Gemeenteraad Initiatiefvoorstel

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

Van

De leden E.W. Schmit

Datum Portefeuille

Economische Zaken

Agendapunt

7 Onderwerp

Instemmen met het initiatiefvoorstel ‘Amsterdam Investeringsfonds’ van het lid Schmit en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel 'Amsterdam Investeringsfonds' van het lid Schmit van 29 september 2023; mede gezien de behandeling van het initiatiefvoorstel in de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering van 17 april 2024; 1. 2.

In te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel; het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: a) een Kwartiermaker aan te stellen voor het oprichten van het investeringsfonds ‘Amsterdam Investeringsfonds’, met een publiek-private basis, te onderzoeken, waarbij de volgende criteria in ogenschouw gehouden worden: 1. Amsterdammers, en Amsterdamse bedrijven, kunnen investeren in hun eigen stad; 2. Er bij voorkeur een lage inlegdrempel is, bijvoorbeeld 500 euro; 3. Het fonds in projecten investeert die bijdragen aan de duurzaamheid en leeaarheid van Amsterdam; 4. De inzet een lager financieel rendement is, en een hoog maatschappelijk rendement; 5. Het fonds op juridische afstand van de gemeente, college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, staat; 6. Het fonds heeft een eigen bestuur, raad van toezicht en een adviesraad, bestaande uit investeerders; 7. Het doel is dat het fonds zichzelf kan bedruipen, waarbij de basis publiek-privaat is; 8. Lancering tijdens Amsterdam 750 jaar; b) De volgende onderdelen op te nemen in de opdracht van de Kwartiermaker: 1. De opbouw van het fonds per activiteit, investeren, beheren en fondsenwerving, technisch en financieel uit te werken, in samenspraak met de potentiële samenwerkingspartners; 2. De investeringsopdracht te specificeren en een diepte-analyse van de investeringsmogelijkheden binnen deze opdracht; 3.

Het verkennen van samenwerkingen met Founding Partners, die het doel en de investeringsopdracht van het investeringsfonds onderschrijven; 4. De uitwerking van criteria, waarmee het doel van het fonds wordt gewaarborgd, voor een Raad van Toezicht en Raad van Bestuur: c) Om bij het aanstellen van de Kwartiermaker te selecteren op kennis van, en ervaring met, in ieder geval, het financierings- en investeringslandschap, en publiek-private initiatieven in Amsterdam: 3. Kennis te nemen van de bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel.

Wettelijke grondslag

Gegenereerd: v1.8

1

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

artikel 147a, lid 1 van de Gemeentewet Initiatiefvoorstel

Inleiding In de loop van de geschiedenis van Amsterdam zijn er vele publiek-private initiatieven geweest die bijgedragen hebben aan de ontwikkeling van de stad. Hieruit zijn verscheidene beeldbepalende gebouwen en instellingen voortgekomen, zoals het Vondelpark en het Rijksmuseum, die we tegenwoordig beschouwen als onderdeel van de Amsterdamse identiteit. Ook hebben ze bijgedragen aan de ontwikkeling van sociale voorzieningen in de stad. Zoals het Prinsengrachtziekenhuis, het eerste moderne ziekenhuis van Amsterdam, en de eerste sociale woningbouwprojecten van de stad. Oftewel, Amsterdammers hebben altijd geïnvesteerd in de stad. In het verleden was het investeren enkel weggelegd voor de welgestelde Amsterdammers. Dit initiatiefvoorstel, van het Amsterdam Investeringsfonds wil het mogelijk maken voor een brede groep aan Amsterdammers en Amsterdamse bedrijven om te investeren in de leeaarheid en duurzame ontwikkeling van hun eigen stad. Het initiatief sluit hiermee naadloos aan op de oproep van burgemeester Halsema om een ‘Nieuw Amsterdams Verbond’ op te richten, waarin brede maatschappelijke problemen worden aangepakt met verschillende partners in de stad. De stad is rijp voor een publiek-privaat investeringsfonds om de initiatieven met elkaar te verbinden.

