Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2025-009088 rve participatie

Voordracht voor de raadsvergadering van 09 juli 2025

Agendapunt

Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening (11) A51

Datum besluit

3 december 2024, College van B&W

Portefeuille

Onderwerp

Kennisnemen van de voortgang van de ondersteuning aan gedupeerden van het kinderopvangtoeslagschandaal De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Kennis te nemen van de raadsinformatiebrief over de voortgang van de ondersteuning aan gedupeerden van het kinderopvangtoeslagschandaal en afdoening van toezeggingen (TA2024000494) en (TA2024-000495) uit de commissievergadering van 24 april 2024, met als belangrijkste punten:

• De ontwikkelingen in de landelijke hersteloperatie en de gemeentelijke ondersteuning. 6.728 ouders hebben zich gemeld als potentieel gedupeerde en 10.315 Amsterdammers zijn kind van een erkend gedupeerde. De brede ondersteuning die de gemeente deze inwoners biedt, wordt bemoeilijkt door het trage verloop van de afhandeling van het herstel en compensatie door het rijk • Het leggen van meer regie bij de ouders, o.a. door de doorontwikkeling van de steungroepen • De ontwikkelingen binnen de Kindregeling, waaronder centrale coördinatie en het digitale informatiepunt. Hierbij horend de afdoening van de toezeggingen aan de leden Yemane en Koyuncu door een update te geven over het betrekken van het herstelhuis bij het bereik van kinderen (TA2024-000494) en het opzetten van een laagdrempelig informatiesysteem voor gedupeerden (TA2024-000495) • Een blik op de toekomst van de brede ondersteuning Wettelijke grondslag

• Reglement van Orde voor de raad van Amsterdam, artikel 79 lid 1: ieder lid van de raad dat in de vergadering aanwezig is, kan bij voorkeur 24 uur van tevoren maar uiterlijk tot het sluiten van de beraadslaging over een onderwerp een motie indienen welke op dat onderwerp betrekking heeft. • Reglement van Orde van de raad van Amsterdam, artikel 80 lid 1: een motie wordt binnen een termijn van dertien weken afgehandeld, tenzij in de motie een andere termijn staat of het college een ander voorstel doet en de raad daarmee instemt. De termijn begint op de dag na de vergadering waarin de motie is aangenomen. • Gemeentewet, artikel 169: het college van burgemeester en wethouders en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de Gemeenteraad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur (lid 1); zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (lid 2); zij geven de raad mondeling of schriftelijk de door een of meer leden gevraagde inlichtingen, tenzij het verstrekken ervan in strijd is met het openbaar belang (lid 3). • Rijks regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021. • De Wet Hersteloperatie

RAAD

VN2025-009088 rve participatie

Bestuurlijke achtergrond

• Het college heeft de raad op 24 april 2024 per brief geïnformeerd over de voortgang van de

Amsterdamse ondersteuning bij de hersteloperatie van het toeslagenschandaal. • Het college heeft de raad op 15 februari 2023 per brief geïnformeerd over de voortgang van de Amsterdamse ondersteuning bij de hersteloperatie van het toeslagenschandaal. • Het college heeft de raad op 2 november 2022 per brief geïnformeerd over de voortgang van de Amsterdamse ondersteuning bij de hersteloperatie van het toeslagenschandaal. • Het college heeft op 14 november 2023 besloten tot het verstrekken van vijf incidentele subsidies ter hoogte van een totale som van €609.137,90 voor het jaar 2023 aan vijf stichtingen die initiatieven ontplooien als steungroepen voor gedupeerde ouders in het toeslagenschandaal. • Het college heeft op 12 december 2023 besloten tot het verstrekken van vijf incidentele subsidies ter hoogte van een totale som van €1.857.402,32 voor het jaar 2024 aan vijf stichtingen die initiatieven ontplooien als steungroepen voor gedupeerde ouders in het toeslagenschandaal. • Het college heeft op 24 april 2024 besloten tot het verstrekken van vijf incidentele subsidies ter hoogte van een totale som van €908.971,00 voor het jaar 2024 aan drie stichtingen die initiatieven ontplooien als steungroepen voor gedupeerde jongeren in het toeslagenschandaal.

