Fietsverbinding Amsterdamseburg - Raadsinformatiebrief (3).pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 juni 2025 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Ruimtelijke Ordening Wethouder Melanie van der Horst Wethouder Steven van Weyenberg Piet Hein Bakker, programmasecretaris Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg, V&OR (piethein.bakker@amsterdam.nl) Fietsverbinding Amsterdamsebrug

Geachte leden van de gemeenteraad, In de Raadscommissie MOW van 17 april is u een brief toegezegd over de geschiedenis, de huidige stand van zaken en de mogelijke toekomstige perspectieven van de Fietsverbinding Amsterdamsebrug, tussen Zeeburgereiland/IJburg en het centrum van de stad. In deze brief gaan wij in op de gebiedsontwikkeling van Zeeburgereiland en IJburg en de daarmee samenhangende verder toenemende druk op het fietsnetwerk. We beschrijven de onderzoeken die sinds 2018 zijn uitgevoerd naar mogelijke varianten voor een nieuwe fietsverbinding, en lichten de uiteindelijke keuze voor een voorkeursvariant toe. Ook gaan we in op recente ontwikkelingen rondom de uitvoering en het financiële perspectief. Sinds 2018 zijn meerdere varianten onderzocht om de ontbrekende schakel in het fietsnetwerk te verbeteren. In oktober 2024 heeft uw raad de voorkeursvariant vastgesteld: een nieuwe fietsbrug parallel aan de Amsterdamsebrug. Deze variant biedt een veilige, comfortabele en toekomstbestendige route, passend bij de verwachte verdriedubbeling van het fietsverkeer in 2043 (van 4.000 naar 14.000 fietsers per dag). Door een veranderde financiële realiteit is de uitvoering van deze brug voorlopig gepauzeerd. Daarmee komt niet alleen de voortgang van het project onder druk te staan, maar ook het behalen van de bredere bereikbaarheidsdoelstellingen voor Zeeburgereiland en IJburg.

Ondertussen blijft de fietsintensiteit op de bestaande verbindingen stijgen, wat de noodzaak van een structurele oplossing des te urgenter maakt. Zeeburgereiland en IJburg groeien naar verwachting tot 2043 naar 32.000 woningen met circa 72.000 inwoners. Om deze groei mogelijk te maken, moet de bereikbaarheid van de eilanden – zowel nu als in de toekomst – goed georganiseerd zijn. Het college werkt hieraan via het programma ‘Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg op tijd op Orde’. In 2018 stelde het college hiervoor het Mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg op. Dit plan bevat maatregelen op het gebied van openbaar vervoer, fietsverkeer, autoverkeer en gedragsverandering. Duurzame mobiliteit en leefbare eilanden hebben daarin prioriteit, met fietsbereikbaarheid als een van de belangrijkste pijlers.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 juni 2025 Pagina 2 van 5

In het mobiliteitsplan is vastgesteld dat, om de woningbouwopgave aan de oostflank van de stad mogelijk te maken, investeringen in het vervoerssysteem noodzakelijk zijn, met als één van de prangende knelpunten de fiets. Het fietsverkeer neemt met een factor van ruim drie toe, en ondervindt steeds meer hindernissen en een gebrek aan comfort tussen het plangebied en de omliggende bestemmingen. Een goede verbinding tussen Zeeburgereiland en de Oostelijke Binnenstad is een missende schakel. Voor de toekomstige circa 72.000 inwoners zijn er op dit moment twee vaste fietsverbindingen naar de bestaande stad: de Amsterdamsebrug en de Nesciobrug. Sinds 2018 is er onderzoek gedaan naar varianten voor een nieuwe fietsverbinding tussen Zeeburgereiland en het centrum. Vanuit dit knelpunt is het college in 2018 gestart met het verbeteren van de fietsbereikbaarheid op de oostflank. In navolging van de variantenstudie Fietsverbinding Sluisbuurt (2017) heeft uw raad opdracht gegeven voor een vervolgonderzoek naar verbetering van de fietsroute naar de oostzijde van de stad. Er zijn vier varianten onderzocht: 1. 2. 3. 4.

Fietsbrug Sluisbuurt–Sporenburg (lage en hoge variant) Fietsbrug Sluisbuurt–Cruquius–Borneo (lage en hoge variant) Fietstunnel Sluisbuurt–Sporenburg Opwaardering van de fietsverbinding via de Amsterdamsebrug

