FACTSHEET DIVERSITEIT EN INCLUSIE.pdf

Een stad van ongelijkheid

Amsterdam is een stad van ongelijkheid In deze factsheet leest u over de kansen en ervaringen van groepen Amsterdammers op uiteenlopende gebieden. Duidelijk blijkt dat deze sterk verschillen. In deze factsheet zijn de meest recente Amsterdamse cijfers opgenomen over ongelijkheid. De meeste cijfers zijn afkomstig uit onderzoeken van de gemeentelijke directie Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS). Andere cijfers komen uit andere bronnen: de politie, de GGD, het Meldpunt Discriminatie en het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Uit de cijfers blijkt dat laagopgeleide mensen, vrouwen, en mensen met een niet-westerse migratie-achtergrond in Amsterdam relatief minder kansen en negatievere ervaringen hebben. Groepen Amsterdammers bij wie kenmerken samenvallen, hebben te maken met een opeenstapeling van ongelijkheid, onveiligheid en gebrek aan kansen. Overigens doet deze factsheet niet volledig recht aan de werkelijkheid van een hyperdiverse stad. Op de indeling in een ‘westerse’ of ‘niet-westerse’ migratieachtergrond is bijvoorbeeld het nodige af te dingen. Om informatie goed inzichtelijk te maken, vallen nuances noodgedwongen weg1. 1

Bij een indeling in mannen en vrouwen, bijvoorbeeld, blijven intersekse personen buiten beschouwing.

Economische zelfstandigheid

01

Veiligheid

02

Discriminatie

03

Kansenongelijkheid

04

Effecten & gevolgen

05

Economische zelfstandigheid Nog altijd scheve verdeling arbeid en zorg tussen mannen en vrouwen, met grote gevolgen voor laagopgeleide vrouwen

Slechts een kwart van de Amsterdamse vrouwen met een laag opleidingsniveau is economisch zelfstandig. Vrouwen hebben twee keer vaker dan mannen geen inkomen uit betaald werk of een uitkering. Dit is voor 7% van de Amsterdamse vrouwen het geval, vergeleken met 3% van de mannen. Van de laagopgeleide vrouwen geldt dit zelfs voor 17% van de vrouwen. Het loon van Amsterdamse mannen ligt 14% hoger dan dat van Amsterdamse vrouwen. De verschillen zijn groter bij oudere mensen en bij lager opgeleide mensen. Partners met kinderen zijn minder vaak tevreden over de verdeling van werk en zorgtaken in het huishouden dan partners zonder kinderen. Het zijn met name vrouwen die opvang/oppas regelen, minder gaan werken dan hun partner en ouderschapsverlof opnemen.

1 op de 5 Amsterdamse vrouwen heeft een laag opleidingsniveau niet economisch zelfstandig Laagopgeleid

Midden opgeleid

Hoogopgeleid

man

50.850

52%

vrouw

50.650

74%

man

80.980

29%

vrouw

71.410

40%

man

119.980

16%

vrouw

132.390

21%

economisch zelfstandig

Bron: Economische zelfstandigheid van vrouwen in Amsterdam en achterliggende patronen, OIS 2019 20%

Loonverschil Amsterdamse mannen ten opzichte van vrouwen naar leeftijdsgroep en opleidingsniveau, 2018 in %

laagopgeleid midden opgeleid hoogopgeleid

10% 0% verschil

15-22

23-34

35-44

45-54

55-66

Bron: Economische zelfstandigheid van vrouwen in Amsterdam en achterliggende patronen, OIS 2019 Welke maatregelen hebben u en uw partner genomen om werk en zorg voor uw kind(eren) t/m 12 jaar te kunnen combineren? Onder moeders met een partner (meerdere antwoorden mogelijk) in %

opvang/oppas geregeld

35%

minder gaan werken

7%

meer thuis werken

anders

17%

10%

meer gaan werken geen maatregelen

18%

17%

gaan werken als zelfstandige

vrouw

39%

tijdelijk ouderschapsverlof

dichter bij huis werken

man

51% 23%

8%

4%

4%

3%

1%

33%

22% 6%

8%

Bron: Economische zelfstandigheid van vrouwen in Amsterdam en achterliggende patronen, OIS 2019

01

Veiligheid Vrouwen en lhbtiq+ personen zijn het vaakst slachtoffer van intimidatie en geweld

Bijna een kwart van de Amsterdamse vrouwen neemt soms een andere route om een onveilige plek te vermijden.