• Het college heeft op 24 april 2024 besloten tot het verstrekken van een incidentele subsidies ter hoogte van €8.050.014,00 aan Stichting Maatwerkbudgetten Toeslagen Amsterdam voor de periode van 1 juli 2024 tot en met 31 december 2024 voor de uitvoering van het maatwerkbudget voor gedupeerden van het kinderopvangtoeslagschandaal Onderbouwing besluit

Met deze raadsbrief informeert het college de raad over de voortgang van de ondersteuning aan gedupeerden van het kinderopvangtoeslagschandaal, met als belangrijkste punten:

1. De ontwikkelingen in de landelijke hersteloperatie en de gemeentelijke ondersteuning; 2. Het leggen van meer regie bij de ouders, o.a. door de doorontwikkeling van de

steungroepen; 3. De ontwikkelingen binnen de Kindregeling, zoals het toewerken naar centrale coördinatie van goed geëquipeerde hulpverleners; het opzetten van een digitaal informatiepunt; het inzetten van ervaringsdeskundigheid; en het faciliteren van lotgenotencontact. Hierbij ook de afdoening van de toezeggingen aan de raadsleden Yemane en Koyuncu; 4. Een blik op de toekomst van de brede ondersteuning. 1) De ontwikkelingen in de landelijke hersteloperatie en de gemeentelijke ondersteuning Cijfers en doelgroepen Vanaf de start van de hersteloperatie eind 2020 tot en met september 2024 hebben zich landelijk ruim 69 duizend ouders aangemeld bij het aanmeldloket van Uitvoering Herstel Toeslagen (UHT). Van hen zijn 6.728 woonachtig in Amsterdam. Daarnaast zijn 10.315 Amsterdammers kind van erkend gedupeerde ouders. Op dit moment komen voor brede ondersteuning in aanmerking: als gedupeerde aangemelde ouders, (pleeg)kinderen die in aanmerking komen voor de kindregeling, extoeslagpartners aan wie het bedrag van € 10.000 is toegekend, en nabestaanden van gedupeerde ouders. Brede ondersteuning wordt ook verleend ten behoeve van het gezin van bovengenoemde personen en ten behoeve van het thuiswonende (pleeg)kind ouder dan 18 jaar van genoemde personen of van hun partner.

RAAD

VN2025-009088 rve participatie

Perspectief op afronding op korte termijn ontbreekt De afhandeling van de hersteloperatie door het Rijk duurt nog steeds erg lang. Landelijk gezien is voor 74 procent van de ouders de integrale beoordeling afgerond. Veel ouders melden zich daarna met aanvullende geleden schade bij de Commissie Werkelijke Schade, (Gelijk)Waardig Herstel of bij één van de andere aanvullende schaderoutes. Hiervoor zijn opnieuw lange wachttijden die snel oplopen naarmate meer ouders de integrale beoordeling hebben afgerond. Ook gaan veel ouders na beoordeling van één van deze instanties in bezwaar of beroep. Om deze groeiende wachtrij aan bezwaren in te perken, is in september 2024 begonnen met de onconventionele maatregel van het aanbieden van schikkingsvoorstellen ter hoogte van €5000 aan ouders die in bezwaar zijn gegaan tegen de uitkomst van hun integrale beoordeling. Ontwikkelingen in uitgaven maatwerkbudget Rechthebbenden op brede ondersteuning kunnen een beroep doen op materiële ondersteuning mits deze aanvraag ondersteunend is aan het behalen van één van de levensdoelen die zijn opgenomen in het plan van aanpak. Cumulatief is er tot en met september 2024 ruim €21 miljoen uitgegeven middels het maatwerkbudget, waarvan ruim €14 miljoen in de afgelopen 12 maanden. Bovenstaande uitgaven zijn verdeeld over 2.088 huishoudens met een gemiddeld bedrag van €10.112 per huishouden.