Doel Het doel van dit initiatiefvoorstel is het aanstellen van een kwartiermaker die de oprichting van een publiek-privaat investeringsfonds, dat Amsterdammers de mogelijkheid geeft om te investeren in hun eigen stad, gaan onderzoeken en inrichten. Het is de bedoeling dat het fonds zich richt op duurzame waardetoevoeging aan de stad Amsterdam, en hierdoor een laag risicoprofiel heeft. De Amsterdammer kan vanaf 500 euro inleggen, hiertegenover staat een lager financieel maar een hoog maatschappelijk rendement. De start van het fonds valt bij voorkeur samen met de viering van ‘Amsterdam 750 jaar.’ Voor de Amsterdammers Het Amsterdam Investeringsfonds geeft Amsterdammers de mogelijkheid om te investeren in hun eigen stad. Daarmee dragen zij bij aan de leeaarheid en duurzaamheid van hun eigen stad. Het doel is dat investeren in het fonds toegankelijk is voor een breed publiek, zodat het een breed maatschappelijk draagvlak creëert, waarbij de Amsterdamse verbondenheid voorop staat. Als particulier wordt investeren in het fonds bereikbaar vanaf een bedrag van €500,-. Daarnaast is er ruimte voor grotere investeerders, zoals bedrijven en institutionele beleggers, om bij te dragen aan de ontwikkeling van de stad. Het streven van het Amsterdam Investeringsfonds is hierbij een evenwichtige kapitaalverdeling van investeerders.

Investeringsopdracht Het Amsterdam Investeringsfonds heeft een heldere investeringsopdracht; het investeren in projecten die de leeaarheid en duurzaamheid van Amsterdam bevorderen. Daarbij heeft het fonds een laag risicoprofiel door zich te richten op projecten met een langetermijnhorizon en een duurzame waardetoevoeging. Hiertegenover staat voor de investeerder een relatief laag financieel rendement, en een hoog maatschappelijk rendement. Om het maatschappelijk rendement te objectiveren is het voorstel om, waar mogelijk, de Sustainable Development Goals in te zetten als objectieve maatstaf. Hiermee biedt de investeringsopdracht een duidelijk kader waarbinnen geïnvesteerd kan worden, zo wordt de doelstelling van het fonds gewaarborgd.

Gegenereerd: v1.8

2

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

Positionering Het karakter van het Amsterdam Investeringsfonds is uniek, en bestaat volgens ons onderzoek nog niet in Nederland. De investeringsopdracht van het Amsterdam Investeringsfonds onderscheidt het van bestaande initiatieven binnen het investeringslandschap, zoals het Amsterdams Klimaat Fonds. Hiermee heeft het fonds een unieke positionering, waarbij de opdracht aan de Kwartiermaker is om bij de inrichting van het fonds deze positionering te waarborgen. Zodat bestaande initiatieven en het Amsterdam Investeringsfonds elkaar versnellen. Investeringen Het fonds investeert niet in ondernemingen, zoals startups en MKB, maar in projecten. Hiervoor zijn meerdere redenen. Ten eerste blijkt uit het vooronderzoek, meerdere gesprekken met verschillende marktpartijen, dat er voor investeringen in ondernemingen al voldoende investeringsfondsen bestaan. Zoals, ROMInWest en Venture Capital-fondsen. Daarbij is het risico van investeren in ondernemingen veel hoger -en dit sluit niet aan op de doelstelling van het Amsterdam Investeringsfonds - dan in projecten. Ten slotte moet er voor het uitvoeren van zulke investeringen, binnen het fonds, een investeringsteam met zeer specialistische kennis aanwezig zijn. Hieronder worden een aantal voorbeelden van type investeringen waarin het fonds zou kunnen investeren uiteengezet.

