Gemeenteraad Voordracht
Tekst van het document
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD Voordracht voor de raadsvergadering van 12 november 2025
Agendapunt
Ruimtelijke Ordening (23) A14
Datum besluit
College van B&W d.d. 23 september 2025
Portefeuille
Onderwerp
Vaststellen van de Wijzigingsverordening Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam 2022 (legestabellen 2026). De gemeenteraad van Amsterdam besluit
Vast te stellen de Wijzigingsverordening Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria Amsterdam 2022 (legestabellen 2026), zoals opgenomen in de bijlage, waarvan de belangrijkste punten zijn:
a. De tarieventabellen, zoals opgenomen in de bijlagen van de wijzigingsverordening van de Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria 2022 worden gewijzigd:
i. Voor de verschillende begraafplaatsen en crematoria in Amsterdam worden voor 2026 nieuwe tarieven van de lijkbezorgingsrechten vastgesteld.
ii. De wijzigingsverordening treedt in werking met ingang van 1 januari 2026. Wettelijke grondslag
De artikelen 216 en 229 lid 1, sub a en b, van de Gemeentewet. Voor het heffen, innen en invorderen van deze rechten dient de gemeenteraad een heffingsverordening en een tarieventabel vast te stellen. Bestuurlijke achtergrond
De Heffingsverordening Begraafplaatsen en Crematoria Gemeente Amsterdam is op 30 november 2022 jaarneutraal opgesteld, waardoor alleen de jaar-gebonden tarieventabellen in de bijlagen jaarlijks vastgesteld dienen te worden door de gemeenteraad. Onderbouwing besluit
Ad a. Vast te stellen tarieventabellen 2026 i): Door de loon- en prijsinflatie zijn de lasten voor het heffen en innen van de leges lijkbezorgingsrechten de afgelopen jaren fors gestegen. De begrote budgetten van baten en lasten worden jaarlijks bijgesteld door de centraal toegepaste indexering vanuit het besluit Nominale systematiek op lokale heffingen. De kostendekkendheid van de begraafplaatsen en crematoria staat onder druk. Dat heeft zich geuit in een lagere kostendekkendheid in de voorgaande jaarrekeningen. In de begroting 2026 zijn naast de centrale indexering aanvullend nog een aantal aanvullende begrotingsmutaties ingediend. Dit om de budgettekorten op o.a. het onderhoud aan de (monumentale)-gebouwen, de installaties en de begraafplaatsen stapsgewijs te verkleinen. Om de hogere lasten budgetneutraal te dekken zijn de baten verhoogd. Het gevolg hiervan is dat de tarieven van de lijkbezorgingsrechten 2026 meer moeten stijgen dan de centrale indexering. De tarieven van de lijkbezorgingsrechten stijgen met gemiddeld 8%.
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD In de paragraaf “ontwikkeling tariefopbouw 2026” worden de belangrijkste aanpassingen in de tarieventabellen toegelicht. ii): De Heffingsverordening begraafplaatsen en crematoria 2022 blijft voor het overige ongewijzigd. Algemeen Begraafplaatsen/crematoria De gemeente Amsterdam kent dertien gemeentelijke begraafplaatsen en twee gemeentelijke crematoria met rouwcentra. De gemeentelijke begraafplaatsen/crematoria verzorgen ongeveer 35% van alle uitvaarten van overledenen in Amsterdam. Het overgrote deel van deze uitvaarten vindt plaats op De Nieuwe Ooster (DNO) en De Nieuwe Noorder (DNN). De aanwezigheid van een grote, onafhankelijke neutrale aanbieder zorgt voor een stabiele factor in de Amsterdamse uitvaartbranche. Behalve begraafplaats Zorgvlied (gemeente Amstelveen) zijn de overige begraafplaatsen en crematoria binnen de gemeentegrenzen in private handen. Alle begraafplaatsen zijn stiltegebieden en hebben een hoge natuurwaarde en een belangrijke maatschappelijke functie. De Nieuwe Ooster maakt daarnaast deel uit van de hoofdgroenstructuur. Exploitatie begraafplaatsen/crematoria en bepaling tarieven Op grond van de Verordening op de stadsdelen en het stadsgebied Amsterdam 2022 wordt de dagelijkse exploitatie van de gemeentelijke begraafplaatsen/crematoria namens het college uitgevoerd door de dagelijks besturen van de stadsdelen en het stadsgebied.
