EVALUATIE pilot werken rond bomen.docx

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

Pagina 1 van 8

Evaluatie toepassing van boombescherming binnen het WIOR vergunningen traject Motie 640,21: ‘Bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’ In de vergadering van de gemeenteraad van 15 september 2021 heeft de raad bij de behandeling van agendapunt 24 de motie 640.21; ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’ van het raadslid Van Pijpen van GroenLinks aangenomen waarin het college gevraagd wordt om: 1) in de vergunningverlening voor werken in de openbare ruimte (WIOR) standaard de verplichting tot een Bomen Effect Analyse (BEA) op te nemen met toepassing van de daaruit voortvloeiende beschermingsmaatregelen, en 2) in de afspraken en communicatie vanuit de gemeente, ook bij kleine werken, goede bescherming van bomen als voorwaarde mee te nemen. Het College meldt in de raadsinformatiebrief van 22 november 2022 dat er op aangepaste wijze uitvoering aan de motie zal worden gegeven: “Het door de raad aangenomen voorstel blijkt na onderzoek in volledige omvang niet uitvoerbaar..[..] Gezien het grote aantal projecten in de stad, is het niet reëel om voor elk WIORwerk een BEA te laten opstellen als onderdeel van de vergunning. Een BEA voor ieder werk betekent een te zware belasting in capaciteit en kennis voor zowel publiek als privaat betrokken partijen.

Om de bomen toch structureel goed te beschermen bij werkzaamheden, wordt vanaf 1 januari 2023 een pilot gestart met als doel een werkwijze te onderzoeken die voor alle partijen werkbaar en effectief is. Het gaat immers niet zozeer om de uitvraag van een BEA, maar om het gesprek erover en adviezen op maat”. Pilot opdracht De motie wordt volgens raadsinformatiebrief aangepast uitgevoerd door een gemeentelijk boomadviseur met kennis van het gebied die passende beschermingsmaatregelen bij de verschillende uitvoeringswerken (groot en klein) ter plaatse beoordeelt, en na opgelegde maatregelen, toezicht houdt tijdens het werk. In de pilot wordt onderzocht of de bescherming van bomen op deze praktische werkwijze van mens tot mens beter gegarandeerd kan worden dan in de huidige, vooral administratieve afhandeling het geval is, en wat dit dan betekent voor benodigde capaciteit (middelen). Pilot in stadsdeel Noord De pilot is uitgevoerd binnen stadsdeel Noord waar in aantal en variatie voldoende projecten te verwachten waren gedurende het jaar 2023. Een belangrijk onderdeel van verbetering bestaat uit voldoende adviseurs met gebiedskennis. Zij kunnen het werk ter plaatse beoordelen op de juiste beschermingsmaatregel en zo nodig alsnog een BEA, of onderdelen daarvan, voorschrijven.

Daarnaast kan de adviseur gedurende het werk op locatie controle uitoefenen en ingrijpen wanneer niet gewerkt wordt volgens afspraken ter bescherming van de boom. Toezicht en Handhaving zijn belangrijke vereisten wanneer er gewerkt wordt rond bomen. De werkwijze en resultaten van de pilot werden bijgehouden en geëvalueerd. De uitvoering volgens pilotresultaat kan daarna eventueel worden georganiseerd voor de hele stad mits voldoende middelen voor personele capaciteit beschikbaar worden gesteld.

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

Pagina 2 van 8

Verloop pilot In de beginperiode van de pilot is gekozen om vooral te reageren op graafaanvragen die in de buurt van bomen plaatsvinden. Het doel was om naamsbekendheid op te bouwen zodat iedereen van het bestaan van deze pilot op de hoogte zou komen. Gedurende de pilot zagen de vergunning aanvragers dat in veel gevallen geen BEA werd voorgeschreven maar vaak praktische aanpassingen als voorwaarden werden voorgeschreven. Hierdoor groeide het besef en het vertrouwen bij de aanvragers dat de pilot ook voor hen iets kan opleveren, namelijk goede afspraken met de gemeente waardoor het risico op stagnatie of stil leggen van de werkzaamheden wordt geminimaliseerd. De aanvragers kwamen zelf ook met goede ideeën om de schade aan bomen te beperken. Bij eenvoudige werkzaamheden is de boomposter (Bijlage 2) een doeltreffend middel gebleken om initiatiefnemers te informeren. Bij graafwerkzaamheden dicht langs de boom kan een pragmatische maatregel, opgelegd door de boomadviseur, effectief zijn vooral als het werk door moet en er geen tijd is voor het maken van een BEA. Soms kan een eenvoudige en doeltreffende manier om bomen te beschermen gevonden worden door het gebruik van hekken om de kroonprojectie te beschermen tegen verdichting. We constateren dat de projectleiders sinds september zorgvuldiger omgaan met de bomen binnen hun projecten.

