Eindrapportage Evaluatie en doorontwikkeling Houtwerf.pdf

Houtwerf Amsterdam Eindrapportage evaluatie en doorontwikkeling

Inhoud Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.

Inleiding en aanleiding evaluatie Houtwerf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

1.1 Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 1.2 Aanleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2.

Route van het Amsterdams Hout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

2.1 Route van het Amsterdams Hout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2.2 Evaluatie route van het hout richting Houtwerf . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.3 Conclusies en aanbevelingen toevoer hout . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3.

Hout op de Houtwerf: keuring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

3.1 Hout op de Houtwerf . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3.2 Evaluatie keuring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3.3 Conclusies en aanbevelingen keuring . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 4.

Hout op de Houtwerf: toepassing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14

4.1 Verschillende toepassingen van Amsterdams Hout . . . . . . . . . . . . 14 4.2 Evaluatie toepassing hout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 4.3 Conclusies en aanbevelingen toepassing hout . . . . . . . . . . . . . . . 16 5. Bedrijfsvoering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 5.1 Opbrengsten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 5.2 Investeringen en business case . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 5.3 Organisatie / Capaciteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23

2

Voorwoord Bomen zijn een dierbaar publiek bezit waar de meeste Amsterdammers veel waarde aan hechten. Afscheid van een boom, die gekapt wordt of omwaait, roept veel vragen op. Want wat gebeurt er mee? Met de Amsterdamse Houtwerf kunnen we Amsterdammers een verhaal vertellen over hoe hout duurzaam een nieuw leven krijgt. De oprichting van de Houtwerf in 2021 is een grote stap in het sluiten van de groene afvalketen van Amsterdam. Dit gebeurt door een zo duurzaam mogelijke toepassing van al het dode en gesnoeide hout. Daarmee wordt bijgedragen aan de gemeente-brede ambitie om in 2050 100% circulair te zijn. Het hout wordt gebruikt in projecten, zoals de kinderboerderij in West, het ligt als snippers onder onze voeten op een paadje in het Erasmuspark en er worden banken en schuttingen van gemaakt voor in het Amsterdamse Bos. Ook lokale houtpartijen, kunstenaars en universiteiten gebruiken het om gebruiksvoorwerpen als een snijplank van te maken, een kunstwerk of om te ervan te leren. Grotere partijen die hout afnemen verkopen het door om er bezemstelen of ijslolly-stokjes van te maken. Tot slot worden snippers in de Bio Energie Centrale (BEC) omgezet naar energie voor de regio. De Houtwerf is drie jaar operationeel.

In de eerste fase was het belangrijkste dat al het hout, uit de stad en het Amsterdamse Bos, van stam tot snippers en in de goede maat gezaagd, ook daadwerkelijk naar de Houtwerf kwam. Daarna is gekeken naar de meest duurzame toepassing van hout. Allereerst is dat de toepassing van hout op, in of nabij de locatie waar de boom stond of waar de boom gesnoeid wordt. Door de boom te laten staan, en zo biodiversiteit te bevorderen, of door het te gebruiken als snippers ter plaatse. Daarnaast is verkend of het hout gebruikt kan worden in onze eigen stedelijke projecten. Het gebruik van Amsterdams hout in stedelijke projecten betekent dat de CO2 die is opgeslagen in hout duurzaam bewaard blijft. Daarnaast betekent het een minimum aan vervoersbewegingen want het hout blijft binnen de stadsgrenzen. Amsterdams hout wordt ook aangeboden aan lokale partijen. Daarvoor worden houtveilingen georganiseerd. Hierop wordt het hout aangeboden dat niet gebruikt wordt in projecten of kwalitatief niet geschikt is voor bijvoorbeeld het maken van steigers, beschuttingen of hekken. Belangrijk doel hiervan is een gelijk en transparant speelveld te scheppen voor lokale houtondernemers en particulieren om Amsterdams hout te kunnen kopen. De eerste fase van de Houtwerf is geëvalueerd.

Dit heeft veel inzichten gegeven in hoe we verder kunnen om onze circulaire ambities voor hout zo duurzaam mogelijk te realiseren. De toepassing van hout in gemeentelijke projecten kan verder worden uitgebouwd waarbij lokale partijen een grotere rol kunnen krijgen. We verkennen de mogelijkheden om van snippers Biochar te maken. Dat is een duurzamere toepassing omdat CO2 duurzaam op wordt geslagen en niet weer in de lucht verdwijnt, zoals bij verbranding in de BEC. Ook kan het bijdragen aan private financiering van het groen. Dit is overigens niet alleen voor hout een duurzame oplossing maar ook voor het resterende groene snoeiafval uit de stad dat niet van bomen komt. Ook dit wordt meegenomen in het vervolg zodat we de totale groene afvalketen straks kunnen sluiten. De opbrengsten van Amsterdams Hout zorgen er op dit moment voor dat de Houtwerf kan draaien. In de toekomst verwachten we dat meer opbrengsten kunnen worden ingezet voor het beheer en onderhoud van het Amsterdamse Bos.

3

1. Inleiding en aanleiding evaluatie Houtwerf 1.1 Inleiding Er staan ruim een kwart miljoen bomen in de openbare ruimte van Amsterdam. Die bomen staan verspreid over lanen, straten en parken. Daarnaast telt het Amsterdamse Bos circa 200.000 bomen. Elk jaar wordt er een klein deel van de bomen gerooid in vanuit regulier onderhoud of door projecten in de openbare ruimte van Amsterdam. Maar ook door stormschade of ziekte van bomen worden bomen in de stad of in het Bos gekapt. Op 1 september 2021 heeft het college ingestemd met het oprichten van een houtopslag en veiling van alle bomen die in de openbare ruimte van Amsterdam gekapt worden of omvallen. Deze ‘Houtwerf Amsterdam’ (hierna ook te noemen Houtwerf) is gelegen in het Amsterdamse Bos. Voor oprichting van de Houtwerf had één partij (Stadshout) gratis beschikking over hout uit Amsterdam via een schenkingsakte. De rest van het hout werd door aannemers afgevoerd. De gemeente heeft de ambitie om in 2050 100% circulair te zijn. De Houtwerf is opgericht om hieraan bij te dragen én om een gelijker speelveld voor houtbewerkende partijen te creëren om Amsterdams hout te bemachtigen en te verwerken. De oprichting van de Houtwerf en het circulair verwerken van hout draagt daarmee ook bij aan het sluiten van de groene afvalketen in de stad. De Houtwerf heeft hier in de afgelopen jaren al een aanzienlijke bijdrage geleverd.

In dit rapport wordt de Houtwerf en -veiling sinds de oprichting in 2021 geëvalueerd. Uit deze evaluatie volgt een aantal aanbevelingen en adviezen voor doorontwikkeling van de Houtwerf tot een circulaire houthub in de MRA. Met als uiteindelijk doel om de Houtwerf verder te verbeteren en een bijdrage te blijven leveren om de groene afvalketen in Amsterdam te sluiten.