‘Komt het wel eens voor dat u in uw eigen buurt omloopt of omrijdt om onveilige plekken te vermijden?

26%

22%

17%

13% 9%

7%

Vier op de vijf jonge vrouwen is slachtoffer van straatintimidatie. Vooral lhbtiq+ personen voelen zich respectloos behandeld op straat. Ruim een derde van de heterovrouwen zegt het afgelopen jaar weleens respectloos te zijn behandeld op straat. Bij lhbtiq+ personen is dit bijna 40%.

3% vaak

soms

man

bi

3%

3%

lesbisch

homo

5% hetero

Bron: Factsheet Straatintimidatie OIS 2018 straatintimidatie

straatintimidatie

Homoseksuele en lesbische Amsterdammers maken vaker geweld of dreiging met geweld mee. 8% van de homoseksuele mannen en 7% van de lesbische vrouwen gaf aan dat ze dat jaar te maken hebben gehad met geweld of dreiging met geweld.

vrouw

17%

13%

straatintimidatie

18 - 34 jaar

35 - 49 jaar

50 jaar en ouder

vrouw

81%

man

38%

vrouw

56%

man

37%

vrouw

30%

man

22% Bron: Factsheet Straatintimidatie OIS 2018

38%

35%

Gevoel respectloos behandeld te zijn door onbekenden (in %)

29%

6% vaak

soms

4%

vrouw hetero

4%

man hetero

LHBTI

Bron: Factsheet Straatintimidatie OIS 2018 Geweld en dreiging

slachtoffer van geweld

3% vrouw

5% man

4% bi

7% lesbisch

8% homo

4% hetero

Bron: Veiligheidsmonitor OIS 2019

02

Discriminatie Discriminatie in de stad vooral op basis van herkomst/huidskleur en seksuele voorkeur, wordt ook heftiger

De helft van alle meldingen bij het Meldpunt Discriminatie (MDRA) gaan over discriminatie op basis van de herkomst van de melder. Hiervan betreft bijna 40% anti-zwart racisme. Ook de Amsterdamse politie rapporteert de meeste discriminatie-incidenten op basis van herkomst/huidskleur en bijna evenzoveel op basis van seksuele voorkeur. Aantal meldingen van discriminatie op basis van geloofsovertuiging of levensbeschouwing neemt toe. Het aantal meldingen van antisemitisme is in een jaar tijd toegenomen met 46%. Het aantal meldingen van discriminatie van moslims steeg in dezelfde periode met 38%. Discriminatie gaat vaker gepaard met geweld en bedreiging. Het aantal meldingen over geweld en bedreiging is sterk toegenomen in 2019. Slachtoffers van geweld waren voornamelijk Nederlanders met een migratieachtergrond (55%) en homoseksuele mannen (40%).

meldingen politie

meldingen MDRA

7%

Antisemitisme Seksuele geaardheid Leeftijd

1% 1%

9%

Afkomst / huidskleur

5%

5%

41%

10% 51%

Handicap

34%

7%

Gender Godsdienst Overig

5% 8%

3

14%

totaal 643

totaal 695 Bron: Jaarverslag MDRA 2019

64

Aantal klachten/meldingen Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam in verband met geloofsovertuiging

13 2018

2019

26

19 5

antisemitisme

36

44

9 islam

godsdienst

totaal

Bron: Jaarverslag MDRA 2019

73

Geweld en bedreiging

53 12 2018

2019

20

geweld

28

16 bedreiging

totaal

Bron: Jaarverslag MDRA 2019

03

Kansenongelijkheid In Amsterdam is ongelijkheid zichtbaar in kansen op de arbeidsmarkt

