Gemeenteraad Voordracht

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 september 2025

Agendapunt

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (32) A5

Datum besluit

College van B&W van 8 juli 2025

Portefeuille

Onderwerp

Vaststellen van het Beleidskader Houtstook Amsterdam De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Het Beleidskader Houtstook Amsterdam vast te stellen waarin de volgende maategelen zijn opgenomen: a. Maatregel 1: Bewustwordingscampagne over de gezondheidsrisico’s en de overlast van houtstook breder uitrollen; b. Maatregel 2: Mogelijkheden voor elektrisch barbecueën in parken, plantsoenen en bossen onderzoeken in 2026; c. Maatregel 3: Verkennen van alternatieve invulling voor stookplaatsen in kinderrecreatieplekken vanaf 2026; d. Maatregel 4: Consultatietraject met bewoners vanaf 2026; e. Maatregel 5: Onderzoek naar de regulering van houtstook in 2026 (inclusief een verbod op binnenhuis stoken in nieuwbouw vanaf 2028) 2. Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording, waarin het college een reactie geeft op: a. de ingediende zienswijzen van Amsterdammers op het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam; b. de adviezen van de stadsdelen en stadsgebied Weesp ten aanzien van het ontwerp beleidskader. 3. Kennis te nemen van de aanpassingen in het beleidskader naar aanleiding van de ingediende zienswijzen en adviezen van de stadsdelen en het stadsgebied. Wettelijke grondslag

Artikel 108, eerste lid van de Gemeentewet 1.De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. Artikel 147, tweede lid van de Gemeentewet 1.Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend. 2.De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

Bestuurlijke achtergrond

-Het college heeft op 1 oktober 2019 het Actieplan Schone Lucht vastgesteld met daarin de aankondiging van het opstellen van een Beleidskader Houtstook Amsterdam (“Houtstook en decentrale verbranding van houtpellets ten behoeve van energievoorziening voor woningen en kantoren in de woonomgeving”). -De gemeente sloot zich in 2020 aan bij het Schone Lucht Akkoord, waarin Rijk, provincies en gemeenten samen werken aan betere luchtkwaliteit en het terugdringen van houtrookoverlast en gezondheidsrisico’s. -Amsterdams Coalitieakkoord 2022-2026: Er komen meer elektrische laadpalen en we stimuleren uitstootvrij en duurzaam vervoer. Het programma Luchtkwaliteit zetten we door om uitstoot te verminderen en de lucht gezonder te maken. -De gemeenteraad heeft herhaaldelijk gevraagd naar de stand van zaken rondom het beleidskader voor houtstook, onder meer in de commissie MOW van 7 december 2023. -Het college van B&W heeft op 21 oktober 2024 het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam vrijgegeven voor inspraak tot en met 9 december 2024. Onderbouwing besluit

Ad 1. Het Beleidskader Houtstook Amsterdam vast te stellen Uit onderzoek is bekend dat fijnstof, zelfs bij lage concentraties, schadelijk is voor de gezondheid. Er is tot op heden geen veilige grenswaarde vast te stellen waaronder geen gezondheidsschade optreedt. Bij het stoken van hout komt relatief veel fijnstof vrij en kan daarom leiden tot gezondheidsklachten zoals hoesten, hoofdpijn, benauwdheid, pijn op de borst, misselijkheid, stressen slaapproblemen. Daarnaast kunnen aandoeningen zoals astma, longkanker en hart- en vaatziekten verergeren of ontstaan. Zowel de mensen die hout stoken als hun omwonenden worden blootgesteld aan deze schadelijke stoffen. Kinderen, ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid hebben er het snelste last van, maar iedereen die houtrook inademt loopt risico. Naast de gezondheidseffecten blijkt uit een onderzoek van Motivaction (2022) dat 42% van de Amsterdammers overlast ervaart door houtstook. Het aantal meldingen van overlast door houtstook is ook toegenomen van een aantal meldingen naar meer dan 300 unieke meldingen per jaar (zie bijlage Beleidskader Houtstook Amsterdam). Tegelijkertijd neem het bewustzijn van de negatieve gevolgen van slechte luchtkwaliteit toe. De gemiddelde Amsterdammer leeft hierdoor zo’n 11 maanden korter en ‘rookt’ dagelijks ongewild mee met de luchtvervuiling – vergelijkbaar met 4,4 sigaretten per dag.