Namelijk vanaf deze tijd werden de nieuwe projecten structureel getoetst voorafgaand of bij aanvang van het WIOR traject. Het eerste half jaar was het meer reactief participeren op reeds doorlopen WIOR aanvragen. Inzet boomadviseur Tijdens de pilot werd de boomadviseur twee dagen in de week ingezet voor advies en toezicht voor werken in de openbare ruimte. Om deze succesvolle werkwijze ook in de andere stadsdelen in te kunnen voeren, zal er in ieder stadsdeel een boomadviseur moeten worden ingezet voor boombescherming. De boomadviseurs hebben hun taken binnen een eigen stadsdeel. Met grondige gebiedskennis kunnen zij in maatwerk adviseren op het werken rond bomen, adviseren op kapvergunningen en boomadvisering in het algemeen. Totalen inzet boomadviseur WIOR per maand van maart tot september maand maart april mei juni juli aug Totalen 6 maanden

Totaal Boom inzet Klein WIOR/ gerelateerd % boom kantoor/ Toezicht project stuks stuks gerelateerd uren uren stuks 322 42 13,04 16,5 12 23 260 41 15,77 9,8 3,6 31 298 22 7,38 13,5 5,25 16 315 18 5,71 12 4 5 223 3 1,35 6 193 9 4,66 13,5 8 135 (waarvan 1611 9 met BEA) 8,38 71,3 32,85 75

Middel project stuks 7 4 0 3

14

Groot project stuks 12 4 9 10 3 9 47

De nieuwe taken van de boomadviseur binnen de pilot (waarvoor bovenstaande uren zijn ingezet) – Toetsen van WIOR aanvragen binnen de consultatiefase. – Advies voor werken binnen de kwetsbare boomzone, dit kan bestaan uit een inventarisatie bij de betreffende bomen met het project of een maatwerk advies wanneer een project boomwortels tegen komt. – Toetsen van de uitvoering, werken volgens het handboek ZWIA1, Boombeschermingsplan of Bomenposter. 1 Het handboek ZWIA; Zo Werken wij in Amsterdam op Straat is een praktisch handboek voor iedereen die in Amsterdam aan

de weg gaat werk; https://www.amsterdam.nl/verkeer-vervoer/werken-in-de-openbare-ruimte-(wior)/handboek-zwia/

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

Pagina 3 van 8

Werkwijze: – Rol oppakken in intakefase / consultatie – Check alle invoer in VICTOR 2, gebruik eigen bomenkaart – Nieuw werk in de buurt van een boom? Zo ja, consultatiefase (bezwaar). – Wat zijn te nemen maatregelen? – Afspraken maken met initiatiefnemers Pas als bezwaar van Groen opgeheven is, kan het project een vergunning aanvragen Wat betekent deze inzet van de boomadviseur met uitbreiding van taken? Op dit moment hebben we de beschikking over 3,5 fte boomadviseur. Wanneer we ieder stadsdeel voldoende willen bedienen met deze uitbreidende taken in de bescherming van bomen tijdens werkzaamheden, dan betekent dit dat er in alle stadsdelen een boomadviseur aanwezig moet zijn. Dit komt neer op 3 boomadviseurs extra. Om de werkwijze van de pilot in de organisatie te kunnen implementeren zullen 3 fte moeten worden toegevoegd. Dit betekent een bedrag van circa € 400.000/ jaar. De boomadviseur wordt in aanvulling van de huidige taken verantwoordelijk voor het werken rond bomen binnen de WIOR zoals dat in de pilot is gevolgd. Dit betekent: toetsen van een WIOR aanvraag, checken op de vergunning en controle buiten tijdens de uitvoering. De boomadviseur heeft dan een volledig takenpakket per stadsdeel. De nieuwe WIOR-taken kunnen worden gecombineerd met het huidige werkpakket. Hiermee hoeven minder taken worden uitbesteed.