Om de kosten voor de begraafplaats, het crematorium en de diensten die daarbij worden verleend te kunnen dekken, heft de gemeente lijkbezorgingsrechten. In tegenstelling tot de meeste andere gemeentelijke dienstverlening (zoals de uitgifte van een paspoort of het ophalen van het huisvuil) is bij de tarieven voor lijkbezorging sprake van marktwerking. Een burger heeft op dit terrein wat te kiezen. In de regio Amsterdam zijn, niet alleen de gemeentelijke begraafplaatsen en crematoria actief, maar ook andere begraafplaatsen en crematoria. Bij het bepalen van de lijkbezorgingsrechten wordt daarom altijd gekeken naar wat de begraafplaatsen/crematoria in de regio doen en of er (markt)ontwikkelingen zijn waarop moet worden ingespeeld. Ook wordt intern gekeken naar exploitatiemogelijkheden, waarbij kostendekkende tarieven een belangrijke financiële randvoorwaarde zijn. Bij de bepaling van de tarieven is de te beantwoorden vraag: kan de verwachte omzet (tarief x aantal in rekening te brengen uitvaarten) alle verwachte kosten dekken? Het ene tarief heeft een groter effect op de inkomsten dan het andere. Als naar andere (markt)partijen wordt gekeken is het noodzakelijk om differentiatie in de tarieven aan te brengen. Gestreefd wordt naar een kostendekkendheid van 100%, waarbij de inkomsten de kosten dekken en geen winst of verlies wordt gemaakt.
Ontwikkeling tariefopbouw 2026 De in 2021 ingezette herinrichting van de tarieven heeft onder meer als doel gehad om de voortdurende afname van het aantal uitvaarten af te remmen. Vooral het aantal begravingen nam af waardoor de opbrengsten van grafrechten en het algemeen onderhoud begraafplaats onder druk kwamen te staan. Het is inderdaad gelukt om de afname af te remmen. Het aantal begravingen laat inmiddels een stabiel beeld zien van gemiddeld 750 begravingen per jaar.
2 Gegenereerd: v1.8
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD Het aantal crematies laat sinds een 2024 echter een daling zien ten opzichte van het begroot aantal crematies. Het lager aantal crematies is voor een deel toe te rekenen aan het verminderde aanbod vanuit het anatomisch instituut Amsterdam, het Universitair Medisch Centrum en het Skill Centre. Het Skill Centre is een opleidingscentrum voor chirurgen en heeft een samenwerkingsverband met AMC en VUmc. Het verminderde aanbod is volledig toe te rekenen aan onze te hoge tariefstelling. Er i s echter ook sprake van een afnemend aantal reguliere – en technische crematies. Door een teruglopend aantal crematies komt het benodigde marktaandeel om in ieder geval tot een verbetering van de kostendekkendheid te komen onder druk te staan. Om het verlies van marktaandeel bij crematies terug te winnen is goed gekeken naar de crematietarieven van crematoria van Amsterdam en omgeving. Onze tarieven zijn ten opzichte van de concurrentie hoger. Voorgesteld wordt dan ook om de crematietarieven in 2026 te verlagen. De verlaging kan doorgevoerd worden, omdat de doorberekende energiekosten lager zijn uitgevallen dan was gepland. Nu is gebleken dat de in 2024 kostprijsverhogende energietoeslag op de crematietarieven te hoog is vastgesteld. Bij de beoordeling van de tarieven is eerder toegepaste verscheidenheid in soort en omvang van de begraafplaatsen losgelaten.
De begraaftarieven 2026 zijn nu met uitzondering van de begraafplaats Carspelhof op alle begraafplaatsen gelijk. De reden van deze uitzondering is dat de begraafplaats Carspelhof een eigen beheersverordening heeft, met specifieke regelgeving die op sommige punten anders is dan de beheersverordening van de gemeente Amsterdam. De begravingen worden in meer dan 90% in eigen beheer uitgevoerd. Het is daarbij noodzakelijk dat mankracht en machines verplaatst moeten worden om de begraving elders dan op de vaste uitvalbasis op De Nieuwe Ooster uit te kunnen voeren. De begrote baten stijgen in 2026 met € 800.000 als gevolg van de centraal uitgevoerde indexering en de aanvullende begrotingsmutaties. Dat is een stijging van 8% ten opzichte van 2025. Met de voorgestelde tariefsaanpassing en het terugwinnen van marktaandeel bij crematies wordt gestreefd om ons marktaandeel en de kostendekkendheid te verbeteren. In de beoordeling van de tarieventabellen is ook gekeken of door middel van het samenvoegen van de verschillende tarieven de administratieve druk op de organisatie verlaagd kan worden. In de begraaf- en crematietarieven 2026 zijn nu ook de kosten van bijvoorbeeld grafgang, vergunningskosten, de tenaamstelling en de asbestemming opgenomen. De gehele uitvaart wordt dan in zijn geheel gefactureerd aan de uitvaartondernemer.