Houtstook draagt hier nadrukkelijk aan bij. Houtvuren leveren een grote bijdrage aan de luchtvervuiling door de fijnere deeltjes fijnstof (PM2,5), meer dan het plaatselijke wegverkeer. In Amsterdam levert houtstook, na de industrie, de grootste bijdrage aan de fijnstofconcentratie. In de woning van de stoker zelf komt ook veel fijnstof vrij tijdens het stoken van een houtvuur. Uit een onderzoek van de Universiteit Utrecht (CHARRED-onderzoek, 2023), uitgevoerd in woningen met moderne, gesloten kachels, bleek dat de fijnstofconcentratie in de woonkamers van stokers vele malen hoger was dan de gemiddelde concentratie direct naast een drukke (snel)weg in Amsterdam. Onder houtstook wordt het verbranden van alle vormen van hout verstaan, zowel binnenshuis (bijvoorbeeld via haarden of kachels) als buitenshuis (zoals vuurkorven, barbecues of vuurschalen), zolang het gaat om installaties waarvoor geen vergunning vereist is (maximaal 15 kW).

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

Een Ecodesign-kachel mag per kilogram gestookt hout maximaal 5 gram fijnstof (PM2,5) uitstoten. Het verbranden van 1 kilogram hout kan daarmee voldoende fijnstof produceren om 1 miljoen kubieke meter lucht te vervuilen tot het maximaal aanvaardbare niveau volgens het WHO-advies. Deze fijnstof blijft in de lucht rondom de schoorsteen hangen. Afhankelijk van de weersomstandigheden kan de WHO-richtwaarde in de directe omgeving van een woning waar hout wordt gestookt, aanzienlijk worden overschreden. Om dit in perspectief te plaatsen: één dag houtstoken in een moderne kachel veroorzaakt evenveel fijnstof als een autorit van bijna 3.000 kilometer met een gemiddelde benzineauto. In het Beleidskader Houtstook Amsterdam wordt nader ingegaan op zowel de hierboven beschreven problematiek als op de door het college voorgestelde aanpak van deze problematiek in de vorm van maatregelen (Bijlage 1). De focus hierbij ligt enerzijds op het verkleinen van de gezondheidsrisico’s voor de Amsterdammers en voor de bezoekers van de stad en anderzijds op het verminderen van overlast door houtstook. De maatregelen zoals opgenomen in het beleidskader zijn: Maatregel 1: Bewustwordingscampagne over de gezondheidsrisico’s en de overlast van houtstook breder uitrollen Stadsbrede campagnes in de winter en zomer informeren Amsterdammers over de gezondheidsrisico’s van houtrook.

Flyers, social media en lokale acties in overlastgebieden moedigen ander stookgedrag aan. Maatregel 2: Mogelijkheden onderzoeken voor elektrisch barbecueën in parken, plantsoenen en bossen in 2026 In 2026 onderzoekt de gemeente de mogelijkheden voor het aanleggen van stroompunten in parken, plantsoenen en bosgebieden ten behoeve van elektrisch barbecueën. Maatregel 3: Verkennen van alternatieve invulling voor stookplaatsen in kinderrecreatieplekken vanaf 2026 Samen met onder andere natuurspeeltuinen gaat de gemeente in gesprek om te kijken naar gezondere alternatieven voor het gebruik van open vuren. Maatregel 4: Consultatietraject met bewoners vanaf 2026 In buurten waar veel overlast wordt gemeld, gaat de gemeente met bewoners in gesprek over maatwerkoplossingen. Het resultaat kan variëren van voorlichting tot mediation of eventueel regulerende maatregelen. Maatregel 5: Onderzoek naar de regulering van houtstook in 2026 In 2026 bekijkt de gemeente of aanvullende maatregelen juridisch en praktisch haalbaar zijn, zoals een stookverbod binnenshuis in toekomstige nieuwbouwprojecten die vergund worden vanaf 1 januari 2028 en een stadsbreed stookverbod bij code rood en oranje van de stookwijzer. In 2026 volgt een voorstel voor een stookverbod bij code rood en oranje. Met het Beleidskader Houtstook Amsterdam wordt gekozen voor realistisch en stapsgewijs beleid.

De voorgestelde maatregelen markeren het begin van een transitie die tijd vraagt en zorgvuldig moet worden afgestemd op het maatschappelijk draagvlak. Daarom kiest het college er nu niet voor om direct een stookverbod in te stellen. Wel wordt onderzocht of er in de komende jaren voldoende

3 Gegenereerd: v1.28

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

maatschappelijk draagvlak ontstaat voor een dergelijk ingrijpend verbod, mede doordat de bewustwording over de negatieve gezondheidseffecten van houtstook naar verwachting zal toenemen. In de komende jaren wordt de effectiviteit van het huidige maatregelenpakket gemonitord. Daarbij wordt gekeken in hoeverre de uitvoering leidt tot een vermindering van ervaren overlast. Monitoring vindt plaats via een vervolgonderzoek door bureau Motivaction en via de overlastmeldingen die binnenkomen bij de GGD. De uitwerking van deze aanpak is opgenomen in de monitoringsparagraaf van het beleidskader. Op basis van de resultaten kan het beleid indien nodig worden bijgesteld en kunnen aanvullende maatregelen, waaronder een eventueel stookverbod, worden overwogen. Ad 2. Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording, waarin het college reageert op de ingediende zienswijzen en de adviezen van de stadsdelen en het stadsgebied Zoals onder ad 1 beschreven gaat houtstook gepaard met de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid en veroorzaakt veel overlast. Om deze zaken aan te pakken heeft het college een ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam opgesteld. Op 21 oktober 2024 is dit ontwerp beleidskader vrijgegeven ter inspraak en konden Amsterdammers een zienswijze indienen. In totaal zijn er 531 zienswijzen ingediend, waarvan de meeste online zijn ingediend.

