Eindrapportage 2023 OD NZKG.pdf

Jaarstukken 2023

2

Inhoud 1

Voorwoord

5

2

Verantwoording programma’s

9

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

9 12 15 24 30

3

4

Programma Bouw Programma Bodem Programma Milieu en Brzo Programma Randvoorwaardelijk Programma Bedrijfsvoering

Paragrafen

37

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

37 46 46 47 52

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Openbaarheidsparagraaf

Financiële jaarrekening

55

4.1 Overzicht baten en lasten 4.2 Dekkingsmiddelen 4.3 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 4.4 Toelichting baten en lasten 4.5 Incidentele baten en lasten 4.6 Informatie Wet normering bezoldiging topfunctionarissen 4.7 Balans 4.8 Model rechtmatigheidsverantwoording

55 56 57 58 60 61 63 70

Bijlage 1 Overzicht taakvelden per programma Bijlage 2 Bijdrage per deelnemer Bijlage 3 Berekening financiële kengetallen Bijlage 4 Meerjarig overzicht risico’s Bijlage 5 Sisa (Single Informatie Single Audit) Bijlage 6 Sociaal jaarverslag Bijlage 7 Controleverklaring accountant

71 72 73 74 76 77 88

Jaarstukken 2023

3

4

1 Voorwoord De Omgevingsdienst staat voor een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving: een belangrijke missie in een dynamisch gebied waar veel verschillende en soms tegenstrijdige belangen spelen. In de huidige context van onder meer de enorme klimaatopgave, de stikstofcrisis en de nodige kwesties op het gebied van externe veiligheid doet vergunningverlening, toezicht, handhaving en – gevraagd en ongevraagd – advies er meer toe dan ooit. Groei Het jaar 2023 stond voor de OD NZKG en onze opdrachtgevers in het teken van groei. De versnelde energietransitie, de stikstofproblematiek, het tekort aan woningen in de regio en de nog steeds krappe arbeids- en inhuurmarkt zorgen voor een uitdagende situatie in Nederland en onze regio. Voor onze dienst betekent dat een toenemende vraag naar onze inzet en expertise over de hele breedte van ons werkdomein. Per saldo zien we deze vraag nog verder toenemen. Dit verlangt van ons dat we goed blijven anticiperen op behoeften, dat we de juiste keuzes maken en we een wendbare organisatie blijven. Unieke combinatie Omdat we veel meldingen en zienswijzen krijgen van omwonenden én veel bij bedrijven komen, weet de Omgevinsgdienst Noordzeekanaalgebied als geen andere overheid wat er speelt in het werkgebied, dankzij de unieke combinatie van milieu, bodem, bouw, veiligheid, milieu gerelateerde gezondheid, duurzaamheid en energie.

Onze deskundigheid zetten we in om de leefbaarheid te borgen en om bij te dragen aan grote opgaven als de energietransitie, de transformatie van gebieden en het verbeteren van de milieu gerelateerde gezondheid. We vertalen beleidsmatige opgaven van gemeenteraden, provinciale staten en het parlement naar de praktijk van de bedrijven. Omgekeerd voeden we vanuit die praktijkervaring de beleidsmakers door het agenderen van knelpunten in wet- en regelgeving en beleid. Arbeidsmarkt We hebben het afgelopen jaar een goed werving- en selectieresultaat behaald. Dit is een uitdaging door de aanhoudende krapte op de arbeids- en inhuurmarkt. In 2023 hebben we fors ingezet op zij-instromers en trainees die we zelf opleiden en begeleiden. Dit zijn intensieve trajecten die op lange termijn renderen, maar korte termijn veel van onze organisatie vragen. In 2023 zijn bijna 60 nieuwe collega’s (exclusief vervanging van reguliere uitstroom – i.e. 40 collega’s) ingestroomd. We zitten hiermee tegen de grens aan van wat we als organisatie aankunnen. Wijzigingen in het OD NZKG bestuur In de loop van het jaar is een aantal bestuurders in de bij ons deelnemende gemeenten nieuw aangewezen voor ons bestuur. Hiermee is de samenstelling van ons OD NZKGbestuur gewijzigd. We verwelkomden in 2023 nieuwe leden voor het Algemeen Bestuur uit Diemen, Ouder-Amstel, Amsterdam en Provincie Noord-Holland.

Jaarstukken 2023

5

Financieel resultaat Het jaar 2023 is afgesloten met een positief saldo van € 3.652K Het saldo bestaat ten opzichte van de begroting uit lagere baten ad € 1.325K en lagere lasten ad € 5.023K. Daarnaast is het saldo op reserves 46K negatief. De lagere baten houden met name verband met minder werk in het kader van de UVO 2023. De lagere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door krapte op de arbeidsmarkt, waardoor minder medewerkers zijn ingestroomd dan verwacht. Dit heeft geleid tot lagere loonkosten. Daarnaast is de financiële inzet op het IBP-programma versterking VTH-stelsel minder geweest dan voorzien. Strategische Agenda 2022-2024 De bestuurlijk vastgestelde Strategische Agenda 2022-2024 van de OD NZKG kent inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieugerelateerde gezondheid en transformatie gebieden. Hiermee verbinden we ons aan resultaten op het gebied van het versterken van ons instrumentarium op vergunningverlening, toezicht handhaving en advisering in het verlengde daarvan. Daarnaast blijven we als omgevings­dienst de reguliere taken doen, én geven de grote maatschappelijke opgaven hier mede richting aan. In 2023 zaten we halverwege de looptijd van deze strategische agenda en zijn er tussenresultaten op deelgebieden als circulaire economie, energiebesparing bij bedrijven, doorontwikkeling van scherp vergunnen en input op omgevingsvisies.

Regionale uitvoerings- en handhavingsstrategie 2024-2027 vastgesteld Op het gebied van VTH-A-strategie en programmering is eind 2023 een nieuwe Uitvoerings- en handhavingstrategie vastgesteld in colleges en bestuur. Hierin staat de eerste uitwerking van opgavegericht – en informatiegestuurd werken en advisering. Intern is een programma datagedreven werken van start gegaan, met aandacht voor het ontwikkelen van indicatoren op output en outcome. Binnen het programma versterken ketentoezicht zijn 3 ketentoezichtsstromen structureel ingebed in ons werk: asbest, e-waste en grondstromen. Omgevingswet Halverwege 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet echt van start zou gaan op 1 januari 2024. De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen bepalen voor een belangrijk deel de inhoud en organisatie van ons werk. Onze omgevingsdienst sloot eind 2023 met succes een al geruime tijd lopend implementatieprogramma Omgevingswet af. Op bestuurlijk niveau en in praktisch opzicht hebben we aangetoond dat de voorbereidingen, zoals het opleiden van collega’s en het aanpassen van werkprocessen, hun vruchten hebben afgeworpen. De laatste tests voor 1 januari (bijvoorbeeld de werking van het DSO) lieten zien dat de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied er klaar voor was en in goede verbinding stond met haar opdrachtgevers. Klaar voor de start.

Tata Steel De publieke en politieke aandacht voor het Tata Steel-dossier was in 2023 opnieuw groot. Er is sprake van een toenemende maatschappelijke druk om de vergunningen van Tata Steel maximaal aan te scherpen en de leefomgevingskwaliteit in de IJmondregio te verbeteren. Naast de uitvoering van bestaande reguliere VTH-taken

6

bij Tata Steel, is in 2023 doorgewerkt aan de (voorbereidende) werkzaamheden voor het project Groen Staal (i.e. de transitie naar staalproductie met behulp van waterstof als energiebron). Het gaat dan bijvoorbeeld om vele vergunningaanvragen ter zake. De krappe arbeidsmarkt blijft een uitdaging. Samenlevingsgericht werken Het werk van onze dienst staat volop in de aandacht van bewoners, belangen­ groepen, politiek en media. Dit gaat ook over de bedrijven waar veel om te doen is als het bijvoorbeeld gaat om overlast, externe veiligheid en milieu gerelateerde gezondheid. Het is belangrijk alle perspectieven en belanghebbenden goed te horen. In 2023 is het aantal bewonersbijeenkomsten gegroeid, een voorbeeld van het omgevingsmanagement van de OD NZKG, met onder andere actieve communicatie naar bewoners. Ook heeft de OD NZKG een centraal punt voor inwoners van ons werkgebied, waar meldingen en vragen binnenkomen en onderzoek wordt gedaan. InterBestuurlijk Programma Versterking VTH-stelsel; thema robuustheid Als follow-up op het VTH-stelsel rapport van de Commissie Van Aartsen is het Rijk in 2022 gestart met een Interbestuurlijk Programma Versterking VTH. In dit lopende programma wordt in nauwe samenwerking met alle omgevingsdiensten in Nederland gewerkt aan structurele verbeteringen van de werking van het stelsel.

