Definitief verslag WV 26-10-2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting

WV

Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Woningbouw en Volkshuisvesting (WV) in de Willem Kraanzaal stadhuis Amsterdam

Vergaderdatum Verslag vastgesteld op:

Woensdag 26 oktober 2022, van 9.00 tot 12.45 uur Woensdag 16 november 2022 Voorzitter: C.K.E. Kabamba Portefeuillehouders: wethouders R. van Dantzig en Z. Pels Commissiegriffier: K. van Klooster, Commissie-ondersteuner: A.G. Hoff Verslaglegging: G-J. Timmermans (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: N. Ahmadi (BIJ1), R. Alberts (SP), A.S. Aslami (D66), T. Bilgin (FvD), D.T. Boomsma (CDA), J. Broersen (Volt), T.H. Didderen (PvdD), M.S. Von Gerhardt (VVD), R.B. Havelaar (CDA), L.E. Heinhuis (PvdA), E. Mangal (DENK), N.A. van Renssen (GrLi), Afwezig: JA21 Overige aanwezigen: B. Balak (Cliëntenbelang, inspreker)

1. Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering om 9.07 uur. Zij stelt vast dat er een quorum aanwezig is. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van lid Minderhoud. De VOORZITTER deelt mee dat voortaan voorzitters ten behoeve van het meekijkende publiek bij elk agendapunt een korte toelichting zullen geven. Zij deelt verder mee dat in de gezamenlijke FKD-vergadering van 1 november ook de Duisenberg-rapportage zal worden besproken die gisteren is gepresenteerd. Voorts is er een voorstel van de leden Broersen en Von Gerhardt binnengekomen voor een expertbijeenkomst over studentenhuisvesting. Lid VON GERHARDT zegt dat het een sessie moet worden met de universiteiten, corporaties, studentenorganisaties en andere belanghebbenden om de knelpunten rond studentenhuisvesting goed in beeld te krijgen en te zorgen voor het betaalbaar houden en extra bouwen van studentenwoningen. Lid BROERSEN vult aan dat het de bedoeling is ook raadsleden uit Amstelveen uit te nodigen vanwege Uilenstede. Lid MANGAL stelt voor dan ook de raad van Diemen uit te nodigen. Wethouder VAN DANTZIG vindt de sessie een uitstekend idee, maar vindt het

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

belangrijk dat alle relevante informatie op tafel komt, zoals het Luchthavenbesluit en documenten van de MRA. Hij stelt voor daar gezamenlijk voor te gaan zorgen. De VOORZITTER stelt via handopsteking vast dat er voldoende draagvlak is voor een dergelijke sessie. Lid HAVELAAR wil het AMPG bespreken en stelt voor dat vanwege het Grondzakenkarakter te doen samen met en in de eerste commissie RO na de technische sessie van 29 november. De VOORZITTER stelt vast dat het punt in de commissie RO geagendeerd zal worden en dat deze commissie daar dan ook voor zal worden uitgenodigd. Wethouder PELS deelt naar aanleiding van eerder vragen van lid Aslami mee dat zij volgende week een gesprek heeft met BiZA over het opnemen van servicekosten in de Wet goed verhuurderschap. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER vraagt of de commissie instemt met bespreking van de actualiteit die door lid Aslami is ingebracht. Lid HEINHUIS vraagt waarom dit niet gewoon als bespreekpunt kan worden geagendeerd voor een volgende vergadering. Zij mist de urgentie om dit vandaag al te doen. Lid VAN RENSSEN zegt het belang van het onderwerp te zien, maar niet alles wat met energie te maken heeft als actualiteit wil behandelen. De VOORZITTER stelt vast dat de commissie het onderwerp als bespreekpunt voor de volgende vergadering wil agenderen.

De VOORZITTER vraagt of de commissie instemt met de voorstellen van lid Von Gerhardt om punt 4 en 6 gevoegd te behandelen, punt 8 door te schuiven naar de volgende vergadering van 16 november en punt 9 helemaal van de agenda te halen. Lid BROERSE stelt voor agendapunten 3 en 5 gevoegd te behandelen. De VOORZITTER constateert dat de commissie instemt met al deze voorstellen. Lid HAVELAAR werpt de vraag op wat bij punt 6 van de commissie verwacht wordt. De brief stelt twaalf open vragen, maar dit dan wel terwijl er al een participatietraject loopt en er nog consultatiegesprekken met focusgroepen en een formele inspraakprocedure zullen volgen. Hij had verwacht dat het nu zou gaan om wensen en bedenkingen van de commissie op te halen die in het participatietraject zouden kunnen worden meegenomen. Hij is bang dat de fracties met de beperkte spreektijd nu alleen maar wat gaan citeren uit hun verkiezingsprogramma’s en dat de discussie per saldo niets oplevert. Lid VON GERHARDT deelt die mening en stelt voor nu de wensen en bedenkingen over de pijlers van de woonvisie op te halen, maar stelt daarbij wel de vraag of het dan wel nog mogelijk is aanpassingen aan te brengen zodat alles meer voldoet aan de wensen van de raad. Wethouder PELS zegt de zorgen te begrijpen. Het gaat om een belangrijk stuk voor de komende twintig jaar dat nog een lang traject gaat doorlopen.

