Gemeenteraad Voordracht - 2025-06-10.pdf

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

Voordracht voor de raadsvergadering van 09 juli 2025

Agendapunt

Financiën 33

Datum besluit

6 mei 2025

Portefeuille

Onderwerp

Kennisnemen van de Voorjaarsnota 2025 en vaststellen van de daarin voorgestelde begrotingswijzigingen van de Begroting 2025. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Gelezen hebbende de Voorjaarsnota 2025 (bijlage 1) waarin onder andere zijn opgenomen:

a. Hoofdlijnen met daarin een beeld van de bestuurlijke keuzes die ten grondslag liggen aan deze voorjaarsnota, ontwikkelingen in het financiële beeld en in de beleidsprogramma’s, de investeringen en de kasschuiven. b. Per programma(onderdeel) de ontwikkelingen met de bijbehorende toelichtingen. c. Bijlagen met daarin de verloopstaat reserves en voorzieningen en de doelenraming. d. (Nieuwe) investeringen waarvan de besluitvorming niet kan wachten tot de Begroting 2026. 1. Het beginsaldo van de begroting van de programmaonderdelen 2.1 tot en met 2.6 en 6.1 tot en met 6.3 gewijzigd vast te stellen conform bijlage 2. 2. De begrotingswijziging van het lopende jaar (2025) zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2025 (bijlage 1) vast te stellen. 3. In totaal € 48,1 miljoen van de egalisatiereserve Inkomensdeel en conjunctuur, reserve Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking en de reserve Coalitiemiddelen 22-26 te laten vrijvallen 4. De reserve achterstallig onderhoud op te heffen en € 4,3 miljoen te laten vrijvallen. Het programmabudget van Stadsbehoud en programma bruggen en kademuren te verhogen. 5. De reserve Amsterdams Promotiefonds voor Cultuur en Stadsinitiatieven op te heffen en € 0,3 miljoen te laten vrijvallen. 6. De voorziening reparatie WW op te heffen en € 3,8 miljoen te laten vrijvallen. 7.

a. In te stellen de systeemreserve Vermogensopbouw – deel erfpacht en aan deze reserve toe te voegen de erfpachtmiddelen uit de reserve Vermogensopbouw. b. De reserve Vermogensopbouw te hernoemen naar reserve Vermogensopbouw – deel overige activa;

1 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

8. De reserve Financiering erfpachtgrond te hernoemen naar reserve Afkoopsommen erfpacht overstap. 9. € 14,5 miljoen toe te voegen aan de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa ten behoeve van investeringen:

a. € 12 miljoen uit de reserve Duurzame opvanglocaties zodat dit bedrag kan worden toegevoegd aan de investeringsruimte Maatschappelijke voorzieningen en geoormerkt wordt voor de incidentele aankoop opvanglocaties b. € 2,5 miljoen uit de reserve Bouwstimulering en uit de AAV voor het mogelijk maken van investeringen in woonwagens en standplaatsen 10. Kennis te nemen van het toevoegen van al eerder toegezegde middelen van in totaal € 154,4 miljoen aan de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa voor het mogelijk maken van investeringen. 11. Het restant van € 5,0 miljoen uit de per 31 december 2024 opgeheven reserve Xaas over te hevelen naar de centrale stelpost Xaas om de uit 2024 doorgeschoven bestedingen te dekken. 12. De reserve streeklaboratorium tot 2026 te verlengen. 13. De reserve Sociaal Werk tot 2030 te verlengen. 14. De reserve Metropoolregio Amsterdam tot 2030 te verlengen. 15. De reserve Sportevenementen tot 2028 te verlengen. 16. De reserve Verevening onroerend goed tot 2030 te verlengen. 17. Een voorbereidingskrediet te verstrekken van € 5,2 miljoen voor de 2e fase van de voorbereiding van de Nieuwe Meervaart.

