Discussienota Emmerik en Veenhoff verduurzaming stop niet bij de voor- en achterdeur

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 1 van 5

Discussienota Datum indienen Onderwerp

27 januari 2026 Discussienota van de leden Emmerik en Veenhoff inzake groene (sociale) huurtuinen als onmisbaar onderdeel van woningverduurzaming, de aanpak van

Raadscommissie Portefeuille(s)

Woningbouw en Volkshuisvesting (WV) Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening

Onderwerp Verduurzaming stopt niet bij de voor- en achterdeur

Verzoekt de commissie zich uit te spreken over Groene (sociale) huurtuinen als onmisbaar onderdeel van woningverduurzaming, de aanpak van energiearmoede en vergroening Wettelijke grondslag artikel 77,lid 1 Reglement van Orde

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 2 van 5

Inhoud

1 Verduurzaming stopt niet bij de voor- en achterdeur 1.1.1 Groene (sociale) huurtuinen als onmisbaar onderdeel van woningverduurzaming en de aanpak van energiearmoede 1.2 1.Inleiding Amsterdam staat voor grote uitdagingen rond klimaat, energiearmoede, gezondheid en leefbaarheid. De stad investeert terecht fors in het verduurzamen van woningen en het bestrijden van energiearmoede. Met onder meer het Isolatieoffensief en de subsidieregeling Gebiedsgerichte bestrijding energiearmoede worden duizenden huishoudens ondersteund met energieadvies, praktische maatregelen en financiële hulp. Deze inzet draagt bij aan lagere energielasten, meer wooncomfort en minder CO₂-uitstoot en is van groot belang voor Amsterdammers met een kwetsbare financiële positie. Hierbij zijn de prestatieafspraken 2024-2027 1 zeer concreet als het gaat om de verduurzaming van de binnenkant van de woning, zoals; - van het gas af (aansluiting op warmtenetten, elektrische oplossingen), - isolatie van woningen (dak, gevel, vloer), - vervanging of verbetering van ramen (HR++ / triple glas), - aanpak van tocht en warmteverlies, - schimmel- en vochtbestrijding, - verbetering van ventilatie en binnenklimaat, - energiezuinigheid en reductie van woonlasten, - aandacht voor luchtkwaliteit en gezondheid binnenshuis. Tegelijkertijd richt deze aanpak zich vrijwel uitsluitend op het interieur van woningen.

Dat is begrijpelijk, maar onvolledig. Een substantieel deel van de Amsterdamse woningen - met name sociale huurwoningen - beschikt over een tuin of buitenruimte. Deze buitenruimte is onlosmakelijk onderdeel van de woning en heeft een directe invloed op wooncomfort, energieverbruik en klimaatbestendigheid. Daarbij is dit niet alleen van invloed op de bewoners van de benedenwoning zelf maar ook van de bewoners er boven en er om heen. Echter, over de buitenruimte direct rond de woning – tuinen, binnenterreinen, erfafscheidingen en verharding – staat vrijwel niets concreets in de prestatieafspraken. Terwijl juist daar ook kansen liggen voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, verkoeling, wateropvang en leefbaarheid.

1

www.afwc.nl/nieuws/nieuwsbericht/nieuwe-afspraken-voor-de-amsterdamse-

volkshuisvesting

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 3 van 5

1.3 Als we duurzaamheid serieus nemen, dan stopt die niet bij de voordeur. En ook niet bij de achterdeur. De buitenruimte van huurwoningen hoort óók duurzaam te zijn: minder verharding, meer groen, ruimte voor bomen en struiken, en een gezonde leefomgeving voor mens én dier. 1.4 Deze discussienota is bedoeld om die ontbrekende schakel toe te voegen en een start te maken waarin het belang van de buitenruimte wordt erkend: in de prestatieafspraken of op andere wijze - juist omdat hier nog enorm veel te winnen valt op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en leefkwaliteit. 2. Probleemdefinitie 2.1 Toenemende verstening van tuinen In veel Amsterdamse buurten zijn tuinen de afgelopen jaren sterk versteend. Vooral in wijken met veel sociale huur verdwijnen groen en bomen door volledig betegelde tuinen, vaak door gebrek aan middelen of ondersteuning. Juist daar neemt de leefdruk toe en gaat waardevol groen verloren. 2.2 Hittestress en gezondheid Door klimaatverandering nemen warme dagen en hittegolven toe. In versteende buurten loopt de temperatuur daardoor extra op, wat leidt tot hittestress en gezondheidsrisico’s, vooral voor ouderen, jonge kinderen en kwetsbare groepen. Volledig of grotendeels betegelde tuinen verergeren dit probleem omdat zij warmte vasthouden en geen verkoeling, schaduw of verdamping bieden, met negatieve effecten zowel buiten als in de woning.