– Beoordelen van kapaanvragen (huidig bestaande taak) – Inspectie ziektes en plagen zoals iepziekte en eikenprocessierups (huidig bestaande taak) – Herplant-inspectie (nieuwe aanvullende taak) – Inspectie van stormschades (nieuwe aanvullende taak) – Afhandelen van klachten en meldingen (nieuwe aanvullende taak) Deze bijkomende werkzaamheden dragen bij aan een duurzaam boombestand en zichtbaarheid in de wijk. Samenvattend / Resultaat Pilot De pilot toont een verbetering in controle en toezicht op het werken rond bomen. Het overleg met de uitvoerder vooraf en controle tijdens de werkzaamheden door de gemeentelijk boomadviseur met kennis van het gebied blijkt effectief om de bomen door de aannemer op de juiste wijze te laten beschermen. Niet alleen in de specifieke gevallen, maar vooral ook in een lerend inzicht naar de toekomst toe. Al met al blijft het maatwerk en ligt de oplossing niet in de standaard van een opgelegde en uit te werken BEA. De keuze om een boomadviseur in te zetten in de begeleiding en controle bij alle vormen van (graaf)werkzaamheden blijkt effectief om bomen zorgvuldig (beter) te beschermen tijdens werkzaamheden in de openbare ruimte. Daarbij bespaart het de aannemer middelen en tijd. Uitrol pilot Optimaal is er voor ieder stadsdeel een gemeentelijke boomadviseur nodig. De huidige boomadviseurs (3,5 fte) moeten daarmee worden aangevuld met 3 fte.

Dit betekent een jaarlijks extra budget van circa €.400.000 / jaar. Binnen de huidige budgetten is daar geen ruimte voor. Het is aan de raad om de afweging te maken of deze daar geld voor wenst vrij te maken.

2 Via het systeem VICTOR kan een WIOR- vergunning worden aangevraagd.

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

BIJLAGE: Onderzoeksvragen pilot in Noord BIJLAGE: Bomenposter BIJLAGE: Nieuw proces werken in de openbare ruimte in de buurt van bomen

Pagina 4 van 8

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

Pagina 5 van 8

BIJLAGE Onderzoeksvragen pilot in Noord Vraag

Uitvoering en bevindingen binnen de pilot

Welke toetsingscriteria werden tijdens de pilot gebruikt om de BEA wel of niet te verplichten?

Afhankelijk van de impact op de boom:  Een BEA bij werkzaamheden binnen de kwetsbare boomzone (kroonprojectie +1,5m).  Een BEA bij verwachte schade aan wortels > 25% (NVTB norm). Te beoordelen door de boomadviseur

Welke vormen van de BEA werden tijdens de pilot gebruikt?

 

Welke toetsingscriteria uit de BEA werden gebruikt voor de verschillende projecten?

Een complete BEA Een boombeschermingsplan als een uitwerking van de bomenposter specifiek voor het project. Binnen de pilot kwamen we projecten tegen met een BEA zonder concrete maatregelen. Naar aanleiding hiervan wordt het format BEA aangescherpt met een toegevoegde conclusie van duidelijk omschreven maatregelen.  Bescherm de kwetsbare boomzone;  Kroonprojectie plus 1,5 m.

Welke beoordeling van de BEA werd vastgelegd in het protocol van de organisatie? Werden de aanwijzingen in de BEA opgevolgd?



Welke standaarden werden gebruikt in de adviezen om bomen te beschermen bij projecten? Biedt inzet van een boomadviseur toegevoegde waarde om graafschade te voorkomen en/of te verminderen?

Levensverwachting < 5jr en te verwachten schade > 25%. Voor kleine werken kan een boombeschermingsplan volstaan. De inzet van een boomadviseur is positief ervaren.  Maatwerk en begrip door overleg.  De uitvoerende voelt zich aangesproken. Schouw op locatie in de voorbereidingsfase geeft effectief resultaat. Bijsturen is nog mogelijk.  Het blijkt te zorgen voor kostenbesparing voor de uitvoerder; met een passend advies in maatwerk is vaak geen BEA nodig. Een BEA: gem. € 5000. Een uitvoering bomenbeschermingsplan: gem. €1500. Kosten vanwege plaatsing hekken, inzet boomexpert, groeiplaatsverbetering voorafgaand aan het project, gebruik van een zuigmachine. Er werd binnen de pilot geen bezwaar geuit over kosten vanwege extra opgelegde maatregelen.