Wettelijke grondslag

De Voorjaarsnota 2025 zelf kent geen wettelijke grondslag. Overeenkomstig de financiële verordening rapporteert het college in de voorjaarsnota tussentijds over de uitvoering van de begroting van het lopende jaar. Op basis van artikel 189, lid 1 van de gemeentewet brengt de raad voor alle taken en activiteiten jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. In artikel 192, lid 1 van de gemeentewet staat dat besluiten tot wijziging van de begroting tot uiterlijk het eind van het desbetreffende begrotingsjaar kunnen worden genomen.

2 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

Bestuurlijke achtergrond

De Voorjaarsnota 2025 is het eerste moment in 2025 om te bezien of de Begroting 2025 bijsturing behoeft. Met deze voordracht wordt de gemeenteraad de Voorjaarsnota 2025 met de daarbij voorgestelde wijzigingen in de Begroting 2025 ter vaststelling van de gemeente Amsterdam formeel aangeboden.

Onderbouwing besluit

Gelezen hebbende de Voorjaarsnota 2025 (bijlage 1) waarin onder andere zijn opgenomen:

a. Hoofdlijnen met daarin een beeld van de bestuurlijke keuzes die ten grondslag liggen aan deze voorjaarsnota, ontwikkelingen in het financiële beeld en in de beleidsprogramma’s, de investeringen en de kasschuiven. b. Per programma(onderdeel) de ontwikkelingen met de bijbehorende toelichtingen. c. Bijlagen met daarin de verloopstaat reserves en voorzieningen en de doelenraming. d. (Nieuwe) investeringen waarvan de besluitvorming niet kan wachten tot de Begroting 2026. In de hoofdlijn geeft het college een beeld van de bestuurlijke keuzes die ten grondslag liggen aan deze voorjaarsnota. Daarnaast komt de budgettaire situatie aan de orde. Hierin zet het college de autonome ontwikkelingen en inzichten in de uitvoering van de begroting uiteen en de keuzes voor het lopende jaar. Als een wijziging van het financiële beeld ook meerjarige effecten heeft, wordt dit toegelicht. De toelichting is beknopt en bedoeld om alvast de richting te laten zien die bij de Begroting 2026 verwacht kan worden. In de Voorjaarsnota 2025 zijn in hoofdstuk 3 de financiële toelichtingen per programmaonderdeel opgenomen. Per programmaonderdeel staat aangegeven wat de ontwikkelingen zijn voor het lopende jaar ten opzichte van de Begroting 2025. Wijzigingen groter dan € 1 miljoen zijn toegelicht. In de bijlagen van de Voorjaarsnota 2025 is het verloop van de reserves en voorzieningen opgenomen.

Daarbij is per reserve en voorziening inzichtelijk wat het totale verloop is in het begrotingsjaar, inclusief de wijzigingen als gevolg van deze voorjaarsnota. Ook is de doelenraming als bijlage toegevoegd. Hierin zijn op het niveau van de programmaonderdelen per doel de baten en lasten opgenomen en het saldo daarvan. Bij de Begroting 2026 liggen de meerjarige investeringsportfolio’s 2025-2029 voor. De portfolio’s zullen enkele nieuwe of gewijzigde investeringen bevatten met verwachte uitgaven in 2025. Ook wordt van sommige lopende investeringen de investeringssom verhoogd. Omdat besluitvorming over deze investeringen bij de Begroting 2026 zou leiden tot vertraging heeft het college ingestemd met de voorgestelde investeringen en legt de betreffende investeringen hierbij ter kennisname voor. Het betreft onderstaande investeringen: Nieuwe investering

Totale Investeringssom

3 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

Aanbesteding en uitvoering voor woonwagens en standplaatsen Aanbesteding veiligheid bergingen DVM 4 glasvezelring Nieuwendijk Versnelling van investering Van Diemenstraat Investeringen Sport Verhoging van investering Zandfilters Kalverstraat Aanleg warmtenet Middenmeer Noord AFIS: verbetering en doorontwikkeling systeem (Xaas)

