Gemeenteraad Voordracht
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
Portefeuille
Onderwijs Coördinatie Maatschappelijke Voorzieningen (13)
Agendapunt
16
Datum besluit
30-01-2024, college B&W Onderwerp
Instemmen met de vestiging van OBA Next Zuidoost in de K-buurt en daarmee afwijken van een basisuitgangspunt uit de Omgevingsvisie De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. 2. 3. 4.
In te stemmen met de vestiging van OBA Next in de K-buurt in stadsdeel Zuidoost; In te stemmen dat met de keuze voor de K-buurt/Kraaiennest wordt afgeweken van een basisuitgangspunt uit de Omgevingsvisie en kennis te nemen van de genoemde aandachtspunten hierbij; Kennis te nemen van de adviezen van de Stadsdeelcommissie en het Dagelijks Bestuur van Zuidoost om OBA Next te realiseren in de K-buurt; Kennis te nemen van het vervolgproces.
Wettelijke grondslag
Artikel 147 Gemeentewet Bestuurlijke achtergrond
In juni 2022 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het coalitieakkoord waarin is opgenomen dat de OBA Next niet naar de Zuidas, maar naar Zuidoost gaat. In november 2022 is het kredietbesluit OBA Next Zuidas van 21-4-2021 ingetrokken en is door de gemeenteraad een voorbereidingskrediet van 1,5 miljoen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van OBA Next in Zuidoost. In de Voorjaarsnota 2023 is OBA Next opgenomen als ‘special’ binnen het portfolio van maatschappelijke investeringen. Hiervoor is €36,5 miljoen gereserveerd. In november 2023 heeft het college van B&W aan stadsdeel Zuidoost gevraagd een voorkeur uit te spreken voor één van de twee voorliggende locaties: Anton de Komplein of K-buurt. Onderbouwing besluit
Ad 1 Voorgesteld wordt het advies van stadsdeel Zuidoost over te nemen en te kiezen voor realisatie van de OBA Next in de K-buurt. Net als het stadsdeel ziet het college kansen om de OBA Next in de K-buurt van onderaf vorm te geven met een grote betrokkenheid van de actieve community in de K-buurt. De functie kan als vliegwiel dienen voor andere functies in de toekomst. OBA Next zal in de K-buurt meer dan alleen een bibliotheek zijn. Juist deze buurt biedt kans voor aanvullende diensten op het gebied van scholing, digitalisering en culturele programmering. Door ligging naast metrostation Kraaiennest is de locatie goed bereikbaar uit de gehele stad. Daardoor kan het niet alleen meerwaarde hebben voor de K-buurt, maar voor heel Zuidoost en voor de hele stad. De OBA zelf heeft ook een voorkeur uitgesproken voor deze locatie. Zij willen een bibliotheek van de toekomst ontwikkelen gericht op de generaties van de toekomst. Voor kinderen, jongeren en jongvolwassen waarbij hun behoeften, verbeeldingskracht en creativiteit centraal staan. Een bibliotheek die hen in staat stelt om te leren, ontwikkelen en geïnspireerd te raken op een manier die
Gegenereerd: v1.6.1.16
1
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
bij hen past, rond thema’s die hen raakt. OBA is van mening dat deze ambitie het meest kansrijk is in de K-buurt, omdat ze daar de voedingsbodem zien waar ze naar op zoek zijn. Ze kiezen hiermee voor de locatie met een stoere en iconische uitstraling met aantrekkingskracht voor jongeren. Een plek die mede door OBA Next, maar vooral door de betrokkenheid en inzet van de jongeren zelf, een ‘place to go’ kan worden. OBA denkt dat OBA Next, gelegen aan de metrohalte en gedragen door zijn omgeving een nieuwe en spannende stedelijke hotspot kan worden. De uitgesproken voorkeur van OBA voor deze locatie geeft het vertrouwen dat er een functie kan ontstaan die nieuw en innovatief is en voor de gehele stad van groot belang zal blijken te zijn. Het enthousiasme waarmee de buurt hiervoor geijverd heeft en de energie die dat met zich meebrengt draagt zeker bij aan een goed resultaat. Het college onderschrijft bovenstaande en deelt daarmee met oordeel van het stadsdeel en de OBA dat de keuze voor de locatie in de K-buurt de juiste is. Deze buurt verdient een dergelijke investering en het college is van mening dat dit bij uitstek een goed voorbeeld is van ongelijk investeren voor gelijke kansen. Juist in deze buurt kan het de bewoners kansen bieden die het hard nodig heeft.