De toename in uitgaven in het afgelopen jaar komt vanwege een toename van het aantal huishoudens dat gebruik maakt van de materiële ondersteuning, namelijk een toename van 75% in het laatste jaar (1.193 huishoudens in najaar 2023; 2.088 huishoudens in najaar 2024). Ook is het gemiddelde uitgekeerde bedrag per huishouden in het laatste jaar gestegen met 50% (€6.725 in najaar 2023; €10.112 in najaar 2024). Alle uitgaven via het maatwerkbudget worden bekostigd door het Rijk. 2) Het leggen van meer regie bij de ouders, o.a. door de doorontwikkeling van de steungroepen Een van de ontwikkelingen om meer regie bij de ouders te krijgen, is de doorontwikkeling van de steungroepen in Amsterdam. In 2023 hebben de eerste 5 steungroepen voor en door gedupeerde ouders financiering ontvangen van het college. In de eerste helft van 2024 is dit uitgebreid met 3 nieuwe steungroepen die zich inzetten voor kinderen van erkend gedupeerde ouders. In het najaar van 2024 hebben nog eens vijf nieuwe stichtingen subsidies ontvangen en twee bestaande stichtingen hebben extra geld gekregen voor de ontwikkeling van nieuwe initiatieven. Het huidige aantal steungroepen in Amsterdam komt daarmee op 14. De inhoud van de initiatieven wordt door de gemeente vrijgelaten. Waar het echter gaat om de financiële kant zet de gemeente zich ervoor in dat alle steungroepen weten wat wel en niet mogelijk is.

Tevens wordt ter aanvulling op het algemene kader van het rijk en het Algemene Subsidiekader Amsterdam, die nu gebruikt worden voor de beoordeling van de subsidies aan de steungroepen en Stichting Maatwerkbudgetten Toeslagen Amsterdam, een op de situatie van de steungroepen gericht specifiek subsidiekader uitgewerkt. Hierin zullen de taken, context en de vereisten en verwachtingen behorende bij de subsidies worden uitgewerkt. Tevens zal dit specifieke kader toetsingsgronden voor nieuwe aanvragen bevatten. Dit kader verkleint de risico’s voor de gemeente en bestendigt de steungroepen waaraan subsidies zijn verleend. Een specifieke subsidieregeling stelt de gemeente in staat om aanvullende (verantwoordings)eisen te stellen aan een subsidieaanvraag. Hierdoor heeft de gemeente meer mogelijkheden om een subsidieaanvraag af te wijzen, bijvoorbeeld als er al soortgelijke initiatieven gesubsidieerd worden of nadere eisen aan het bereik van de doelgroep worden gesteld. Streven is dat dit kader eind eerste kwartaal 2025 gereed zal zijn. In de beoordeling van de nieuwste initiatieven die vanaf het najaar 2024 gesubsidieerd worden, wordt al rekening gehouden met deze nieuwe uitgangspunten. Dit zal ook zo gecommuniceerd worden naar de initiatiefnemers. Ten slotte is het goed om te vermelden dat verschillende initiatieven de beoordeling van een interne commissie niet hebben doorstaan.

Deze initiatieven

3 Gegenereerd: v1.3

RAAD

VN2025-009088 rve participatie

maken geen onderdeel uit van de huidige voorstellen. De subsidies aan de steungroepen zijn beoordeeld op de volgende gronden:

• Het blijven werken vanuit vertrouwen maar tegelijk vanuit zakelijkheid. Het gaat immers om

dienstverlening aan gedupeerde ouders die aan kwaliteitseisen moet voldoen, waarbij we toetsen op samenwerking met betrokken instanties, de inzet van (ervarings)deskundigheid en doorgeleiding van gedupeerden richting buurtteams. • Realistische sturing op begroting. Past de begroting bij de omvang van het initiatief? Bevat de begroting posten die als ‘dubbel’ kunnen worden aangemerkt en worden onnodige kosten opgevoerd? Zo ja, extra gesprek om bevindingen terug te geven aan initiatiefnemers. Bij onervaren initiatiefnemers/ ondernemers: is extra begeleiding in ondernemerschap en financiën voor directie meegenomen in de begroting? Zijn kosten voor accountancy opgenomen? Maakt initiatiefnemer in het plan duidelijk voor wie zij zich inzetten ouders/ kinderen of allebei? • Het voeren van een ‘Nee,-tenzij…beleid’, waarbij er enkel ‘ja’ gezegd wordt indien nieuwe steungroepen op één van de volgende factoren onderscheidend zijn van het bestaande aanbod: thematiek, geografische spreiding en/of doelgroep. De 6 steungroepen die voor de zomer een inhoudelijke go hebben gehad zijn alsnog besproken en dit heeft ertoe geleid dat de plannen nader zijn aangescherpt voor 2024.