€ 2,5 miljoen € 2 miljoen € 2 miljoen € 10 miljoen Totale investeringssom € 9,2 miljoen € 16,2 miljoen Verhoging investeringssom € 35 miljoen € 1,7 miljoen € 3,2 miljoen € 6,9 miljoen

1. Het beginsaldo van de begroting van de programmaonderdelen 2.1 tot en met 2.6 en 6.1 tot en met 6.3 gewijzigd vast te stellen conform bijlage 2. Na vaststelling van de Begroting 2025 heeft een systeemconversie plaatsgevonden waarbij projectbudgetten die op verschillende plekken in de administratie stonden onder één programmaonderdeel en doelstelling zijn geplaatst. Daarnaast heeft een automatische koppeling plaatsgevonden van reservemutaties aan de juiste programmaonderdelen. Dit zijn technisch neutrale begrotingswijzigingen die in de vastgestelde Begroting 2025 zijn verwerkt vooruitlopend op de mutaties van de Voorjaarsnota 2025. Een en ander leidt tot een gewijzigde beginstand in een aantal onderdelen in de beleidsprogramma's 2 en 6. De wijzigingen zijn opgenomen in bijlage 2. 2. De begrotingswijziging van het lopende jaar (2025), zoals opgenomen in de Voorjaarsnota 2025 (bijlage 1), vast te stellen. In deze voorjaarsnota staan de begrotingswijzigingen van het lopende jaar. Het gaat om wijzigingen ten opzichte van de begroting zoals vastgesteld door de gemeenteraad op 14 november 2025. Inclusief de wijzigingen opgenomen in beslispunt 1. De gemeenteraad besluit bij de voorjaarsnota alleen over de wijzigingen in het lopende jaar. Besluiten over het meerjarig beeld (2026-2029) volgen bij de Begroting 2026.

In de voorjaarsnota is de begrotingswijziging voor 2025 per programma en programmaonderdeel opgenomen en zijn de uitgaven voor investeringen in 2025 geactualiseerd. 3. In totaal € 48,1 miljoen van de egalisatiereserve Inkomensdeel en conjunctuur, reserve Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking en de reserve Coalitiemiddelen 22-26 te laten vrijvallen Vrijval uit de reserve egalisatie inkomensdeel en conjunctuur (€ 46 miljoen): Op basis van het af te dekken risico voor de reserve egalisatie inkomensdeel en conjunctuur is geconstateerd dat een deel van deze reserve vrij kan vallen ten gunste van de algemene middelen. 4 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

Vrijval uit de reserve Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking (ESA) (€ 1,6 miljoen): De stand van de reserve ESA is geïnventariseerd. Het budget uit voorgaande coalitieperioden is niet tot besteding gekomen. Een deel van deze reserve kan daarom vrijvallen. Vrijval uit de reserve Coalitiemiddelen 22-26 - Noodfonds (€ 0,5 miljoen): Binnen programma 4 vindt een vrijval plaats uit het Amsterdams Noodfonds van € 0,5 miljoen. Dit gaat om middelen ter dekking van extra energielasten voor sportaccommodaties. Bij de Jaarrekening 2024 blijkt de besteding veel lager dan het beschikbaar gestelde bedrag. Het resterende bedrag valt vrij. 4. De reserve achterstallig onderhoud op te heffen en € 4,3 miljoen te laten vrijvallen. Het programmabudget van Stadsbehoud en programma bruggen en kademuren te verhogen. Het college heeft bij de Begroting 2025 ingestemd om de reserve achterstallig onderhoud op te heffen per 1 januari 2025 en het saldo over te hevelen naar het programmabudget van bruggen en kademuren. In 2024 is echter € 4,3 miljoen minder onttrokken dan begroot waardoor per ultimo 2025 nog een saldo resteert. Het voorstel is om dit saldo aan het programmabudget van Stadsbehoud en het programmabudget van bruggen en kademuren toe te voegen. 5. De reserve Amsterdams Promotiefonds voor Cultuur en Stadsinitiatieven op te heffen en € 0,3 miljoen te laten vrijvallen.