Zo wordt onder meer gewerkt aan criteria voor robuustheid van omgevingsdiensten, een gemeenschappelijke financiële grondslag en een verbeterde informatie­ voorziening en samenwerking tussen bestuursrecht en strafrecht. Specifiek op het thema van robuustheid zijn in 2023 criteria geformuleerd waarop omgevingsdiensten getoetst worden. Alle omgevingsdiensten hebben vóór 1 oktober 2023 de robuustheidstoets ingeleverd bij Ministerie I&W. Deze toetsen zijn beoordeeld en daaruit komt naar voren dat de OD NZKG robuust is op thema’s als begroting, kwaliteitscriteria, opleidingsbudget, weerstandsvermogen, informatie gestuurd werken en het aansluiten bij de identiteit van ons werkgebied. Regionale samenwerkingsagenda 2022-2024 omgevingsdiensten Noord-Holland We hebben in de provincie Noord-Holland een regionale Samenwerkingsagenda 2022-2024. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Omgevingsdienst IJmond, Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en Omgevingsdienst Flevoland, Gooi & Vechtstreek werken intensief samen op verschillende onderwerpen. Bijvoorbeeld op datagestuurd werken, het bestrijden van milieucriminaliteit en op de bedrijfsvoering. Deze bestuurlijke samenwerking levert een significante bijdrage aan een gelijk speelveld voor de bedrijven in Noord-Holland. Tot slot Met deskundigheid werken aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving doet ertoe.

Er is in 2023 veel werk verzet op advisering en op de reguliere VTH-taken voor bedrijven die onder gemeentelijk of provinciaal gezag (Seveso) vallen, in open contact met belanghebbenden in de omgeving van die bedrijven. Vanzelfsprekend vooral dankzij de professionele en bevlogen inzet van inmiddels ruim 600 medewerkers. Loes de Maat, Algemeen directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Jaarstukken 2023

7

8

2 Verantwoording programma’s In dit bestuurlijke jaarverslag rapporteren we over het algemene beeld per programma en de belangrijkste ontwikkelingen. Voor de jaarrekeningen van de opdrachtgevers hebben wij onze opdrachtgevers half januari 2024 geïnformeerd over de voorlopige financiële afrekening. De programma’s komen overeen met de werkvelden in de uitvoeringsovereen­ komsten. Per programma maken we inzichtelijk of de realisatie conform begroting is. Conform de BBV-wetgeving (Besluit Begroting en Verantwoording) worden programma’s met betrekking tot het primair proces verantwoord, exclusief de personele lasten en materiele overheadkosten. Deze worden apart verantwoord op het programma Bedrijfsvoering. Naast de inkomsten uit de uitvoeringsovereenkomsten heeft de OD NZKG overige inkomsten vanuit het maatwerk. Daarbij gaat het om werkzaamheden die gefinan­ cierd worden uit subsidies en op basis van offertes. Toelichting bedrijvenbestand De OD NZKG werkt er voortdurend aan om de kwaliteit en actualiteit van het bedrijvenbestand te verbeteren. Jaarlijks actualiseren we het bedrijvenbestand op 1 september, zodat we de verschillen kunnen vertalen in de uitvoeringsovereen­ komsten voor het daaropvolgende jaar. Deze stand gebruiken we ook voor de afrekening met onze opdrachtgevers.

2.1

Programma Bouw

Het programma bouw heeft als doelstelling bij te dragen aan de grote, complexe bouwopgaven in de regio en onaanvaardbare risico’s, vooral op het gebied van veiligheid en gezondheid, af te kunnen vangen. Voor het verlenen van omgevings­ vergunningen, behandelen van meldingen, toezicht en de handhaving op bouw en sloop in realisatie- en gebruiksfase is per bouwactiviteit een toetsingsniveau vastgesteld met een oplopende intensiteit per categorie. Door de uitvoering van de wettelijke VTH-taken voor bouw, gebruik en sloop ziet de OD NZKG erop toe dat bouwwerken veilig (brandveilig en constructief), gezond, bruikbaar en energiezuinig worden gebouwd. Betrokken zijn bij bouwtaken betekent dat we volledig vraaggestuurd werken. De OD NZKG behandelt de vergunningaanvragen. De werkvoorraad voor bouwtoezicht is vooral afhankelijk van de verleende bouwvergunningen. Vanaf het moment van de daadwerkelijke start van de bouw voeren we controles uit. Bij de controles gebruiken we een systematische aanpak, op basis van digitale checklisten. Hiermee is ook de inhoudelijke kwaliteit van het toezicht gewaarborgd en navolgbaar. Daarnaast werken wij aan verschillende thema’s, zoals energietransitie en label C, circulaire economie, en de wet kwaliteitsborging bouw.

Ook zetten we in op uit­ voering van complexe projecten zoals de Markermeerdijken, bruggen en kade­­muren gemeente Amsterdam en de A9 Badhoevedorp-Holendrecht. We organiseren de vergunningverlening en het toezicht op de uitbreiding van de elektrische onderstations voor de Amsterdamse stadsdelen. Daarnaast adviseren we enkele opdracht­ gevers op het gebied van duurzaamheid inzake BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen)/EPC (Energie Prestatie Coëfficiënt) en MPG (Milieu Prestatie Gebouwen). Dit doen we ook op thema’s zoals houtbouw binnen Metropool Regio Amsterdam.

Jaarstukken 2023

9

Terugblik en ontwikkelingen Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouw Binnen het werkveld bouw vinden enkele wijzigingen in wet- en regelgeving plaats. De Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) zijn op 1 januari 2024 ingegaan. Voor de WKB gaat het om een gedeeltelijke 1e fase. De categorie verbouw onder de Wkb is met minimaal een jaar uitgesteld. Het besluit daarover door het Rijk wordt in de zomer van 2024 verwacht. Vanaf 2023 is de wettelijke verplichting van kracht alle kantoorgebouwen te voorzien van isolerende en energiebesparende maatregelen tot minimaal het niveau van energielabel C. In 2023 is rond het halfjaar de fase van aanschrijven van bedrijven en reactie ontvangen voorbij en gaan we als organisatie door naar de volgende fase van handhaven. Hierbij is ook de Last onder Dwangsom gebruikt als dat noodzakelijk was. Voor het gecombineerde product Label C/EBPD (Europese richtlijn voor energie­prestatie van gebouwen) lag in 2023 het zwaartepunt bij label C. Hier waren wij in sterke mate aan zet, waarbij we bij EBPD ook afhankelijk waren van de – wat langzamer op gang komende – keuringen door gecertificeerde instanties. Economische ontwikkelingen In de eerste helft van 2023 zagen we een daling in het aantal bouwaanvragen voor grotere nieuwbouwprojecten.

De economische ontwikkelingen in de bouw laten vertragingen zien door de stikstofcrisis en sterk stijgende prijzen voor project­ontwikkelaars. Daarbij ontstaat een verschuiving naar wat nog wel kan; optoppen van gebouwen volgens oudere – al verleende – vergunningsbesluiten, en het verschuiven van grote naar kleinere bouwwerken. Bij sloop- en kapvergunningen zien we ook een daling. In de tweede helft van het jaar veranderde dit. Vermoedelijk door de komst van de Omgevingswet zijn richting het einde van het jaar veel vergunningaanvragen ingediend. Met name in de laatste weken van 2023 was er een enorme hausse aan aanvragen. In tegenstelling tot begin van het jaar zien we door de woningbouwopgaven weer een toename in het aantal vergunningaanvragen voor nieuwbouw. Bij de complexe bouwaanvragen (regie product) zien we nog steeds een grotere inzet met als voorbeelden ons werk voor Tata Steel, datacenters en woningbouwprojecten op de Zuidas, zoals Tripolis. Asbest Vanaf 2021 is regulering en toezicht op sloopwerkzaamheden met asbest als basistaak in het Besluit Omgevingsrecht (BOR) opgenomen. In 2022 zijn we gestart met LAVS (Landelijk Asbest Volg Systeem)1-gestuurd afhandelen van asbestsloopmeldingen en het handhaven op overtreders. In 2023 is het eerste volledige jaar van uitvoering van de asbesttaken voor Amsterdam. Voor gemeente Zaanstad zijn we gestart vanaf 1 mei 2023.