1.2 Aanleiding Het college van B&W heeft in september 2021 de opdracht tot de oprichting van de Houtwerf gegeven. Alle bomen in de stad die worden gerooid, gekapt of omwaaien gaan naar de Houtwerf. Daarbij is de opdracht: • Geen snipper hout de Metropoolregio Amsterdam (MRA) uit: Dit betekent dat al het gekapte en omgewaaide hout dat niet ter plaatse kan worden hergebruikt, wordt vervoerd naar de Houtwerf. Vanaf daar krijgt het hout een circulaire bestemming binnen de MRA. • De opbrengsten van de Houtwerf dragen bij aan het duurzaam op orde brengen van het beheer en onderhoud van het Bos. Tot de oprichting van de Houtwerf werd hout aan enkele lokale houtpartijen zoals stadshout geleverd of waren er afspraken met aannemers dat ze hout zelf afvoerden voor verdere verwerking. De oprichting van de Houtwerf moet ertoe leiden dat er een 100% circulaire herbestemming voor hout uit de stad gevonden wordt. De oprichting van de houtveiling moet een gelijk speelveld te creëren voor lokale houtpartijen uit de MRA.

4

De Houtwerf draagt hiermee bij aan de gemeentelijke doelstelling om in 2050 100 % circulair te zijn. Daarnaast draagt het inzetten van de opbrengsten voor beheer en onderhoud van het Bos bij aan de doelstelling om de structurele tekorten in de budgetten hiervoor terug te dringen. Inmiddels bestaat de Houtwerf drie jaar. In eerste instantie lag de focus op het operationeel maken van de Houtwerf en de organisatie van de daadwerkelijke toevoer van al het hout naar de Houtwerf. Dit gebeurt via aanpassing van gemeentelijke raamcontracten en bestekken en de organisatie van de houtveiling. Met deze evaluatie en voorstel voor de doorontwikkeling van de Houtwerf Amsterdam worden knelpunten en kansen in kaart gebracht en concrete aanbevelingen voor de doorontwikkeling gedaan. Hiervoor is gesproken met stakeholders binnen en buiten de gemeentelijke organisatie; de directies V&OR, Grond en Ontwikkeling, het Ingenieursbureau, Stadswerken, en de grotere en kleinere afnemers van de veiling (zie bijlage 2: samenvatting van de inzichten uit interviews met externe stakeholders).

5

2. Route van het Amsterdams Hout 2.1 Route van het Amsterdams Hout De hoeveelheid hout in Amsterdam dat gekapt of gesnoeid wordt of omwaait varieert sterk van jaar tot jaar. Het piekt na een storm, er zijn jaren met veel boomziektes als essentaksterfte of de iepziekte of er wordt gekapt in gebiedsontwikkeling. In Amsterdam en in het Amsterdamse Bos wordt niet aan houtproductie gedaan. Bomen worden geplant voor een aantrekkelijke groene openbare ruimte, om biodiversiteit te bevorderen en verkoeling te bieden. Bomen worden dus niet geplant en gekapt voor de productie van meubels of steigerhout. Dat wil niet zeggen dat het hout uit de stad en het Amsterdamse Bos niet circulair gebruikt kan worden. Hoe het hout kan worden gebruikt wordt bepaald door de kwaliteit van het hout en de maat waarin het hout op de Houtwerf komt. Deze kwaliteit is sterk wisselend en afhankelijk van de boomsoort, leeftijd en aanleiding tot kap.

Hout uit de stad

In Amsterdam staan meer dan 1 miljoen bomen. Jaarlijks worden er in de stad zo’n 5.000 bomen gekapt vanuit het vervangingsprogramma bomen. Daarnaast worden er bomen gekapt na stormen en indien noodzakelijk voor gebiedsontwikkeling of (infrastructurele) projecten. In alle gevallen kan een boom alleen conform de regels van de Bomenverordening en een daarbij horend vergunningstraject worden gekapt. Doel hiervan is te zorgen dat al het Amsterdamse hout, zowel stamhout als snippers, binnen de MRA blijft. Onderstaande afbeelding geeft de gewenste route van de Amsterdamse stadsboom weer. Als het hout niet lokaal gebruikt kan worden gaan de stammen en/of snippers naar de Houtwerf. Onder snippers verstaan we al het restmateriaal dat vrijkomt als een boom gekapt wordt; dit restmateriaal is niet geschikt voor herbewerking. Het gaat hierbij om zowel takken als om ander snoeimateriaal van bomen. Sommige snippers worden niet naar de Houtwerf gebracht, maar gaan naar een van de twee tussenopslagen in de stad en vandaaruit direct naar de Bio Energie Centrale (BEC). Dit is om het aantal logistieke bewegingen in de stad zoveel mogelijk te beperken. Route van de Amsterdamse stadsboom bij kap of snoei Kap en snoei voor onderhoud, als gevolg van veiligheid, ziekte of storm

Kap en snoei voor herinrichting, bouw, gebiedsontwikkeling

Boom blijft staan als een ecologische houtopstand Een boom gesnoeid in het Amsterdamse Bos

Houtsnippers (van takhout en stammen <30 cm doorsnee)

Houtwerf Amsterdam Hergebruik op locatie

Een boom in Amsterdam wordt gesnoeid

Een boom wordt gekapt (stad of Bos)

Gemeentelijke projecten openbare ruimte Gemeentewerf, De Borcht

Stamhout (>30 cm doorsnee, Robinia en Rosaceae >15 cm doorsnee)

Houtwerf Amsterdam

6

BEC

Gemeentelijke projecten openbare ruimte

Overgebleven hout wordt geveild

Hout uit het Amsterdamse Bos

Bij het beheer en onderhoud van het Amsterdamse Bos wordt er gekapt bij dunning en bij de uitvoering van zorgplicht. Dunning is het periodiek kappen en ringen van bomen en richt zich op bosverjonging, het vrijstellen van veelbelovende bomen, structuurverbetering en biodiversiteit. Bij zorgplicht worden bomen langs wegen en paden gesnoeid, gekapt of op hoogte gezaagd als dat voor de veiligheid van bezoekers noodzakelijk is. De afgelopen jaren zijn er in het kader van de zorgplicht met name essen gekapt met een verhoogd risico op stambreuk door de aantasting essentaksterfte. De verwachting is dat dit de komende jaren minder wordt omdat veel aangetaste essen inmiddels zijn verwijderd. Naast het reguliere bosbeheer komt er ook hout vrij als gevolg van het omwaaien van bomen of uitbreken van takken bij harde wind of storm. Het Amsterdamse Bos is qua opzet en aanplant niet geschikt als productiebos. Dat wil niet zeggen dat er geen mogelijkheden zijn voor verkoop of andere toepassingen van hout. Zoals boven omschreven komt een aandeel van de gekapte of omgewaaide bomen in de vorm van stamhout en snippers naar de Houtwerf. De houtsnippers die bij het beheer van het Amsterdamse Bos worden afgevoerd naar de Houtwerf worden pas sinds 2024 gewogen. Onderstaand overzicht geeft inzicht in de hoeveelheden van de afgelopen 5 jaar.