3) De ontwikkelingen binnen de Kindregeling en afdoening toezeggingen aan de leden Yemane en Koyuncu Bij de bespreking van de vorige voortgangsbrief op 24 april 2024 zijn in de raadscommissie aan de leden Yemane en Koyuncu toezeggingen gedaan om updates te geven over het betrekken van het herstelhuis bij het bereik van kinderen (TA2024-000494) en het opzetten van een laagdrempelig informatiesysteem voor gedupeerden (TA2024-000495). In het kort is sinds april 2024 het centraal gecoördineerde Team Kindregeling Hersteloperatie gestart, waarna verschillende acties zijn ingezet om jongeren te bereiken. Dit is nodig omdat wij als gemeente niet weten wie de kinderen zijn, deze informatie is slechts bekend bij het UHT, maar wordt niet gecommuniceerd richting gemeenten. Het college probeert daarom op meerdere manieren gedupeerde jongeren proactief te bereiken. Dit gebeurt o.a. via het herstelhuis in Zuidoost, maar ook via de andere steungroepen op andere manieren zoals het versturen van een flyer, het organiseren van theatervoorstellingen en er zijn plannen om lotgenotencontact verder op te zetten. Het college is het afgelopen jaar ook druk doende geweest met het opzetten van een digitaal informatiepunt. Sinds 16 september 2024 is het in werking en fungeert het als eenduidige informatiebron voor kinderen van erkend gedupeerden.

Het is te vinden op website: www.amsterdam.nl/kindregeling. 4) Een blik op de toekomst van de brede ondersteuning. De materiële component van de ondersteuning stelt hulpverleners voor dilemma’s. Om hulpverleners meer handvatten te bieden bij het beoordelen van materiële aanvragen, heeft het college in de zomer van 2023 een uitvoeringskader opgesteld en in 2024 overleg gevoerd met het Rijk en de VNG over een herziening van de in 2020 gemaakte afspraken omtrent de brede ondersteuning. Daarop heeft de VNG verkend wat mogelijke toekomstscenario’s voor de brede ondersteuning zijn. Amsterdam heeft met een aantal andere gemeenten aan dit proces deelgenomen. Dat heeft geleid tot een aantal voorstellen die zijn meegenomen in een wetsvoorstel dat al in behandeling was bij de Tweede Kamer en dat naar verwachting begin 2025 in werking zal treden. Een van die wijzigingen betreft het een aantal termijnen die binnen de brede ondersteuning gaan gelden, zie onderstaande tabel. Onderdeel

Termijn

4 Gegenereerd: v1.3

RAAD

VN2025-009088 rve participatie

Aanmelding Eerste gesprek Plan van aanpak Materiële ondersteuningsbeslissingen Einde brede ondersteuning

Binnen redelijke termijn na aanmelding Max. 8 weken na eerste gesprek Max. 6 maanden na eerste gesprek Max. 2 jaar na eerste gesprek, maar mogelijk eerder

Met deze termijnen komt er dus een einddatum in zicht voor individuele bredeondersteuningstrajecten. Er is vooralsnog geen generieke einddatum voor de brede ondersteuning. De komende tijd wordt de uitvoering voorbereid op deze nieuwe termijnen en worden de risico’s van het niet halen van de termijnen ingeschat, bv. doordat de wachttijden langer zijn dan de geldende termijnen. Ook wordt de komende periode op landelijk niveau onderzocht of er mogelijkheden zijn om gespecialiseerde expertise te ontwikkelen en hulpverlening te organiseren op het gebied van psychosociale hulpverlening en traumaverwerking voor gedupeerde ouders en hun kinderen. Participatie

Financiële onderbouwing

N.v.t. Geheimhouding

N.v.t. Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-037769

Bijlage 1 Overzicht steungroepen.pdf (pdf)

AD2025-037770

Bijlage 2 18e VGR 2024.pdf (pdf)

AD2025-037771

Bijlage 0 Raadsinformatiebrief voortgang KOT ondertekend.pdf (pdf)

AD2025-037772

Gemeenteraad (1) Voordracht (pdf)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

WPI, Sanne Berends, 0648504177, s.berends@amsterdam.nl

5 Gegenereerd: v1.3