In zijn algemeenheid ontvangen we minder asbest sloopmeldingen dan begroot. Daarnaast blijkt dat de tijd die nodig is voor het splitsen van asbest-sloop en reguliere sloopzaken, voor de gemeente Amsterdam per melding lager is dan verwacht, mede als gevolg van het efficiënter inrichten van het proces. Kengetal afspraken voor bouw Voor het werkveld bouw zijn er in de uitvoeringsovereenkomsten met Amsterdam en Haarlemmermeer afspraken gemaakt voor compensatie voor 2 producten. De afgelopen jaren zijn er extra werkzaamheden binnen hetzelfde kengetal bijgekomen, maar zijn de kengetallen nooit bijgesteld; voor de kleine bouwaanvragen (categorie A1/A2) en de verbouw aanvragen (categorie BV1 t/m 7). We zien door de enorme toename van aanvragen dat de inkomsten, en daarmee beschikbare uren, in 2023 zijn gestegen, maar dat het werk voor deze producten pas in 2024 (of later) gedaan zal worden. Hierdoor zijn de uren in 2023 niet gemaakt en kan geen aanspraak gedaan worden op het afgesproken budget voor de kengetal afspraak. 1

10

Landelijk Asbest Volg Systeem

Arbeidsmarkt De brede wervingscampagne voor de Omgevingsdienst pakt gunstig uit voor het werven van jonge mensen, trainees en zij-instromers. Deze mensen kunnen het eerste jaar goed ingezet worden op de hogere instroom van de kleine bouw­ aanvragen. In de tweede helft van 2023 hebben we extra werk voor Haarlemmer­ meer gedaan. Er zijn particuliere kleine aanvragen afgehandeld. Ook voor dit project konden de starters goed worden ingezet. Bij het team T&H Constructieve Veiligheid is sprake van een structureel capaciteits­ probleem, wat van invloed is op de kwaliteit en levertijd van het advies. Door de beperkte capaciteit wordt zoveel mogelijk op de meest risicovolle en innovatieve dossiers ingezet. Als gevolg van de ondercapaciteit is het door het team construc­ tieve veiligheid niet gelukt op het Uniform Uitvoeringsniveau te werken. Door tegenvallende kwaliteit van instroom en onverwachte uitstroom is het advies op constructieve veiligheid nog wat minder dan bij het half jaar 2023 verwacht. Het werk dat team T&H Bouw uitvoert heeft meestal betrekking op aanvragen van één tot twee jaar geleden, omdat een verleende bouwvergunning niet vaak direct leidt tot een bouwproject. Financiële verantwoording Het programma bouw laat over 2023 een nadelig resultaat van 507K zien. De baten zijn 777K lager dan begroot, de lasten zijn 269K lager dan begroot.

Vanwege de naderende komst van de omgevingswet is er in het laatste kwartaal een toename geweest in het aantal vergunningaanvragen, met een enorme hausse aan aanvragen in de laatste weken van het jaar. Volgens de systematiek van de Omgevingsdienst vallen deze inkomsten in 2023. Maar omdat het werk volledig in 2024 valt en ervan uitgegaan kan worden dat als de omgevingswet niet was ingegaan, deze aanvragen in 2024 waren gedaan, is een deel van de baten ‘gereserveerd’ voor de uitvoering in 2024. Verder zien we dat de arbeidsmarktproblematiek met name bij Constructieve Veiligheid ervoor zorgt dat niet alle baten gerealiseerd konden worden. Dit zien we ook terug in het voordeel aan de lastenkant. Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

9.801

lasten

9.532 16.659

baten

15.882 6.858

saldo

6.350 0

2

4

6

8

10

12

14

16

18 x 1.000

gewijzigde begroting

realisatie

Programma Bouw: gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Jaarstukken 2023

11

Programma Bouw (bedragen x € 1.000)

aangepaste begroting

realisatie vs. aangepaste begroting

realisatie

lasten

9.801

9.532

–269

baten

–16.659

–15.882

777

saldo

–6.858

–6.350

507

(-/- = voordeel, + = nadeel)

2.2

Programma Bodem

Bodem en ondergrond vormen een belangrijk aandeel in de integrale aanpak van actuele vraagstukken. Op 25 november 2022 is de langverwachte brief van het kabinet over ‘Water en Bodem Sturend’ naar de Tweede Kamer verzonden. Kern van de brief is dat: ‘Door water en bodem sturend te laten zijn in de ruimtelijke ordening, kunnen we in Nederland ook in de toekomst met een ander en grillig klimaat blijven leven, wonen en werken. In een veilige omgeving, met een gezonde bodem, voldoende en schoon water.’ Aanleiding voor de brief is dat de technische maakbaarheid van het wateren bodemsysteem steeds meer zijn grenzen bereikt.

Bouwopgave

Dru op s kte traa t

Digitalisering

m en Bode rond rg e d n o

Mobilit e

it

Klimaatadaptie Ener g trans ieitie

Kademuren vervangen

Afvalinzamelin

g

Het veilig en leefbaar houden van ons werkgebied vraagt om een stevigere positie van water en bodem in ruimtelijke planvorming en het is positief dat dit steeds breder wordt gedragen. Bodem levert de noodzakelijke inzet van expertise voor de aanpak en versnelling van de opgaven waar we de komende tijd voor staan. Terugblik en ontwikkelingen In 2023 heeft de OD NZKG vanuit het programma Bodem weer een belangrijke bijdrage geleverd aan verschillende beleidsbijdragen waaronder woningbouw, gezond leefklimaat, energiebesparing en -transitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. De focus lag met name in de tweede helft van 2023 op het voorbereiden op de Omgevingswet.

12

Pilot regionaal kennis schakelpunt De schakelpunten bodem en ondergrond zijn in Noord-Holland begin 2022 van start gegaan. Gefinancierd met een subsidie vanuit het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat heeft de regio Noordzeekanaalgebied – samen met de provincie en gemeenten – een schakelpunt opgezet. Daarbij is het doel in kaart te brengen hoe een duurzame kennisinfrastructuur voor bodem- en ondergrondvraagstukken het beste ingericht kan worden. Het afgelopen jaar is een structurele invulling geven aan het Regionaal Schakelpunt (RSP). Tijdens het Bodemberaad (ambtelijk en bestuurlijk) is samen met gemeenten, provincie, waterschappen en omgevingsdiensten gezocht naar een structurele financiering. Dit heeft ertoe geleid dat het RSP vanaf 2024 in de UVO voor PNH is opgenomen. Ook zijn er kenniswebinars georganiseerd. Saneringsevaluaties De afgelopen jaren is er door verschillende redenen een achterstand ontstaan in de afhandeling van de saneringsevaluaties. De personeelscapaciteit is volledig op orde gebracht en er zijn een paar ervaren externe medewerkers ingehuurd. Door deze optimalisatie van de personeelskwantiteit en–kwaliteit was het mogelijk om de achterstand in evaluaties fors terug te brengen. In 2023 is het terugbrengen van de achterstand afgerond.

