelstekorten, een steeds groter onderdeel van onze economie en samenleving geworden. Bedrijven halen veel werknemers uit het buitenland, vaak met tussenkomst van uitzendbureaus. Het gaat hierbij voornamelijk om (zwaar) werk waar Nederlandse arbeiders niet op zitten te wachten. Ook is het halen van arbeidskrachten uit het buitenland een manier om de arbeidskosten laag te houden en daarmee een manier voor bedrijven om meer winst te maken. In deze constructie schuilt een gevaar. Het maakt arbeidsmigranten onzichtbaar en sterk afhankelijk van zowel werkgever als uitzendbureau. Flexibele contracten zorgen voor een groot verloop van werknemers, en daarmee voor een grote afstand tussen werkgever en werknemer. In veel gevallen zijn arbeidsmigranten in dienst via de tussenkomst van een uitzendbureau.[4] Het gevolg: een nog grotere afstand.

Want wie voelt zich dan uiteindelijk verantwoordelijk voor deze werknemers? Zijn dat de uitzendbureaus, die vaak als eerste contact hebben met de arbeidsmigranten en bedrijven voorzien van personeel? Of zijn dat de bedrijven en werkgevers die de arbeidsmigranten uiteindelijk in dienst nemen? Deze onduidelijkheid maakt arbeidsmigranten kwetsbaar.[5] Ruben Timmerman, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, ging undercover om te zien onder welke omstandigheden arbeidsmigranten werken. Hij ziet dat de concurrentie tussen uitzendbureaus om voldoende personeel aan te leveren groot is. Soms hebben uitzendbureaus zelf ook een uitzendbureau in dienst om aan de vraag van personeel te kunnen voldoen. Hiermee ontstaat een soort ketenconstructie van uitzendbureaus, ziet Timmerman, met als gevolg een enorm grote afstand tussen een bedrijf en een arbeidsmigrant. Zo zegt hij hierover: “(...) het betekent eigenlijk dat bedrijven vaak heel weinig zicht hebben op de omstandigheden van de werknemers: wie zijn deze mensen eigenlijk die rondlopen op de werkvloer? En het maakt het ook makkelijker voor bedrijven om afstand te nemen van die omstandigheden of hun verantwoordelijkheid te ontkennen.’’ [6] Ook is het door de manier waarop de branche wordt gecontroleerd, heel ingewikkeld om in te grijpen bij signalen van misstanden door uitzendbureaus of werkgevers.

Dergelijke misstanden raken bijvoorbeeld aan oneigenlijke ontslagen en onderbetaling. Tot de jaren ‘90 bestond er een vergunningplicht voor uitzendbureaus. Hierna is vanuit de landelijke overheid ingezet op zogenoemde ‘zelfregulering’ van de uitzendbranche. In de praktijk betekent dit dat er allerlei verschillende keurmerken zijn ontstaan, die in de praktijk weinig lijken te zeggen over hoe kosher een uitzendbedrijf is.[7] Arbeidsmarktonderzoek Peter Donker van Heel geeft in het NRC aan dat de zelfregulering van de branche niet werkt, mede omdat de SNA-inspecteurs (Stichting Normering Arbeid) alleen langskomen bij aangesloten bedrijven, terwijl de branche vele malen groter is. Ook geeft hij aan dat de handhaving van regels voor de uitzendbranche heel verkokerd is: de gemeente is betrokken bij de huisvesting van arbeidsmigranten, de Arbeidsinspectie bekijkt arbeidsverhoudingen en -omstandigheden en de Belastingdienst kijkt naar de fiscale administratie. [8] Zoals eerder benoemd is bovendien de afhankelijkheid tussen arbeidsmigrant en werkgever en/of uitzendbureau vaak ontzettend groot. Niet alleen voor het inkomen is de werker afhankelijk van een werkgever, maar ook voor diens basisbehoeften. De werkgever regelt namelijk in veel gevallen naast werk ook huisvesting en een zorgverzekering.