Nabestaanden worden dan niet meer belast met aanvullende extra lasten en onze administratie wordt ontzien doordat minder facturen aangemaakt hoeven te worden. De belangrijkste aanpassingen in de tarieventabellen 2026 ten opzichte van de tarieventabellen 2025 zijn: • Het begraafrecht (= het openen en sluiten van een graf) in een algemeen – en particulier graf stijgt op alle begraafplaatsen. Naast de reguliere indexering wordt de stijging veroorzaakt door de samenvoeging van gerelateerde tarieven, zoals de grafgang, tenaamstelling en vergunningskosten. De stijging op de grootste begraafplaats (De Nieuwe Ooster) bedraagt € 200 voor een particuliere begraving en € 300 voor een begraving op de begraafplaats van Driemond. • De jaarlijkse grafrechten op De Nieuwe Ooster zijn voor de goedkoopste graflocatie gestegen met € 10 (14%) en voor de duurste met € 50 (25%). Op de andere begraafplaatsen bestaat geen onderscheid in klassen.
3 Gegenereerd: v1.8
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD • De verschillen tussen uitgifte van een graflocatie van 1, 2 of 3 diep zijn groter gemaakt door per diepte een opslag toe te passen. Hoe dieper de graflocatie hoe groter de opslag. De opslag loopt op van € 100 tot € 500. Deze opslag moet een behoorlijke bijdrage gaan opleveren om de kostendekkendheid van het onderhoud en begraven op de begraafplaats te verbeteren. Het duurder maken van meerlaags (verdiept) begraven staat wel op gespannen voet met de beleidsmatige ambitie om de gronden die in Amsterdams zijn bestemd voor begraven zo efficiënt mogelijk te gebruiken, omdat de ruimte in de stad schaars is. • In de tarieventabel van De Nieuwe Noorder is voor het eerst onderscheid gemaakt in de omvang van de graflocatie. • Het budget onderhoud van de begraafplaatsen wordt in jaarlijks te nemen stappen van € 100.000 verhoogd, zodat wordt voorkomen dat achterstallighoud ontstaat en over een aantal jaren het onderhoud op het gewenste niveau is om de kwaliteit van de bedrijfsvoering te kunnen waarborgen. Gemiddeld stijgen de tarieven met 13%. • De crematietarieven zijn medio maart 2024 tussentijds verhoogd door een energietoeslag in te voeren, dit vanwege de gestegen energiekosten. De werkelijke energielasten vallen minder hoog uit dan verwacht. Sinds het invoeren van de energietoeslag is marktaandeel verloren. Met name bij het technisch cremeren is de concurrentie groot.
Om marktaandeel terug te winnen is het noodzakelijk om de tarieven voor de stille (= een technische) crematies te verlagen. In het crematietarief zijn nu veel van de afzonderlijke asbestemmingstarieven in het tarief opgenomen. De daling van het aantal crematies is minder sterk bij de reguliere crematies. Het reguliere crematietarief blijft ongewijzigd. Het verlies van marktaandeel is veel groter bij de stille crematies, om hier marktaandeel terug te winnen daalt het crematietarief met gemiddeld 18% en is daarmee weer concurrerend. • De grafrechten en onderhoudsrechten van urn plaatsen worden niet of slechts ligt verhoogd. Dit is nodig om de bezettingsgraad van de urn locaties te verbeteren. Een forse verhoging van de tarieven zal namelijk leiden tot een verdere verlaging van de bezettingsgraad. Bij het bepalen van de tariefsverhogingen is voor wat betreft het begraven uitgegaan van de aanname dat de keuze voor een bepaalde begraafplaats meer locatie gebonden is dan tarief gebonden. Bij crematies en dan vooral de stille crematies is op basis van onze hoge tariefstelling de verwachting dat de keuze meer gemaakt wordt op basis van het tarief. In bijlage 1 is een overzicht opgesteld op hoofdlijnen van de tarieven lijkbezorgings-rechten 2026 ten opzichte van 2025. Een detailoverzicht per regel is vanwege de samenvoeging van tarieven bij o.a.
begraven en cremeren en andere doorgevoerde wijzigingen niet opgesteld, omdat het een te vertekend beeld zou geven. In bijlage 2 is ter informatie een tabel toegevoegd met een vergelijking van de tarieven 2025 van een begrafenis of crematie in de regio. In de vergelijking zijn alleen de primaire kosten van een uitvaart weergegeven. Een meer volledig beeld is vanwege vele mogelijkheden om een uitvaart te organiseren op de verschillende begraafplaatsen en crematoria niet te geven. Beide bijlagen zijn als aanvullende informatie aan deze raadsvoordracht toegevoegd. Participatie
Voor de totstandkoming van de algehele dienstverlening en dus ook van de tarieven wordt input opgehaald binnen het brede netwerk van de gemeentelijke begraafplaatsen Amsterdam.