De verwachting is dat het aandeel gekapt hout vanuit de zorgplicht op termijn zal dalen als een groot deel van de aangetaste en breukgevaarlijke essen zijn verwijderd. Daarom is in onderstaand overzicht van hoeveelheden onderscheid gemaakt in dunning en zorgplicht. Hoeveelheden vrijgekomen hout uit dunning Totaal aantal bomen gekapt

Aantal bomen naar Houtwerf

Aantal bomen laten liggen

Aantal bomen geringd

Toegevoegd aan dood hout in ton

Stamhout naar Houtwerf in ton

Snippers afgevoerd in ton naar BEC

2024-25

410

168

242

73

318

157

295

2023-24

145

71

74

29

165

101

nvt

2022-23

100

0

100

32

99

0

nvt

2021-22

325

213

112

54

136

202

nvt

2020-21

523

359

164

84

267

181

nvt

Jaar1

Tabel 1 Hoeveelheden vrijgekomen hout uit dunning in het Amsterdamse Bos

Hoeveelheden vrijgekomen hout bij zorgplicht Aantal bomen afgevoerd

Aantal bomen laten liggen

Aantal bomen op hoogte afgezaagd

Toegevoegd aan dood hout in ton

Stamhout naar Houtwerf in ton

2024-25

428

295

133

17

277

546

385

2023-24

437

354

83

3

159

655

nvt

2022-23

472

391

81

0

150

723

nvt

2021-22

676

635

41

0

78

1.046

nvt

2020-21

471

395

76

11

251

1.039

nvt

Jaar

Stamhout naar aannemer zorgplicht in ton

Snippers afgevoerd in ton naar BEC

Totaal aantal bomen gekapt

Tabel 2 Hoeveelheden vrijgekomen hout uit zorgplicht in het Amsterdamse Bos

In 2022 zijn de bestekken voor zorgplicht met de aannemer aangepast en is de nieuwe afspraak dat het hout dat bij de zorgplicht wordt afgevoerd naar de Houtwerf gaat. De dunningen en zorgplicht worden uitgevoerd in de periode september t/m februari (met uitzondering van calamiteiten).

1 

In 2022-23 is in het beheertype Parkbos geen dunning uitgevoerd in verband met het aantal gekapte essen in het kader van de zorgplicht en uitvoeren van achterstallig onderhoud aan bosranden.

7

Belang van dood hout voor biodiversiteit

Dood hout heeft een belangrijke functie voor de biodiversiteit in het bos. Naar schatting veertig procent van de totale bosfauna in Nederland is gebonden aan dood hout. Dood hout ligt of staat in het bos. Voor Nederlandse begrippen is het aandeel dood hout in het Amsterdamse Bos relatief hoog. In 2015 is de hoeveelheid dood hout in een deel van het bos gemeten. De totale hoeveelheid dood hout bedroeg toen gemiddeld 61,4 m3 per hectare. Voor multifunctioneel- en natuurbos wordt een hoeveelheid van respectievelijk 20 m3 en 30m3 per hectare als gangbaar aangehouden. In 2025 wordt de hoeveelheid dood hout in het gehele bos opnieuw gemeten. respectievelijk 20 m3 en 30m3 per hectare als gangbaar aangehouden. In 2025 wordt de hoeveelheid dood hout in het gehele bos opnieuw gemeten. De afgelopen vijf jaar is bij de dunning in het parkbos en omvormingsbeheer naar natuurbos ca. 60% van het gezaagde hout in het bos achtergebleven. Bij de zorgplicht de afgelopen vijf jaar is ca. 20% van het gezaagde hout in het bos achtergebleven. Het percentage is hier lager omdat dit hout vooral langs de wegen en paden wordt gezaagd. Op locaties waar dit voor de bosbeleving wenselijk is of er geen ruimte is om het hout te laten liggen (smalle of kleine bosvakken) wordt het gezaagde hout afgevoerd.

Forest Stewardship Council® (FSC) keurmerk Het bosbeheer van het Amsterdamse Bos is sinds 2008 FSC gecertificeerd. Het keurmerk is opgericht om een verantwoord beheer van bossen te bevorderen. In het begin lag daarbij vooral de focus op tropische bossen. Inmiddels wordt het keurmerk wereldwijd en niet alleen voor productiebossen gebruikt. Voor de gemeente Amsterdam is de productie van hout in het Amsterdamse Bos voor productie geen doel. Ook niet nu sinds 2022 gestart is met de houtveiling. De certificering is dus primair een principiële keuze voor het belang van verantwoord bosbeheer, waarbij biodiversiteit en landschappelijke waarden worden beschermd. Zo kan goed worden uitgelegd aan bezoekers waarom we welke keuzen maken in bosbeheer volgens de eisen van het FSC-keurmerk.

8

Hout naar de Houtwerf

In onderstaande tabel staat het overzicht van het hout dat in de afgelopen jaren naar de Houtwerf is gekomen. De aanvoer uit de stad en uit het Bos is in 2022 nagenoeg gelijk. Het merendeel komt in de vorm van snippers naar de Houtwerf. Er kan nog geen onderscheid worden gemaakt tussen snippers uit de stad dan wel uit het Bos omdat pas vanaf 2024 snippers uit het Bos worden gewogen. Het rechtstreeks toepassen van hout en snippers in de stad en in het Bos wordt niet geregistreerd op de Houtwerf, het aandeel hiervan in de stad is onbekend en het aandeel in het Bos is beperkt. De totale hoeveelheid stammen die in 2023 uit de stad en in 2024 uit het Bos naar de Houtwerf kwamen ligt aanzienlijk hoger dan de jaren daarvoor. Dit is omdat vanaf 2023 de route van het hout in alle bestekken en raamcontracten met aannemers is verankerd (dit is voor de zorgplicht in het Bos iets later doorgevoerd).

Aangevoerd hout in tonnen Stammen

Snippers

Jaargang

Amsterdamse Bos

Stad

Stad en Bos samen

Totalen

2022

483

387

5.534

6.404

2023

400

1.100

5.879

7.379

2024

1.183

1.405

5.657

8.245

Totaal

2.066

2.892

17.070

22.028

% van totaal

9%

13%

77%

Tabel 3 Overzicht van aangevoerd hout in tonnen

Er kunnen maar zeer globaal prognoses over toekomstige toelevering van hout worden gemaakt omdat toelevering van hout weerafhankelijk is en ook bepaald wordt door boomziekten. In het Bos wordt de kap als gevolg van essentaksterfte het komend jaar afgerond, dit heeft direct gevolgen voor de toelevering van hout.

9

2.2 Evaluatie route van het hout richting Houtwerf a) Toezicht op levering van hout en bijdrage aan circulaire doelstellingen kan geoptimaliseerd worden

Hout uit de stad

Er komt steeds meer hout naar de Houtwerf, en tegelijkertijd is er nog geen volledig zicht of al het gekapte hout uit de stad ook daadwerkelijk naar de Houtwerf wordt gebracht. We kunnen niet nagaan of al het hout uit de stad ook daadwerkelijk op de Houtwerf terecht komt. Mede om dit beter te borgen is in 2020 begonnen met de digitalisering van de “digitale levensloop van een boom in Amsterdam”. Dit project heeft als doel om de volledige levenscyclus, van de kweker tot het uiteindelijke hergebruik na kap, digitaal vast te leggen en inzichtelijk te maken. Eind 2025/begin 2026 is dit naar verwachting gereed. Een van de redenen dat hout uit Amsterdam niet op de Houtwerf komt is omdat er lokaal toepassingen van dit hout mogelijk zijn dan wel dat dode bomen als ‘ecologische opstand’ blijven staan. Staand dood hout of ecologische opstand is goed voor de biodiversiteit. Omdat we niet weten om hoeveel hout het gaat is er onvoldoende zicht op de impact hiervan. Voor het functioneren van de Houtwerf en het rendabel maken van de gedane investeringen zijn hier op termijn wel afspraken over nodig. Het Amsterdamse Bos, Stadswerken en V&OR maken hier afspraken over zodra er inzicht in de cijfers is. Beleidsmatig is het houtprotocol in de meeste gevallen geborgd in de nieuwe raamovereenkomsten (ROK’s).