2.3 Wateroverlast en klimaatadaptatie Versteende tuinen leiden ook tot problemen bij hevige regenval. Water kan minder goed infiltreren in de bodem, waardoor het riool sneller wordt belast en wateroverlast ontstaat op straat en in woningen. Groene tuinen kunnen juist een belangrijke rol spelen in wateropvang en -infiltratie en daarmee bijdragen aan een klimaatbestendige stad. 2.4 Energiearmoede en ongelijkheid Energiearmoede treft in Amsterdam vooral lage-inkomens huishoudens in sociale huurwoningen, die vaker in minder goed geïsoleerde woningen wonen en weinig mogelijkheden hebben om zelf te verduurzamen. Juist deze groepen ondervinden extra hinder van hittestress en een slecht binnenklimaat, terwijl zij minder financiële ruimte hebben om hoge energiekosten of oplossingen zoals airconditioning te dragen. 2.5 Toename van airconditioning en energieverbruik Door warmere zomers neemt het gebruik van airconditioning sterk toe. Dat biedt verkoeling, maar zorgt ook voor hoger energieverbruik en hogere kosten. Die extra stroomvraag leidt tot meer uitstoot van broeikasgassen, waardoor klimaatverandering juist verder wordt versterkt, en de koelvraag op termijn opnieuw toeneemt. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van hitte, stijgende

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 4 van 5

energielasten en groeiende energiearmoede. Volgens TU Delft-hoogleraar Atze Boerstra staat de opmars van airco’s dan ook ‘haaks op alle duurzaamheidsdoelen’. 2

3. Voordelen voor de Gemeente Amsterdam en haar bewoners Een groene tuin met bomen, struiken en beplanting: - zorgt in de zomer voor verkoeling en vermindert hittestress; 3 - beperkt opwarming van gevels en aangrenzende binnenruimtes; - draagt in de winter bij aan minder koudeval dan volledig betegelde tuinen; - verbetert waterafvoer en vermindert wateroverlast; dempt geluidsoverlast; - verhoogt de leef- en woonkwaliteit; - versterkt biodiversiteit in versteende buurten; - heeft positieve effecten op mentale en fysieke gezondheid; - bomen en groen werken als natuurlijke geluidsbuffer en dempen geluid; - levert niet alleen voordelen op voor de bewoner zelf, maar ook voor de directe omgeving en de stad als geheel. Daarmee vormt vergroening van tuinen een logisch en noodzakelijk verlengstuk van het bestaande verduurzamings- en energiearmoedebeleid. Door dit expliciet te betrekken bij de prestatieafspraken met woningcorporaties of op een andere manier te verankeren, kan de behoefte aan energie-intensieve koeling worden verminderd en wordt de gemeentelijke inzet op verduurzaming effectiever, integraler en toekomstbestendiger. Verduurzaming stopt niet bij de voor- en achterdeur. Deze discussienota sluit daarmee aan bij, en versterkt, de huidige investeringen van de gemeente Amsterdam in woningverduurzaming en de aanpak van energiearmoede. 4.

Doelstellingen Deze discussienota heeft de volgende doelstellingen: 1. Het structureel verminderen van verstening in tuinen van sociale huurwoningen; 2. Het vergroten van groenoppervlak in kwetsbare buurten; 3. Het verminderen van hittestress en wateroverlast; 4. Het beperken van energieverbruik door het verminderen van de noodzaak tot airconditioning; 5. Het verbeteren van leefkwaliteit, gezondheid en biodiversiteit; 6. Het versterken van de aanpak van energiearmoede. 5. (Prestatie)afspraken Aan de gestelde doelen kan op meerdere manieren worden voldaan. Zo zal in antwoord op het recent ingediende intiatiefvoorstel “Toekomstbestendige regelgeving bouwen in binnentuinen” onderzocht worden hoe een stadsbrede regeling kan zorgen voor groene binnentuinen. In de uitwerking zal daarbij ook een