4 Gegenereerd: v1.8
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD Zo heeft de manager begraafplaatsen en crematoria een aantal keer per jaar contact met de beheerders van de andere begraafplaatsen en crematoria in en rond Amsterdam. Er is ook een landelijk platform met daarin alle gemeentelijke crematoria (Amstelveen, Amsterdam, Amersfoort, Dordrecht, Rotterdam, Zeist, Maassluis, Twente en Middelburg). Ook wordt er jaarlijks alternerend op De Nieuwe Noorder of Nieuwe Ooster een drukbezochte bijeenkomst voor alle uitvaartondernemers georganiseerd en zijn er individuele overleggen met de grotere uitvaartondernemers. Sommigen van hen zijn, naast klant van de gemeentelijke crematoria, ook concurrent omdat ze een of meer eigen crematoria bezitten en vaak een verzekeringstak. Met de kleine en middelgrote uitvaartondernemers is ook regelmatig contact, vaak naar aanleiding van een vraag of wens of om samen een (logistiek) probleem op te lossen. Binnen de branche wordt nauwlettend gekeken naar elkaars tariefstelling en –opbouw. Ondernemers hebben vaak invloed op de keuze van nabestaanden voor wat betreft de uitvaartlocatie. Hun doel is uiteraard een zo hoog mogelijke winstmarge te behalen. Dit vraagt om flexibel en marktconform opereren binnen de snel veranderende uitvaartbranche. Financiële onderbouwing
Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product
I/S
Jaar T
Jaar T + 1
Jaar T + 2
Jaar T + 3
Lijkbezorgingsrechte n
17
S
€900000 0
€930000 0
€970000 0
€100000 00
Overige baten
17
S
€200000 0
€210000 0
€210000 0
€220000 0
€110000 00
€114000 00
€118000 00
€122000 00
Totaal
I=Incidenteel S=Structureel
LASTEN Product
I/S
Jaar T
Jaar T + 1
Jaar T + 2
Jaar T + 3
Kosten lijkbezorging
17
S
€900000 0
€920000 0
€920000 0
€920000 0
Overige lasten
17
S
€230000 0
€220000 0
€220000 0
€220000 0
€113000 00
€114000 00
€114000 00
€114000 00
Totaal
I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt? Ja Overige toelichting
De baten en lasten worden verantwoord bij het programmaonderdeel 1.7 begraafplaatsen en crematoria. De begrote baten en lasten nemen in 2026 beiden toe met € 800.000. Hiervoor zijn 5 Gegenereerd: v1.8
VN2025-011290 rve ruimte en duurzaamheid
RAAD verschillende begrotingsmutaties ingediend. Een deel van de mutaties heeft betrekking op de centraal uitgevoerde indexering van zowel baten en lasten. De andere mutaties hebben voornamelijk betrekking op noodzakelijke budgetuitbreiding van de onderhoudsbudgetten voor de gebouwen en het onderhoud op de begraafplaatsen. De betreffende begrotingsmutaties zijn opgenomen in de Begroting 2026. Het college besluit begin september over de Begroting 2026 en de gemeenteraad doet dat in november. Het nu voorliggende besluit vormt de onderbouwing voor de mutaties in de begroting. Voor de begraafplaatsen en crematoria geldt dat hogere lasten gedekt moeten worden door hogere baten. Als de tarieven voor het betreffende begrotingsjaar niet of met minder dan noodzakelijk zouden worden verhoogd dan ontstaat een dekkingstekort in de jaarrekening. Om de hogere baten in 2026 te kunnen realiseren moeten de tarieven van de lijkbezorgingsrechten met gemiddeld 8% stijgen. De baten van dit programmaonderdeel bestaan in 2026 uit leges lijkbezorgingsrechten € 9,0 miljoen en € 2,0 miljoen uit overige opbrengsten. Deze overige opbrengsten betreffen o.a. opbrengsten vanuit door gemeentewege uitgevoerde uitvaarten, opbrengst consumptiegoederen en opbrengsten uit verhuur van gebouwen (museum en uitvaartcentrum).
Conclusie De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding
N.v.t. Welke stukken treft u aan
Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2025-049689
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2025-062688
1. Wijzigingsverordening leges.docx (msw12)
AD2025-062689
Bijlage 2 Tarieven 2025 A'dam e.o_.pdf (pdf)
AD2025-062690
Bijlage 1 overzicht wijzigingen op hoofdlijnen tarieven 2025 2026.pdf (pdf)
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Financiën en Inkoop / manager Begraafplaatsen en Crematoria Hilco Hoogeveen , hilco.hoogeveen@amsterdam.nl tel: 06-28380785 Peter van der Linde, p.van.der.linde@amsterdam.nl, tel: 06-53431708
6 Gegenereerd: v1.8