Waarbij opgemerkt dient te worden dat de opsomming voorbeelden zijn. En dus niet limitatief is, maar indicatief. Een voorbeeld waarin het Amsterdam Investeringsfonds zou kunnen investeren is maatschappelijk vastgoed. Zoals de financiering van NV Zeedijk, een initiatief dat panden koopt en ze vervolgens tegen een maatschappelijke prijs verhuurt aan lokale ondernemers. Wat ervoor zorgt dat er, in plaats van nog een Nutella-/stroopwafelwinkel, ruimte is voor winkels die de buurt bedienen. Met als resultaat een meer divers winkelaanbod wat de leeaarheid vergroot. Het verschil in financieel rendement is enkel het prijsverschil tussen de commerciële huurprijs en de maatschappelijke. Hiertegenover staat een hoog maatschappelijk rendement. Een andere optie is het (mede-)financieren van woningbouwprojecten voor maatschappelijke beroepen, zoals zorgmedewerkers, leraren en politieagenten. De Amsterdamse woningmarkt is de laatste jaren steeds ontoegankelijker geworden voor mensen met maatschappelijke beroepen, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam. Terwijl deze beroepen essentieel zijn voor een vitale en leeare stad. Het Amsterdam Investeringsfonds kan, door te investeren, een versneller zijn in de ontwikkelingen van woonruimte voor maatschappelijke beroepen.

Ook kan het Amsterdam Investeringsfonds bijdragen aan het versterken van de leeaarheid van buurten door te investeren in buurtvoorzieningen. Een voorbeeld hiervan is het investeren in buurtfietsenstallingen, waarin bewoners hun fiets veilig kunnen stallen. Of mobility hubs om duurzaam vervoer te stimuleren. Daarnaast kan het Amsterdam Investeringsfonds een accelerator zijn van de verduurzaming van Amsterdam. Door te investeren in duurzaamheidsinitiatieven, zoals het aanleggen van zonnepanelen op daken, energieopslag en het verduurzamen van vastgoed. De investeringsopdracht is het kader waarbinnen het Amsterdam Investeringsfonds kan investeren. Hiermee wordt het maatschappelijke doel van de investeringen gewaarborgd, en is er ruimte voor het fonds om in te spelen op marktontwikkelingen en nieuwe duurzame investeringskansen. Het rigide limiteren van het type investeringen dat het fonds kan doen vermindert de slagkracht en impact van het Amsterdam Investeringsfonds. Waarbij het uitgangspunt is dat politici en ambtenaren bekwaam zijn in het stellen van de maatschappelijke kaders, en investeringsspecialisten doelmatiger passende investeringsopties kunnen selecteren. Oftewel, een win-winsituatie. Inrichting

Gegenereerd: v1.8

3

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

De gemeente Amsterdam heeft de initiator-rol bij het opzetten van het Amsterdam Investeringsfonds. Maar om de onaankelijkheid van het fonds te waarborgen, wordt het Amsterdam Investeringsfonds als een stichting op afstand van de gemeentelijke organisatie geplaatst. Wat betekent dat het fonds zelfstandig besluiten tot investeringen neemt, waarbij er constant getoetst wordt aan de onderliggende investeringsopdracht, dit investeringsbeleid wordt vastgelegd in de statuten. Het investeringsbeleid geeft duidelijke kaders waarbinnen geïnvesteerd kan worden, waarbij er op periodieke basis gerapporteerd wordt aan de gemeenteraad. Op deze manier wordt het maatschappelijke doel van het fonds gewaarborgd, en kan er geen sprake zijn van (politieke) inmenging van het college van B&W en/of de gemeenteraad. Levenscyclus De rol van de gemeente Amsterdam is bij het investeringsfonds gelimiteerd tot initiator en het waarborgen van de investeringsopdracht, zodat het publiek-private doel wordt gediend. Het startschot wordt gegeven door de gemeente, door het instellen van een Kwartiermaker. Waarbij het doel is om samen met founding partners de spits af te bijten, en de organisatiestructuur op te richten. De financiering van het investeringsfonds wordt, in principe, opgehaald door fondsenwerving bij investeerders, zoals eerder beschreven.

