Evaluatie pilot diplomazwemmen (november 2025).pdf

Evaluatie pilot diplomazwemmen De pilot diplomazwemmen onderzoekt manieren om het schoolzwemmen in een andere vorm te organiseren. De pilot bestaat uit twee onderdelen:  Nieuwe organisatievorm schoolzwemmen groep drie en vier.  Start van programma ‘Blijven Zwemmen’. Het doel van de pilot is om samen met de schooldirecties te testen wat werkt om: 1. Scholen zoveel mogelijk te ontlasten bij de organisatie van schoolzwemmen. 2. Meer kinderen éérder zwemvaardig laten zijn. 3. Verbeteren van de voorlichting naar ouders over het zwemaanbod in de buurt of de zwemlocatie. 4. Voor Blijven Zwemmen: vergroten van het aantal zwemmomenten voor kinderen uit middenen bovenbouw van het basisonderwijs. 5. Voor Blijven Zwemmen: meer aandacht voor signalering en doorverwijzing van kinderen zonder diploma of lage zwemvaardigheid naar passend aanbod. Uit de jaarlijkse diplomameting blijkt echter dat niet elk kind bij het verlaten van de basisschool in het bezit is van een zwemdiploma. De redenen hiervoor lopen uiteen. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat ouders het vanwege omstandigheden niet georganiseerd krijgen, de tijd of geld er niet voor hebben of omdat ouders de noodzaak er niet van inzien. Voor kinderen die in groep vijf (nog) geen zwemdiploma hebben bieden we in de gemeente Amsterdam al jaren een aanvullende voorziening in de vorm van schoolzwemmen. Ad 1.

Scholen zoveel mogelijk ontlasten bij de organisatie van schoolzwemmen Scholen hebben via de pilot naschools zwemmen ervaring opgedaan met vernieuwende organisatievormen. Het is hen gelukt om groepsleerkrachten te ontlasten bij de organisatie van schoolzwemmen. Tot nu toe blijken scholen goed in staat om dit zelfstandig met externe partijen te regelen. Deze aanpak wordt gefinancierd met aanvullende middelen, zoals het programma School en Omgeving. We monitoren of deze werkwijze in de toekomst haalbaar blijft voor de betreffende scholen. Er zijn verschillende methoden ontwikkeld die als voorbeeld kunnen dienen voor andere scholen die op zoek zijn naar manieren om hun personeel te ontlasten. Waaruit bestaat de inzet van schoolpersoneel? Voor het schoolzwemmen is een aanspreekpunt op school nodig. Deze organiseert de inschrijvingen en houdt contact met gemeente Amsterdam en de zwembaden. Daarnaast is op de zwemdagen inzet nodig bij begeleiding van de kinderen tijdens vervoer van en naar het zwembad en het toezicht tijdens de lessen. Hoe is de inzet van menskracht in de pilot vormgegeven? Bij vier verschillende scholen zijn de volgende vormen toegepast: 1. Inzet kinderopvang: Hierbij hebben medewerkers van een kinderopvangorganisatie de inschrijvingen, begeleiding tijdens het vervoer van en naar het zwembad en het toezicht tijdens de les uitgevoerd.

Gemeente Amsterdam

2.

3.

Datum 5 november 2025 Pagina 2 van 4

Inzet van werkstudenten: De begeleiding van de lessen na schooltijd wordt uitgevoerd door docenten, aangevuld met werkstudenten die al actief zijn op de school. De inschrijving van kinderen verloopt via de reguliere schoolcontactpersoon. De werkstudenten worden op school ook ingezet voor andere taken, zoals het begeleiden van leesgroepjes. Inzet talentcoach: Een talentcoach van het Projectbureau Primair Onderwijs Zuidoost (PPOZO) coördineert het begeleidingsteam van de kinderen. Eén medewerker van de school is betrokken bij het toezicht, en een groep ouders helpt vrijwillig mee. De talentcoach springt in waar nodig en verzorgt de coördinatietaken op school.

Naast deze pilot bestaat er nog een andere vorm van buitenschools schoolzwemmen. Enkele jaren geleden is hiermee gestart voor leerlingen uit groep 5. Momenteel nemen al 44 scholen deel aan dit programma. De begeleiding wordt op twee manieren georganiseerd:  De school schrijft in, en de ouders/verzorgers verzorgen zelf de begeleiding: elke ouder zorgt ervoor dat het kind naar het zwembad wordt gebracht.  Sommige scholen werken samen met een naschoolse opvang die de begeleiding van de kinderen op zich neemt. Deze vorm van naschools zwemmen is vooral populair in de stadsdelen Noord (13 scholen), NieuwWest (16 scholen) en West (7 scholen). In Nieuw-West staan twee scholen op de wachtlijst om in het schooljaar 2026-2027 aan te sluiten. Voor de huidige deelnemende scholen in Nieuw-West en West is besloten dat alleen kinderen zonder zwemdiploma kunnen deelnemen. Het is niet mogelijk gebleken om ook kinderen met alleen een A-diploma op te nemen in deze lessen. Dit komt door een tekort aan beschikbaar badwater op naschoolse tijden. Zodra er meer badwater beschikbaar is, wordt het naschools zwemmen in deze stadsdelen uitgebreid. In stadsdeel Noord kon extra badwater voor naschools zwemmen worden gecreëerd door de zwemlessen in het vangnet naar de zondag te verplaatsen.

