Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

Voordracht voor de raadsvergadering van 09 juli 2025

Agendapunt

Ruimtelijke Ordening (23) A15

Datum besluit

College van B en W 27 mei 2025

Portefeuille

Onderwerp

Afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van woonwagenlocatie Ringvaartdijk De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van en te betrekken bij de voorliggende besluitvorming: a. Het negatieve advies van de Technische Advies Commissie Hoofdgroenstructuur (TAC);

b. De compenserende ecologische maatregelen die het college neemt.

2. Afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van de

woonwagenlocatie Ringvaartdijk met in achtneming van de adviezen, ecologische maatregelen en de urgentie voor het realiseren van nieuwe standplaatsen.

Wettelijke grondslag

Artikel 108 Gemeentewet. 1. De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. 2. Regeling en bestuur kunnen van het gemeentebestuur worden gevorderd bij of krachtens een andere dan deze wet ter verzekering van de uitvoering daarvan, met dien verstande dat het geven van aanwijzingen aan het gemeentebestuur en het aan het gemeentebestuur opleggen of in zijn plaats vaststellen van beslissingen, slechts kan geschieden indien de bevoegdheid daartoe bij de wet of krachtens de wet bij provinciale verordening is toegekend. 3. Onverminderd het bepaalde in de artikelen 110, vijfde lid, 119, vierde lid en 120, tweede lid, worden de kosten, verbonden aan de uitvoering van het tweede lid, voor zover zij ten laste van de betrokken gemeenten blijven, door het Rijk aan hen vergoed. Artikel 147 Gemeentewet. 1. Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend. 2. De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. 3. De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, tweede lid, berusten bij het college, voor zover deze niet bij of krachtens de wet aan de raad of de burgemeester zijn toegekend. Bestuurlijke achtergrond

De gemeenteraad heeft op 20 september 2023 het beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 vastgesteld. Een belangrijk onderdeel in dit beleidskader is de behoefte aan nieuwe standplaatsen voor Amsterdamse woonwagenbewoners die al decennia in Amsterdam wonen, maar lang (meer dan 15 jaar) moeten wachten op een standplaats. Ook voor deze Amsterdammers moet er plek zijn

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

om in Amsterdam te wonen en gezien hun, via het Europese recht erkende, culturele identiteit dienen ze door de gemeente te worden gefaciliteerd om in familieverband te kunnen leven. Gebaseerd op een behoeftenonderzoek is in het beleidskader de realisatieopgave vastgesteld op 86 nieuwe standplaatsen voor 2035. Op de korte termijn (2026) is er een opgave om 15 plekken te realiseren. Gezien de schaarse ruimte in Amsterdam is dit een complexe opgave. Daarom is in het beleidskader voor de korte termijn vooral uitgegaan van het realiseren van nieuwe standplaatsen op, of aanpalend aan, de bestaande woonwagenlocaties. Uit een eerste scan over alle woonwagenlocaties in de gemeente Amsterdam kwamen zes locaties naar voren waarbij een uitbreiding ruimtelijk haalbaar leek. Later volgde een zevende locatie in Weesp. Per locatie is vervolgens een startnotitie opgesteld waarin globaal is weergegeven op welke wijze uitbreiding van het aantal woonwagenplaatsen mogelijk zou kunnen zijn. Deze startnotities zijn aan de gemeenteraad voorgelegd bij de vaststelling van het beleidskader in september 2023. Met deze startnotities werd begonnen aan verder haalbaarheidsonderzoek om deze locaties uit te breiden. Eén van deze locaties is woonwagenlocatie Ringvaartdijk, waarbij uitbreiding met zes standplaatsen mogelijk is.

Uit de haalbaarheidsonderzoeken zijn, naast de strijdigheid met de hoofdgroenstructuur, geen belemmeringen gebleken zoals is beschreven in het in de bijlagen bijgevoegd projectbesluit. Bij de vaststelling van het beleidskader heeft de gemeenteraad motie 520 (van Renssen/GL) aangenomen waarmee het college wordt verzocht om breder te zoeken naar nieuwe standplaatsen. Motivering hierbij is om waar mogelijk terughoudend te zijn met het bouwen in groen en juist naar reeds verharde plekken te kijken. Mede op basis van deze motie maakt het college een inventarisatie van mogelijke plekken, welke naar verwachting in Q3 2025 met de raad kan worden gedeeld. Onderbouwing besluit