In de nieuwe beleidsnota Reserves en voorzieningen is de minimale omvang van een reserve verhoogd naar € 0,5 miljoen. De omvang van de reserve Amsterdams Promotiefonds voor Cultuur en Stadsinitiatieven is € 0,3 miljoen. Conform deze aanpassing valt de reserve Amsterdams Promotiefonds voor Cultuur en Stadsinitiatieven vrij (€ 0,3 miljoen). De reserve wordt opgeheven. 6. De voorziening reparatie WW op te heffen en € 3,8 miljoen te laten vrijvallen. We heffen de voorziening voor de zogenaamde reparatie-uitkeringen op. Deze voorziening is in het leven geroepen in het kader van oude CAO-regelingen. De lasten die ten laste van de voorziening worden gebracht staan niet in verhouding tot de gevormde voorziening en de oude regelingen gaan mee in de huidige CAO-onderhandelingen. Er valt hierdoor € 3,8 miljoen vrij. 7.

a. In te stellen de systeemreserve Vermogensopbouw – deel erfpacht en aan deze reserve toe te voegen de erfpachtmiddelen uit de reserve Vermogensopbouw; b. De reserve Vermogensopbouw te hernoemen naar reserve Vermogensopbouw – deel overige activa. Gelijktijdig met de Begroting 2025 is ook de herziene beleidsnota Reserves en Voorzieningen en de instelling van de reserve Vermogensopbouw behandeld. De reserve Vermogensopbouw heeft als doel onze in canon uitgegeven erfpachtgrond en onze financiële activa zoveel mogelijk met eigen vermogen te financieren. De reserve is gevormd door diverse financieringsreserves op te heffen, waaronder reserves voor deelnemingen, leningen, investeringen en een deel van de reserve voor financiering van erfpachtgrond. De reserve Vermogensopbouw is in de Begroting 2025 opgenomen met een geraamde omvang per 1

5 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

januari 2025 van € 824,7 miljoen en bestaat uit een deel voor erfpacht en een deel voor overige activa. Omdat het samengevoegd is in één reserve is niet transparant hoe groot welk deel is. Dit is echter wel belangrijk omdat het erfpachtdeel onderdeel is van het bepalen van de erfpachtschuld en het gewenst is dat externen zoals onze financiers dit zelf ook kunnen inzien. Gelet op deze gewenste transparantie gaan we over tot een technische opsplitsing van de reserve Vermogensopbouw in twee delen: een deel voor erfpacht en een deel voor overige activa. In het deel voor erfpacht worden de meerwaarde van afkoopsommen opgenomen en de meeropbrengsten erfpachtcanon. Het deel voor overige activa bevat de interne bijdragen voor investeringen, waaronder deelnemingen of leningen en de middelen die we sparen voor het verbeteren van de schuldpositie. Zodoende ontstaat de reserve Vermogensopbouw – deel erfpacht, met een bij de Begroting 2025 geraamde omvang per 1 januari 2025 van € 445,0 miljoen, en een bij deze Voorjaarsnota geraamde omvang per 31 december 2025 van € 545,2 miljoen. Daarnaast is er de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa, met een geraamde omvang per 1 januari 2025 van € 379,7 miljoen, en een geraamde omvang per 31 december 2025 van € 602,8 miljoen.

Het doel van deze twee reserves voor vermogensopbouw blijft hetzelfde, namelijk om bezit met eigen vermogen te financieren. Deze wijzigingen gaan in per 1 januari 2025. In bijlage 3 zijn de paspoorten van de systeemreserve Vermogensopbouw – deel erfpacht, de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa en de reserve Afkoopsommen erfpacht overstap bijgevoegd. 8. De reserve Financiering erfpachtgrond te hernoemen naar reserve Afkoopsommen erfpacht overstap. Omwille van de duidelijkheid passen we bij de begroting ook de naamgeving van de reserve Financiering erfpachtgrond aan. De middelen in deze reserve zijn ontvangen afkoopsommen waarbij de erfpachter heeft aangegeven aan het einde van het tijdvak over te stappen naar canonbetaling. Deze reserve noemen we daarom in het vervolg de reserve Afkoopsommen erfpacht overstap en is vanuit het BBV verplicht. Het aangepaste paspoort van de reserve Afkoopsommen erfpacht overstap is opgenomen in bijlage 3. 9. € 14,5 miljoen toe te voegen aan de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa ten behoeve van investeringen. Het gaat om de volgende posten:

