Factsheet Jongvolwassenen en de coronaperiode 2022 Amsterdam GGD Amsterdam 23 maart 2023

GGD Amsterdam

Jongvolwassenen en de coronaperiode

2022

Amsterdam Resultaten van de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen ‘Mentaal een dieptepunt, maar veel tijd om aan mezelf te kunnen werken.’

‘Buiten sporten toen dat kon en veel gewandeld.’

‘Hoe kom ik fatsoenlijk terug in de samenleving? Hoe bouw ik mijn leven weer op?’

‘Er was geen uitlaatklep in de weekenden, daardoor ging ik uit verveling iets anders doen zoals wiet roken.”

Deze factsheet geeft informatie over het welzijn, de lichamelijke en mentale gezondheid en het genot­ middelengebruik van Amsterdamse jongvolwassenen (16-25 jaar) en de impact van de coronacrisis. De cijfers zijn gebaseerd op de Corona Gezond­ heidsmonitor Jongvolwassenen 2022 uitgevoerd door de GGD Amsterdam. De Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 is een landelijke online monitor die is uitgevoerd in april - augustus 2022. Na het vervallen van bijna alle maatregelen eind maart 2022, zoals het dragen van een mondkapje in het OV, speelt corona vanaf april 2022 een steeds kleinere rol in het dagelijks leven. Wat valt het meeste op? Jongvolwassenen zijn kwetsbaar op het thema mentale gezondheid: zes op de tien Amsterdamse jongvolwassenen hebben psychische klachten en dat is vaker dan gemiddeld in Nederland (60% versus 53%). Ook zijn Amster­ damse jongvolwassenen (heel) vaak gestrest, meer dan gemiddeld in Nederland (Amsterdam 57%, Nederland 48%). Meer dan een kwart van de jongvolwassen in Amsterdam is ernstig eenzaam (27%); dit verschilt niet van de rest van Nederland. Suïcidegedachten

komen in Amsterdam even vaak voor als onder leeftijdgenoten in Nederland. Het genotmiddelengebruik in deze groep vraagt aandacht. Amsterdamse jongvolwassenen roken vaker en zijn vaker een ‘zware drinker’ dan gemiddeld in Nederland. Daarnaast wordt er in Amsterdam veel drugs gebruikt; het cannabisgebruik wekelijks ligt op 23%, het gebruik van harddrugs maandelijks is 18%. Wat zijn de effecten van de coronaperiode? De invloed van corona verschilt van persoon tot persoon; er zijn positieve en negatieve gevolgen. Amsterdamse jongvolwassenen geven vaker dan in de rest van Nederland aan dat de invloed van corona (heel) negatief was (48% versus 43%). Bijna driekwart van de jongvolwassenen (73%) geeft aan door de coronaperiode hulp of steun nodig te hebben gehad; dat is vaker dan in Nederland (64%). Ongeveer zes op de tien jongvolwassenen hebben corona gerelateerde gebeurtenissen meegemaakt (excl. corona gehad) en 18% heeft daar nog last van. Ook dit is vaker dan in Nederland. Van de Amsterdamse jongvolwassenen ervaart 13% negatieve gevolgen door uitgestelde zorg.

Contact De afdeling Gezond Leven van de GGD kan en wil graag ondersteunen bij de interpretatie van deze cijfers en kan adviseren over het aanbod van preventie­ programma’s en welke vervolgacties u kunt nemen. Ook voor meer informatie over dit onderzoek en uw wensen voor vervolgonderzoek kunt u contact opnemen met de afdeling Gezond Leven.