Wat zijn de extra kosten voor de aannemers?

Wat zijn de te verwachten effecten?

Schade aan wortelgestel < 25%.

Bij drie van de 9 volledige BEA projecten werd niet gewerkt volgens de uitkomst van de BEA. De boom beschermende maatregelen werden niet toegepast.





Voor het bomenbestand levert het een verlenging in de levensduur op door betere bescherming van de boom; namelijk minder boomschade en daarmee een positief effect op de veiligheid van de openbare ruimte. Voor de aannemer is het beschermen van bomen weliswaar vertragend, maar aangezien er toch aan moet worden voldaan, is maatwerk met een passende oplossing in overleg, een werkbare en vooral praktische oplossing.

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

Welke acties zijn mogelijk om te komen tot duurzaam boombehoud?

Pagina 6 van 8

    

Zijn er mogelijkheden om de impact van werkzaamheden op de bomen te verkleinen?

    

De kwetsbare boomzone afschermen met hekken en rijplaten. De maximaal 25% schade aan wortelpakket regel Geen bronbemaling uitvoeren in de zomer zonder compenserende maatregelen CROW publicatie 280 'Combineren boven- en ondergrondse infrastructuur en bomen De boomtechnisch adviseur laten aansluiten bij de vooroverleggen van het project. Afspraken worden vast gelegd. Toezicht door European Tree Worker of European Tree Technician Handmatig graven of zuigen. Kabels boren i.p.v. leggen Groeiplaatsverbetering De boom in de hekken zetten

Welke sanctie werd in de pilot opgelegd? Welke sanctie kan worden opgelegd? Hoe te handelen bij schade?

 

Hoe zou VICTOR (het vergunningen meld systeem via welke alle werkzaamheden in de openbare ruimte ingediend moeten worden) hierop worden ingericht?

De boomwortelkaart als onderlegger werkt goed. Het is nog een theoretisch model maar moet uitgroeien tot een actuele kaart van de boomkroon en het wortelpakket.

Wie beoordeelt binnen het WIOR proces of er geen conflicten optreden tussen de projectwerkzaamheden en de asset bomen?





Tijdens de pilot werd geen sanctie opgelegd. Wanneer er sprake is van onherstelbare schade/ de boom dood gaat. Dan kan door vergunningverlener (VTH) of omgevingsdienst de bestuursrechtelijke weg worden gevolgd via bestuursdwang. Anders de herstelkosten verhalen volgens onrechtmatige daad zoals verzorgen van schade of groeiplaatsverbetering.

De graafwerkzaamheden door externe organisaties (bv Liander) lopen via het vergunningenproces WIOR waarbinnen groen op dit moment niet standaard vertegenwoordigd.is. De boomadviseur van het betreffende stadsdeel toetst dit binnen de pilot voor elk WIOR traject. Dit werkt goed.

Op welke manier is de groen- en bomencheck binnen de WIOR geregeld?

De WIOR gaat langs verschillende tafels waaronder de assetowners. We doen dat in de consultatiefase. Als Groen niet heeft ingericht wie namens Groen reageert op initiatieven van derden dan mag een initiatiefnemer ervan uitgaan dat Groen geen bezwaar heeft en geen bemoeienis heeft. Hier wordt tot op heden niet of nauwelijks op toegezien. Binnen de pilot oordeelt de boomadviseur hierover. Dit werkt goed. Voornemen is dat Groen na de pilot deelneemt aan de consultatiefase.

Wat vinden de aannemers?

Aannemers reageren positief over het praktische advies op maat.

Wanneer wordt een volledige BEA / boombeschermingsplan of alleen kleine aanpassingen opgedragen?

In de pilot bepaalt de boomadviseur de beschermende maatregelen in maatwerk. Er zal een protocol worden opgesteld als richtlijn om te kunnen bepalen of er een BEA moet worden opgesteld of in welk geval een boombeschermingsplan met werken volgens de bomenposter voldoende is.

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

BIJLAGE bomenposter

Pagina 7 van 8

Pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’

BIJLAGE werken rond bomen

Pagina 8 van 8