Dit is in 2023 gerealiseerd en is terug te zien in de totaal toevoer van hout naar de Houtwerf. In oude ROK’s is dit niet het geval. Het openbreken van die raamovereenkomsten in gebiedsontwikkeling is kostbaar. Dat betekent dat niet al het hout dat gekapt wordt in de gebiedsontwikkeling op de Houtwerf terecht komt. Als er in gebiedsontwikkelingen wordt gewerkt met het (aangepaste) moederbestek, waarin deze bepaling wel zijn opgenomen sinds eind 2024, zou dit hout wel naar Houtwerf afgevoerd moeten worden.

Hout uit het Bos

In de afgelopen twee jaar zijn er intern en met aannemers, via contracten en bestekken, nieuwe afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat het hout uit het Bos, dat niet blijft staan of liggen, daadwerkelijk op de Houtwerf komt. Vanaf 2023 is dit het geval. Ook is gestart met de administratie van de houtstromen uit het Bos. Daarmee is er nu algemeen inzicht in al het hout dat uit het Bos naar de Houtwerf komt. b) Optimalisering toezicht en handhaving op houtprotocol en snippers Zodra de digitale levensloop van de boom in beeld is kan toezicht en handhaving op het houtprotocol en snippers worden aangescherpt. Er kan nu nog niet worden nagegaan of al het hout uit de stad ook naar de Houtwerf komt. Ook worden stammen op dit moment niet altijd op de juiste maat geleverd. Dit heeft direct gevolgen heeft voor de toepassing van het hout. Tot in 2021 kreeg de Houtwerf alleen snippers aangevoerd afkomstig van beheer en onderhoud in het Amsterdamse Bos. Inmiddels worden snippers uit heel Amsterdam aangevoerd. Om onnodige

10

transportbewegingen tussen herkomst van de houtsnippers en de Houtwerf te beperken, worden snippers nu tijdelijk opgeslagen op twee tussenlocaties. Vanaf deze locaties worden de houtsnippers rechtstreeks naar de BEC vervoerd om de vervoersbewegingen te beperken. Door het ontbreken van inzicht in herkomst, bestemming en verwerkte volumes van houtsnippers is het momenteel ook niet mogelijk om te zeggen of de tussentijdse opslaglocaties daadwerkelijk bijdragen aan minder transportbewegingen en of alle snippers ook daadwerkelijk op de Houtwerf komen. c) Vergroten maatschappelijk participatie en betrokkenheid bij doelstellingen Houtwerf. Hoe de gemeente Amsterdam met de realisatie van de Houtwerf werkt aan doelstellingen rond biodiversiteit, klimaat en duurzame vastlegging CO 2 blijkt nog niet altijd bekend. Ook dat het Amsterdamse Bos ‘verdient’ met als doel het Bos zelf duurzaam in stand te houden is een boodschap die vaak opnieuw moet worden uitgelegd. Op dit moment wordt op kleine schaal ingezet op maatschappelijke participatie via communicatie en educatie via social media en rondleidingen op de Houtwerf. Meer inzet hierop is gewenst om de bestuurlijke ambities beter uit te kunnen dragen richting de stad en maatschappij. d) Verkenning naar regionale samenwerking.

Op dit moment ligt de focus op de toelevering van hout uit het Bos en uit de stad met als doelstelling regionaal hergebruik. De Houtwerf zou zich door kunnen ontwikkelen naar een plek waar hout uit de hele MRA naar toe komt om vervolgens een duurzame circulaire toepassing te krijgen. Dit biedt een kans voor de Houtwerf om zich te ontwikkelen naar een regionale houthub voor de toelevering en vervolgens circulaire toepassing van hout.

2.3 Conclusies en aanbevelingen toevoer hout • Digitalisering van houtstromen noodzakelijk voor toezicht en transparantie Met het realiseren van een volledig gedigitaliseerde registratie van de route van het hout uit de stad in de loop van het jaar, wordt een sluitend cijfermatig inzicht in de in- en doorstroom van houtstromen uit de stad mogelijk. Zo kan nog beter worden getoetst of wordt voldaan aan de circulaire doelstelling van de gemeente. Met dit inzicht is ook sturing op naleving van het houtprotocol door alle ketenpartners mogelijk. Daarnaast draagt dit bij aan transparantie over hoe met hout uit de stad wordt omgegaan. • Vergroten bekendheid Houtwerf We willen de bekendheid van de Houtwerf en haar doelstellingen en daarmee het maatschappelijk draagvlak over de verwerking van gekapte en omgewaaide bomen vergroten. Doorontwikkeling van maatschappelijke participatie richt zich op educatie en communicatie over de route van het hout en de duurzame toepassingsmogelijkheden van hout. • Verkenning naar regionale samenwerking Er is potentie voor de Houtwerf om door te ontwikkelen naar een regionale houthub voor de toelevering en vervolgens circulaire toepassing van hout. Dit sluit ook aan bij de circulaire doelstellingen binnen de MRA.

11

3. Hout op de Houtwerf: keuring 3.1 Hout op de Houtwerf Na aankomst op de Houtwerf wordt bepaald voor welke toepassing het aangeleverde hout geschikt is. De keuring wordt gedaan door een geschoolde keurmeester die daarin ondersteund wordt door de Bosgroep Midden Nederland. De Bosgroep is gespecialiseerd in houtveilingen in Nederland. Er wordt onderscheid gemaakt tussen kwaliteitshout (geschikt voor meerdere toepassingen), bulkhout (laagwaardiger hout dat alleen geschikt is voor bijvoorbeeld lollystokjes of bezemstelen) en brandhout (waarvoor alleen versnippering de meest duurzame toepassing is). Tijdens de eerste keuring wordt bepaald of hout geschikt is voor projecten in de stad (kwaliteitshout). Deze worden op aparte stapels geplaatst. Het kwalitatief goede hout dat niet wordt afgezet in projecten wordt aangeboden op de veiling.

Keuring hout Jaar

Totaal ontvengen

Kwaliteitshout

Bulkhout

Brandhout

2022

870

282

484

104

2023

1.500

396

394

710

2024

2.958

524

1.444

620

Totaal

4.958

1.202

2.322

1.434

24%

47%

29%

% van totaal Tabel 4 Gekeurd hout in de jaren 2022 - 2024

3.2 Evaluatie keuring De meeste lokale partijen zijn tevreden over de wijze van keuring. Enkele lokale partijen geven aan dat zij meer transparantie wensen over de keuring van hout. Zij zien soms een stam tussen grote bulken hout liggen die ze wel geschikt vinden voor lokale productie. Op het moment dat de kavels zijn gesorteerd is het echter niet meer mogelijk om stammen uit de kavels te halen. Deze liggen op grote stapels en een stam uit een stapel halen is arbeidsintensief en brengt daardoor veel kosten met zich mee. Dit zorgt bij een enkele partij voor onvrede. Ondanks de aanwezige expertise bij de keurmeester blijft het ingewikkeld een 100 % aansluiting op de vraag te vinden. Vragen zijn zeer specifiek en het sorteren en vrij maken van stammen of kleine kavels hout is zeer arbeidsintensief waardoor de kosten hiervan zeer hoog liggen. Dat wil niet zeggen dat het proces rondom keuring niet kan worden verbeterd. Er is geëxperimenteerd met verschillende werkwijzen om aan de vraag naar transparantie van lokale partijen tegemoet te komen. Zo zijn voorafgaand aan de veiling van 2023 lokale houtpartijen uitgenodigd om aan te geven welke stammen zij wilden kopen. Deze stapels zijn toen apart gelegd waarna de prijs is bepaald. Toen is dus niet geveild maar tussentijds verkocht. Echter bleek dat de stammen niet allemaal werden afgenomen.