a. Duurzame opvanglocaties<br>€ 12 miljoen hevelen we over uit de reserve Duurzame opvanglocaties zodat dit bedrag kan worden toegevoegd aan de investeringsruimte Maatschappelijke voorzieningen en geoormerkt wordt voor de incidentele aankoop opvanglocaties b. Woonwagens en standplaatsen<br>€ 2,5 miljoen wordt overgebracht uit de reserve Bouwstimulering en uit de AAV voor het mogelijk maken van investeringen in woonwagens en standplaatsen

6 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

10. Kennis te nemen van het toevoegen van al eerder toegezegde middelen van in totaal € 154,4 miljoen aan de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa voor het mogelijk maken van investeringen. Het gaat om de volgende posten:

a. Oostbrug<br>De middelen in de reserve Sprong over het IJ (€ 97,9 miljoen per 1/1/2025) brengen we over naar de reserve Vermogensopbouw – deel overige activa, als interne bijdrage voor de investering Oostbrug. b. Verduurzaming Maatschappelijke Voorzieningen<br>We hevelen € 50 miljoen uit de reserve Schaalsprong over, voor de interne bijdrage voor de investeringen voor verduurzaming MV die bij de Voorjaarsnota 2023 is bepaald. c. Verduurzaming wagenpark en laadinfrastructuur<br>€ 6,5 miljoen hevelen we over uit de reserve Coalitiemiddelen, voor de interne bijdrage voor verduurzaming wagenpark en laadinfrastructuur die in het coalitieakkoord is bepaald. 11. Het restant van € 5,0 miljoen uit de per 31 december 2024 opgeheven reserve Xaas over te hevelen naar de centrale stelpost Xaas om de uit 2024 doorgeschoven bestedingen te dekken. Bij de Begroting 2025 is besloten tot het opheffen van de reserve Xaas per 31 december 2024. In 2024 is sprake van onderbesteding van uitgaven voor digitaliserings- en ICT-projecten waardoor de stand van de bijbehorende Xaas-reserve per 31 december 2024 € 5,0 miljoen hoger is dan geraamd. Dit restant in de reserve brengen we over naar de centrale stelpost Xaas om de uit 2024 doorgeschoven bestedingen te dekken. 12. De reserve streeklaboratorium tot 2026 te verlengen. De reserve streeklaboratorium is een projectreserve met als opheffingsjaar 2025.

De reserve heeft als doel om vanuit de Gemeente Amsterdam een bijdrage te leveren aan vervolgonderzoek naar de effecten van de corona-epidemie en het voorbereiden van het Streeklaboratorium en de andere laboratoria in Amsterdam op een eventuele volgende gezondheidscrisis. Het is de verwachting dat in 2025 besluitvorming zal plaatsvinden over de toekomst van het Streeklaboratorium. Het voorstel is daarom om deze reserve te verlengen tot en met 2026. Het aangepaste paspoort van de reserve streeklaboratorium is opgenomen in bijlage 3. 13. De reserve Sociaal Werk tot 2030 te verlengen. Het opheffingsjaar van de huidige reserve is 2025. We zijn in gesprek met Pantar over een nieuwe meerjarenstrategie (2026-2030) waarin prestatieafspraken worden vastgesteld. Naar verwachting zullen de exploitatietekorten van Pantar zich ook de komende jaren voordoen. Het is daarom belangrijk om het paspoort reserve Sociaal Werk te verlengen om daarmee de tekorten (gedeeltelijk) mee op te vangen. De reserve wordt grotendeels aangevuld met rijksmiddelen bestemd voor beschut werk en Wet sociale werkvoorziening middelen. Het aangepaste paspoort van de reserve Sociaal Werk is opgenomen in bijlage 3.