Omgevingswet Binnen Bodemadvies is een grote inzet gepleegd op de voorbereiding van taken onder de Omgevingswet, zoals het opstellen van het bodembeleidskader (inclusief omgevingsplanregels) onder de Omgevingswet voor alle gemeenten. Ook is in regioverband gesproken over de warme overdracht, grondwatertaken, maatwerkvoorschriften en kadastrale registratie. Daarnaast is er beleid opgesteld ten aanzien van PFAS (Poly- en Perfluoralkylstoffen). In 2021 is een visie opgesteld voor het Bodem Informatie Systeem (BIS) en een projectvoorstel geschreven, met als doel om de overgang naar de Omgevingswet (OW) in het BIS te actualiseren en aan te passen aan de nieuwe wet. Dit is voor alle gemeenten in de regio en de provincie relevant, net als voor de bureaus die actuele en op toegankelijke wijze informatie over de bodem uit het systeem willen ontvangen. In augustus is gestart met het project. Fase 1a en de pilot fase 1b, waaronder het plan van aanpak over het professionaliseren van de datacontrole, zijn inmiddels afgerond. Het volledige project is zoals bij de halfjaarrapportage al aangegeven niet helemaal afgerond in 2023. Afgesproken is om het project in 2024 af te ronden en het projectbudget mee te nemen naar volgend jaar en op te nemen in de UVO 2024. Door extra inzet op de voorbereiding Omgevingswet is het project nazorglocaties in 2023 net niet afgerond.

Dit zal in het eerste kwartaal 2024 worden gerealiseerd. Ook zijn er minder uren nodig geweest voor reguliere data-invoer. De focus lag echt op de verrijking van de bodemdata in het project BIS Omgevingswetproof. Kwaliteitsverbetering Bodeminformatiesysteem en centrale invoer Op dit moment voeren meerdere partijen (Omgevingsdienst, gemeenten, provincie, Waternet) data in het BIS in. De controle op de data-invoer is beperkt en niet structureel. Dit moet worden geprofessionaliseerd om ervoor te zorgen dat de bodemdata betrouwbare en gevalideerd is. Er is contact gezocht met een externe partij met jarenlange ervaring op het gebied van data-analyse en foutcontrole op BIS-datasets. Er is een plan van aanpak opgesteld waarin de professionalisering van de data­ controle is uitgewerkt. Er is een voorstel gedaan aan de opdrachtgevers voor

Jaarstukken 2023

13

centrale invoer bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied om meer grip te krijgen op de datakwaliteit. Dit voorstel is geaccepteerd. Vanaf 2024 zal er op offertebasis centrale invoer gedaan worden door de Omgevingsdienst. Financiële verantwoording Het programma Bodem heeft per saldo een voordeliger resultaat van 3K ten opzichte van de begroting. De baten voor het Bodem zijn 312K lager dan begroot, de lasten voor Bodem zijn 316K lager dan begroot. In het kader van het overgangsrecht voor de uitvoering van toezicht op onder Wet Bodembescherming bevoegd gezag reeds in 2021, 2022 en 2023 beschikte saneringen is 50K extra vooruit ontvangen opgenomen. Dit is terug te zien als negatieve baat. Vorig jaar is al rekening gehouden met 150K. De beschikkingen vielen in 2023 nog onder bevoegd gezag Provincie Noord-Holland, maar onder de Omgevingswet zijn de gemeenten het bevoegd gezag. De lagere baten verspreiden zich verder over de vraaggestuurde outputproducten, het project nazorg, dat doorschuift naar Q1 2024, en de bodemkwaliteitskaarten, waar, doordat de focus op het project BIS OW-proof lag, minder reguliere uren gemaakt zijn. Het blijft lastig om voor toezicht voldoende capaciteit te vinden, de instroom betreft met name starters, waardoor de lasten meevallen. Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

4.333

lasten

4.018 7.963

baten

7.651 3.630

saldo

3.633 0

1

2

3

4

5

6

7

8 x 1.000

gewijzigde begroting

realisatie

Programma Bodem: gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Programma Bodem (bedragen x € 1.000)

realisatie vs. aangepaste begroting

realisatie

lasten

4.333

4.018

–316

baten

–7.963

–7.651

312

saldo

–3.630

–3.633

–3

(-/- = voordeel, + = nadeel)

14

aangepaste begroting

2.3

Programma Milieu en Brzo

In dit hoofdstuk maken wij inzichtelijk hoe het programma Milieu bijdraagt aan de beleidsopgaven en wat de OD NZKG daarvoor aan activiteiten levert. Door de uitvoering van de wettelijke VTH-taken voor milieu zorgt de OD NZKG dat bedrijfsprocessen kunnen worden gevoerd met een aanvaardbaar risico voor het milieu. Hiermee borgen wij dat, ondanks de aanwezigheid van de bedrijfsmatige activiteiten, onze leefomgeving schoon en leefbaar blijft, veilig is en we de landelijke ambities tegen klimaatverandering volgen. Activiteiten vinden energiezuinig plaats en we dwingen besparingen af. De OD NZKG behandelt de meldingen of vergunning­aanvragen. Toezicht op de bedrijven vindt periodiek plaats. Bij de controles wordt gebruik gemaakt van een systematische aanpak, op basis van de verleende vergunningen of digitale checklists van Algemene Maatregelen van Bestuur. Hiermee is ook de inhoudelijke kwaliteit van het toezicht gewaarborgd en navolgbaar. Bijdrage aan beleidsdoelstellingen in 2023 Vergunningverlening en Regulering Vergunningen zijn een instrument voor normering van milieubelastende activiteiten, waardoor de kans op overlast en veiligheidsrisico’s wordt beperkt.

De gecombineerde jaarlijkse werklast wordt bepaald door vergunningaanvragen van bedrijven (de zogenaamde autonome vraag) en actualisatie van vergunningen als gevolg van de doorwerking van technologische ontwikkelingen, gewijzigde wetenschappelijke inzichten, ‘level playing field’, de politiek-maatschappelijke agenda, nieuwe wet- en regelgeving en (wereldwijde) ongevallen en incidenten e.a. Bij vergunningverlening is er al langere tijd sprake van een hoge werklast met betrekking tot de autonome vraag. Bij de zwaardere industrie wordt dit effect versterkt door een relatief groot aantal aanvragen die ook Mer-plichtig zijn, alsook aanvragen voor oprichtingsvergunningen. Dergelijke aanvragen zijn complex en tijdrovend. Het merendeel van deze aanvragen heeft een relatie met de energietransitie (CO2-afvang, productie van biobrandstoffen en/of waterstof). Hoewel er nog steeds oprichtingsvergunningen in behandeling zijn, zien we ook dat er aan de kant van de bedrijven wordt getemporiseerd of zelfs wordt heroverwogen of nieuwe projecten doorgang moeten vinden. De gestegen bouwkosten worden hierbij genoemd als oorzaak. Als gevolg daarvan is er in 2023 minder inzet gepleegd op procedures voor oprichtingsvergunningen of Mer-procedures. Om die reden is eind 2023 de raming voor Mer-procedures en oprichtingsvergunningen naar beneden bijgesteld ten opzichte van de begroting van 2023.

Dit op basis van de realisatie in 2023 in combinatie met de verwachtingen. De hoge autonome vraag in combinatie met een krappe arbeidsmarkt zorgt ervoor dat de actualisatie van vergunningen een aandachtspunt blijft. In 2022 kwam ook het vraag-gestuurde werk onder druk te staan, waardoor in bepaalde gevallen de doorlooptijden toenamen. Deze trend heeft zich in 2023 voortgezet. De OD NZKG werkt aan een voorstel hoe hiermee om te gaan. In de UVO was, op basis van de ervaringen van afgelopen jaren, de verwachting uitgesproken dat ook dit jaar weer veel vergunningenprocedures zouden worden afgehandeld. Dit blijkt inderdaad ook in 2023 het geval te zijn geweest. In 2022 is bij de behandeling van vergunningaanvragen de aandacht voor een zo groot mogelijke bescherming van onze leefomgeving toegenomen. De pilot scherper vergunnen, welke gestart was in 2022, is heel 2023 voortgezet. Deze pilot geeft op gestructureerde wijze inzicht in wat er nodig is om dit in de werkwijze te

Jaarstukken 2023

15

verankeren. Uitvloeisel hiervan is dat ook in andere vergunningentrajecten gestreefd wordt naar zo laag mogelijke normering in de vergunning. Programmatisch actualiseren Met het oog op de inwerkingtreding van de Omgevingswet, is er eind 2023 een extra impuls gegeven aan de reeds in behandeling zijnde actualisaties zodat deze nog onder de vigerende wetgeving tot 1 januari 2024 afgewikkeld kunnen worden. Zeer Zorgwekkende Stoffen In opdracht van de provincie heeft de OD NZKG een inventarisatie uitgevoerd naar uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). Er is hiervoor contact gezocht met bedrijven om relevante gegevens aan te leveren. Bedrijven hebben hier gehoor aan gegeven en uitgebreide rapportages aangeleverd inclusief de benodigde vervolg­ acties. Met deze informatie heeft de OD NZKG inzicht gekregen in de emissies en immissies van ZZS en kan daarmee bepalen welke vergunningen aangepast moeten worden. Een aantal bedrijven hebben vermijdings-en reductieprogramma’s (VRP’s) opgesteld en deze zijn grotendeels door de OD NZKG beoordeeld en er zijn voor een aantal VRP’s aanvullingen gevraagd. Op basis van de VRP’s worden/zijn maatregelen uit het VRP vastgelegd in maatwerkbesluiten dan wel vergunning.