De toen bereikte transparantie woog niet op tegen de kosten. Daarom is ervoor gekozen dit niet nogmaals zo te organiseren.

12

3.3 Conclusies en aanbevelingen keuring Voor de komende jaren wordt het proces van keuring geoptimaliseerd met als doel nog beter op de vraag van kleine lokale partijen aan te sluiten. Voor de bomen uit het Bos kan vooraf, bij het blessen (dat is het proces waarin wordt bepaald of een boom moet worden gekapt), al de kwaliteit van een boom bepaald worden. Bekeken kan worden of dit ook voor de rest van de stad mogelijk is. De keuring wordt expliciet in kaart gebracht en we bekijken in welke stappen lokale partijen betrokken kunnen worden zonder dat dit leidt tot kosteninefficiëntie.

13

4. Hout op de Houtwerf: toepassing 4.1 Verschillende toepassingen van Amsterdams Hout Gedurende het kapseizoen of na een storm vult de Houtwerf zich met gekapt hout. Vanwege beperkte ruimte op de Houtwerf, vooral na storm, en de beperkte houdbaarheid in de buitenlucht is tijdige afzet noodzakelijk. Hieronder staat omschreven wat er in prioritaire volgorde gebeurt met hout dat op de Houtwerf komt. Daarbij heeft de meest circulaire toepassing van het hout prioriteit, uitgaande van: • Bevordering van biodiversiteit • Zo duurzaam mogelijk behoud van de CO2 opslag in het hout • Toepassing binnen de MRA (zo min mogelijk vervoersbewegingen) 1. Stam laten liggen (in het Bos) of staan als ‘ecologische houtopstand’ Dood hout, staand of liggend, heeft een belangrijke functie voor de biodiversiteit zowel in het Bos als in de stad. Daarom is dit altijd de eerste prioriteit. 2. Hergebruik op of bij locatie. Hout kan in de stad of in het Bos ter plaatse worden hergebruikt. Bijvoorbeeld door takken in een houtril of snippers die als grondbedekking worden toegepast in nabij gelegen openbare ruimte. Dit is de meest circulaire toepassing. Stammen en snippers die niet kunnen worden toegepast worden vervoerd naar de Houtwerf. 3. Hout voor projecten / producten Alleen kwalitatief goed hout van ca. vijf meter lang is geschikt voor projecten. Daarom is dit ook zo in het houtprotocol vastgelegd.

In de praktijk blijkt het niet altijd mogelijk om het hout op deze minimale lengte te zagen. Sommige bomen uit de stad zijn ijzerverdacht, er zitten spijkers in of andere metalen waardoor de zaag kapot gaat. Bomen die bij storm omvallen of onder moeilijke omstandigheden gekapt zijn worden ook vaak korter gezaagd. Na bovengenoemde toepassingen draagt hout voor stedelijke projecten het meest bij aan de circulaire gemeentelijke doelstellingen. Daarom wordt altijd eerst gekeken naar de vraag uit projecten. Hout voor projecten wordt vooralsnog verzaagd op de Houtwerf. 4. Hout voor de veiling Op de houtveiling wordt het volgende hout aangeboden: a) kwaliteitshout dat niet in projecten wordt gebruikt, b) bulkhout en c) brandhout. Vanuit de circulaire doelstellingen kan het volgende worden geconcludeerd: - Bij kwalitatief goed hout, dat niet in projecten wordt weggezet, en bij bulkhout is duurzame CO2 opslag gegarandeerd maar kan niet zeker worden gesteld dat er sprake is van toepassing binnen de MRA. - Bij brandhout is maar beperkt sprake van een circulaire oplossing. Als het wordt opgekocht op de veiling zal het met grote zekerheid als brandhout worden doorverkocht. Toepassing binnen de MRA is niet verzekerd. Door deze partijen direct te versnipperen wordt zeker gesteld dat het hout binnen de MRA blijft.

Ondanks dat de CO2 weer in de lucht verdwijnt, is er dan nog sprake van duurzame omzetting naar energie. Op de veiling wordt kwalitatief goed hout in aparte kleinere kavels aangeboden. Het zijn vooral de kleinere lokale partijen die in deze kleine partijen of aparte stammen interesse hebben. Particulieren

14

hebben wel interesse in Amsterdams hout maar hebben vaak niet de mogelijkheid dit af te nemen (en te transporteren). Zij zouden het liefst stammen kopen die ter plekke op de Houtwerf kunnen worden verzaagd. Ook kleinere lokale ondernemers kunnen bij het verzagen van hout voor particulieren een rol spelen. Bulkhout en brandhout worden apart en in grotere kavels aangeboden. In de regel worden deze alleen afgenomen door grotere partijen omdat zij daarvoor de vervoersmogelijkheden en opslagruimte hebben. De toepassing van Amsterdams hout als brandhout past niet binnen de doelstellingen van de Houtwerf omdat het geen duurzame optie is. Vanwege de transparantie wordt brandhout nog steeds op de veiling aangeboden maar vanaf 2023 voor een hogere prijs dan de marktwaarde aangeboden op de veiling. Uitgaande van de veronderstelling dat het niet lucratief is om hierop te bieden. Hout dat niet verkocht wordt op de veiling wordt versnipperd of, bij kwalitatief goed hout, opgeslagen voor toekomstige projecten of veilingen. 5. Snippers naar de BEC Voor snippers zijn er naast de Houtwerf nog twee tussenopslag locaties om vervoerbewegingen tot een minimum te beperken. Snippers gaan vanaf deze locaties naar de Biomassacentrale. Hiermee wordt elektra en warmte opgewekt, met een rendement van 98%. Dit is de minst duurzame toepassing van alle toepassingen omdat CO2 weer in de lucht verdwijnt.

Maar het is altijd duurzamer dan wanneer dit gebruikt wordt als brandhout. 6. Overig Een heel klein deel van de snippers die op de Houtwerf komen wordt gebruikt voor aanvragen vanuit de gemeente voor bijvoorbeeld speeltuinen, parken, schooltuinen en circulaire initiatieven. Daarnaast worden minimale hoeveelheden hout gebruikt voor initiatieven van kunstenaars en samenwerkingen met kennisinstellingen.