Ad 1a. Kennis te nemen van het negatieve advies van de TAC. Een deel van de nieuwe standplaatsen betreedt de Hoofdgroenstructuur. De Technische Adviescommissie adviseert daarom negatief op het plan. Er is echter een duidelijke bestuurlijke opdracht om op de korte termijn 15 standplaatsen te realiseren waar, door op deze locatie uit te breiden, invulling aan wordt gegeven. Daarom wordt gevraagd, gehoord hebbende het negatieve advies van de TAC, in te stemmen met het voornemen om te bouwen in de Hoofdgroenstructuur en om het uitbreidingsplan voor te leggen aan B&W en vervolgens ter instemming voor te leggen aan de gemeenteraad. De belangrijkste punten uit het negatieve advies van de TAC zijn: 1. De urgentie en omvang van de zoektocht naar extra woonwagenstandplaatsen is voor de TAC duidelijk. Ook geeft de TAC vanuit ruimtelijk oogpunt de voorkeur aan het uitbreiden van bestaande woonwagenlocaties boven realisatie van nieuwe locaties in het groen. Het voorliggende uitbreidingsplan valt echter gedeeltelijk binnen HGS-groentype ‘corridor’ en is belangrijk voor de grootstedelijke groene context en als verbindingsgebied voor dieren. Hier zijn geen woonfuncties inpasbaar en dus ook geen woonwagenstandplaatsen. Dat een groot deel van de te bebouwen corridor al verhard is doet daar niks aan af.

Het college zich is van dit dilemma bewust en legt het projectbesluit daarom ter instemming voor aan de raad. 2. De veronderstelling dat voorliggend plan een verbetering is ten opzichte van de huidige ‘verloederde’ staat van de corridor onderschrijft de TAC niet. Sterker nog: de TAC beschouwt dit als de omgekeerde wereld. De hier ontstane situatie is mede debet aan het op dit moment niet volwaardig in gebruik zijn van Sportpark Sloten-Oost. De inschatting dat er minder auto 2 Gegenereerd: v1.32

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

parkeerplekken noodzakelijk zijn bij toekomstig optimaal gebruik van het sportpark, biedt kansen om de corridorfunctie van de Hoofdgroenstructuur hier te versterken. Opvulling met vier standplaatsen voor woonwagens draagt daar, volgens de TAC, in ieder geval niet aan bij. De keuze voor kleinere standplaatsen en woonwagens is op zich een verbetering ten opzichte van het eerder voorgelegde planvoorstel. Desondanks zorgt het nog steeds voor een onaanvaardbare fysieke aantasting van de corridorfunctie. Dit aangezien de breedte ervan op de beoogde locatie al zeer minimaal is en eerder behoefte heeft aan verbreding. Het college kiest ervoor om kleinere standplaatsen te realiseren zodat deze inpasbaar zijn met een minimaal mogelijke inbreuk op het groen en de corridorfunctie. Hierbij is een afweging gemaakt tussen de minimale eisen voor de standplaats vanuit de cultuur van de woonwagenbewoners en de fysieke inpasbaarheid met het oog op de Hoofdgroenstructuur. 3. De veronderstelling dat de herinrichting van de locatie de groenfuncties meer tot een geheel kan maken, waardoor de ecologische waarde toeneemt, wordt door de TAC betwijfeld. De kans is groot dat bij plaatsing van woonwagens in de corridor, het groen gebruikt gaat worden als plek om fietsen en spullen te stallen of om er te zitten met tuinstoelen et cetera.

Hoe voorkom je dat dit gebeurt? De corridor heeft baat bij zo veel mogelijk rust en ruimte. De standplaatsen worden met een schutting duidelijk afgescheiden van het omliggende groen, zoals gebruikelijk is. Op de standplaatsen is voldoende ruimte om spullen te stallen en fietsen te parkeren. 4. Om de corridor beter te laten functioneren onderschrijft de TAC de geopperde ecologische maatregelen waarmee de bestaande omgeving wordt vergroend. Maar deze zijn geen vrijbrief om de standplaatsen in de Hoofdgroenstructuur toe te staan. In afstemming met de stadsecoloog worden in Ad. 3 ecologische maatregelen beschreven om de kwaliteit van het groen te verbeteren. Dat deze geen vrijbrief zijn voor bebouwing van de Hoofdgroenstructuur is duidelijk. Daarom wordt het voorstel om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur voorgelegd aan de raad zodat er een gedragen afweging kan worden gemaakt. 5. De TAC sluit af door te benadrukken dat de opgave voor extra woonruimte vraagt om een oplossing buiten de Hoofdgroenstructuur en met grotere dichtheden. En denkt hierbij aan uitvoering van standplaatsen in meerdere verdiepingen en verdere inperking van de perceelgrootte en het gebruik van parkeerplaatsen. Dat de schaarse ruimte in Amsterdam reden is om na te denken over verdichtingsmogelijkheden herkent het college.