Advies: Breid het beschikbare badwater in Nieuw-West uit door het buitenbad van het Sloterparkbad te overkappen, zodat meer naschools schoolzwemmen in dit stadsdeel mogelijk wordt. Op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag is op de vaste naschoolse uren badwater gereserveerd voor naschoolse zwemlessen. Daarnaast is er contact met lesaanbieders over de inzet van personeel. Advies: Onderzoek de mogelijkheden tot uitbreiding van badwater in stadsdeel West. Advies: Informeer scholen over de verschillende manieren om kinderen te laten begeleiden. Ad 2. Meer kinderen éérder zwemvaardig laten zijn De gedachte is dat door eerder te beginnen met schoolzwemmen meer kinderen eerder een diploma zullen hebben. Dit blijkt echter niet het resultaat op te leveren wat verwacht werd1. Het zwemmen met groep 3 gaat daarom na schooljaar 2025-2026 beëindigd worden: - Hoe eerder aanvullende voorzieningen worden aangeboden, hoe minder ouders de noodzaak zullen zien om deze verantwoordelijkheid ook te nemen. - Hoe ouder het kind, hoe makkelijker het motorische vaardigheden leert. Daarnaast geldt dat er een grote motorische ontwikkelsprong ligt rond het 8ste levensjaar. Als het kind in groep 3 het diploma heeft gehaald en niet meer zwemt, dreigt er een risico op het verleren van vaardigheden en schijnveiligheid.

- Omdat groep 3 pas in de tweede helft van het schooljaar kan starten, zwemmen de kinderen 9 weken in de zomer niet. Dit draagt niet bij aan een soepel leerproces. - De kinderen uit de pilot krijgen een dubbel aanbod en daarom 90 minuten les. Dit blijkt voor de kinderen uit groep 3 te lang. Ze worden koud, raken vermoeid en verliezen focus. 1

Zie toelichting bij resultaten pilot.

Gemeente Amsterdam

-

Datum 5 november 2025 Pagina 3 van 4

Een eerste school heeft zelf al aangegeven niet meer met groep 3 te willen zwemmen. De zwemonderwijzers geven aan dat de les voor de jongste kinderen heel lastig is, omdat verhoudingsgewijs veel kinderen in het ondiepe zitten en de groepen daar groter zijn.

Advies: Om de kinderen van de pilotscholen wel een dubbel aanbod te blijven bieden t.o.v. de reguliere groepen, wordt deze scholen de mogelijkheid geboden om een volledig schooljaar zwemlessen aan groep 4 aan te bieden, met lessen van 90 minuten. Hiermee komen de nadelen die gepaard gaan met het laten zwemmen van groep 3 te vervallen. De verwachting is dat deze aanpak tot betere resultaten zal leiden, waardoor meer kinderen op jongere leeftijd zwemvaardig zullen zijn in vergelijking met het aanbieden van schoolzwemmen in groep 5. Dit zal naar verwachting een positieve invloed hebben op het percentage kinderen dat een zwemdiploma behaalt. Ad 3. Verbeteren van de voorlichting naar ouders over het zwemaanbod in de buurt of de zwemlocatie Betrokkenheid ouders bij huidig aanbod Met name in Zuidoost is merkbaar dat er sprake is van ingewikkelde problematiek rondom kinderen en gezinnen. Ouders krijgen de zwemles zelf in veel gevallen niet georganiseerd. Het aanbod aan kinderen zonder B-diploma om na afloop van het naschools zwemmen in te stromen in particuliere lessen, wordt matig gebruikt. In 2025 waren dit 32 van 91 kinderen (35%). De kinderen krijgen een directe uitnodiging en ook de school ontvangt de uitnodigingen om met de ouders te delen.

Daarnaast is zichtbaar dat aanvullende mogelijkheden, zoals de extra lessen in de herfstvakantie en voorjaarsvakantie en de zomercursussen, vanuit de scholen met pilot wisselend worden bezocht. Aan de extra lessen in de herfstvakantie deden 14 van de 91 kinderen mee en voor de voorjaarsvakantie waren dit 25 van de 91 kinderen. Advies: Momenteel ligt de verantwoordelijkheid voor het delen van informatie over het zwemaanbod aan ouders bij de scholen. Het wordt aanbevolen te onderzoeken of zwembaden, sportmakelaars en/ of het programmateam zwemvaardigheid ondersteuning kunnen bieden aan de scholen, bijvoorbeeld tijdens ouderavonden. Deze ondersteuning kan bestaan uit het direct informeren van ouders over de mogelijkheden voor zwemlessen en de beschikbare hulp, zowel direct (zoals schoolzwemmen en vangnetregelingen) als indirect (zoals instroom particuliere zwemlessen en vergoedingen vanuit JFSCA). Dit is met name van belang voor scholen die deelnemen aan de pilot of andere scholen die naschoolse zwemlessen organiseren. Advies: Onderzoek hoe via scholen en welzijnsorganisaties voorlichting gegeven kan worden aan ouders van kleuters. Advies: Een grote kans voor voorlichting aan ouders ligt mogelijk bij de afspraken bij de GGD op 3 jaar en 9 maanden en bij de afspraak bij de schoolarts in groep 2.