2

www.parool.nl/nederland/nederlanders-kopen-massaal-airco-s-en-dit-is-waaromexperts-daar-niet-blij-mee-zijn~bdf501fb/ 3 www.milieucentraal.nl/huis-en-tuin/tuin/voordelen-van-een-groene-tuin

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 5 van 5

maximum versteningspercentage van tuinen worden betrokken. 4 Ook zijn er samenwerkingen gestart en hebben diverse woningcorporaties projecten om samen met bewoners binnentuinen te vergroenen en te onderhouden. Maar voor bestaande en toekomstige particuliere huurtuinen liggen er grote kansen en om daarnaast tempo te kunnen maken liggen afspraken met corporaties via de prestatieafspraken voor de hand. Afspraken over klimaatadaptatie, verduurzaming en de inrichting van de woonomgeving. Deze afspraken bieden ruimte om eisen te stellen aan de oplevering en inrichting van tuinen bij mutatie, renovatie of groot onderhoud of wanneer bewoners aangeven een (gezamenlijke) binnentuin zelf te willen onttegelen/vergroenen. 6. Uitwerking Deze discussienota beoogt een eerste, concrete stap te zetten richting het structureel betrekken van de buitenruimte van huurwoningen bij het verduurzamingsbeleid van de gemeente Amsterdam. Het richt zich op verplichtingen en verantwoordelijkheden van woningcorporaties. Daarmee blijft de keuzevrijheid van bewoners gewaarborgd, terwijl structurele verbetering van de leefomgeving wordt gerealiseerd. De uitwerking richt zich op drie samenhangende onderdelen: 6.1.

Erkenning en verankering in prestatieafspraken Een eerste aanzet tot opname en expliciete erkenning in de prestatieafspraken van het belang van verduurzaming en klimaatadaptatie van de buitenruimte van de woning, waaronder tuinen, erven en directe woonomgeving. 6.2. Verkenning van concrete afspraken met woningcorporaties Onderzoek welke concrete en haalbare afspraken opgenomen kunnen worden in de prestatieafspraken tussen gemeente en woningcorporaties, waaronder bijvoorbeeld: - Duidelijke communicatie en informatie richting huurders over het belang en de voordelen van groene tuinen voor klimaat, gezondheid en leefbaarheid; - Maatwerk en uitzonderingen voor bewoners die fysiek, praktisch of medisch niet in staat zijn een tuin te onderhouden; - Ondersteuning of faciliteiten voor onttegelen en vergroenen; - Een norm of richtlijn voor maximale verharding van tuinen bij mutatie en renovatie; - Een groene standaard bij oplevering van sociale huurwoningen. 6.3. Verduurzaming bij mutatie en/of renovatie: binnen én buiten Onderzoek of en hoe bij mutatie en/of renovatie, wanneer een woning vrijkomt en vóórdat een nieuwe huurder intrekt, niet alleen de binnenkant

4

Initiatiefvoorstel en bestuurlijke reactie “Toekomstbestendige regelgeving bouwen in binnentuinen” Veenhoff en van Munster. Commissie RO 7-1-2026, agendapunt 9; https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/1446116

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 6 van 5

van de woning wordt verduurzaamd en opgeknapt, maar ook de buitenruimte structureel kan worden meegenomen in deze aanpak. 7. Financiën De kosten van dit onderzoek zijn beperkt en kunnen grotendeels worden gedekt binnen bestaande budgetten voor klimaatadaptatie, verduurzaming en vergroening. De maatschappelijke baten, in de vorm van lagere energiekosten, minder hittestress, minder wateroverlast en een betere gezondheid, overstijgen deze kosten ruimschoots. 8. Monitoring en evaluatie Om zicht te houden op de voortgang zou het wenselijk zijn dat Woningcorporaties periodiek rapporteren over de voortgang van vergroening van tuinen en daarvan verslag doen aan de gemeenteraad. Na enkele jaren kan dan een evaluatie plaats vinden om te beoordelen of de doelstellingen worden behaald en of bijsturing nodig is. 9. Conclusie De opgaven waar Amsterdam voor staat vragen om een integrale benadering. Door de buitenruimte expliciet te betrekken bij woningverduurzaming wordt beleid effectiever, eerlijker en toekomstbestendiger. Verduurzaming stopt niet bij de voordeur en ook niet bij de achterdeur. Met duidelijke afspraken en monitoring zet Amsterdam een belangrijke stap richting een gezondere, koelere en socialere stad.

Indiener(s), Marc Emmerik (Partij voor de Dieren) Anneke Veenhoff (Groen Links)