De nieuwe standplaatsen zijn daarom al kleiner dan gebruikelijk, maar binnen de grenzen die in het beleidskader Standplaatsen en woonwagens 2023 worden gesteld. De WWBA heeft in haar advies benoemd dat de standplaatsen smaller zijn dan gebruikelijk waardoor er alleen smalle woonwagens op kunnen worden geplaatst. Een verdere inperking van de perceelgrenzen zou ook een inperking zijn van de mogelijkheid van woonwagenbewoners om op de manier te wonen die hun cultuur in stand houdt. Het volledige advies van de TAC is te lezen in de bijlage. Ad 1b. Kennis te nemen van de ecologische maatregelen. Na het advies van de TAC is opnieuw onderzoek gedaan naar de mogelijke ecologische maatregelen om zo goed mogelijk opvolging te geven aan hun aandachtspunten. Op basis van advies van de stadsecoloog treft het college de volgende ecologische maatregelen: Deze ecologische maatregelen bestaan uit:

3 Gegenereerd: v1.32

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

1. Het aanbrengen van een levende muur tussen de bijgeplaatste woonwagens en groenstrook

over de gehele lengte en minimaal 3 meter beginnend en eindigend van eerste en laatste woonwagen. De muur bestaat uit een stapeling van houtstammen en steenelementen. Hierbij als voorbeeld een soortgelijke structuur op het voormalige Floriade terrein in Almere. Het element heeft een minimale breedte van 1 meter en minimale hoogte zo hoog als de bij te plaatsen woonwagens. 2. De nieuwe en bestaande openbare verlichting op en rond het woonwagenkamp wordt aangepast op een wijze dat het verstorende effect van verlichting op de omringende fauna geminimaliseerd wordt en de functionaliteit en (beleefde)veiligheid voor de mens in stand blijft. Dit geldt ook voor de verlichting die aanwezig is langs de weg met woonboten. Het verwijderen van onnodige openbare verlichting hoort op beide locaties ook tot de maatregelen. Voor het realiseren van de maatregelen is ruimte ingepast in de begroting van de uitbreiding. Er zijn geen aanvullende middelen uit andere budgetten voor nodig. Ad 2. In te stemmen met het afwijken van de Hoofdgroenstructuur ten behoeve van het uitbreiden van de woonwagenlocatie Ringvaartdijk met in achtneming van de adviezen, compenserende maatregelen en de urgentie voor het realiseren van nieuwe standplaatsen. De urgentie om nieuwe standplaatsen te realiseren in een stad waar ruimte schaars is, vraagt om scherpe belangenafwegingen en keuzes.

De uitbreiding met 6 standplaatsen aan de Ringvaartdijk is een eerste stap op de korte termijn 15 standplaatsen te realiseren De uitbreiding is trendbreuk met het verleden waarin de gemeente Amsterdam geen nieuwe standplaatsen heeft weten te realiseren, ondanks de grote behoefte die zich vertaalt in een lange wachttijd voor woonwagenbewoners. Er zijn voor het uitbreidingsplan verschillende adviezen ingewonnen: Het DB van Nieuw-West ziet de noodzaak van B&W om ook voor deze doelgroep in Amsterdam het aantal standplaatsen uit te breiden en adviseert daarom niet negatief. Wel wil het stadsdeel aan B&W meegeven dat het in verhouding al veel standplaatsen en woonwagenlocaties huisvest en dat ook in andere delen van de stad naar de huisvesting van deze doelgroep moet worden gekeken. De belangenvereniging Woonwagenbelangen Amsterdam adviseert positief met – samengevat - de volgende toelichting:

• De uitbreiding draagt bij aan het faciliteren van het leven in familieverband omdat hiermee

extra standplaatsen worden gecreëerd om de vraag vanuit de families die er nu al woont te faciliteren. • De realisatie van deze standplaatsen voorkomt dat de inwonende meerderjarige kinderen van de bestaande families (starters) zich noodgedwongen elders buiten familieverband moet gaan vestigen (in stenen woningen). De stadsecoloog adviseert, met inachtneming van de maatregelen, positief op de uitbreiding en voorziet een mogelijke kwalitatieve verbetering van het groen. Naast deze adviezen zijn onderstaande politiek-bestuurlijke en juridische overwegingen meegenomen bij het advies om af te wijken van de Hoofdgroenstructuur. Nationale grondrechtelijke urgentie voor uitbreiding Nederlandse gemeenten – waaronder Amsterdam – hebben een inspanningsverplichting om de woonbehoefte van de woonwagengemeenschap te faciliteren. Als er niet aan de inspanningsverplichting wordt voldaan is er een risico terecht te worden gewezen door de rechtspraak. 4 Gegenereerd: v1.32