Stadsdeel Zuidoost vraagt met recht aandacht voor investeringen in andere sociaalmaatschappelijke en culturele functies. De komst van OBA Next komt daar niet voor in de plaats, maar zal het toekomstige aanbod van andere functies versterken. Eind 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Strategisch Huisvestingsplannen voor Kunst en Cultuur 2023 – 2027, het Strategisch Plan Jeugd, Zorg en Basisvoorzieningen, het Strategisch Plan Sporten en Bewegen en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024 – 2027. Het investeren in bestaande en realiseren van extra maatschappelijke voorzieningen in Zuidoost maakt hier expliciet onderdeel van uit. Bij vaststelling van de Voorjaarsnota 2023 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het op termijn vrijmaken van € 50 miljoen. Dit geld wordt, in een nader te bepalen verhouding, onder andere geïnvesteerd in een extra podiumfunctie in Zuidoost (theaterzaal, repetitieruimtes) en mogelijke renovatie van het Bijlmer Parktheater. Bij de voorjaarsnota 2024 zal een voorstel voor de besteding op hoofdlijnen aan het college worden voorgelegd. In de Voorjaarsnota 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met een reservering van € 36,5 miljoen voor realisatie van de OBA Next in Zuidoost. Dit bedrag is een indexatie van het bedrag dat voor de OBA Next op de Zuidas beschikbaar was. Het bedrag is dus niet verlaagd.
Op de Zuidas waren wel extra middelen beschikbaar gesteld uit de grondexploitatie Zuidas en de reserve Zuidas, maar die waren gekoppeld aan extra uitgaven die te maken hadden met de locatie. Ad 2 De keuze voor de locatie K-buurt is niet geheel in lijn met de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. Daarom leggen we dit besluit voor aan de gemeenteraad. Uitleg en aandachtspunten • In de Omgevingsvisie is gekozen voor een meerkernige ontwikkeling van de stad. Dit impliceert het ontwikkelen van nieuwe ‘onderscheidende, complete en compacte stedelijke gebieden’. Hiermee wordt meer evenwicht gecreëerd in de stad en wordt gezorgd dat de kernen zich ontwikkelen met eigen stedelijke kwaliteit. Een nieuwe grootstedelijke voorziening in Zuidoost, zoals OBA Next, zou op basis van dit principe moeten worden gehuisvest in het stedelijk centrum van Zuidoost rondom Amsterdamse Poort en Anton de Komplein. Voldoende en complementaire grootstedelijke voorzieningen met stedelijke en regionale aantrekkingskracht zijn noodzakelijk om een centrum ‘centrum’ te laten zijn. • Een beoogde publiekstrekker als OBA Next heeft zo’n stedelijk centrum ook nodig; de mix van voorzieningen, wonen en werken zorgt voor een natuurlijke toe- en aanloop van mensen. De stadsdeelcommissie stelt in haar advies dat OBA Next juist een bezoekersstroom op gang
Gegenereerd: v1.6.1.16
2
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
kan brengen. Voor een levensvatbare OBA Next dient over dit verschil goed nagedacht te worden. Dit vraagt om flankerende investeringen en aangepaste programmering. • In de K-buurt ontbreken grootstedelijke voorzieningen en zijn deze in de Omgevingsvisie ook niet voorzien. In de K-buurt komt de OBA Next 2,5 km. van Amsterdamse Poort af te liggen, waardoor eerder versnippering ontstaat in plaats van verdere centrumvorming. In de Omgevingsvisie wordt de K-buurt gezien als een gemengde stadsbuurt (met hier en daar hoogstedelijke dichtheid), met ‘kleinschalige ontwikkeling en transformatie, zonder structurele verandering van het gebied’. • In adviezen wordt gesteld dat de bereikbaarheid van de K-buurt beter is dan het Anton de Komplein. Maar dan wordt alleen gekeken naar de metro. Bij andere modaliteiten, zoals trein, bus en fiets, is er geen verschil. De keuze voor de K-buurt betekent dat er expliciet wordt gekozen een grootstedelijke functie in Zuidoost niet in het centrum te vestigen. Voor de ontwikkeling van het Anton de Komplein en omgeving wordt op termijn bekeken welke nieuwe grootstedelijke voorzieningen in dit gebied kunnen worden ingepast. Ondanks bovenstaande is de keuze voor de K-buurt voor deze stedelijke voorziening te verdedigen. Het stadsdeel heeft immers voldoende overtuigende argumenten aangedragen waarom deze locatie meer geschikt is dan het Anton de Komplein.