Lichamelijke gezondheid 62%

ervaart zijn/haar gezondheid als (zeer) goed

53%

is vaak tot voortdurend gelukkig in de afgelopen 4 weken

Nederland

Nederland

64%

56%

Bewegen 52%

beweegt 5 of meer dagen per week minimaal een half uur

67%

sport wekelijks

Nederland

Nederland

54%

69%

Mentaal welbevinden 60% 58%

64%

80%

11% heeft psychische klachten heeft psychische (MHI-5) ernstige klachten psychische (MHI-5) klachten Nederland

57% 51%

voelt zich heel (heel)vaak vaak gestrest Nederland

Nederland 53%

Nederland

Nederland 48%

53%

9%

48%

is eenzaam

27%

is sterk eenzaam

32%

7% heeft de laatste 12 maanden een enkele keer tot heel vaak suïcidegedachten gehad

heeft (heel) vaak suïcidegedachten

Nederland

Nederland

Nederland

Nederland

63%

27%

33%

7%

is voldoende weerbaar

53%

Jongvolwassenen en de coronaperiode

herstelt na een moeilijke periode meestal weer snel

3

suïcidegedachten gehad

gedachten

Nederland

Nederland

Nederland

Nederland

63%

27%

33%

7%

Mentaal welbevinden – vervolg 80%

37%

is voldoende weerbaar

53%

herstelt na een moeilijke periode meestal weer snel

Nederland

Nederland

81%

53%

vindt het makkelijk om stressvolle gebeurtenissen te doorstaan

45%

heeft (heel) veel vertrouwen in zijn/haar eigen toekomst

Nederland

Nederland

38%

44%

Amsterdam mentaal gezond - Thrive actief in Amsterdam Uit eerdere cijfers van de AGM (Amsterdamse Gezondheidsmonitor) blijkt dat een stijgende trend van mentale klachten, onder jongvolwassenen, al voor de coronapandemie is ingezet. Voor ernstige psychische klachten en eenzaamheid zien we dat deze opwaartse ontwikkeling al in respectievelijk 2008 en 2012 is begonnen. Iedereen krijgt te maken met uitdagingen, bovendien leven we in een complexe tijd die steeds weer een beroep doet op ons vermogen om ons aan te passen aan veranderingen. Het leven in een grote stad als Amsterdam doet daar nog een schepje bovenop. Er zijn meer stressfactoren en minder plekken waar je tot rust kan komen dan in een rurale omgeving. Ook is de sociale cohesie minder sterk waardoor sociale steun van mensen in de directe omgeving niet altijd vanzelfsprekend is. Vandaar dat de GGD Amsterdam vanaf 2019 samen met Amsterdammers, lokale organisaties en professionals onder de titel Amsterdam mentaal gezond- Thrive inzet op verbeteren van de veerkracht en mentale gezondheid van Amsterdam­ mers. Daarbij is vanaf de start veel aandacht voor jongvolwassenen door het bespreekbaar maken van mentale gezondheid en het verbeteren van een goed preventief aanbod.

Ook de komende jaren speelt het programma een belangrijke rol in het voorkomen van het ontstaan en verergeren van mentale klachten door het initiëren en organiseren van initiatieven en projecten in een programmatische aanpak.

4

Jongvolwassenen en de coronaperiode

Middelengebruik 76% 58%

22%

11%

18%

heeft psychische de laatste 4klachten weken alcohol gedronken (MHI-5)

26% 51%

is eenzich voelt zware heel drinker vaak (minstens 1x per week 6 (man) / 4 (vrouw) gestrest glazen of meer per dag

Nederland

Nederland

77% 53%

21% 48%

rookt wekelijks tabak

23%

heeft de laatste 4 weken cannabis gebruikt

Nederland

Nederland

19%

16%

heeft de laatste 4 weken XTC gebruikt

7%

heeft de laatste 4 weken cocaïne gebruikt

Nederland

Nederland

6%

3%

heeft de laatste 4 weken 2C-B, 3-MMC, 4-MMC, Amfetamine, Cocaïne, GHB, Ketamine, Paddo’s, truffels of XTC gebruikt (harddrugs) Nederland 10%

Inzet preventie middelenverbruik in Amsterdam De cijfers met betrekking tot middelengebruik in Amsterdam laten zien dat preventie van problematisch middelengebruik onder jongvolwassenen (zwaar drinken, tabak roken en problematisch gebruik van andere drugs) zowel in de afgelopen jaren als in de komende tijd een aandachtspunt is en blijft voor Amsterdam. Met een programmatische aanpak om de preventie te verbeteren, zet Amsterdam, samen met partners, in op het verlagen van de gezondheidsschade als gevolg van het gebruik van middelen. Amsterdam is een stad met een groot uitgaanscircuit en jaarlijks diverse grote evene­ menten. Daarnaast is Amsterdam een studentenstad met verschillende universiteiten, hogescholen en mbo-instellingen. Deze karakteristieken van de stad dragen bij aan een samenstelling van de jongvolwassenen populatie die waarschijnlijk anders is dan in de rest van Nederland. Hier wonen jongvolwassenen voor wie het uitgaanscircuit en de andere faciliteiten die de ‘grote’ stad biedt aantrekkelijk zijn.