Waarbij de insteek is dat de gemeente Amsterdam niet zelf moet - wel zou kunnen - investeren in het investeringsfonds. Het doel is dat het investeringsfonds, als het eenmaal operationeel is, zichzelf kan bedruipen. Stichting In de basis ziet de inrichting van de stichting Amsterdam Investeringsfonds er bij voorkeur als volgt uit, waarbij de opdracht aan de Kwartiermaker is om de beste concrete juridische invulling ervan te onderzoeken. Allereerst, krijgt de stichting strenge statuten waarin de investeringsopdracht geïncorporeerd is, zodat het doel van het fonds gewaarborgd is. Daarbij krijgt het fonds een stichtingsbestuur dat aan het hoofd staat van het operationele investeringsteam, dat investeringsvoorstellen doet. Een investeringscomité, met investeringsspecialisten, beoordeelt en stemt wel/niet in met deze investeringsvoorstellen. Ook is er een adviesraad, waarin de investeerders vertegenwoordigd worden, die advies geeft over het beleid van het fonds, om de betrokkenheid van investeerders te vergroten. De Raad van Toezicht controleert of het investeringsbeleid voldoet aan de taak-/doelstellingen van het Amsterdam Investeringsfonds. Activiteiten splitsen De verschillende activiteiten van een investeringsfonds zijn grofweg onder te brengen in een back- en frontoffice. De activiteiten zijn uit te splitsen in fondsenwerving, investeren en portfoliomanagement.

Het uitvoeren van de verschillende activiteiten vereist andere expertise en vergunningen. Het voorstel, en daarmee de opdracht aan de Kwartiermaker, is om de organisatie en regeldruk van het Amsterdam Investeringsfonds te minimaliseren door samen te werken met externe partners die de expertise en vergunningen al hebben. Het in huis halen van de vereiste expertise voor een bescheiden, vergeleken met de markt, fonds is lastig, blijkt uit gesprekken met investeringsspecialisten. Ook zijn de vergunningstrajecten bij de Autoriteit Financiële Markten, vereist om alle activiteiten uit te voeren, lang en kostbaar. Het zelf in huis halen van alle vergunningen wordt niet haalbaar geacht. Om geld te werven, beheren en investeren, zijn aankelijk van de vorm verschillende vergunningen vereist. Uit de gesprekken met verschillende (financierings-) specialisten volgt dat samenwerken met partners die beschikken over de vereiste vergunningen gangbaar is. Het advies is ook om in plaats van zelf over de vergunningen te beschikken, samen te gaan werken met partners. Op deze manier wordt de financiële, organisatorische en administratieve druk verlaagd. Het is hierbij van

Gegenereerd: v1.8

4

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

fundamenteel belang dat in de samenwerking met partners de investeringsopdracht volledig geïncorporeerd is, door het investeringsbeleid van de samenwerkingspartner en het AIF op elkaar te laten aansluiten. Opstarten Het Amsterdam Investeringsfonds zal opstartkosten hebben, waaronder het onderzoek van de Kwartiermaker, waarbij de optie verkent dient te worden om samen met founding partners het fonds op te richten. Hierbij valt te denken aan bedrijven die positief willen bijdragen aan de stad Amsterdam, waarbij ze de doelstellingen van het Amsterdam Investeringsfonds t.a.v. leeaarheid en duurzaamheid dienen te onderschrijven. Het Amsterdam Investeringsfonds zal daarnaast van een bepaalde omvang moeten zijn om de operationele kosten te dekken, geschat op 2% a 3% van de fondsomvang. Een gedegen marktverkenning, van de Kwartiermaker, zal uitgevoerd worden om de gewenste omvang van het fonds te bepalen, waarbij de inschatting op basis van de gevoerde gesprekken 50-100 miljoen euro is. De verwachting is dat het Amsterdam Investeringsfonds uiteindelijk een financieel rendement kan maken tussen 2% en 4% van het geïnvesteerd vermogen. Ter vergelijking: Stadsgoed NV realiseert met maatschappelijk vastgoed een rendement pre-corona van 4,3% (2019), respectievelijk 3,5% (2020).

De opdracht aan de Kwartiermaker is ook om te onderzoeken of het Amsterdam Investeringsfonds een closed end- of een open end-fonds wordt. Een closed end-fonds haalt eenmalig een bepaald bedrag, waarna het fonds de investering niet terugkoopt. De investeringen zijn dan vaak verhandelbaar via een secundaire markt. Een open end-fonds haalt daarbij constant geld op, maar koopt ook investeringen terug. De voorkeur gaat bij het AIF uit naar een closed end-fonds zodat het kapitaalbedrag vaststaat per investeringsronde. Om een brede doelgroep aan te spreken is de verhandelbaarheid van de investeringen wenselijk. Omdat voornamelijk de jongere doelgroep hun geld niet graag voor een langere periode vastzetten, doordat ze bijvoorbeeld middelen nodig hebben voor een nieuw huis. De opdracht aan de kwartiermaker is om te onderzoeken of dit haalbaar is, en welke structuur aansluit op de opbouw van het AIF. Zichtbaarheid Het gewenste lanceringsmoment van het Amsterdam Investeringsfonds is bij de viering van ‘Amsterdam 750 jaar’, omdat het werken aan de toekomst van de stad past bij de viering van haar 750-jarige bestaan. Ook is de viering een geschikt moment om aandacht te genereren voor het fonds. Om hiermee een breed publiek aan te spreken en het brede draagvlak van het fonds te stimuleren.

Het is daarbij ook essentieel dat het werk van het Amsterdam Investeringsfonds zichtbaar is voor de stad. Omdat het uitgangspunt is; Amsterdammers de mogelijkheid geven om te investeren in hun eigen stad. Voor het creëren van een breed draagvlak, en het te behouden, is het belangrijk om de toegevoegde waarde ervan zichtbaar te maken. Oftewel, het naar buiten brengen van de behaalde resultaten in de fysieke vorm, bijvoorbeeld met informatieplakkaten, en online, middels een socialmedia-strategie. Zodat het duidelijk is voor de Amsterdammers waaraan ze bijdragen. Conclusie Het Amsterdam Investeringsfonds heeft, door te investeren in de verbetering van de duurzaamheid en leeaarheid voor Amsterdam, een unieke positionering in het investeringslandschap. Het is een fonds met een breed maatschappelijk draagvlak doordat investeren erin toegankelijk

Gegenereerd: v1.8

5

Gemeenteraad

VN2024-007112 Griffie

RAAD

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van 29 mei 2024

is voor een brede groep Amsterdammers. Tegenover het lage risicoprofiel gericht op de langetermijnwaardecreatie, staat een behouden financieel rendement en een hoog maatschappelijk rendement. Het is essentieel dat het fonds op afstand staat van de gemeente zodat het onaankelijk is van politieke inmenging van het college van Burgemeester en Wethouders en de gemeenteraad. De oprichting van het fonds met de viering ‘750 jaar Amsterdam’ verbindt de geschiedenis en de toekomst van Amsterdam. Dank aan Amsterdammers voor de hulp aan dit voorstel Ten slotte. Dit initiatiefvoorstel is tot stand gekomen na tientallen gesprekken met Amsterdammers met ervaring in fondsenwerving, investeringsfondsen, financieel toezicht, bedrijven en Amsterdammers die hun stad een warm hart toe dragen. Hun enthousiasme voor de oprichting van het Amsterdam Investeringsfonds was aanstekelijk. Dank aan deze betrokkenen voor het ter beschikking stellen van hun tijd en expertise.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-029722

Bestuurlijke reactie Amsterdam Investeringsfonds.pdf (pdf)

AD2024-029606

Gemeenteraad Initiatiefvoorstel (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Gegenereerd: v1.8

6