Discussienota - Eerstelijnszorg Amsterdammers (gewijzigd).pdf

Discussienota Datum indienen Onderwerp Raadscommissie Portefeuille(s)

15 juli 2025 Discussienota van het lid Runderkamp inzake de inrichting van eerstelijnszorg voor Amsterdammers Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding (OZA) Zorg

Onderwerp Wie bepaalt de inrichting van eerstelijnszorg voor Amsterdammers? Verzoekt de commissie zich uit te spreken over Stelling: De gemeente Amsterdam moet een formele positie krijgen binnen de inrichting van de lokale Regionale Eerstelijns Samenwerkingsverbanden (RESV’s). Zo wordt geborgd dat de inrichting van de eerstelijnszorg in Amsterdam past bij de behoeften van de bewoners.

Wettelijke grondslag artikel 77,lid 1 Reglement van Orde Inhoud De eerstelijns gezondheidszorg in Nederland is van hoog niveau, maar staat onder druk. De continuïteit van zorg is door de vergrijzing en tekorten op de arbeidsmarkt niet langer vanzelfsprekend. Om de continuïteit van de zorg zoals wij deze nu kennen te behouden, moeten we de brede eerstelijnsgezondheidszorg1 optimaliseren. Daartoe moet er meer aandacht komen voor preventie. Aldus het ministerie van VWS en andere betrokken partijen in de Visie eerstelijnszorg van 2024. De gezondheidsverschillen in Amsterdam zijn groot2. Mensen in een kwetsbare sociaaleconomische positie hebben een lagere levensverwachting en vaker te maken met gezondheidsproblemen. Armoede, ongezonde voedselomgeving en slechte huisvesting zijn bepalende factoren bij het ontstaan van gezondheidsverschillen. Sociaal economisch beleid is dan ook de sleutel om gezondheidsverschillen terug te dringen, niet de (medische) zorg. Uit onderzoek blijkt dat medische zorg slechts voor 17% bijdraagt aan het terugdringen van gezondheidsverschillen3.

1 Hieronder wordt onder andere verstaan de verleende zorg door huisartsenpraktijken, wijkverpleging, apothekers, fysiotherapeuten,

diëtisten, oefentherapeuten, ergotherapeuten, huidtherapie, logopedisten, optometristen, specialisten ouderengeneeskunde, artsen verstandelijk gehandicapten, welzijnswerkers en leefstijlcoaches. 2 Gezondheidsmonitor Amsterdam 2024 3 Healthy, prosperous lives for all: the European Health Equity Status Report (WHO Europe)

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 2 van 3

In het document ‘Visie eerstelijnszorg’ van het ministerie van VWS en andere betrokken partijen wordt de toekomstige organisatie van de eerstelijns gezondheidszorg geschetst. ‘Regionale Eerstelijns Samenwerkingsverbanden’ (RESV’s)4 dienen de toekomstige uitdagingen in de eerste lijn te adresseren. Deze RESV’s worden gevormd door contractpartners voor zorgverzekeraars van (onderdelen van) de eerstelijnszorg. Bijvoorbeeld huisartsen of apothekers die financiële en inhoudelijke afspraken maken met zorgverzekeraars. Deze afspraken zijn gericht op de toegankelijkheid, kwaliteit en kosten van het zorgaanbod. Deze afspraken zijn dus niet gericht op de kwaliteit van leven of gezondheid van burgers. Amsterdam heeft zelf ook nagedacht over de zorg in de toekomst. Amsterdam Vitaal & Gezond (AV&G) is een programma waarin de gemeente Amsterdam, Zilveren Kruis, Sigra, Cliëntenbelang Amsterdam en andere betrokken partners samenwerken om de gezondheid van Amsterdammers in de toekomst te verbeteren en gezondheidsverschillen te verkleinen. De ambitie is dat kwetsbare groepen in 2040 gemiddeld 10 extra gezonde levensjaren erbij krijgen ten opzichte van 2020. De gemeente speelt in dit programma een coördinerende en verbindende rol. AV&G is erop gericht om gezondheidsverschillen zoveel mogelijk te voorkomen in plaats van te genezen.

De visie eerstelijnszorg van het ministerie van VWS en het programma AV&G van de gemeente Amsterdam kennen hetzelfde uitgangspunt (gelijke kansen op goede gezondheid voor iedereen) en focussen op dezelfde aanpak (preventie). Er zijn ook aandachtspunten:  De gemeente Amsterdam is niet actief betrokken bij de (inrichting van de) RESV’s;  De ambitie van het ministerie van VWS is in het visiedocument vertaald naar ‘optimalisatie van het zorgaanbod in de eerste lijn’. Het terugdringen van gezondheidsverschillen tussen burgers is dus geen expliciete ambitie. Dit brengt risico’s met zich mee. Het ministerie van VWS, het Sociaal Cultureel Planbureau, de Gezondheidsraad, de Sociaal Economische Raad, het Centraal Planbureau en de Raad voor Volksgezondheid benadrukken allemaal5 dat de gezondheid van een bevolking alleen verbetert wanneer de medische en sociale aspecten die aan de basis van ziekte liggen in samenhang worden opgepakt. Wanneer er in de RESV’s alleen zal worden gestuurd vanuit de zorgverzekeraar of regionale huisartsenorganisaties, leidt dat tot een (te) beperkte aanpak om gezondheidsverschillen tussen Amsterdammers te verkleinen. Zoals gezegd hangt het ontstaan van gezondheidsverschillen samen met armoede, huisvesting en leefomgeving. De gemeente draagt in deze domeinen de eerste

4 De reikwijdte van een RESV kan variëren van 100.000 tot 1.000.000 ‘verzekerden’. Over het algemeen zijn de huisartsen de trekkers van

een op te richten RESV. In de tweede helft van 2025 zal er al geëxperimenteerd worden met RESV’s in een enkele (sub)regio. De budgetten van RESV’s kunnen oplopen tot miljoenen euro’s. 5 Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024 (ministerie van VWS)

Gezondheidsverschillen voorbij (2020, Raad van Volksgezondheid) Economisch perspectief op gezondheid en preventie (2025, Centraal Planbureau) Aanpak gezondheidskloof (2024, Sociaal Economische Raad) Strategie Gezondheidsraad 2024-2030 (Gezondheidsraad) Eigentijdse ongelijkheid (2023, Sociaal Cultureel Planbureau)

Gemeente Amsterdam

Status Pagina 3 van 3

verantwoordelijkheid. De gemeente kan zorgen voor betere afstemming tussen sociaal economische beleid, preventie en zorg wanneer zij formeel deelneemt aan de inrichting van de RESV’s. Dit leidt tot meer samenhangende en doelmatige zorg in de toekomst. Indiener(s), I. Runderkamp