4.2 Evaluatie toepassing hout a) Stam laten liggen (in Bos) of staan als ‘ecologische opstand’ De afgelopen 5 jaar is bij de dunning in het parkbos en omvormingsbeheer natuurbos ca. 60% van het gezaagde hout in het bos achtergebleven. Bij de zorgplicht de afgelopen 2 jaar is ca. 30% van het gezaagde hout in het bos achtergebleven. Het percentage is hier lager omdat dit hout vooral langs de wegen en paden wordt gezaagd. Op locaties waar dit voor de bosbeleving wenselijk is of er geen ruimte is om het hout te laten liggen (smalle of kleine bosvakken) wordt het gezaagde hout afgevoerd. Huidige inzet na nieuwe metingen dit jaar van dood hout in het bos worden geëvalueerd en in het kader van de beheervisie Amsterdamse Bos bestuurlijk voorgelegd. Voor de stad zijn er geen gegevens bekend. b) Circulair hergebruik op of bij locatie. Hier worden geen gegevens over bijgehouden, inschatting is dat dit een minimaal aandeel is in

15

de totale houtstromen. Hout voor projecten c) Hout voor projecten Jaar

ton

euro

2022

0

€-

2023

83

€ 34.250,00

2024

392

€ 162.000,00

Totaal

475

€ 196.250,00

Tabel 5 Overzicht van hout voor projecten in tonnen en €

Door Amsterdams hout in te zetten voor (gemeentelijke) projecten binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) wordt gewaarborgd dat Amsterdams hout binnen de regio blijft en bijdraagt aan de circulaire doelstellingen. Relatief gezien brengen projecten het meeste op van alle toepassingen van Amsterdams hout. De zagerij op de Houtwerf produceert gezaagd hout dat direct als bouwmateriaal kan worden toegepast of verder wordt verwerkt in de timmerwerkplaats in het Bos. Hiervoor is de bezetting van de Houtwerf de afgelopen twee jaar uitgebreid met twee timmermannen. Al het hout dat op de Houtwerf wordt gezaagd, vindt zijn bestemming binnen interne Amsterdamse projecten. Voorbeelden hiervan zijn de vervaardiging van natuurhekwerken, meubels voor het voedselbos, gevelbekleding van Jeugdland in het Flevopark en boombakken voor verschillende ‘bomencampings’ in Amsterdam. De afzet in projecten is toegenomen doordat er meer bekendheid bij gemeentelijke projecten is gekomen over de mogelijkheden van Amsterdams hout. d) Afzet van stammen via de houtveiling Het merendeel van het hout uit de stad en het Bos wordt op de veiling geveild. De houtveiling staat open voor houtverwerkende partijen gevestigd binnen de MRA, met als doel het hergebruik van het hout binnen de regio te stimuleren.

Deelnemende partijen zijn veelal ondernemingen die bomen verwerken voor zowel de zakelijke als de particuliere markt. De starttarieven van het hout voor de veilingen worden vastgesteld door Bosgroepen Midden Nederland, een onafhankelijke partij, waarbij factoren zoals houtsoort, kwaliteit en herkomstlocatie worden meegewogen. De bulkpartijen worden in de regel alleen afgenomen door grotere partijen omdat zij daarvoor de vervoersmogelijkheden en opslagruimte hebben. Op het moment dat de kavels zijn gesorteerd is het niet meer mogelijk om stammen uit de kavels te halen. Deze liggen op grote stapels en het eruit halen van een stam is arbeidsintensief. Veilingen en opbrengsten Jaar

ton

euro

2022

747

€ 66.818

2023

540

€ 62.404

2024

1.710

€ 114.975

Totaal

2.997

€ 244.197

Tabel 6 Overzicht van veilingen en opbrengst in de jaren 2022 - 2024

16

De sterke toename van hout voor de veilingen in 2024 laat zien dat vanaf dat moment het houtprotocol in de raamcontracten en bestekken is geëffectueerd. Het uitgangspunt was om twee keer per jaar een veiling te organiseren, op vaste momenten in het jaar, in maart en juni. Vanaf de oprichting september 2021 tot nu zijn er zeven verkoopmomenten geweest; per jaar twee veilingen behalve in 2023. Door de stormen in 2023 werd veel hout vanwege veiligheid en versneld afvoeren in kleinere stukken gezaagd. Ook waren de stammen van de omgewaaide bomen van slechtere kwaliteit door onderliggende ziektes waardoor meer hout is afgekeurd. Hierdoor was er onvoldoende hout beschikbaar voor de veilingen van juni en november 2023 en zijn deze afgezegd. De afzegging zorgde voor teleurstelling bij betrokken partijen. Voor 2025 is de verwachting dat er maar één veiling kan worden georganiseerd in plaats van twee. Er is na november 2024 onvoldoende hout bij de Houtwerf aangeleverd dat kan worden geveild. De toevoer van kwaliteitshout is redelijk gelijk gebleven, maar daarvan is een groot deel naar projecten gegaan, waardoor er minder hout voor de veiling over zal blijven. Bij de verkoop van brandhout tegen relatief hogere prijzen kunnen we niet met zekerheid voorkomen dat Amsterdams hout niet als brandhout wordt aangeboden.

Ondanks de transparantie die deze werkwijze biedt is het de vraag of dit ten koste moet gaan van de doelstellingen. Daarom wordt voorgesteld om brandhout niet meer op de veiling aan te bieden maar direct te versnipperen. Opbrengst Veilingen verdeeld naar grote en kleine afnemers Grote afnemers

Lokale partijen

Parrticulieren

Totaal

ton

euro

ton

euro

ton

euro

ton

euro

2022

560

51.160

169

12.358

18

3.300

747

66.818

2023

461

32.397

73

27.257

5

2.750

540

62.404

2024

1.598

99.610

110

15.245

1

120

1.710

114.975

Totaal

2.620

183.167

353

54.860

24

6.170

2.997

244.197

% van totaal

87%

75%

12%

22%

1%

3%

Tabel 7 Opbrengst veilingen verdeeld naar grote en kleine afnemers

Uit bovenstaande tabel is te zien dat de grootste afnemers van de veiling de grotere houtpartijen zijn. Op de veiling van 2023 zijn door de lokale partijen ook enkele bulk kavels aangekocht. Uit de tabel is verder te lezen dat voor particulieren de veiling in de huidige vorm geen optie is. Tijdens de eerste veilingen hebben ze wel enkele stammen afgenomen, daarna niet meer. Ze geven aan wel stammen te willen kopen maar willen graag dat dit verzaagd wordt zodat het makkelijker vervoerbaar is. Snippers BEC Jaar

ton

euro

2022

5.534

€ 149.261

2023

5.879

€ 162.047

2024

5.657

€ 266.490

Totaal

17.070

€ 577.798

Tabel 8 Snippers naar de BEC

17

Tot in 2021 kreeg de Houtwerf alleen snippers aangevoerd afkomstig van beheer en onderhoud in het Amsterdamse Bos. Inmiddels worden snippers uit heel Amsterdam aangevoerd. Een gedeelte van deze snippers wordt circulair hergebruikt binnen Amsterdam, bijvoorbeeld als ondergrond voor paden in het openbaar groen. Of in het Bos zoals bij het Voedselbos, waar de snippers bijdragen aan de verbetering van de kleibodem voor teelt van groenten en fruit. Om logistieke bewegingen tot een minimum te beperken zijn er in de stad nog twee tussenopslagen. Vandaaruit worden snippers rechtstreeks naar de BEC afgevoerd. De opbrengsten hiervan zijn voor de Houtwerf die de logistiek coördineert en financiert. Omdat de digitalisering van het Amsterdams hout nog niet is voltooid is er op dit moment nog onvoldoende zicht op de hoeveelheden snippers die op de tussenopslagen terechtkomen. Daarnaast moeten er nog afspraken worden gemaakt over welke snippers uit welke delen van de stad naar welke opslagen gaan om zeker te zijn dat de logistieke bewegingen inderdaad tot een minimum worden beperkt.