In het verleden zijn deze afspraken effectief gebruikt om ouders voorlichting te geven over zwemlessen. Advies is te onderzoeken of deze aanpak opnieuw kan worden ingevoerd en welke kosten hiermee gemoeid zijn. Resultaten pilot In februari 2025 stroomde voor het eerst een groep 4 uit die het gehele aanbod heeft gevolgd: half jaar in groep 3 en een half jaar in groep 4.

Bijlmerhorst en Polsstok Holendrecht en Blauwe Lijn

aantal 35 56

A-dipl 4 10

A&B-dipl 10 19

doorgestroomd dipl.rend. 4 40,0% 25 51,8%

Gemeente Amsterdam

Datum 5 november 2025 Pagina 4 van 4

Gekeken naar het gemiddelde diplomarendement van het schoolzwemmen in de afgelopen jaren, ligt dat binnen een schooljaar op 51,4%. Dit zijn leerlingen van grotendeels groep 5, deels groep 4 en deze leerlingen hebben het standaard aanbod van 27 klokuren. De leerlingen van de scholen hierboven hebben een dubbel aantal klokuren les gehad. Het is duidelijk te zien dat het starten met leren zwemmen met leerlingen uit groep 3 niet tot een meerwaarde leidt in het percentage kinderen uit de betreffende groep dat diploma’s haalt. De verwachting was dat meer kinderen eerder een diploma zouden halen. Eerder lukt deels, maar meer lukt niet. Advies: Monitoren of dubbel aanbod in groep 4, in vergelijking met groep 5 regulier en groep 5 naschools, leidt tot een hoger diplomarendement. Ad 4 en 5. Blijven Zwemmen Inhoud en doel van het programma in het kort Blijven Zwemmen is een aanbod van zes lessen voor leerlingen uit de bovenbouw (groep 7 en groep 8). Deze lessen richten zich op het speels ophalen van zwemvaardigheden, waarbij gebruik gemaakt wordt van voorbeelden uit de zwemsporten en survivalzwemmen. Kinderen met een diploma nemen deel aan dit programma. Kinderen zonder diploma krijgen zwemles, soms heeft het kind voldoende vaardigheden om binnen het blok een A-diploma te halen.

Daarnaast ontvangen zij (de ouders via school) direct informatie om in te schrijven voor de vangnetzwemlessen indien zij nog geen deelnemer zijn. Ontwikkelingen in bekendheid programma In schooljaar 2024-2025 is gestart met het programma Blijven Zwemmen in twee zwembaden: Bijlmersportcentrum en Het Marnix. Tijdens het schooljaar zijn hier lestijden aan toegevoegd in het Sloterparkbad en het Noorderparkbad. Tien scholen hebben met dertien groepen meegedaan met het programma. Drie scholen deden twee keer mee; één keer met groep 7 en één keer met groep 8. Eén school deed mee met alleen groep 7. De andere scholen deden mee met groep 8. Het programma is door de deelnemende scholen als positief ervaren; het wordt gezien als een aanvulling op het bewegingsonderwijs. Negen van de tien scholen horen bij de enthousiaste inschrijvers voor het nieuwe schooljaar. Om het aanbod Blijven Zwemmen uit te breiden, zijn voor schooljaar 2025-2026 twee stappen gezet: 1. Het aanbod is meegenomen bij de uitvraag inschrijven schoolzwemmen welke in februari 2025 is uitgezet bij de scholen. 2. Tijdens het maken van het rooster schoolzwemmen zijn in zes zwembaden zeven lestijden gereserveerd. Dit op basis van de reacties van de scholen. 23 scholen hebben positief gereageerd op het aanbod. Totaal zijn 35 groepen opgegeven.

Mogelijk zullen niet alle groepen kunnen deelnemen aan het Blijven Zwemmen omdat de gereserveerde tijdstippen niet altijd passen bij de weekagenda van de betreffende groepen. Onder de scholen met belangstelling bevinden zich ook twee scholen voor praktijkonderwijs die het belangrijk vinden dat de zwemvaardigheid van hun leerlingen wordt getest voor de veiligheid van de leerlingen, met het oog op activiteiten in, op en rond het water van school. Deze scholen zullen met hun brugklas in pilotvorm deelnemen aan het Blijven Zwemmen. De uitdaging voor schooljaar 20252026 is om de aanvragen te matchen met het aanbod.