Die afhankelijkheid maakt arbeidsmigranten enorm kwetsbaar voor de grillen van hun werkgever. [9] Onwelwillende bedrijven kunnen hier misbruik van maken. Helaas gebeurt dit ook in Amsterdam. Voor dit initiatiefvoorstel heeft GroenLinks met verschillende organisaties en experts gesproken die zich hiermee bezighouden in Amsterdam. Uit

5 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD deze gesprekken kwamen schrijnende verhalen naar voren. Van mensen die na een arbeidsongeval gedumpt werden bij het ziekenhuis en hun baan kwijtraakten tot loon dat zonder legitieme reden wordt ingehouden en zwangere vrouwen die bij hun verlof hun woning uitgezet worden. Landelijke regelgeving beschermt arbeidsmigranten hier onvoldoende tegen. Regelgeving zou strenger moeten toezien op werkgevers en uitzendbureaus waardoor schimmige constructies en illegale praktijken worden aangepakt.[10] Vanwege het gebrek aan regelgeving en de hierboven beschreven verkokering zijn arbeidsmigranten afhankelijk van hoe verantwoordelijk werkgevers zich voelen om te zorgen voor goed en eerlijk werkgeverschap. Arbeidsmigranten durven vaak niet te klagen over slechte arbeidsomstandigheden, weten vaak niet waar ze terecht kunnen in dergelijke (soms ronduit gevaarlijke) situaties of zijn zich niet bewust van alle rechten die ze hebben, bijvoorbeeld na een ongeval op de werkvloer of als ze ziek worden. Als arbeidsmigranten al een misstand melden dan leidt dit zelden tot compensatie, zoals achterstallig loon of schadevergoeding. Werkgevers krijgen soms een boete, maar de arbeidsmigranten blijven vaak met lege handen achter. Daar komt bij dat arbeidsmigranten vaak meer recht hebben op hulp zoals opvang of bijstand dan bij instanties bekend is.

In de praktijk lopen ze tegen muren op terwijl ze juridisch gezien in hun recht staan. Dat ook instanties zich hier niet altijd van bewust zijn, bleek ook in Amsterdam. Onlangs werd duidelijk dat EU-burgers vaak onterecht geen toegang hadden tot Wmo-voorzieningen en maatschappelijke opvang omdat niet bekend was dat zij daarvoor in aanmerking kwamen.[11] Een zorgelijke trend die de kwetsbaarheid van arbeidsmigranten vergroot, is de grote toename van zzp’ers binnen de groep[12]. Vaak wordt hun inschrijving gefaciliteerd door uitzendbureaus en administratiekantoren die vaak ook de bemiddeling van arbeidsmigranten in loondienst doen. Uit onderzoek door Follow The Money komt naar voren dat hiermee met name malafide uitzendbureaus voorsorteren op de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeid. Deze wet zal na aanneming (verwacht in 2027) uitzendbureaus verplichten om een vergunning aan te vragen en om 100.000 euro als waarborgsom te storten. Als de bureaus alleen met zzp’ers werken, zijn zij formeel geen uitzendbureau en niet gebonden aan de wet. De toename van het aantal arbeidsmigranten in zzpconstructie laat temeer zien hoe ingewikkeld het is om effectieve wetgeving te maken tegen malafide uitzendbureau en dat arbeidsmigranten kwetsbaarder zijn door hun informatiepositie en afhankelijkheid van dergelijke bureau.

Juist voor arbeidsmigranten die naar Nederland komen, vaak zonder de taal te spreken, het systeem in Nederland te kennen en met onzekerheid over (vaste) huisvesting, is een goede werkgever belangrijk. Een werkgever die hen wegwijs kan maken en zorgt voor toegang tot basisbehoeften zoals zorg en huisvesting. Arbeidsmigranten hebben veel meer rechten dan zij vaak weten, maar hebben niet de juiste informatie, netwerk of financiële middelen om dit recht te halen. GroenLinks wil daarom de positie van arbeidsmigranten versterken en doet daarbij een appèl op bedrijven die zich wél willen inzetten voor goed werkgeverschap en willen bijdragen aan de positie van arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten centraal Wanneer het over arbeidsmigratie gaat, gaat het vaak over aantallen, de vraag naar personeel of overlast. Nauwelijks gaat het over de mensen daarachter. Wie zijn ze en met welke reden komen ze naar onze stad? Igor* vluchtte twee maanden nadat de oorlog uitbrak naar Nederland. Via een advertentie vond hij al snel een werkgever die onder andere Russisch sprak, dat zorgde ervoor dat de communicatie gemakkelijk ging. Hij ging aan het werk in de bouw, zonder contract, de werkgever zou dat na een maand in orde maken. Ze spraken een salaris van €12,- per uur af (let op: dit is ónder het minimumloon). De eerste maand werkte de man 240 uur, meer dan 10 uur per dag.