4.3 Conclusies en aanbevelingen toepassing hout Projecten:

• PFEC-keurmerk voor stadsbomen uit Amsterdam Om de afzet in de projecten te vergroten is certificering van het hout uit de stad belangrijk. Bomen uit het Amsterdamse Bos hebben het FSC-keurmerk, maar voor stadsbomen is er (nog) geen keurmerk. Wel is er een “Bomen buiten het bos”-keurmerk (PEFC-keurmerk) voor stadsbomen, maar de gemeente Amsterdam gebruikt dit keurmerk niet. Deze certificering is vaak een vereiste is voor gebruik binnen projecten. Met betrokken directies wordt bekeken of dit mogelijk is. • Inzet op vergroting aandeel hout voor stedelijke projecten De verwachting is dat met de groei van de stad er de komende decennia voldoende vraag zal zijn naar hout vanuit de gemeentelijke projecten. Aanbod blijft wel afhankelijk van de kwaliteit van het hout en de hoeveelheden hout die naar de werf komen. Er is dus een grotere promotie van hout uit het Bos voor projecten in de stad mogelijk. Dit wordt nu geleidelijk opgebouwd. • Lokale houtpartijen krijgen via aanbesteding rol bij verwerking hout voor projecten Sommige lokale partijen geven aan dat ze het niet altijd eens zijn dat hout eerst gesorteerd wordt voor projecten en dan pas naar de veiling gaan. Zij willen zeker zijn van een aandeel kwalitatief goed hout.

Als de verwachtingen kloppen en er meer hout naar de projecten kan dan zal het aanbod kwalitatief goed Amsterdams hout dat overblijft voor de veiling juist afnemen. De productie van hout voor projecten is arbeidsintensief en vraagt om investeringen in werf en materiaal. De kosten zijn dus hoger dan een veiling. Bij verdere groei van de afzet in projecten is het voorstel voor doorontwikkeling om niet zelf uit te breiden maar via aanbestedingen van het werk de lokale markt te betrekken. Dit wordt komende twee jaar verder uitgewerkt. Daarbij zouden ze ook een rol kunnen spelen bij het verzagen van hout voor particulieren.

Houtveiling

• Hergebruik binnen de metropoolregio niet verzekerd Hoewel de houtveilingen uitsluitend toegankelijk zijn voor geregistreerde partijen binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA), ontbreekt de juridische mogelijkheid om hergebruik binnen

18

de regio afdwingbaar te maken. Er zijn bovendien gevallen bekend waarin geveild hout buiten de MRA is verwerkt en doorverkocht, als brandhout. Na verkoop kan dus niet worden gegarandeerd dat het hout daadwerkelijk binnen de regio wordt hergebruikt. Dit speelt met name bij de grotere afnemers van de houtveiling. In de praktijk blijkt dat de volumes die via de veiling worden aangeboden voornamelijk aansluiten bij de behoeften en mogelijkheden van deze grotere partijen. • Aanbod brandhout niet langer via veiling De grote bulk brandhout worden nu boven de marktprijs aangeboden vanuit de aanname dat hier geen vraag naar is. We doen dit zo om transparant te zijn richting de markt. Deze partijen blijken tijdens een veiling vaak ook niet te worden afgenomen en worden dan alsnog versnipperd. Om zeker te zijn dat deze partijen niet alsnog als brandhout op de markt komen willen we deze in de toekomst niet meer aanbieden op de veiling maar ze direct versnipperen. Dit vraagt wel om vertrouwen van de lokale partijen in de keuring. Dit wordt ondervangen door meer transparantie te geven over de keuring (zie hierboven onder C). • Betere aansluiting op behoefte lokale partijen De behoefte bij de kleinere partijen is om vaker de mogelijkheid te hebben hout af te nemen om beter in te kunnen spelen op vragen uit de markt. Ook zouden zij het liefst zelf houtstammen uit kiezen.

Zoals gezegd is hiermee geëxperimenteerd waarbij de conclusie is dat dit niet leidt tot een betere afstemming tussen aanbod en vraag maar vooral tot hogere kosten. In de doorontwikkeling zijn op de afgelopen twee veilingen kleinere kavels aangeboden en is er ook de mogelijkheid om één of twee stammen af te nemen. Dit zetten we door. Voor de doorontwikkeling zal ook worden onderzocht hoe tussentijds lokale houtpartijen te bedienen als er eigenlijk te weinig bulkhout beschikbaar is voor een houtveiling. Mogelijk kan er worden gewerkt met verkoop voor vaste prijzen. Aandachtspunt hierbij is dat er spelregels moeten gelden om te voorkomen dat grote partijen niet al het bulkhout kunnen opkopen en dat de transparantie, die bij de houtveiling goed werkt, behouden blijft. • Minder veilingen maar andere betrokkenheid van lokale partijen Lokale partijen willen vaker hout kunnen afnemen dan twee keer per jaar. De organisatie van veilingen zijn arbeidsintensief en brengen kosten met zich mee. Ook fluctueert het aanbod en is vooralsnog de verwachting dat er meer kwalitatief goed hout naar projecten gaat en er dus minder beschikbaar blijft voor de veiling. Tenzij we de regionale toevoer van hout kunnen organiseren. Op dit moment worden overal in het land maar eens per jaar een veiling georganiseerd. Inzet is om veilingen minimaal 1 x per jaar te blijven organiseren.

Inzet is ook om meer hout naar de werf te brengen door het betrekken van andere gemeentes in de MRA (zie conclusies onder B). Lokale partijen worden bij een toename van hout voor projecten betrokken bij het gereed maken van hout voor toepassing in projecten. Uitgangspunt voor de Houtwerf is de huidige bezetting van twee timmermannen. Toename in vraag naar verzaagd hout of verwerking naar producten wordt niet opgevangen door de Houtwerf maar via aanbestedingen aan lokale partijen. • Andere aanpak voor particulieren, kennisinstellingen en kunstenaars Voor particulieren, kennisinstellingen en kunstenaars sluit de houtveiling niet/nauwelijks aan op de behoefte. Zij hebben geen mogelijkheid stammen te vervoeren en willen graag verzaagd hout. Voor de doorontwikkeling wordt de mogelijkheid verkend om stammen aan te bieden die ter

19

plaatse op de Houtwerf worden verzaagd. Als de vraag sterk toeneemt kunnen ook lokale partijen hier een rol in spelen. Dit wordt dan gecombineerd opgepakt met eventuele toegenomen vraag naar hout voor gemeentelijke projecten. Met kennisinstellingen worden aparte afspraken gemaakt buiten de veiling om. Zij hebben specifieke vragen naar hout voor toepassingen die om maatwerk vragen. De hoeveelheden waar ze om vragen zijn dusdanig klein dat dit geen impact heeft op het aanbod.