Varianten 1, 2 en 3 De eerste twee brugvarianten stuitten op complexe nautische omstandigheden. Volgens het rapport Kijk op de Scheepvaart (Rijkswaterstaat, 17 mei 2019) betreft dit het meest drukke vaarwegknooppunt van Amsterdam. De locatie ligt op een driesprong van twee drukbevaren vaarwegen (het IJ en het Amsterdam-Rijnkanaal), waar veel kruisende en afslaande scheepsbewegingen plaatsvinden. Ter hoogte van de Amsterdamsebrug is bovendien sprake van een vaarwegversmalling en aan de westzijde van de Sluisbuurt liggen bunkerschepen. Dit leidt tot een hoge ruimtelijke complexiteit. Rijkswaterstaat, het Centraal Nautisch Beheer en Port of Amsterdam concludeerden dat de vaarwegbreedte hier minimaal 300 tot 350 meter moet blijven. Hierdoor zou een brug een vrije overspanning van vergelijkbare lengte vereisen. Dit maakt het inpassen van verkeerskundig logische hellingbanen zeer moeilijk. Rechte hellingen zouden grote stedenbouwkundige gevolgen hebben voor zowel Sporenburg als de geplande bouwblokken in de Sluisbuurt. Een alternatief zouden sterk slingerende hellingen zijn, wat het fietscomfort aantast. Bovendien liggen de kosten 40 à 50% hoger dan bij een brug met een overspanning van 200 meter. De variant via Cruquius–Borneo kent andere knelpunten. Deze route sluit slecht aan op de doorgaande fietsroute en is moeilijk inpasbaar in de bestaande bebouwing op Borneo-eiland.

De straten zijn daar smal en niet geschikt voor grote hoeveelheden fietsverkeer. De derde variant, een fietstunnel, kent forse bezwaren. De aanlegkosten worden geraamd op circa €400 miljoen – ruim 2,5 keer zoveel als die van een brug. Daarnaast is de vervoerwaarde lager, vereist de tunnel rolpaden of liften voor op- en afritten vanwege ruimtegebrek voor hellingbanen en is het gevoel van sociale veiligheid – met name in de avonduren – een belangrijk zorgpunt. De commissie D’Hooghe adviseerde dat tunnels alleen wenselijk zijn bij een goede aansluiting op het netwerk, voldoende comfort (geen verplicht op- en afstappen) en voldoende ruimtelijke inpassing – voorwaarden die hier niet aanwezig zijn.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 juni 2025 Pagina 3 van 5

Variant 4 In juni 2020 bracht de de onafhankelijke Adviescommissie Oeververbindingen (de commissie D’Hooghe) haar advies uit. De commissie bevestigde de nautische bezwaren en concludeerde dat “een brug tussen de Sluisbuurt en Sporenburg stuit op ernstige nautische én stedenbouwkundige bezwaren” (Genereus Verbonden, p. 83). De commissie adviseert het aantal nieuwe bruggen over Rijkswateren te beperken tot maximaal twee. Zij ziet alleen mogelijkheden voor bruggen op de rechte delen van het IJ. Gezien het zwaarwegende karakter van dit advies én de uitkomsten van het gemeentelijke onderzoek heeft het college dit advies overgenomen. Het verbeteren van de fietsverbinding via de Amsterdamsebrug, in combinatie met een definitieve pontverbinding, werd als beter (en goedkoper) alternatief beschouwd. Na het Collegebesluit over het rapport van de Commissie D'Hooghe is gewerkt aan de uitwerking van de voorgestelde maatregelen. Op 9 januari 2023 is de tijdelijke pont in gebruik genomen tussen de kop van Sporenburg en de Sluisbuurt. Deze pont heeft een vergunning voor zeven jaar en vaart alleen op werkdagen tussen 7.00 en 19.00 uur. Ook is gewerkt aan plannen voor de vergroting van de fietscapaciteit van de Amsterdamsebrug. De voorkeursvariant is een fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal.

In de raadsvergadering van 9 oktober 2024 heeft uw raad de voorkeursvariant Verbinding Zeeburgereiland vastgesteld, met als doel de bereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg per fiets te verbeteren. De Verbinding Zeeburgereiland is een maatregel uit het mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg. Deze voorkeursvariant omvat de realisatie van een nieuwe fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, met een vrije overspanning van 100 meter en een doorvaarthoogte van 9,10 meter. De brug wordt aan de noordzijde, direct naast de huidige Amsterdamsebrug, gepositioneerd. Deze nieuwe fietsbrug moet een veilige en comfortabele fietsroute met voldoende capaciteit mogelijk maken, passend bij het sterk toenemende aantal fietsers als gevolg van de gebiedsontwikkeling van Zeeburgereiland en IJburg. Daarnaast voorziet het plan in het wijzigen van de indeling van de bestaande, zogenoemde aanbruggen (de huidige hellingbanen naar de boogbrug). Deze worden heringericht tot een voetgangersstrook, een tweerichtingenfietspad en een tweerichtingenrijbaan voor autoverkeer. Ook omvat het plan een nieuwe, befietsbare op- en afrit van de Amsterdamsebrug naar de Zuider IJdijk. Hiermee wordt beoogd de toekomstige stroom fietsers van en naar Zeeburgereiland en IJburg te spreiden over meerdere routes.