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

Bestuursopdracht uitbreiding bestaande locaties voor haalbaarheid op korte termijn Zoals toegelicht in het beleidskader wordt naar nieuwe standplaatsen gezocht op bestaande locaties en nieuwe locaties. Echter is het zoeken naar nieuwe locaties een proces van een langere adem vanwege de schaarse ruimte in de stad en de daarbij concurrerende ruimteclaims. Er zijn tot op heden dan ook nog geen nieuwe locaties naar voren gekomen. Om op de afgesproken korte termijn nieuwe standplaatsen te kunnen realiseren is het essentieel om bestaande woonwagenlocaties waar mogelijk uit te breiden. Daarbij wordt, waar dat kan, terughoudend omgegaan met locaties in het groen en in de Hoofdgroenstructuur. Desondanks is de uitbreiding aan de Ringvaartdijk niet op een andere manier inpasbaar, zoals de startnotitie, de haalbaarheidsonderzoeken en participatie hebben uitgewezen. Elke locatie moet benut worden om de bestuursopdracht te halen Waar mogelijk wordt terughoudend omgegaan met locaties in het groen. Maar, de uitbreiding is zo ingepast dat de nieuwe standplaatsen geen onoverkomelijk negatieve consequenties hebben voor de functie van het groen gezien de huidige slechte staat van de corridor en de ecologische maatregelen die de kwaliteit van het groen zullen verbeteren. Uit de quickscan ecologie blijkt ook dat als die opgevolgd worden er geen verstoring valt te verwachten.

Het groen dat wordt betreden is een grasstrook variërend van 80 centimeter tot 150 centimeter breed over een lengte van circa 80 meter. Tegenover de gevolgen van de uitbreiding voor het groen staat een grote opbrengst aan standplaatsen. Zonder het uitbreiden van deze locatie gaan de eerste 15 standplaatsen niet meer op korte termijn haalbaar worden. Participatie

Het uitbreidingsplan is toegelicht en besproken met de bewoners en omwonenden van de woonwagenlocatie. Ook heeft belangenvereniging Woonwagenbelangen Amsterdam (WWBA positief geadviseerd over de uitbreiding. De bedoeling van het participatietraject was om belanghebbenden te informeren en – waar mogelijk – aandachtspunten mee te nemen in het plan. De planvorming en participatie liep al voor inwerktreding van de nieuwe participatieverordening. Om alsnog voor alle soortgelijke uitbreidingsplannen de participatieaanpak volgens de nieuwe participatieverordening te verantwoorden is op 14 november 2024 een overkoepelend participatieplan voor de uitbreiding van woonwagenlocaties door de wethouder Volkshuisvesting akkoord bevonden. Het dagelijks bestuur Nieuw-West is bij de vaststelling van de startnotitie om advies gevraagd. Op 17 maart 2025 is in de staf van de portefeuillehouder volkshuisvesting van het dagelijks bestuur nogmaals om advies gevraagd. Dat advies is als bijlage toegevoegd bij deze collegevoordracht. Financiële onderbouwing

Investeringsvoorstel Basisgegevens investering Investeringssom

€780000

Rentepercentage

0.7%

Afschrijvingstermijn (jaar)

25

Kapitaallasten

€21060

Aanvang kapitaallasten

0

MIP nummer

MP1000954

5 Gegenereerd: v1.32

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T + 1

Jaar T + 2

Jaar T + 3

Huurinkomsten Woonwagen

S

€25920

€25920

€25920

€25920

Huurinkomsten Standplaats

S

€7680

€7680

€7680

€7680

€33600

€33600

€33600

Totaal

€33600 I=Incidenteel S=Structureel

LASTEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T + 1

Jaar T + 2

Jaar T + 3

Kapitaallasten

S

€21060

€21060

€21060

€21060

Onderhoudskosten Woonwagen

S

€3600

€3600

€3600

€3600

Onderhoudskosten standplaatsen

S

€740

€740

€740

€740

€25400

€25400

€25400

€25400

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt? Ja Overige toelichting

De kosten van de uitbreiding zijn gedekt binnen het investeringskrediet. Conclusie De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

Niet van toepassing Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-023127

Voordracht (pdf)

AD2025-033922

Advies WWBA uitbreiding standplaatsen Ringvaartdijk.pdf (pdf)

AD2025-033923

Participatieplan voor de uitbreiding van woonwagenlocaties.docx (msw12)

AD2025-033924

Projectbesluit Ringvaartdijk.docx (msw12)

6 Gegenereerd: v1.32

RAAD

VN2025-005698 rve wonen

AD2025-033925

TAC advies Ringvaartdijk - uitbreiding woonwagenlocatie.pdf (pdf)

AD2025-033926

Verslag bewonersoverleggen uitbreiding Ringvaartdijk.docx (msw12)

AD2025-033927

Verslag bijeenkomst voor omwonenden en bewoners 4-92024.docx (msw12)

AD2025-035019

Advies Stadsdeel Nieuw-West (1).docx (msw12)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Directie Wonen Rutger Krabbendam, r.krabbendam@amsterdam.nl, 06 1021 4222

7 Gegenereerd: v1.32