Bovendien gelooft de OBA zelf meer in de mogelijkheden van de K-buurt om de OBA Next van onder af op te bouwen met de lokale gemeenschap. Omdat de K-buurt minder bezoekers trekt dan Amsterdamse Poort is het belangrijk bij de ontwikkeling van de OBA Next in de K-buurt extra aandacht te besteden aan de flexibiliteit en exploiteerbaarheid van het gebouw. Ad 3 Voor de OBA Next in Zuidoost zijn op basis van een locatieonderzoek twee locaties geschikt bevonden, Anton de Komplein en de K-buurt. Het college van B&W heeft op 14 november 2023 kennisgenomen van het locatieonderzoek en het stadsdeelbestuur van Zuidoost gevraagd advies over de locatie voor OBA Next uit te brengen. De twee beoogde locaties zijn door het college gelijkwaardig voorgelegd aan het stadsdeel. Het Dagelijks Bestuur van Zuidoost heeft de locaties eveneens neutraal voorgelegd aan de stadsdeelcommissie. De stadsdeelcommissie heeft de voorkeur uitgesproken voor vestiging van OBA Next in de K-buurt. Normaal gesproken legt het college een reeds genomen besluit voor aan het stadsdeel. In dit geval is er voor gekozen dat niet te doen, maar de keuze aan het stadsdeel te laten. Op deze manier doen we recht aan de positie van de gekozen vertegenwoordigers van Zuidoost, waarmee tevens het draagvlak voor het besluit in Zuidoost wordt vergroot.
De stadsdeelcommissie geeft de volgende overwegingen mee: • OBA Next is een prestigieus project en zal een positieve impuls geven aan de wijk Kraaiennest en Amsterdam Zuidoost als geheel. Het zal de gemeente Amsterdam stimuleren om de woon- en leefomgeving in Kraaiennest te verbeteren. Het zal een aanzuigende werking hebben op ondernemers en de bedrijvigheid in en rondom de OBA naar alle verwachting verhogen. • De bezoekersstroom die OBA Next op gang kan brengen vanuit de rest van de stad brengt Amsterdam dichterbij Zuidoost. Momenteel komen nieuwe bezoekers van buiten het stadsdeel vaak niet verder dan Bijlmer Arena en de Amsterdamse Poort. OBA Next in Kraaiennest verbreedt en verdiept de kennismaking met Amsterdam Zuidoost. Bezoekers mogen best wat dieper in de Bijlmer komen, het is er namelijk prachtig! • Kraaiennest is voor zowel de bewoners van Zuidoost als voor de stad een goed overwogen locatie. • OBA Next zou binnen de K-buurt community-based vorm kunnen krijgen en geeft een boost aan de ontwikkeling van de K-buurt als geheel. De locatiekeuze en programmering van OBA
Gegenereerd: v1.6.1.16
3
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
• • • •
•
•
• •
Next moet aantrekkingskracht hebben voor alle bewoners van Zuidoost en aansluiten bij de behoeften en wensen van verschillende doelgroepen. Anton de Komplein lijkt meer te voldoen aan het uitgangspunt dat OBA Next een centrumfunctie heeft voor alle bewoners in Zuidoost. Maar veel bewoners van Zuidoost en met name jongeren beschouwen het Anton de Komplein niet als het centrum van Zuidoost. Hart voor de K-buurt heeft zich volop ingezet om met de komst van OBA Next naar Zuidoost een kans te zien voor ontwikkelingen in buurt en stadsdeel die de komende jaren gaan plaatsvinden. De stadsdeelcommissie pleit er voor in de aanloop naar de bouw volop in te zetten op de ontwikkeling van lab-functies in andere buurten, als proeftuinen voor de programmering in OBA Next. De stadsdeelcommissie vraagt zich af of een grootschalige voorziening zoals beoogd voor de Zuidas, 8.500 m2 met een capaciteit 2.000 bezoekers per dag, voldoende aansluit bij de capaciteitsbehoefte en -mogelijkheden van Amsterdam Zuidoost. De stadsdeelcommissie verwacht dat het aantal vierkante meters zeer waarschijnlijk zal worden teruggebracht van 8.500 m2 naar 6.000 m2 om met de beschikbare middelen het iconische karakter en functionaliteit van het gebouw te behouden. Dit is ook de ambitie van de stadsdeelcommissie: dat dit het mooiste gebouw van Amsterdam wordt.
Het bedrag voor de bouw van de OBA Next is met 36,5 miljoen euro lager dan op de Zuidas. Gezien de stijging van bouw-, materiaal- en arbeidskosten vraagt de stadsdeelcommissie zich af of de OBA Next zoals aanvankelijk beoogd, een iconisch gebouw met een oppervlakte van 8.500 m2 voorzien van de nieuwste technieken en technologieën, nog wel haalbaar is. Samenwerking met partners en een publiek-private samenwerking, gaat het verschil maken voor zowel de ontwikkeling van het gebouw als de exploitatie op langere termijn. De SDC adviseert een zorgvuldige evaluatie van potentiële partners, gericht op lange termijn samenwerking en langetermijninvesteringen. Dit zorgt voor een robuuste financiële basis en bevordert innovatieve samenwerkingsmodellen. Hier dienen ook toezeggingen in materiële zin (euro’s) gedaan te worden. OBA Next wordt meer dan alleen een bibliotheek. Aanvullende diensten zoals leercentra, digitale hubs, en culturele podia kunnen de aantrekkelijkheid en functionaliteit van OBA Next vergroten. In een meerjarige exploitatiebegroting moet duidelijk zijn hoeveel bezoekers er minimaal noodzakelijk zijn voor een aantrekkelijke programmering en een financieel gezonde exploitatie en hoe OBA Next dit wenst te gaan realiseren.
Het is essentieel dat OBA Next een inclusieve ruimte wordt waar alle burgers, ongeacht hun fysieke mogelijkheden, volledig toegang hebben tot de faciliteiten en diensten. De SDC adviseert om in alle fases van de ontwikkeling nauw samen te werken met bewoners, ondernemers en gehandicaptenorganisaties. Het succesvol ontwikkelen van voorzieningen voor de samenleving is aankelijk van de vraag vanuit diezelfde samenleving en de mate waarin het gedragen wordt door de samenleving.
Het advies van de stadsdeelcommissie wordt integraal overgenomen door het DB. Het Dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost adviseert het college om het advies van de stadsdeelcommissie over te nemen. Het DB vraagt daarbij nog wel extra aandacht voor een aantal punten. Zo is het dagelijks bestuur van mening dat er, naast het realiseren van de vestiging van de OBA Next in Kraaiennest met een functie voor alle Amsterdammers, aandacht moet blijven voor investeringen in volwaardige culturele voorzieningen, specifiek voor inwoners van Zuidoost, met name in het centrumgebied van het stadsdeel. Zij benadrukken daarbij het belang en de urgentie om in stadsdeel Zuidoost te investeren in maatschappelijke voorzieningen, zodat elke inwoner van Zuidoost in zijn directie omgeving de mogelijkheid heeft zichzelf te ontwikkelen en anderen te ontmoeten. Ad 4
Gegenereerd: v1.6.1.16
4
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
De ontwikkeling van de OBA Next in Kraaiennest kan na positieve besluitvorming van start gaan. OBA zal samen in het OBA Next lab met de bewoners van Kraaiennest en betrokkenen uit de hele stad werken aan een programma. Op basis daarvan wordt een exploitatieplan gemaakt. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan een voorstel voor een stedenbouwkundige inpassing. Op basis van het ‘oude’ plan voor de Zuidas en nieuwe ideeën voor de programmatische invulling van het gebouw, afgestemd op de locatie, wordt een nieuw programma van eisen voor het gebouw opgesteld. Ook hierbij zullen bewoners en andere belanghebbenden betrokken worden. Dan wordt ook bekeken hoeveel ruimte OBA Next daadwerkelijk nodig heeft, en hoe zich dat verhoudt tot het beschikbare budget, de te verwachten bezoekersaantallen en de exploitatiemogelijkheden. De verwachtingen over de architectonische kwaliteit van het gebouw zijn hoog gespannen. Er is, gezien de hoge prijsstijgingen, twijfel geuit over de mogelijkheid een iconisch gebouw van 8.500 m2 te realiseren voor het beschikbare budget. Dit is een terechte zorg. Daarom moeten de uit te voeren studies ook expliciet duidelijkheid geven over deze mogelijkheden en moeten op basis daarvan keuzes worden gemaakt. Met OBA is voor het ontwikkeltraject op de Zuidas een samenwerkingsovereenkomst afgesloten.
Deze is nog steeds van kracht, maar wordt op basis van de nieuwe locatie aangepast. OBA hecht er belang aan dit op korte termijn te doen. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?
Ja
Overige toelichting
In de Voorjaarsnota 2023 is OBA Next opgenomen als ‘special’ binnen het portfolio van maatschappelijke voorzieningen. Hiervoor is €36,5 miljoen gereserveerd. Daarvan is €1,5 miljoen vrijgemaakt voor voorbereidingskosten Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2024-003839
20240117 Adviesaanvraag OBA Next - DB.docx (msw12)
AD2024-003838
231109 Locatieonderzoek OBA Next Zuidoost (incl bijlagen).pdf (pdf)
AD2024-001026
Gemeenteraad Voordracht (pdf)
AD2024-003840
Memo Advies Omgevingsvisie - OBA Next 2nov2023.pdf.docx (msw12)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Gegenereerd: v1.6.1.16
5
Gemeenteraad
VN2024-000273 Maatschappelijke Voorzieningen
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 28 februari 2024
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
Michiel Thunnissen, 06 51419882, m.thunnissen@amsterdam.nl
Gegenereerd: v1.6.1.16
6