Door de complexiteit van de regelgeving, de discussies met de branches zoals de Votob (Vereniging van onafhankelijke tankopslagbedrijven) en de Vereniging van Afvalbedrijven (VA) en het ontbreken van een beoordelingskader voor de VRP’s kost het veel tijd om deze te beoordelen. De beoordelingen zijn om deze reden nog niet afgerond en lopen door in 2024. Voor de olieterminals is door de Votob in afstemming met de OD NZKG en DCMR in 2023 een werkwijze voor het meten/berekenen van de uitstoot overeengekomen. Ook is eind 2023 door de Votob een uniform VRP opgesteld voor alle olieterminals in afstemming met de OD NZKG en DCMR. De verwachting is dat in 2024 de VRP’s voor de olieterminals kunnen worden afgerond. Afvalbedrijven Er wordt nu landelijk vanuit het Interprovinciaal Overleg gecoördineerd gekeken hoe er een goed beeld gekregen kan worden op de ZZS-inventarisatie bij afvalbedrijven. Hiervoor zijn in 2022 samen met de VA (Vereniging van Afvalbedrijven) een aantal botsproeven uitgevoerd om de ZZS-emissies in de afvalketen als geheel in beeld te brengen. Kort samengevat zijn de belangrijkste bevindingen: • Door te kijken naar de keten als geheel in plaats van naar individuele bedrijven krijg je veel beter zicht op ZZS in de afvalketen. • De aanwezigheid van ZZS in ketens en het spanningsveld tussen ZZS en circulaire economie (CE) zijn deels een gevolg van bestuurlijke keuzes.

Eén van de vervolgacties naar aanleiding van deze botsproeven was dat er als vervolg een pilotproject uitgevoerd zou moeten worden, bij voorkeur voor één van de onderzochte afvalstromen vanuit de botsproeven. Gekozen is voor bouw- en sloopafval (verder: BSA). Deze pilot wordt in 2024 uitgevoerd. Doel van deze pilot is: • Inzicht in de ZZS die voor kunnen komen in BSA. • Inzicht in de mogelijke emissies van ZZS naar lucht en naar water vanuit BSA stromen bij inrichtingen die deze verwerken. • Inzicht in de mogelijkheden om deze emissies te verminderen. • Een handreiking ZZS in andere BSA deelstromen. • Een sjabloon voor een vergelijkbare aanpak van een pilot-onderzoek naar ZZS in andere deelstromen in BSA en voor andere afvalstromen. De OD NZKG wil graag de volgende stap zetten in het krijgen van het inzicht van de ZZS-emissies vanuit de afvalbedrijven en het binnenhalen van de VRP’s. De OD NZKG wil in 2024 samen met de andere OD’s , landelijk via OD.nl en in de regio een start maken met het vervolg van de ZZS inventarisatie en VRP’s bij de afvalbedrijven. 16

Doorkijk Regulering Hoewel we in 2023 de inzet op oprichtingsvergunningen en MER-procedures iets zien teruglopen ten opzichte van de voorgaande jaren, is de verwachting dat dit in de komende jaren weer toeneemt. We staan in Nederland immers voor een grote opgave wat betreft energie en klimaat. Dit zal effect hebben op zowel de bestaande industrie in Nederland als het aantal nieuwe initiatieven. In het algemeen zal de komende jaren spraken zijn van een toename van procedures van oprichtings­ vergunningen en complexe vergunningenprocedures met MER, waarbij de stijgende lijn als gevolg van tijdelijke oorzaken niet lineair zal verlopen. Een voorbeeld hiervan is het effect van de stijgende bouwkosten op het huidige aandeel aanvragen voor oprichtingsvergunningen en/of MER-procedures bij de ODNZKG. Milieuadvisering Het afgelopen jaar heeft de OD NZKG een bijdrage geleverd aan het programma Gezonde Leefomgeving onder andere door inbreng van kennis en expertise over ruimtelijke ontwikkelingen in transformatiegebieden op verschillende thema’s. Hierbij valt te denken aan externe veiligheid, geluid en geur en energietransitie. Op het thema lucht, in relatie tot de ambities van het Schone luchtakkoord en het thema zeer zorgwekkende stoffen, is de ondersteuning met advies en bij landelijke trajecten geïntensiveerd.

Ook is er een bijdrage geleverd aan het programma Circulaire Economie door inbreng van kennis en expertise uit de uitvoering in landelijke gremia en het verder ontwikkelen van handreikingen voor de uitvoeringspraktijk. Verder is voor het thema Water geïnvesteerd in het opbouwen van gespecialiseerde kennis met betrekking tot lozingen en watergebruik door de industrie. Daarnaast is een pilot versterkt toezicht op indirecte lozingen uitgevoerd en is er een bijdrage geleverd aan het project waterprofielen. Er is afgelopen jaar ook kennis en expertise geleverd aan het regionale programma Energietransitie NZKG. Hierbij valt te denken inbreng in het onderzoek naar ruimtelijke impact en vraagtukken met de ontwikkeling van de waterstofeconomie. Tot slot is er een bijdrage geleverd aan het programma stikstof door inbreng van kennis en expertise in het regionale VTHoverleg en het geven van richting aan de uitvoering en beleid. De focus voor de OD NZKG komt daarbij steeds meer te liggen op de effecten van de stikstofdepositie door industriële activiteiten. Daarnaast heeft de OD in 2023 extra uren besteed aan evenementenadvisering t.o.v. de begroting, vanwege een toename in aanvragen, extra werk omtrent complexe locaties en verschillende nieuwe evenementen.

Toezicht & Handhaving Met toezicht en handhaving hebben wij positief invloed op de milieukwaliteit en veiligheid van de fysieke leefomgeving. Wij verbeteren het naleefgedrag binnen de inrichtingen en bij activiteiten. Toezicht De OD NZKG werkt informatie- en risico-gestuurd. In het kader van samenwerking in de regio wordt steeds meer gebiedsgericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners er eerder, meer en sneller bij te betrekken. De introductie van de meldingenapp levert data op om toezicht meer gericht in te zetten. Bij toezicht maken we gebruik aan een breed pallet aan instrumenten om naleving bij bedrijven te stimuleren. De teams Toezicht en Handhaving zien toe op de naleving van de milieu- en veiligheidseisen ter bescherming van de fysieke leefomgeving.