Jongvolwassenen en de coronaperiode

5

Impact coronaperiode 5%

48%

73%

18%

29%

6

heeft het als (heel) positief ervaren

43%

heeft het zowel positief als negatief ervaren

Nederland

Nederland

6%

46%

heeft het als (heel) negatief ervaren

3%

heeft er geen invloed van ondervonden

Nederland

Nederland

43%

5%

had door de coronaperiode hulp of steun nodig

8%

kan bij een probleem bij niemand terecht én had door corona extra hulp nodig

Nederland

Nederland

64%

8%

heeft nog last van één of meer coronagerelateerde gebeurtenissen die hij/zij heeft meegemaakt

5%

heeft een verhoogde kans op ernstige psychosociale klachten

Nederland

Nederland

15%

4%

heeft te maken gehad met uitgestelde zorg

13%

ervaart negatieve gevolgen van uitgestelde zorg

Nederland

Nederland

26%

12%

Jongvolwassenen en de coronaperiode

Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 De Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 is een eerste landelijke meting om de impact van corona op gezondheid, leefstijl en het welzijn van jongvolwassenen in kaart te brengen. Hiervoor hebben 1.955 Amsterdamse jongvolwassenen van 16-25 jaar een online vragenlijst ingevuld. Jongvolwassenen van 16-25 jaar zijn benaderd via social media en intermediairs. In totaal hebben 69.750 jongvolwassenen uit Nederland de vragenlijst ingevuld. Naast het vragenlijstonderzoek is er aanvullend kwalitatief onderzoek gedaan door Stichting Alexander. Middels focusgroepen en interviews is aan jongvolwassenen uit heel Nederland gevraagd hoe zij de coronaperiode hebben ervaren. Op de voorpagina van deze rapportage hebben we, ter ondersteuning van de cijfers, enkele quotes uit de focusgroepen opgenomen. Het rapport met alle resultaten van het kwalitatief onderzoek volgt later in 2023. Met de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 geven GGD’en inzicht in de fysieke en mentale gezondheid en leefstijl van jongvolwassenen tijdens en na de coronaperiode op landelijk, regionaal en gemeentelijk niveau. De resultaten van het onderzoek vormen een belangrijke basis voor de ontwikkeling en invulling van lokaal jeugden gezondheidsbeleid.

Gemeenten zijn vanuit de wet verplicht om de gezondheidssituatie van hun inwoners in kaart te brengen, ook na rampen en crisissen. De coronacrisis is daar één van. Gemeenten laten deze wettelijke taak uitvoeren door GGD’en. Meer details over Amsterdamse jongvolwassenen vindt u in een tabellenboek via ggdgezondheidinbeeld.nl Landelijke en regionale cijfers zijn te vinden op: website RIVM

Netwerk GOR (Gezondheidsonderzoek bij Rampen) De GGD’en voeren de Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022 uit in het kader van de Integrale (populatie-brede) Gezond­ heidsmonitor COVID-19. Hierbij wordt samengewerkt met GGD GHOR Nederland, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Nivel en ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum, die samen het netwerk GOR vormen. Het onderzoek is bedoeld om de fysieke en mentale gezondheidseffecten als gevolg van de coronacrisis onder de Nederlandse bevolking inzichtelijk te maken. ZonMw is namens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) opdrachtgever van de monitor en faciliteert verbinding tussen lopende onderzoeken.

Colofon GGD Amsterdam, maart 2023 Afdeling Gezond Leven www.ggd.amsterdam.nl Fotografie: Edwin van Eis Vormgeving: Vorm de Stad