Tot zijn verrassing kreeg hij daarna geen 6

Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD contract, maar werd hij zonder reden ontslagen. Bovendien ontving hij geen salaris. Daarbovenop werd hij door de werkgever opgedragen om zijn woning op korte termijn te verlaten. * Igor is een gefingeerde naam Met dit initiatiefvoorstel stelt GroenLinks de mensen wél centraal. Het is tijd om arbeidsmigranten zichtbaarder te maken en hun positie in onze stad te versterken. En daarom ook cruciaal om de verschillende ervaringen van arbeidsmigranten als uitgangspunt te nemen voor het beleid dat voor hen gemaakt wordt.[13] Hiermee sluit het beleid beter aan op hun behoefte en doet dit beter recht aan de pluriformiteit van de groep. Niet alleen komen internationale werkers uit verschillende landen en hebben daarom verschillende nationaliteiten, culturen en spreken ze niet dezelfde taal. Ook de reden waarom ze naar Nederland komen, welk werk ze hier komen doen en tegen welke problemen ze aanlopen, zijn niet hetzelfde. Om echt bij de verschillende behoeften te kunnen aansluiten, moeten we daar dus oog voor hebben. Een belangrijk uitgangspunt van dit initiatiefvoorstel is daarom ook om te zoeken naar manieren om de ervaringen en behoeften van arbeidsmigranten centraal te stellen in het (door)ontwikkelen van het gemeentelijke beleid rondom arbeidsmigratie en hierbij actief samen te werken met organisaties die toegang hebben tot en vertrouwen hebben van de doelgroep.

Amsterdam: wij doen het anders In Amsterdam doen we niet mee met de stigmatisering van migranten en staan we voor mensenrechten. Dat betekent dat we extra oog moeten hebben voor de groepen die minder zichtbaar zijn. Dat geldt zeker ook voor arbeidsmigranten. Deze werkers maken een cruciaal deel uit van onze economie en daarmee van onze stad, maar blijven vaak onzichtbaar. Bovendien weten weinig mensen van de slechte arbeidsomstandigheden van deze werkers, de koppeling tussen hun werk en woonplaats en de kwetsbaarheden die hierbij komen kijken. Uitbuiting vindt overal plaats waar werk is en het is belangrijk dat Amsterdammers dit actief signaleren. Pas als arbeidsmigranten na (onterecht) ontslag of uitbuiting op straat belanden worden ze zichtbaar in onze stad, met alle negatieve aandacht van dien. Bovendien werkt het negatieve frame over migratie de stigmatisering van deze groep nog verder in de hand. De meeste mensen die gebruik maken van hun diensten, weten niets over de kwetsbare positie die hierbij komt kijken. Wat GroenLinks betreft is het belangrijk dat er meer aandacht komt voor de belangrijke bijdrage van arbeidsmigranten voor onze stad. Wat kunnen we wel doen? Een groot deel van de structurele oplossingen ligt in het verstevigen van landelijke wet- en regelgeving. Daar kunnen we niet op wachten.

Met dit voorstel wil GroenLinks hier op blijven aandringen en tegelijkertijd focussen op een aantal zaken die we als Amsterdam wél zelf kunnen doen. Lobby Om echt grote stappen te zetten in de verbetering van de positie van arbeidsmigranten, hebben we dus het Rijk nodig. De uitdagingen die we in Amsterdam zien, spelen ook in andere steden zoals Den Haag, Rotterdam en gemeenten in Brabant. Veel van deze steden hebben al initiatieven gelanceerd om arbeidsmigranten beter te ondersteunen, maar lopen tegen dezelfde landelijke beperkingen aan. Daarom is het essentieel dat we gezamenlijk optrekken en onze krachten bundelen in een brede lobby naar zowel het Rijk als de Europese Unie.