Snippers

• Duurzamere verwerking van snippers Om een duurzamere toepassing van snippers mogelijk te maken wordt onderzocht of snippers kunnen worden gebruikt als Biochar. Biochar is een koolstofrijke houtskool die ontstaat door verhitting van organisch materiaal zonder zuurstof en wordt ingezet voor bodemverbetering en CO2-opslag. Er wordt onderzocht hoe de productie van Biochar een kans kan bieden om snippers duurzaam en circulair in te zetten in plaats van ze naar de BEC te sturen voor opwekking van energie. Dit is overigens ook voor het resterende groene snoeiafval uit de stad dat niet van bomen komt een oplossing en draagt bij aan het sluiten van de groene afvalketen. Dit wordt ook onderzocht in het kader van het vergroten van het verdienvermogen van het Amsterdamse Bos. Hierover volgt aparte besluitvorming.

20

5. Bedrijfsvoering 5.1 Opbrengsten Prognose opbrengst in euro 2025-2027 2024

realisatie 2024

prognose 2025*

prognose 2026 **

prognose 2027 ***

Veiling

0%

€ 111.539,00

110%

€122.692,90

100%

€122.693

100%

€122.693

Snippers

0%

€ 266.490,00

150%

€ 399.735,00

100%

€ 399.735

110%

€ 439.709

Producten

0%

€ 162.004,00

115%

€ 186.304,60

100%

€ 186.305

110%

€ 204.935

Onderdelen

Stukken en brokken = snippers

€ 30.012,00 € 570.045

€ 708.733

€ 708.733

€ 767.336

* Gerekend is met een toename tov de opbrengsten in het jaar 2024 ** gerekend is met een toename tov 2026 *** gerekend is met een toename tov 2027 in 2025 is de verwachte groei op de snippers het gevolg het nieuwe contract met de BEC

Toepassing van hout en opbrengst Jaar

Snippers BEC

Veilingen

brandhout

Producten

ton

ton

euro

ton

euro

-

-

6.404

216.079

ton

euro

ton

euro

2022

5.534

149.261

786

66.818

2023

5.879

162.047

565

62.404

795

13.561

83

34.250

7.379

272.262

2024

5.657

266.490

1.794

114.855

575

*

392

162.000

8.245

543.345

Totaal

17.070

577.798

3.145

244.077

795

13.561

475

196.250

22.028

1.031.686

% van totaal

77%

56%

eruo

Totalen

14%

24%

4%

Tabel 9 en 10 Toepassing van hout in tonnen en opbrengsten in €, prognose opbrengst in 2025 - 2027

In bovenstaande tabellen staan de toepassingen en opbrengsten van hout en de gemiddelde opbrengst per ton voor de verschillende toepassingen. Ook is een prognose voor de jaren 2025 – 2027 gedaan. De opbrengst in euro per ton wordt bepaald door de waarde van het hout verhoogd met de toegevoegde waarde. De toegevoegde waarde is bij producten aanzienlijk hoger dan bij snippers. Deze toegevoegde waarde heeft ook een prijs in de zin van inzet van arbeid en materieel. Dus de opbrengsten per ton voor producten ligt aanzienlijk hoger dan de andere toepassingen maar de kosten hiervan liggen ook aanzienlijk hoger. De opbrengsten van snippers en snipperhout is vanaf 2024 hoger dan in de jaren daarvoor omdat medio 2023 een nieuwe overeenkomst is aangegaan met de BEC. In deze overeenkomst is afgesproken om snippers, en op de Houtwerf versnipperd brandhout, direct aan de BEC te leveren in plaats van via een transporteur. Na storm Poly in 2023 is veel snipperhout aangevoerd. De opbrengsten van de veiling vanaf 2024 zijn hoger omdat er meer hout vanuit de stad en het Bos is aangeleverd.

21

5.2 Investeringen en business case In de zomer 2021 is gestart met de inrichting van de Houtwerf. In de periode 2021 – 2023 zijn drie banen (straten) met betonplaten en zes rolbanen aangelegd. Dit had tot doel de toelevering van hout te kunnen verwerken. In 2022 zijn er nutsvoorzieningen gekomen, is een tijdelijk onderkomen gemaakt voor het personeel, heeft de verplaatsing van de bestaande houtzagerij van het Amsterdamse Bos naar de Houtwerf plaatsgevonden en zijn de droogkamers aangelegd. In 2023 is de weegbrug aangelegd voor het in- en uitwegen van de boomstammen en snippers. Ook is er verlichting en beveiliging aangebracht en een snipperopslag gerealiseerd met een capaciteit van circa 1.000 m3/500 ton. Naast de zagerij is er een timmerwerkplaats ingericht waar hout wordt verwerkt in producten voor stedelijke projecten. Dit heeft in totaal €200.000 aan investeringen gevraagd. Samenvatting Business case Houtwerf Omschrijving

2024

2025

2026

2027

Capaciteit

308.000

371.000

448.000

449.000

Materieel

164.000

85.000

85.000

85.000

Onderhoud

46.000

42.000

42.000

42.000

Energie

18.000

18.000

18.000

Overige kosten (snipperen en transport)

96.000

107.000

116.000

Eenmalige kosten / andere teams

195.000

Totale kosten houtwerf

713.000

612.000

700.000

760.000

Opbrengsten

570.000

708.733

708.733

767.336

-143.000

96.733

8.733

7.336

Resultaat Tabel 11 Businesscase Houtwerf

In bovenstaande tabel is de businesscase van de Houtwerf uiteen gezet. In de komende jaren wordt de capaciteit van de Houtwerf uitgebreid met een extra machinist, administratieve capaciteit en extra timmerlieden (ingroei van 2025). De hogere te verwachten opbrengst komt onder andere door meer afzet van producten. Ook wordt er een zakelijk leider aangesteld om de acties uit deze doorontwikkeling op te pakken. Voor de uitbreiding van strategische capaciteit wordt dekking gezocht uit de inkomsten van de Houtwerf. De primaire doelstelling van de Houtwerf is de circulaire doelstelling. Vanuit die doelstelling wordt gestreefd naar een minimale bezetting om de Houtwerf draaiende te houden. Daarop volgt dat eventuele extra opbrengsten ten goede komen van het beheer en onderhoud van het Amsterdamse Bos.

22

5.3 Organisatie / Capaciteit Het team op de Houtwerf bestaat op dit moment uit 5,25 fte. Deze medewerkers vullen de rol in van operationeel projectleider, coördinator (en tevens houtkeurmeester en zager), werfbeheerder en timmerlieden op de timmerwerkplaats. 2 fte worden op dit moment door arbeidsparticipanten ingevuld. Om verder te kunnen met de Houtwerf is er een extra machinist noodzakelijk zodat ook bij ziekte en vakantie het werk door kan gaan. Ook is er administratieve inzet nodig om de gevraagde transparantie te kunnen bieden. Dit is de minimale bezetting om de Houtwerf operationeel draaiende te houten. De afgelopen jaren is de focus geweest op het operationeel opstarten van de Houtwerf en de houtveiling. Voor de doorontwikkeling is aanvullende strategische capaciteit nodig in de vorm van een zakelijk leider. In eerste instantie is dat een tijdelijke functie. Het gaat daarbij om de volgende inzet: - Versterken samenwerking intern gemeentelijk t.b.v. implementatie route hout - Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om binnen de MRA een regionale hout hub op te zetten (o.a. door gesprekken met partners) - Optimalisering verdienmogelijkheden Houtwerf - Promotie Amsterdams hout voor gemeentelijke projecten - Opzetten samenwerking met lokale houtpartijen bij verwerking van hout bij toepassing in projecten (aanbesteding/samenwerkingsovereenkomst) - Doorontwikkeling BIOCHAR

23