De meeste meldingen van discriminatie spelen zich af op de arbeidsmarkt. Dit wordt verreweg het vaakst genoemd als plek waar gediscrimineerd wordt; vooral op grond van herkomst/huidskleur (42%) en gender (21%). Discriminatie op grond van herkomst/huidskleur speelt zich af zowel tijdens het wervings- en selectieproces (op basis van achternaam, uiterlijke kenmerken of vermeend accent) als op de werkvloer (in de vorm van beledigen, stigmatiseren of intimidatie door collega’s of leidinggevenden). Deze kansenongelijkheid begint eerder. Amsterdamse kinderen van ouders met laag opleidingsniveau en/of niet-Westerse migratieachtergrond, krijgen steeds vaker een te laag schooladvies aan het eind van de basisschool. Volgens de laatste cijfers ruim 10 keer zo vaak. En zij verlaten het voortgezet onderwijs 2 keer zo vaak zonder startkwalificatie. Dat betekent dat zij niet of pas later toegelaten worden tot een vervolgopleiding, weinig kansen op de arbeidsmarkt hebben en vaker in de bijstand komen.

Aantal meldingen MDRA in relatie tot de arbeidsmarkt in 2019 Totaal 180 meldingen waarvan

1

67

Afkomst / huidskleur

21

Godsdienst

5

Seksuele voorkeur

20

Leeftijd

18

Beperking / chronische ziekte

33

Gender

2

Arbeidscontract

14

Overig

8%

18%

37%

10% 11%

3

12%

Bron: Jaarverslag MDRA 2019

% kinderen dat een te laag schooladvies krijgt

13% 7%

kinderen van laagopgeleide ouders kinderen van hoogopgeleide ouders

11%

11%

7%

2%

1%

2012

2013

3% 2014

1%

1%

2015

2016

Bron: factsheet ongelijkheid OIS, Regionale monitor, Gelijke kansen in het onderwijs, 2017

% schoolverlaters in Amsterdam zonder diploma (mbo2 of hoger), in 2016-2018

zonder diploma

geen migratie-achtergrond

5%

westerse migratie-achtergrond

6%

met diploma

niet-westers migratie-achtergrond 13% Bron: factsheet schoolloopbanen OIS 2017

04

Effecten & gevolgen Ongelijkheid heeft gevolgen voor wonen en gezondheid

De inkomensverdeling in Amsterdam laat toenemende ongelijkheid zien. Er zijn meer lage inkomens dan gemiddeld in Nederland, minder middeninkomens en meer allerhoogste inkomens. Ook woonsegregatie neemt toe. Mensen met een lagere opleiding wonen vaker aan de rand van Amsterdam, in Noord, Zuidoost in Nieuw-West.

Inkomensverdeling

1e deciel 2e

De ongelijkheid in Amsterdam neemt toe. Er zijn meer lage inkomens dan gemiddels in Nederland, minder middeninkomens, en meer allerhoogste inkomens.

lagere inkomens

3e 4e 5e

midden inkomens

6e 7e 8e

hogere inkomens

9e

Opleidingsniveau hangt samen met ervaren gezondheid. Slechts 55% van de mensen met een lage opleiding ervaart de eigen gezondheid als goed, vergeleken met 89% van de hoogopgeleiden. Eenzaamheid is het grootst onder mensen met een lage opleiding. Eenzame mensen lopen grotere gezondheidsrisico’s en zelfs een grotere kans op voortijdig overlijden.

10e deciel inkomensdecielen Nederland

0%

5%

10%

15%

20% Amsterdamse huishoudens

Bron: CBS / Factsheet Kansenongelijkheid, OIS 2019

Amsterdammers van 18 jaar en ouder, ervaart gezondheid als goed (in procenten) opleidingsniveau

inkomen

laag

55%

hoog

89%

laag

53%

hoog

92% Bron: OIS / De Staat vd Stad 2018

Eenzaamheid onder Amsterdammers

vrouwen

45%

mannen

51%

westers

40%

niet-westers

60% Bron: GGD / eenzaamheid in beeld

05