7 Gegenereerd: v1.1

VN2025-008519 directie middelen en control

RAAD

14 De reserve Metropoolregio Amsterdam tot 2030 te verlengen Deze reserve zetten wij in voor de afwikkeling van de uitgaven van het Metropoolregio Amsterdam bureau. Die hebben een meerjarig karakter. De reserve bevat de middelen die de gemeente Amsterdam inbrengt. Daarnaast brengen deelnemende gemeentes en provincies middelen in. Verlenging is nodig om de uitgaven van meerjarige projecten te kunnen blijven afwikkelen. We verlengen de reserve tot en met 2030. Het aangepaste paspoort van de reserve Metropoolregio Amsterdam is opgenomen in bijlage 3. 15 De reserve Sportevenementen tot 2028 te verlengen. Als gevolg van een aangepaste evenementenkalender loopt de programmering van grootstedelijke evenementen, waar aan de Reserve sportevenementen budget voor onttrokken wordt, tot en met 2028. De verlenging past bij de coalitie ambitie om jaarlijks een toonaangevend (top)sportevenement te organiseren en zal onder andere ingezet worden voor de viering van 100 jaar Olympische stad in 2028. Het paspoort van de Reserve sportevenementen loopt eind 2025 af en uitputting loopt in tot in 2028 door. Het gaat om een budgetneutrale verlenging die te dekken is op basis van de stand ultimo 2024 van de betreffende reserve. Het aangepaste paspoort van de reserve Sportevenementen is opgenomen in bijlage 3. 16 De reserve Verevening onroerend goed tot 2030 te verlengen.

Voor het daadwerkelijk realiseren van de beoogde structurele transformatie uit de Aanpak Binnenstad, waarbij delen van de Binnenstad worden teruggewonnen via een transformatie van de Wallen en het afbreken van de parallelle economie zijn de komende 20 tot 30 jaar grote investeringen nodig van € 250 tot 300 miljoen. In 2021 is ten behoeve van deze transformatie een reserve ingesteld om de onrendabele top van aankopen door onze deelnemingen mogelijk te maken. Verlenging is nodig om de uitgaven te kunnen blijven afwikkelen. We verlengen de reserve tot en met 2030. Het aangepaste paspoort van de reserve Verevening onroerend goed is opgenomen in bijlage 3. 17 Een voorbereidingskrediet te verstrekken van € 5,2 miljoen voor de 2e fase van de voorbereiding van de Nieuwe Meervaart. Voor de nieuwe Meervaart is eerder een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 4,8 miljoen. Voor de 2e fase van de voorbereiding van de Nieuwe Meervaart is nu een krediet nodig van € 5,2 miljoen. De voorbereidingskosten hebben betrekking op de inzet van een architect, adviseurs op het gebied van theatertechniek, installaties en proceskosten. Dit krediet past binnen de gereserveerde investeringsruimte voor de Nieuwe Meervaart.

Participatie

8 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-008519 directie middelen en control

Niet van toepassing

Financiële onderbouwing

Overige toelichting

De financiële consequenties van de besluitvorming zijn verwerkt in de begroting. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties.

Geheimhouding

Niet van toepassing

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Ter Inzage

Registratienr.

Naam

AD2025-035197

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-035396

Bijlage 1 - Voorjaarsnota 2025.pdf (pdf)

AD2025-035397

Bijlage 3 - Paspoorten reserves.docx (msw12)

AD2025-035398

Bijlage 2 - Wijzigingen beginsaldo Begroting 2025.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie Middelen en Control: Ella Krommendijk, ella.krommendijk@amsterdam.nl, 06 – 3926 8596 Cora bakker, cora.bakker@amsterdam.nl, 06 – 29653647

9 Gegenereerd: v1.1