Jaarstukken 2023

17

Op basis van risicoprioritering of meldingen overlast worden bedrijven geselecteerd en gecontroleerd op naleving van de betreffende wet- en regelgeving. Hiertoe zijn bedrijven op basis van milieueffect ingedeeld in risicovolle bedrijven (Brzo en RIE4) of branches. Op basis van de thema’s: externe veiligheid, brandveiligheid, energiebesparing, afval, afvalwater, lucht, geur, geluid/licht, bodembescherming etc worden bedrijven beoordeeld. Bij de risicovolle (Brzo en RIE4) bedrijven worden de genoemde thema’s op maat beoordeeld. Bij geconstateerde overtreding(en) zal inzet van handhaving plaatsvinden op basis van het meest geschikte instrument afhankelijk van de situatie beschreven in de vastgestelde VTH Strategie (thans Uitvoering en Handhavingsstrategie) welke is afgeleid van de landelijke Handhavings­ strategie. Ter voorbereiding op de komst van de Omgevingswet zijn in 2023 de nodige aanpassingen doorgevoerd in de wijze waarop toezicht wordt gehouden. Zo zijn per branche de inrichtingen omgezet naar milieubelastende activiteiten (MBA’s) conform de Omgevingswet. Gebruikte checklists en documenten zijn eveneens herzien. Daarnaast is een belangrijke bijdrage geleverd aan verschillende projecten zoals indirecte lozingen, ketentoezicht, ondermijning, Risicokaart externe Veiligheid, circulaire economie en Zeer Zorgwekkende Stoffen.

De werkzaamheden hadden veelal betrekking op verdieping en verbreding van controleaspecten bij bedrijven waarbij aanvullende gegevens en informatie is verzameld aangaande het betreffende project. Ketentoezicht In de aanpak van milieuovertredingen en–criminaliteit maakt ketentoezicht inzichtelijk welke wegen product-grond- of afvalstromen hebben doorlopen. Door dit verloop in samenhang te beschouwen worden veelplegers en ondermijnende activiteiten zichtbaar. De aanpak van ketentoezicht van afgelopen jaar bestaat uit gerichte pilots op de aanpak van bepaalde stromen (zoals plastic, autowrakken). De insteek van de pilots is vooral bedoeld om aan te geven of bepaalde stromen binnen het OD NZKG gebied kansrijk zijn, zowel in omvang als de naleving van de regels met betrekking tot veilig en verantwoord verwerking. De pilots Plastic en Autowrakken zijn geëvalueerd en worden verder uitgebreid. Overlast en meldingen De behandeling van overlastmeldingen heeft voortdurend onze aandacht. De opmerkingen hierover in het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer, de opdracht van het bestuurlijk overleg industrie en gezondheid en onze ambitie om meer samenlevingsgericht te werken zijn hiervoor belangrijke prikkels. Het hier speciaal voor opgerichte team Informatie en Meldingen dat naar buiten is gericht, zorgt voor een efficiëntieslag door het combineren van frontoffice en backoffice.

Het snel kunnen acteren op meldingen door snelle intern afstemming zorgt voor een sneller contact met de melders. Daarnaast n het kader van samenwerking in de regio wordt steeds meer gebieds­ gericht gewerkt bij meldingen van overlast. Onder andere door bewoners meer en sneller erbij te betrekken. In dat kader is een nieuwe meldingenapp gelanceerd en is gebiedsgerichte benadering in meerdere gebieden ingezet. Bedrijven zijn op basis van milieueffect ingedeeld in risicovolle bedrijven (Brzo en RIE4) of Branches. De bedrijven worden beoordeeld op verschillende thema’s: externe veiligheid, brandveiligheid, energiebesparing, afval, afvalwater, lucht, geur, geluid/licht, bodembescherming etc. Bij de risicovolle (Brzo en RIE4) bedrijven worden de genoemde thema’s op maat beoordeeld. Bij geconstateerde overtreding(en) zal inzet van handhaving plaats­ vinden op basis van het meest geschikte instrument afhankelijk van de score langs de Tafel van 11 (het landelijk integraal afwegingskader voor beleid en handhaving).

18

Jaarstukken 2023

19

Cameratoezicht In 2023 hebben we een pilot gestart met cameratoezicht op één van de fabrieken bij Tata Steel. Deze is positief geëvalueerd. Inmiddels is ook eind 2023 een tweede camera geplaatst, gericht op de KGF 1. De camerabeelden dragen bij aan een betere informatiepositie voor onze toezichthoudende rol. Indirecte lozingen In 2023 is, in samenwerking met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) en de 3 andere omgevingsdiensten in de provincie Noord-Holland, een pilot gedaan om meer zicht en grip te krijgen op indirecte lozingen bij bedrijven, met als doel om bij te dragen aan een betere waterkwaliteit. De evaluatie van de pilot volgt het eerste kwartaal 2024. Er is actief geworven om de robuustheid VTH en expertise te vergroten op het domein Water. Dit betreft Indirecte Lozingen maar o.a. ook versterking op Grondwaterbeschermingsgebieden en open en gesloten bodemenergiesystemen. Daarnaast is in 2023 is in samenspraak met de provincie Noord-Holland en stakeholders een toezichtsplan gemaakt voor 2024 en is een projectteam ingericht. Dit toezichtsplan is akkoord bevonden en de urenbesteding 2024 is hierop afgestemd. Besluit lozen buiten inrichtingen De aantallen meldingen voor indirecte lozingen buiten de inrichting zijn vraag gestuurd.

Doordat de bouw in het afgelopen jaar mede als gevolg van de stikstofcrisis vertraagd was, viel de terugval in het aantal meldingen ook op. Met de opleving van de (ver)bouw zien we wel een significante stijging van het aantal meldingen bij bepaalde opdrachtgevers, maar ook dat het aantal meldingen bij bepaalde opdrachtgevers sterk achterblijft. De ODNZKG heeft hiervoor geen verklaring. Het kan zijn dat er wel geloosd wordt maar niet gemeld. Ondermijning Ondermijnend gedrag van ondernemers in de regio vraagt steeds meer aandacht. Met een gebiedsgerichte aanpak, waarbij de focus van de milieucontrole ligt op het opsporen van criminele nevenactiviteiten van ondernemers, trekken we samen op met onze ketenpartners. Milieucontroles en daaruit voortkomende nazorg worden op casusniveau afgestemd. Deze ‘een overheids-aanpak’ vergroot de pakkans en verhoogt de effectiviteit van controles. De ODNZKG heeft geïnvesteerd in de samenwerking met Pact Poelenburg, Port of Amsterdam, Ondermijningsbrigade en ambtelijke relaties bij opdrachtgevers door ook bij Ondermijning gebiedsgericht te werken en directe contactpersonen per opdrachtgever aan te wijzen. In 2023 is ook de samenwerking met ODIJMOND opgestart om zo meer effectief en efficiënt te kunnen opereren in het gebied.

Energiebesparing bij bedrijven De focus van het toezicht was ook dit jaar gericht op het daadwerkelijk doorvoeren van de energiebesparende maatregelen. De OD NZKG is daarom vanaf 1 januari 2023 aan de slag gegaan met een toegewijd team Toezicht en Handhaving energiebesparing. Dit team voert zowel het toezicht vanuit het Bouwbesluit -BBL- als de Wet milieubeheer -BAL en BBL- en WaterwetBAL- uit. Het eerste half jaar is er naast het uitvoeren van de energie werkzaamheden, hard gewerkt aan de werving en selectie van nieuwe medewerkers. Dit heeft geresulteerd in het aannemen van 7 nieuwe collega’s binnen het team TH Energie­ besparing. Ook is er gestart met het opleiden van alle toezichthouders zodat ze vanuit een goede deskundigheid het werk kunnen uitvoeren. In de tweede helft van het jaar heeft dit geresulteerd in een toename van het aantal controles waarmee we een goed eindresultaat hebben kunnen bereiken.

20

Bij het behalen van dit eindresultaat hebben onder andere de volgende zaken een rol gespeeld. • Het team bevond zich nog in de ontwikkelfase; • de VUE controles pas later in de eerste helft van dit jaar van start gegaan; • Medio tweede helft van het jaar zijn de nieuwe Erkende Maatregelen van toepassing geworden. Omdat er geen overgangssituatie is, hebben wij intern maar ook samen met het Rijk onderzocht hoe we met de wijzigingen (vervallen EML, gewijzigde EML, strenger of juist soepeler enz.) om moeten gaan. Dit onderzoek loopt ook in 2024 nog door. • Om dit te compenseren zijn er in de tweede helft van het jaar waar nodig controles uitbesteed. Een deel van deze uitbestede controles is niet uitgevoerd door de externe partijen. • Op grond van de wet- en regelgeving 1 juli 2023 zouden bedrijven via het RVOLoket van de rijksoverheid vanaf 1 juli 2023 de rapportages Informatieplicht en onderzoeksplicht kunnen indiene. Dit loket heeft in 2023 niet gefunctioneerd voor zowel bedrijven als de omgevingsdiensten. Sinds 2024 werkt het Loket adequaat en kunnen de omgevingsdiensten de rapportages geautomatiseerd binnen halen en in behandeling te nemen. Vanwege deze vertraging hebben de omgevingsdiensten een achterstand in de beoordeling van de meldingen/ rapportages.