Dit draagt bij aan het ontlasten van het drukke kruispunt Zuiderzeeweg– IJburglaan en de smalle, intensief gebruikte Nesciobrug. Tot slot is in deze fase een ruimtereservering opgenomen voor een mogelijke toekomstige trambrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, van de Indische Buurt naar de Sluisbuurt. Deze reservering omvat ook de aanbruggen, het spoor en de haltes langs de Zuiderzeeweg en in de Sluisbuurt. De precieze invulling hiervan wordt in een volgende fase vastgesteld. Echter, door een veranderde financiële realiteit, heeft het College noodgedwongen een aantal projecten moeten pauzeren. De fietsbrug parallel aan de Amsterdamsebrug is daar één van. Op dit moment is het namelijk niet mogelijk om een bijdrage vanuit mobiliteit (ongeveer een derde van de investering) voor de Fietsverbinding Zeeburgereiland in te passen in het Investeringsdomein Openbare Ruimte en Mobiliteit. De verbinding blijft wél staan als investeringswens.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 juni 2025 Pagina 4 van 5

In 2023 is er een tijdelijke pontverbinding tussen Sporenburg en de Sluisbuurt in gebruik genomen voor een periode van zeven jaar. De vergunning van Rijkswaterstaat voor een tijdelijke pont kon zonder al te grote problemen worden verkregen, waardoor relatief snel een nieuwe verbinding kon worden gerealiseerd. De omzetting van deze tijdelijke naar een definitieve pontverbinding moet echter nog plaatsvinden, en zal meer voeten in de aarde hebben. Het gebruik van de pont is momenteel nog beperkt. De groei van het gebruik is gekoppeld aan de ontwikkeling van de Sluisbuurt. Ook de lage frequentie (een afvaart elke 20 minuten) en de beperkte vaartijden (alleen op werkdagen tussen 07.00 en 19.00 uur) dragen niet bij aan een hogere benutting. Een definitieve en volwaardige pontverbinding met ruime vaartijden – van vroeg in de ochtend tot laat in de avond – is noodzakelijk om de sterke groei van het fietsverkeer over de twee bruggen enigszins te temperen. Met het pauzeren van de fietsbrug Amsterdamsebrug komen de programmadoelstellingen onder druk te staan. De fietsbereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg is naar verwachting niet langer (tijdig) op orde. Daarbij moet rekening worden gehouden met de termijn die nodig is voor de voorbereiding en bouw van een extra fietsverbinding.

‘Tijdig’ betekent dat circa acht jaar voordat het probleem onhoudbaar wordt, moet worden begonnen met de planvorming en bouwvoorbereiding. Uit monitoring blijkt dat het fietsverkeer richting het centrum – via de Amsterdamsebrug, de pont en de Nesciobrug – conform de prognoses sterk toeneemt. In de afgelopen drie jaar is dit verkeer met bijna 50% gegroeid: van 4.000 naar meer dan 6.000 fietsbewegingen per dag. Deze groei is in lijn met de modelverwachting dat het fietsverkeer in twintig jaar ruim zal verdrievoudigen. Jaarlijks vinden in maart en april tellingen plaats. In de loop van juni komen de tellingen van 2025 beschikbaar. Deze geven een beeld van de fietsdrukte, daarnaast wordt ook de prognose tot 2043 herijkt. Hieronder is een afbeelding opgenomen met de gemeten fietsintensiteiten van de afgelopen jaren, evenals een prognose van de verwachte intensiteit (bron: stand-van-zaken brief mobiliteitsplan, najaar 2024). Het aantal fietsers over de Amsterdamsebrug (rode lijn) zal groeien van 4.000 naar 14.000 per dag.

De doelstellingen om de nieuwe stadswijken op Zeeburgereiland en IJburg minder afhankelijk te maken van het bezit en het gebruik van de auto is afhankelijk van de verbetering van de bereikbaarheid met OV

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

26 juni 2025 Pagina 5 van 5

en fiets. Voor de verbetering van de OV-bereikbaarheid zijn in oktober 2024 grote bedragen gereserveerd. De ontwikkeling van nieuwe woningbouw begint te knellen als er niet ook zicht blijft op de verbetering van de fietsbereikbaarheid door een definitieve pont en uitbreiding van de fietscapaciteit van de Amsterdamsebrug. Financieel perspectief De totale investeringskosten voor de fietsbrug bedragen € 51,7 miljoen (prijspeil 2024). Voor ca tweederde hiervan is dekking beschikbaar vanuit Grond & Ontwikkeling (Vereveningsfonds) en Vervoerregio (BDU-gelden). Maar voor ca eenderde van de investering moet nog dekking worden gevonden. Voor nu is daarom de enige reële optie, om een rijksbijdrage aan te vragen in de nieuwe ronde voor Novex-gebieden. Het College is voornemens de fietsbrug op te nemen in de stedelijke aanvraag voor een rijksbijdrage, maar deze aanvraag zal vervolgens nog wel moeten concurreren binnen de gehele Metropoolregio Amsterdam (MRA) én moeten concurreren met alle andere aanvragen in Nederland. Bij de Vervoerregio is de staande werkwijze dat een rijkssubsidie in mindering wordt gebracht op de totale kosten voordat gemeente en Vervoerregio de overblijvende kosten verdelen.

Door een eventuele rijksbijdrage neemt de subsidie van de Vervoerregio af, maar een eventuele 50%-rijksbijdrage voor de Fietsbrug zou de cofinanciering door gemeente en Vervoerregio beslist haalbaarder maken. Pas als er zicht is op 100% dekking, kan de verdere planvorming en uitvoering van de fietsbrug worden hervat. Hopend u voor nu voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst

Steven van Weyenberg

Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl