Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2025-007612 griffie andreas 2

Voordracht voor de raadsvergadering van 11 juni 2025

Agendapunt

Raadsaangelegenheden 20

Datum besluit

7 april 2025, presidium

Portefeuille

Onderwerp

Vaststellen van de Referendumverordening Amsterdam en wijziging van het Reglement voor de Initiatief- en referendumcommissie van de gemeente Amsterdam De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. de Referendumverordening Amsterdam (zoals opgenomen in de bijlage) vast te stellen; 2. de wijziging van het Reglement voor de Initiatief- en referendumcommissie van de gemeente Amsterdam (zoals opgenomen in de bijlage) vast te stellen.

Wettelijke grondslag

Artikel 147, lid 1 Gemeentewet: Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend. Artikel 149 Gemeentewet: De raad maakt de verordeningen die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt.

Bestuurlijke achtergrond

In oktober 2024 heeft de Initiatief- en referendumcommissie een evaluatie uitgebracht over het referendum Hoofdgroenstructuur. In deze evaluatie zijn diverse aanbevelingen gedaan om de huidige verordening op een (groot) aantal punten te wijzigen/verduidelijken en het proces te wijzigen. Het presidium heeft naar aanleiding van deze evaluatie de raad voorgesteld om de verordening te herzien, waarmee de raad in november 2024 heeft ingestemd. Daarmee is het presidium de (bestuurlijk) opdrachtgever en dus niet het college wat doorgaans het geval is. Eind november 2024 is begonnen met het herzien van de verordening en heeft geresulteerd in de voorliggende verordening met een toelichting op de verordening inclusief infographic van het proces van de drie (raadgevende) referendumvormen.

Onderbouwing besluit

Ad 1 – Vaststellen Referendumverordening Amsterdam Voorgesteld wordt om de huidige verordening in te trekken en een nieuwe verordening vast te stellen. De belangrijkste wijzigingen komen voort uit het verwerken van de aanbevelingen uit de evaluatie van de Initiatief- en referendumcommissie over het referendum Hoofdgroenstructuur. In de voorliggende verordening is onder meer het overstappen tussen de referendumvormen ‘referendum’ en ‘alternatief burgervoorstel’ en vice versa opgenomen. Daarnaast zijn er pauzemomenten in het referendumproces ingepast en heeft de fase van het ‘definitief verzoek’ een eigenaar gekregen.

1 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-007612 griffie andreas 2

Voor een toelichting op de wijzigingen in de voorliggende verordening ten opzichte van de huidige verordening als ook de verwerking van de aanbevelingen van de Initiatief- en referendumcommissie in de voorliggende verordening, wordt kortheidshalve verwezen naar de twee ‘was-wordt-lijsten’ die als bijlagen zijn bijgevoegd. Noodrem Bij de besluitvorming over het inleidend verzoek voor het houden van het referendum Hoofdgroenstructuur kwam naar voren dat de raad geen afwegingsruimte om een (inleidend) verzoek voor het houden van een referendum af te wijzen wanneer aan de voorwaarden zoals opgenomen in de verordening is voldaan. Bij de raadsbehandeling van het al dan niet inwilligen van het inleidende verzoek voor het referendum Hoofdgroenstructuur was er behoefte om vanuit een bredere belangenafweging wel een afwijzend besluit te kunnen nemen op een verzoek voor een referendum. Deze mogelijkheid wordt ook wel een ‘noodrem’ voor de raad genoemd. De Initiatief- en referendumcommissie is geen voorstander van deze ‘noodrem’ omdat dit een politiek gemotiveerd besluit kan zijn wat afbreuk kan doen aan het instrument referendum. Gelet hierop is de ‘noodrem’ niet verwerkt in de voorliggende verordening maar het laatste woord hierover is aan de raad.

Raadplegend referendum In de huidige verordening zijn alleen regels opgenomen voor raadgevende referenda, dus op initiatief van de kiesgerechtigden. Echter de raad kan ook het initiatief nemen voor het houden van een referendum. In de voorliggende verordening is de mogelijkheid opgenomen dat één of meer raadsleden een voorstel kan doen om een raadplegend referendum te houden middels het indienen van een initiatiefvoorstel. Advies Initiatief- en referendumcommissie De Initiatief- en referendumcommissie is in grote mate betrokken geweest bij de totstandkoming van de voorliggende verordening en heeft tevens een advies uitgebracht over de voorliggende verordening. Het advies is als bijlage bijgevoegd. De initiatief- en referendumcommissie is van oordeel dat de voorliggende verordening een evenwichtig resultaat vormt waarmee de lessen uit het referendumproces adequaat zijn verwerkt. De Initiatief- en referendumcommissie schenkt in haar advies nog expliciete aandacht aan de mogelijkheid van ‘stadsdeelreferenda’. Naar de mening van de Initiatief- en referendumcommissie is deze mogelijkheid sympathiek maar er bestaan praktische bezwaren waar het de afbakening betreft van stadsdeel specifieke kwesties en de koppeling aan de bevoegdheden van dagelijks bestuur en stadsdeelcommissie. De Initiatief- en referendumcommissie wil hier op een later moment nog een advies over uitbrengen.

Dat brengt met zich mee dat in de voorliggende verordening de mogelijkheid van ‘stadsdeelreferenda’ is overgenomen uit de huidige verordening. Mogelijk dat het advies van de Initiatief- en referendumcommissie hierover in de toekomst aanleiding kan zijn om de verordening op dit punt te herzien. Ad 2 – Vaststellen van de wijziging van het Reglement voor de Initiatief- en referendumcommissie van de gemeente Amsterdam De les die getrokken is uit het opstellen van de evaluatie referendum Hoofdgroenstructuur is, dat het opstellen ervan tijd en aandacht vraagt. Daarnaast is het ook van belang om bij deze evaluatie de besluitvorming over het onderwerp van het referendum te betrekken. Gelet hierop wordt voorgesteld om het Reglement voor de Initiatief- en referendumcommissie zodanig aan te passen, dat er meer tijd beschikbaar is voor het uitbrengen van een evaluatie (van vier naar zes maanden) als ook dat de besluitvorming over het onderwerp van het referendum daarbij betrokken kan worden.

Participatie

De voorliggende verordening wordt juridisch-technisch gewijzigd als gevolg van het verwerken van 2 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-007612 griffie andreas 2

aanbevelingen die zijn gedaan door de Initiatief- en referendumcommissie in haar evaluatie referendum Hoofdgroenstructuur. Voorgaande vormt een uitzondering voor (burger)participatie dan wel het vaststellen van een participatieplan. Financiële onderbouwing

Overige toelichting

n.v.t. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties.

Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-031302

Advies Initiatief- en referendumcommissie inzake wijzigen verordening (pdf) Gemeenteraad (1) Voordracht (pdf)

AD2025-031308 AD2025-031349 AD2025-031350 AD2025-031352

AD2025-031358

Was-wordt-lijst verwerking aanbevelingen Initiatief- en referendumcommissie (msw12) Bekendmakingsbesluit wijziging van het Reglement voor de Initiatief- en referendumcommissie (msw12) Reactie op schriftelijke bijdrage commissie AZ 8 mei 2025 (pdf)

Registratienr.

Naam

AD2025-031357

Ter Inzage

Bekendmakingsbesluit Referendumverordening Amsterdam_ (msw12) Was-wordt-lijst Referendumverordening Amsterdam (msw12)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Raadsgriffie, Dafne Struijk, 06 8364 3302, d.struijk@amsterdam.nl

3 Gegenereerd: v1.1