Deze problemen met het RVO Loket hebben een nadelig effect op de planning en aard van de werkzaamheden van de OD NZKG in 2023 én 2024. Ook is er vanuit het Energieakkoord van de Provincie Noord-Holland ingezet op het inventariseren van de nog onbekende bedrijven. In 2023 heeft de eerste fase van de inventarisatie plaatsgevonden. Hierbij hebben wij ca. 4.800 bedrijven die in ons bedrijvensysteem staan waar geen energiegegevens van bekend zijn, verzocht hun energiegebruik op te geven. Van deze aangeschreven bedrijven heeft 33% gereageerd en ca. 27% van de bedrijven heeft de energiegegevens ingevuld. Dit heeft nog geen volledig beeld opgeleverd van het aantal energierelevante bedrijven in ons werkgebied. In dat kader zal er ook 2024 door worden gegaan met de inventarisatie. In 2023 hebben we hiervoor een andere aanpak ontwikkeld die we in 2024 gaan uitvoeren. Schiphol Er speelt veel op de luchthaven Schiphol. Door het afgeven van de natuurvergunning in 2023 is de stikstofruimte geborgd. Op basis van de vernieuwde vergunning zal Schiphol verder gaan met de ontwikkelingen en verduurzaming(elektrificatie) op de platformen. In 2023 is er gestart met het verder afbouwen van de A-pier en het onderhoud van de bestaande terminal en pieren. Daarnaast loopt er vanuit 2023 een update van alle gebruiksmeldingen (72) voor de terminal en station-Plaza.

Tevens is er veel gebeurd rondom grondopslaglocaties in combinatie met opleveringcontroles, verbeurde dwangsom m.b.t. het onvolledig aanleveren van het Vermijdings-en reductieplan ZZS (hierna te noemen VRP), opslag PFAS-grond i.c.m. gedoogverzoeken, inventarisatie van de natte koeltorens (legionella risico’s) en glycolopslag waar in 2024 de controles volgen. In 2023 hebben verkennende gesprekken plaatsgevonden met Schiphol om de impact van de energiebesparingsplicht, die sinds 2023 ook voor type-C bedrijven zoals Schiphol geldt, te bespreken. Gedurende deze gesprekken heeft de Omgevingsdienst de omvang van de locatie en de verschillende processen die plaatsvinden op Schiphol in kaart gebracht. Op basis van deze informatie is 2023 afgesloten met een toezichtplan voor het uitvoeren van controles bij Schiphol. Daar zal in 2024 mee worden gestart.

Jaarstukken 2023

21

De bedrijven AFS en KLM Maintenance & Engineering vallen onder het Seveso (voorheen: BRZO)- toezicht, omdat zij werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen. Bij beide bedrijven zijn meerdere inspecties uitgevoerd in 2023. KLM Maintenance & Engineering heeft n.a.v. interventies van de ODNZKG maatregelen genomen ter voorkoming van het vrijkomen van emissies. Ook voldoen ze inmiddels aan de voorschriften voor de opslag van gevaarlijke stoffen. We zijn daarnaast een handhavingstraject gestart op de staat en het onderhoud van de bedrijfsriolering en een daarmee samenhangende mogelijke bodemverontreiniging. Bij AFS is een toezicht traject gestart op de emissies. De resultaten hiervan verwachten we in 2024. Tata Steel Voor het programmateam VTH Tata Steel was 2023 net als het jaar ervoor een roerige tijd met tal van uitdagingen. Zo hebben bewonersgroepen en gevestigde milieuorganisaties hun krachten gebundeld en gezamenlijk op grote schaal gedemonstreerd bij Tata Steel, maar ook op het kantoor van OD NZKG. Daarnaast hebben rapporten van het OVV en het RIVM grote impact gehad en heeft OD NZKG onverminderd veel informatievragen en verzoeken van andere overheden, media, belangengroepen en bewoners behandeld. Knellende wetgeving Er zijn veel stappen gezet om de leefomgeving binnen de bevoegdheid maximaal te beschermen.

Waar de wetgeving naar idee van OD NZKG te kort schiet wordt dit gesignaleerd aan de wetgevende overheden. De Onderzoeksraad voor Veilig­ heid constateerde eveneens in hun rapport van april 2023 dat de overheid nog onvoldoende in staat is de gezondheid van bewoners te beschermen. Een RIVMrapport in het najaar van 2023 onderschreef het belang hiervan nog eens extra. Op nadrukkelijk aangeven van o.a. OD NZKG zegt de staatssecretaris in oktober 2023 toe ‘knellende wetgeving’ als actie te agenderen, naast de andere acties die voortvloeien uit het onderzoek van de OVV. VTH resultaat De kern van de taak van het programmateam zit in het VTH-werk. Het aanscherpen van vergunningen zal er toe leiden dat er minder uitstoot plaats vindt bij kooksgas­ fabriek 1, de pelletfabriek en de oxystaalfabriek. Dit moet leiden tot een toename van de luchtkwaliteit en een afname van ervaren hinder (geur en stof). Toezicht heeft met het instellen van een derde last onder dwangsom op de kooksgasfabriek 2 het aantal ongare kooks terug weten te dringen. Toch zijn twijfels over het functioneren van kooksgasfabriek aanleiding geweest verscherpt toezicht in te stellen op deze fabriek. Een verbeterplan is hierop door Tata ingediend en zal in 2024 worden getoetst op resultaten. Betreft de ongare kooks blijft de derde last onder dwangsom actief waarmee de noodzaak van het vermijden ervan onverminderd hoog is.

Het camera­toezicht op beide kooksfabrieken dat in 2023 ingesteld is draagt bij aan de inspectie en het ontdekken Onderzoek naar intrekken vergunning Bij de kooksgasfabriek vindt er naast het verscherpt toezicht ook een onderzoek plaats dat kijkt naar de staat van de fabriek in zijn algemeen. Doel van dit onderzoek is om te kijken of de fabriek nog wel voldoet aan de eisen en of mogelijk de vergunning ingetrokken moet worden. Dit onderzoek loopt door tot in 2024 en zal na onafhankelijk van het besluit of de vergunning al dan niet ingetrokken moet worden leiden tot veel inzet voor het vervolg.

22

Internationale samenwerking Vanuit OD NZKG is een project opgezet voor langjarige samenwerking met Europese toezichthouders op het gebied van staalproductie. IMPEL, de netwerk­ organisatie van de EU voor milieutoezichthouders, begeleid en financiert de samen­ werking. Op 7 en 8 november jl. was de eerste samenwerking door een Joint Visit (gezamenlijk bezoek) af te leggen aan Tata Steel met collega inspecteurs uit onder andere Engeland, Duitsland, Spanje, Italië en Hongarije. In de 2 dagen zijn verschillende milieuaspecten beoordeeld en vergeleken met de situaties elders in de EU (en Engeland). Deze kennisdeling resulteerde in nieuwe inzichten over de huidige situatie bij Tata Steel en die van de geplande transitie naar Groen Staal. Groen Staal Tata Steel heeft afgelopen jaar de plannen voor Groen Staal meerdere keren uitgesteld en aangepast. Voor het projectteam van OD NZKG vergde dit geduld, aanpassingsvermogen en flexibiliteit. Het projectteam stond in het voorjaar in de startblokken om de concept NRD van Tata Steel te beoordelen tot het bericht kwam dat dit met minstens een half jaar werd uitgesteld. Het projectteam is daarop doorgegaan met vooruitwerken door een integraal toezichtsplan op te stellen waarin de facetten milieu, bouw en bodem samen in opgenomen zijn.

Daarnaast liepen de gesprekken met de ministeries over maatwerkafspraken door en zijn de financiën voor het VTH-werk voor groen staal in 2023 vastgelegd voor de komende jaren. SPUK IBP De ODNZKG heeft de verwachte inzet op de SPUK IBP Versterking VTH in 2023, zoals verwacht, niet gerealiseerd. Eind 2023 is een inmiddels goedgekeurde wijzigingsaanvraag voor de SPUK IBP ingediend bij het ministerie van I&W met een verwachte lagere inzet door de OD NZKG. Belangrijkste oorzaak is het niet op gang komen van enkele grote landelijke projecten binnen het IBP. Zwaartepunt van de SPUK inzet van de OD NZKG licht op deze projecten. De verwachting is dat een aantal van deze projecten als sturen op outcome en ketentoezicht in Q1 op gang zullen komen nu projectleiders zijn gevonden en daarbij in de eerste helft van 2024 in een stroomversnelling komen. Daarnaast lopen projecten als Datagedreven Werken, ODNL Academie, Arbeidsmarkt, Actieve openbaarmaking en de werk­ groep ZZS door. Daarnaast leveren we als OD NZKG een actieve bijdrage aan de werkgroep in pijler 1 over financieringssystematiek en werkgroep in pijler 5 over regionale planvorming. Financiële verantwoording Het resultaat op het programma Milieu & Brzo is € 951K voordelig ten opzichte van de begroting. Dit is voornamelijk toe te schrijven aan lagere lasten dan begroot (–€ 1.172K).

Hiervan is € 906K gerelateerd aan capaciteit-lasten en € 267K aan materiële lasten. Daarnaast zijn de baten € 221K lager dan begroot. De onderschrijding bij de lasten komt voornamelijk voort uit lagere loonkosten dan begroot (-€ 848K). Deze lagere loonkosten zijn grotendeels gerelateerd aan niet-vervulde vacatures wat weer gerelateerd is aan de arbeidsmarktproblematiek. Daarnaast is de inzet voor externen € 58K lager dan begroot. Ook is de inzet op het IBP-programma versterken VTH-stelsel minder geweest dan voorzien waardoor de lasten lager uitvallen. Dit tezamen geeft de genoemde onderschrijding van € 906K. De onderschrijding op de materiële lasten is voornamelijk gerelateerd aan externe factoren, zoals het niet kunnen wegzetten van uitvoerend werk bij externe bureaus.

Jaarstukken 2023

23

De lagere baten zijn voornamelijk toe te schrijven aan een onderbesteding op verscheidene materiële budgetten (-€ 141K), welke deels toe te schrijven zijn aan externe factoren (zie toelichting lasten). En een onderbesteding op de verschillende subsidies (-€ 155K) door minder uren-inzet. De zogenaamde UVO-baten laten een kleine min zien op het Output-gedeelte (–€ 39K), welke grotendeels de ontwikkelingen van het bedrijvenbestand volgt. De realisatie op Regie-gedeelte ligt in lijn met de begroting. Daarnaast zijn de baten externe detachering(en) hoger dan begroot (+€ 126K). Betreffende de Specifieke Uitkeringen (SPUK) (in 2023 een viertal uitkeringen, Varend Ontgassen, Toezicht en Handhaving Energiebesparing, EZK (Groen Staal), en Interbestuurlijk Programma (IBP)) ligt het resultaat nagenoeg in lijn met de begroting (+€ 38K). Lasten zijn exclusief de lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

24.537

lasten

23.365 37.470

baten

37.249 12.933

saldo

13.884 0

5

10

15

20

25

30

35

40 x 1.000

gewijzigde begroting

realisatie

Programma Milieu/BRZO: gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Programma Milieu/BRZO (bedragen x € 1.000)

aangepaste begroting

realisatie vs. aangepaste begroting

realisatie

lasten

24.537

23.365

–1.172

baten

–37.470

–37.249

221

saldo

–12.933

–13.884

–951

(-/- = voordeel, + = nadeel)

2.4

Programma Randvoorwaardelijk

In dit programma zitten randvoorwaardelijke producten die voor elke opdrachtgever noodzakelijk zijn. Het gaat om werkzaamheden voor accountmanagement, informatie­analyse, procesondersteuning en risicobeheersing zoals de consignatie­ dienst en nieuwe wet- en regelgeving. De opdrachtgevers betalen voor deze producten jaarlijks een vast bedrag. Daarnaast is een aantal programma-over­ stijgende producten opgenomen: Bibob, Omgevingswet en Verweer in bezwaar en beroep. Deze producten worden op regiebasis afgerekend per opdrachtgever.

24

Terugblik en ontwikkelingen Informatieanalyse en datakwaliteit Informatiegericht werken is één van de belangrijke opgaven uit de Strategische Agenda. De OD NZKG heeft de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd in informatieen data gestuurd werken en deed dat nog steviger in 2023. Er wordt gewerkt aan beschrijvende, verklarende en voorspellende analyses waarmee we de VTH-taken van de OD NZKG (andere) inzichten en sturing geven. Samen met collega’s van soortgelijke (lokale) overheidsorganisaties en onder­ zoekspartijen bundelen we de beschikbare data. Door de data op een slimme en creatieve wijze te gebruiken en te analyseren vinden we patronen. Deze patronen zijn de bouwstenen voor het informatiegestuurd en risicogerichte werken vanuit OD NZKG. De resultaten van onze werkzaamheden hebben directe invloed op het werk van de collega’s bij vergunningverlening, toezicht en specialismen en dragen bij aan een efficiëntere en effectievere werkwijze. De focus voor Informatieanalyse zal zich de komende jaren, waar mogelijk, gaan verplaatsen in de richting van meer innovatieve en geavanceerde analyses. Dit zorgt niet alleen voor de belangrijke inzichten waar de organisatie de uitvoering op kan aanpassen, maar zorgt er ook voor dat er meer draagvlak gecreëerd wordt om te streven naar een data gedreven organisatie.

Op dit moment lopen er projecten, zoals risicoprioritering branches en E-MJV tool die hieronder worden toegelicht: Risicoprioritering Branches Met behulp van de informatie uit dit ontwikkelde dashboard wordt de prioriteit bepaald in de volgorde van bedrijfsbezoeken door de inspecteurs. Dit dashboard biedt inzicht in bedrijven met slecht naleefgedrag, de meeste milieu-impact en de noodzakelijke bezoekfrequentie. Op basis daarvan genereert het dashboard een lijst van bedrijven die met prioriteit gecontroleerd moeten worden. Toezichthouders bij OD NZKG plannen vanaf 2023 hun controles in op basis van deze prioritering. In 2023 is het risicomodel verder ontwikkeld op basis van de inzichten die de coördinatoren en de toezichthouders hebben gekregen door met het risicomodel te werken. Het risicomodel is geoptimaliseerd door o.a. de robuustheid van het risicomodel te verhogen, nieuwe indicatoren toe te voegen, bestaande indicatoren te verbeteren en de gebruiksvriendelijkheid van het risicomodel te vergroten. E-MJV De OD NZKG heeft de taak om jaarlijks de elektronische milieujaarverslagen (e-MJV) van de meest vervuilende bedrijven te beoordelen. Om de milieujaar­ verslagen sneller, secuurder, consistenter, met een grotere diepgang en met een hogere kwaliteit te beoordelen, wordt gewerkt met de door onszelf ontwikkelde e-MJV Analysetool.

In 2023 is de e-MJV Analysetool uitgebreid met een automatische pdf-rapportage die slimme inzichten presenteert over de gerapporteerde luchtuitstoot. Hierdoor kan de aangeleverde data nog laagdrempeliger gebruikt worden door collega’s met verschillende functies en expertises. Met het ordenen en verrijken van de data uit de jaarverslagen is het makkelijker om de vinger op de zere plek te leggen. De uitkomsten van de e-MJV Analysetool worden dan ook gebruikt voor prioritering en voor doelgerichte accenten in onze VTHA-taken (met de slimste inzet de grootste impact). Hiermee wordt en passant een bijdrage geleverd aan het thema milieugerelateerde gezondheid uit de Strategische Agenda. In 2024 wordt verder gewerkt aan de overige modules waarover de zware industriële bedrijven rapporteren, zoals energie, water, ZZS en afval.

Jaarstukken 2023