7 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD Amsterdam kan hierin een voortrekkersrol spelen door een netwerk te organiseren met de G4 en andere gemeenten met een grote populatie arbeidsmigranten. Dit netwerk kan worden ingezet om signalen, trends en effectief beleid uit te wisselen, en om gezamenlijk te pleiten voor betere wetgeving en bescherming van arbeidsmigranten. Denk hierbij aan strengere regulering van malafide uitzendbureaus, meer handhaving op illegale activiteiten zoals het aanbieden van een werkwooncontract en het tegengaan van schijnzelfstandigheid. Daarnaast is het belangrijk om ook internationaal samenwerking op te zoeken. Door nauwer samen te werken met ambassades en gemeenten in de landen van herkomst, kunnen we de informatievoorziening voor arbeidsmigranten vóór vertrek verbeteren. Veel arbeidsmigranten worden in het land herkomst gerekruteerd, vaak met valse beloften. Door hen aan de voorkant beter te informeren, bijvoorbeeld over uitzendbureaus of werkgevers die malafide zijn of over waar je op moet letten bij het tekenen van een contract, kan een hoop leed worden voorkomen. Bewustwording van Amsterdammers Amsterdam is een sociale stad, vol met maatschappelijk betrokken Amsterdammers. Toch zijn veel Amsterdammers zich niet bewust van de misstanden die zich vaak vlak onder hun neus afspelen.

We zien bouwvakkers die onze stad mooier maken hard aan het werk, maar we weten vaak niet dat in diezelfde bouwvakkers in de bouwval moeten overnachten omdat ze eigenlijk dakloos zijn. We waarderen het dat schoonmakers onze huizen netjes houden, maar realiseren ons vaak niet dat je de huishoudelijk werker moet doorbetalen, ook als je zelf op vakantie gaat of wanneer je hem zwart betaald. We genieten van snelle maaltijdbezorging, maar beseffen niet dat de bezorgdienst van jouw maaltijdbezorger haar bij code oranje helemaal niet de weg op moet sturen. Het aanpakken van de bedrijven hierachter is vanuit Amsterdam ingewikkeld. Waar we wel invloed op hebben, is alle Amsterdammers bewust maken van hun rol en hen bondgenoten maken in het tegengaan van uitbuiting van arbeidsmigranten in onze stad. Daarom stelt GroenLinks voor om de bewustwording rondom dit onderwerp te vergroten door Amsterdammers actief te informeren. Onder meer over welke misstanden voorkomen in Amsterdam en wat de signalen van uitbuiting zijn. Zo kunnen Amsterdammers niet alleen hun eigen keuzes bewuster maken, maar ook zelf misstanden signaleren en melden. Kennis en betrokkenheid van Amsterdammers is belangrijk voor een stad zonder arbeidsuitbuiting. Samen kunnen we werken aan een eerlijk en rechtvaardig Amsterdam, waarin iedereen onder goede omstandigheden werkt en leeft.

Samenwerkingsverband werkgevers en uitzendbureaus Het is belangrijk om het verantwoordelijkheidsgevoel van werkgevers te stimuleren en een appèl te doen op werkgevers die welwillend zijn. De gemeente kan wat GroenLinks betreft een rol spelen in het stimuleren en faciliteren hiervan. Een goed voorbeeld hiervan is het opstellen van een samenwerkingsverband voor goed werkgeverschap. Hierbij kunnen we kennis opdoen van steden die hier al stappen in zetten, zoals Rotterdam.[14] Een samenwerkingsverband is een goed voorbeeld van hoe de gemeente zich kan inzetten om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren door actief samenwerking op te zoeken met werkgevers die wel hun verantwoordelijkheid willen nemen. Een bijkomend voordeel is dat arbeidsmigranten verwezen kunnen worden naar deze werkgevers. Zo komen arbeidsmigranten sneller terecht bij werkgevers die welwillend zijn om hun werknemers goed te behandelen. Werkgevers worden zo ook voor goed gedrag beloond en op den duur kan dit wellicht dienen als motivatie voor meer werkgevers om zich in te zetten voor goede arbeidsomstandigheden. Informatievoorziening en samenwerking met organisaties

8 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD In de stad zijn talloze organisaties die zich al inzetten om de positie van arbeidsmigranten te versterken en nauw met hen in contact staan. Deze organisaties zijn bekend met problemen waar arbeidsmigranten dagelijks tegenaan lopen en, niet geheel onbelangrijk, kennen hun taal en cultuur. Deze expertise moeten we benutten. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door samen met (zelf)organisaties een netwerkstructuur op te zetten van sleutelpersonen, kunnen we ervoor zorgen dat de stem van arbeidsmigranten structureel wordt meegenomen in het gemeentelijk beleid. De sleutelpersonen en (zelf)organisaties kunnen hierin een cruciale rol spelen, zij leggen en onderhouden contact met arbeidsmigranten. Hun signalerende rol kan de gemeente helpen om problemen en ontwikkelingen in kaart te brengen, en tegelijkertijd kunnen zij een rol spelen in het informeren van arbeidsmigranten over bijvoorbeeld hun rechten. Betrek daarom sleutelpersonen en (zelf)organisaties bij de ontwikkeling en uitvoering van de Work in NL (WIN) informatiepunten in Amsterdam, zij weten deze verschillende arbeidsmigranten goed te bereiken.