De meeste indieners zijn woonachtig in Amsterdam. Tegelijkertijd heeft het college de stadsdelen en het stadsgebied gevraagd om een advies op te stellen ten aanzien van het ontwerp beleidskader. In de Nota van beantwoording zijn de ingediende zienswijze en adviezen beschreven en worden deze voorzien met een beantwoording van het college. Ad 2a. de ingediende zienswijzen van Amsterdammers op het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam Het karakter van de ingediende zienswijzen loopt uiteen. Ongeveer 12% van de indieners steunt het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam en is blij dat er maatregelen komen. Tegelijkertijd verzet ongeveer 16% zich tegen het beleid, dat zij als betuttelend en onvoldoende onderbouwd zien, terwijl een even grote groep (16%) strengere maatregelen noodzakelijk vindt. In circa 37% van de zienswijzen wordt zelfs een totaalverbod bepleit, waarmee dit het meest genoemde onderwerp is. Daarnaast meldt 26% hinder door houtkachels, pelletkachels en open haarden te ondervinden, vooral in dichtbevolkte wijken. Het thema gezondheid komt ook relatief vaak voor in de ingediende zienswijzen: Ongeveer 21% ervaart klachten, vreest voor de eigen gezondheid of die van familieleden en/of benoemt de gezondheidsrisico’s.

Concluderend kan worden gesteld dat de zienswijzen brede steun voor de voorgestelde maatregelen laten zien, maar dat er tegelijkertijd sprake is van uiteenlopende opvattingen over de strengheid ervan. Ad 2b. de adviezen van de stadsdelen en stadsgebied Weesp ten aanzien van het ontwerp beleidskader Het college heeft de stadsdelen en stadsgebied Weesp uitgenodigd om advies te geven op het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam. De ingediende adviezen laten zien dat er brede steun is voor het hoofddoel van het beleidskader: het verminderen van gezondheidsrisico’s en overlast door houtstook. Alle stadsdelen onderschrijven het belang van bewustwording, hoewel meerdere stadsdelen – waaronder West, Zuid en Oost – benadrukken dat bewustwording op zichzelf niet altijd leidt tot

4 Gegenereerd: v1.28

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

RAAD

gedragsverandering. Noord, Nieuw-West en Zuidoost leggen extra nadruk op begrijpelijke communicatie via laagdrempelige kanalen, zoals buurtcentra, scholen en lokale media. Centrum en Oost vragen specifieke aandacht voor bewoners die hout gebruiken als hoofdverwarming, zoals woonbootbewoners en huishoudens zonder aansluiting op gas of warmtenet. Oost en Zuidoost vragen daarnaast om betere monitoring, ontwikkelde meetmethodes en aandacht voor juridische en handhavingsmogelijkheden bij overlast. Over de aanleg van stroompunten voor elektrisch barbecueën lopen de opvattingen uiteen. Oost, Nieuw-West en Weesp zien hierin kansen en vragen om pilots, terwijl Zuid en West kritischer zijn en wijzen op mogelijke overlast, netbelasting en de wens om dit lokaal te kunnen afwegen. Meerdere stadsdelen uiten daarnaast zorgen over de uitvoerbaarheid van het voorgestelde verbod op rookkanalen in nieuwbouw. Er wordt gevraagd om een zorgvuldige juridische onderbouwing en duidelijke communicatie richting ontwikkelaars en bewoners. Tot slot vragen de stadsdelen en stadsgebied Weesp in bredere zin om maatwerk per gebied, gerichte uitvoering, transparantie over meldingsprocedures en consistente communicatie over consultaties en subsidieregelingen. Ondanks de verschillen in accenten is er brede steun voor een zorgvuldige, realistische en gebiedsgerichte uitvoering van het beleidskader. Ad 3.