Daarnaast kunnen zij, naar voorbeeld van Rotterdam en Den Haag, op een outreachende manier te werk gaan, bijvoorbeeld rondom werkplekken en in woonlocaties, maar ook op andere plekken waar arbeidsmigranten samenkomen, zoals bepaalde supermarkten, kerken of bibliotheken. De expertise die deze organisaties in huis hebben en de signalen die zij ontvangen, kunnen we gebruiken voor het doorontwikkelen van beleid. Tegelijkertijd kunnen we deze organisaties betrekken bij het opleiden van ambtenaren die zich bezighouden met het maken van beleid rondom arbeidsmigratie of in de gemeentelijke dienstverlening met arbeidsmigranten te maken hebben. Met als doel om cultuursensitief beleid en passende dienstverlening te ontwikkelen. Integrale aanpak De groep arbeidsmigranten is divers en de problemen waar zij tegenaan lopen zijn complex. De problemen spelen op verschillende (beleids)terreinen: van huisvesting en arbeidsrechten tot uitbuiting en toegang tot zorg. Om effectief beleid te maken, moeten we zorgen voor een samenhangende aanpak. Een aanpak die domeinoverstijgend is en waarbij verschillende afdelingen en organisaties met elkaar samenwerken. Daarom stelt GroenLinks voor om bij complexe gevallen van arbeidsmigranten aansluiting te vinden bij het doorbraakteam Sociaal.

Het doorbraakteam heeft als doel om op casusniveau complexe problematiek rondom arbeidsmigratie op te lossen en om het Amsterdamse en regionale beleid rondom arbeidsmigratie door te ontwikkelen. Dit team moet een samenwerking zijn tussen verschillende gemeentelijke directies, waaronder Wonen, Openbare Orde en Veiligheid (OOV), Zorg, Werk en Inkomen, Economische Zaken en Onderwijs. Daarnaast moeten ook maatschappelijke organisaties en partners worden betrokken, zoals Stichting FairWork, Stichting WOON!, het RIEC en Koninklijke Horeca Nederland, Juridisch Loket, de Vrouwenrechtswinkel, Comensha en ambassades van herkomstlanden. Ook stellen we voor om middels een actieonderzoek casuïstiek uit het doorbraakteam te verzamelen en analyseren. De ervaringen en signalen die binnen het doorbraakteam naar voren komen, bieden waardevolle inzichten voor beleidsmakers om gemeentelijk beleid beter af te stemmen op de behoeften van arbeidsmigranten. Daarbij moet ook worden gekeken hoe signalen op een laagdrempelige manier kunnen worden gedeeld tussen verschillende partners zodat problemen vroegtijdig in kaart worden gebracht en snel kunnen worden opgepakt. (Om)scholing en toeleiding naar werk in tekortsectoren Amsterdam staat voor grote uitdagingen op het gebied van personeelstekorten.

Het oplossen van deze tekorten is het meest prangend in de sectoren met grote maatschappelijke impact of grote stedelijke ambities. In het aanpakken van personeelstekorten geeft Amsterdam daarom prioriteit aan de sectoren Bouw, Techniek & Duurzaamheid, Zorg & Welzijn, Logistiek & Vervoer en IT. Hierbij zet Amsterdam onder andere ingezet op campagnes, omscholingsaanbod en loopbaancoaching voor Amsterdammers die een (over)stap naar deze sectoren overwegen. 9

Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD Zoals hierboven uitgebreid is beschreven, verkeren Amsterdamse arbeidsmigranten niet zelden in slechte arbeidsomstandigheden met alle kwetsbaarheden van dien. Verschillende organisaties die met arbeidsmigranten werken, geven aan dat veel arbeidsmigranten daarom openstaan voor omscholing naar een andere sector, waarbij baangarantie en goede arbeidsomstandigheden centraal staan. De gemeente kan hier een belangrijke rol in spelen door deze mensen toe te leiden naar een werkgever die wél goede arbeidsomstandigheden waarborgt. Hierbij is een logische link te leggen tussen het verbeteren van de arbeidsomstandigheden van Amsterdamse arbeidsmigranten en de gemeentelijke programma’s op het gebied van de tekortsectoren. We stellen daarom voor om te onderzoeken hoe deze doelstellingen het beste verbonden kunnen worden, met specifieke aandacht voor de drempels die arbeidsmigranten ervaren. Denk hierbij aan tijd- of geldgebrek die om- en bijscholing in de weg kunnen zitten. Ook zien we kansen om hierin op te trekken met onderwijsinstellingen, bijvoorbeeld waar het gaat om taalonderwijs. De verkenning moet uiteindelijk leiden tot beleid om als gemeente arbeidsmigranten actiever toe te leiden naar duurzaam en goed baanperspectief, met een duidelijke link met het beleid rondom tekortsectoren. [1] https://www.parool.nl/amsterdam/beloofd-was-een-leuke-baan-in-amsterdam-maar-alfredo-24-

uit-spanje-kreeg-een-schuld-bedwantsen-en-een-kamer-zonder-deur~b4c53674/ [2] https://www.parool.nl/amsterdam/joao-47-is-ongedocumenteerde-arbeidsmigrant-in-

amsterdam-ik-dacht-dat-ik-die-4600-euro-kwijt-was~bd36bcc4/ [3] Scan arbeidsmigratie (2025).

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/15190606/1/Scan+Arbeidsmigranten+Amsterdam_ 25022025?connection_type=1&connection_id=9101519 [4] Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2023). Bescherming kwetsbare arbeidsmigranten. Een

barrièremiddel. Bescherming kwetsbare arbeidsmigranten – een barrièremodel. [5] Scan arbeidsmigratie (2025).

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/15190606/1/Scan+Arbeidsmigranten+Amsterdam_ 25022025?connection_type=1&connection_id=9101519 [6] https://www.eur.nl/nieuws/de-schrijnende-situatie-van-arbeidsmigranten-ik-wil-geen-doden-

vandaag-dus-wees-voorzichtig [7]Zo bleek in 2014 dat bedrijven met het SNA keurmerk nauwelijks minder de wet overtraden dan

uitzendbedrijven zonder dit keurmerk. [8]https://www.nrc.nl/nieuws/2024/11/19/uitzendbureaus-besparen-miljoenen-door-

arbeidsmigranten-onterecht-op-staande-voet-te-ontslaan-a4873749?t=1739288783 [9] Vereniging van Nederlandse Gemeenten (2023). Bescherming kwetsbare arbeidsmigranten. Een

barrièremiddel. Bescherming kwetsbare arbeidsmigranten – een barrièremodel. [10] Geen Tweederangsburgers (2020). Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in

Nederland tegen te gaan. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-404846f9-9f80-400f-90c30c9a8b0fd036/pdf 10 Gegenereerd: v1.7

VN2025-015426 griffie andreas 2

RAAD [11]https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/15160351/1/Raadsinformatiebrief_doelgroepon

derzoek+EU+toegang+Wmo_16122024_def?connection_type=1&connection_id=9089330 [12]https://www.ftm.nl/artikelen/zzp-explosie-den-haag-door-malafide-

arbeidsbemiddelaars?share=W4W1RlL5Fi2T6eVgrOmroZpe7%2BYl48afQdbaoyIE3E0ce3stH%2FpE UicuJMYK3KU%3D [13] Geen Tweederangsburgers (2020). Aanbevelingen om misstanden bij arbeidsmigranten in

Nederland tegen te gaan. https://open.overheid.nl/documenten/ronl-404846f9-9f80-400f-90c30c9a8b0fd036/pdf [14]https://persberichtenrotterdam.nl/persberichten/rotterdam-en-werkgevers-starten-coalitie-

goed-werkgeverschap-voor-verbetering-arbeidsmigratie/ Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-069704

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-069721

BestuurlijkereactieIVBentoumyaOnmisbaarinAmsterdamVersterkdepositievanarbeidsmigranten.pdf (pdf)

AD2025-069723

Bijlage2.WIN-aanpakGroot-Amsterdam (1).pdf (pdf)

AD2025-069724

Bijlage1AanpakArbeidsmigratieRegioAmsterdam (1).pdf (pdf)

11 Gegenereerd: v1.7