Kennis te nemen van de aanpassingen in het beleidskader naar aanleiding van de ingediende zienswijzen en adviezen van de stadsdelen en het stadsgebied In de Nota van Beantwoording (zie bijlage) geeft het college een reactie op de ingediende zienswijzen en op de binnengekomen adviezen van de stadsdelen en Weesp over het ontwerp Beleidskader. Ook wordt in deze nota aangegeven welke aanpassingen zijn aangebracht in het Beleidskader Houtstook Amsterdam. De belangrijkste aanpassingen zijn: 1. In de bewustwordingscampagne (maatregel 1) zal meer aandacht worden besteed aan de gezondheidsrisico’s van houtstook voor de stoker zelf en voor omwonenden. 2. Ten aanzien van de subsidie voor het verwijderen van rookkanalen is een apart bestuurlijk traject georganiseerd. Sinds april 2025 is deze subsidie stadsbreed aan te vragen (in plaats van uitsluitend voor IJburg conform het vrijgegeven ontwerp Beleidskader Houtstook). Deze subsidie vormt onderdeel van een bestaande subsidieregeling die eerder is vastgesteld door het college. De subsidie is daarom niet opgenomen in het Beleidskader Houtstook Amsterdam dat ter vaststelling aan de raad wordt voorgelegd. 3. In het kader van de maatregel Onderzoek naar de regulering van houtstook in 2025 zal specifiek de mogelijkheid worden onderzocht van een stookverbod binnenshuis bij code rood en oranje. 4.

De stadsdelen hebben zorgen geuit over de maatregel met betrekking tot Mogelijkheden onderzoeken voor elektrisch barbecueën in parken, plantsoenen en bossen in 2025. Om hiermee rekening te houden, worden de stadsdelen nauw betrokken bij de verdere uitwerking en uitvoering van deze maatregel. 5. De planning van een aantal maatregelen is aangepast omdat de uitvoering hiervan later plaatsvindt. De meeste maatregelen worden vanaf 2026 uitgevoerd in plaats van 2025. 6. Maatregel 6 (het verbod op de aanleg van rookkanalen in nieuwbouw) uit het eerder ter inspraak vrijgegeven ontwerp beleidskader is geschrapt uit het maatregelenpakket vanwege juridische bezwaren en knelpunten in de handhaafbaarheid. In plaats daarvan is een onderzoek toegevoegd

5 Gegenereerd: v1.28

RAAD

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

naar de mogelijkheid van een stookverbod binnenshuis in nieuwbouwprojecten die worden vergund vanaf 1 januari 2028. Participatie

Houtstook is een belangrijk thema dat veel Amsterdammers bezighoudt. Participatie is vormgegeven door toepassing van de inspraakprocedure. Ten aanzien van het ontwerp Beleidskader Houtstook Amsterdam zijn 531 zienswijzen ingediend, waarvan de meesten zijn ingediend door Amsterdammers. Het is goed om te beseffen dat de ingediende zienswijzen niet - per definitie representatief zijn voor hoe Amsterdammers denken over het thema houtstook. Wel geven deze zienswijzen meer inzicht in de problematiek en maken zij duidelijk dat er veel vragen leven over de (negatieve) gezondheidseffecten van houtstook en over de aanpak van de overlast die door houtstook wordt veroorzaakt. Financiële onderbouwing

Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T + 1

Jaar T + 2

Jaar T + 3

Luchtkwaliteit

I

€2025

€550000 0

€0

€0

Luchtkwaliteit

I

€2026

€0

€275000

€0

€4051

€550000 0

€275000

€0

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel

LASTEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T + 1

Jaar T + 2

Jaar T + 3

Communicatie

I

€2025

€40000

€0

€0

Communicatie

I

€2026

€0

€40000

€0

Faciliteren (maatregelen 2, 3 en 4)

I

€2025

€0

€0

€0

Faciliteren (maatregelen 2, 3 en 4)

I

€2026

€0

€220000

€0

Regulering

I

€2025

€0

€0

€0

Regulering

I

€2026

€0

€0

€0

Onderzoek

I

€2025

€15000

€0

€0

Onderzoek

I

€2026

€0

€15000

€0

€16204

€55000

€275000

€0

Totaal

6 Gegenereerd: v1.28

RAAD

VN2025-005635 rve ruimte en duurzaamheid

I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt? Ja Overige toelichting

Overige toelichting: De financiële dekking voor de voorgestelde maatregelen wordt volledig gedekt vanuit het Stadsverbeteringsfonds. Binnen het vastgestelde budget voor het thema Houtstook zijn geen aanvullende middelen nodig. De voorgestelde maatregelen hebben geen impact op de bestaande personele capaciteit of het inzet van materieel. Er is sprake van een budgetneutrale uitvoering binnen de beschikbare financiële kaders. Conclusie De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

N.v.t. Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-022901

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-045966

2. Nota van Beantwoording zienswijzen Beleidskader Houtstook Amsterdam.pdf (pdf)

AD2025-046808

1. Beleidskader Houtstook versie 17-7.pdf (pdf)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Oussama Zaouini, 0624084662, oussamazaouini@amsterdam.nl Jillian van der Gaag, projectleider, 0622264064, j.gaag@amsterdam.nl

7 Gegenereerd: v1.28