Dat document komt pas volgend jaar juni in de raad. Zij ziet deze brief als het discussiestuk waar de raad om gevraagd heeft. Het gaat nu om de uitgangspunten voor de visie en daarbij moeten lastige keuzes gemaakt worden en daar zou de discussie vandaag over moeten gaan. Er dienen zich steeds meer

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

kwetsbare groepen aan voor een voorrangsregeling, terwijl de tekorten aan woningen oplopen. Dan is de vraag of er dan keuzes gemaakt moeten worden tussen doelgroepen. De opmerkingen van de commissie wil zij meenemen, maar als dat in de raad zou moeten gebeuren zou dat te laat zijn. Op 21 november wordt in Pakhuis De Zwijger de opbrengst van de participatie gedeeld. Er was geen tijd om dat eerder hier te bespreken en dat ligt voornamelijk aan het traject dat de minister heeft uitgezet. Die wil een einddocument van de gemeente vóór de zomer. Zij heeft al te kennen gegeven dat daar in Amsterdam vertraging in zal optreden omdat zij bij een zo belangrijk document wel te tijd wil hebben voor het goed doorlopen van een formele inspraakprocedure. Zij vraagt de commissie het stuk nu te bespreken en zegt toe dat zij in het vervolgtraject serieus zal onderbouwen welke elementen zij wel en niet overneemt.. Lid VON GERHARDT zegt grote moeite te hebben met dit tempo omdat nu het risico bestaat dat Amsterdammers dingen worden voorgeschoteld waar de raad niet achter staat. Hij vraagt of de raad niet toch nog aanpassingen kan aanbrengen en tot wanneer het participatietraject loopt. Lid VAN RENSSEN merkt op dat er kennelijk toch behoefte bestaat aan inhoudelijke bespreking en stelt voor dat bij agendapunt 6 dan ook te gaan doen.

Wethouder PELS zegt dat de eerstvolgende raad te dicht zit op de bijeenkomst in het Pakhuis waar de opbrengst van het participatietraject gedeeld wordt. Er is juist gekozen voor een uitgebreid participatietraject aan de voorkant. Zij vraagt de commissie vandaag aandachtspunten aan haar mee te geven voor het verdere verloop van het traject. De VOORZITTER concludeert dat punt 6 behandeld zal worden en dat voor het overige de agenda nu is vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de commissie WV dd. 11 oktober 2022 Het verslag wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda per portefeuille Lid HAVELAAR ziet in het toegezonden AMPG-document geen afdoening van zijn vraag naar een analyse van bouwprojecten die risico’s lopen vanwege alle ontwikkelingen in de bouwmarkt. Hij wil kunnen beoordelen wat de gemeente kan doen om die bouwprojecten te laten doorgaan. Wethouder VAN DANTZIG zegt moeite te hebben daar een antwoord op te geven. In het voorjaar moeten er grote beslissingen genomen worden over grondexploitaties en kan men dus ook meer inzicht krijgen in de ontwikkelingen rond projecten. Er is al een groot tekort voorzien rond de plannen voor het Osdorpplein en dus zullen scherpe keuzes bij andere projecten onvermijdelijk zijn. In de brief staat ook al een duidende brief over de marktontwikkelingen aangekondigd voor november.

Bovendien is er het aan bod van een technische sessie en kunnen commissieleden altijd technische vragen stellen aan zijn ambtenaren. Lid HAVELAAR vraagt in die brief dan ook een passage op te nemen over verschuivingen in projecten binnen de planvoorraad als gevolg van marktontwikkelingen met de risico’s voor die planvoorraad. Wethouder VAN DANTZIG zegt bij voorbaat dat die risico’s niet in percentages of per project te geven zijn. In de planvoorraad gaat het nu om plannen voor 7000 woningen die zijn

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

afgerond op de omgevingsvergunning en de tender na. Voor de middellange termijn vallen inschattingen te maken aan de hand van ontwikkelingen rond rente en bouwkosten. De risico’s zijn toegenomen, maar vooralsnog zijn alle tenders tot een goed einde gekomen. In de brief zal dit alles nader toegelicht worden. f. TKN-lijst Op verzoek van lid Havelaar worden TKN2 en -3 geagendeerd in deze commissie en TKN4 in de commissie RO. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken. 2. Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk deel om 9.32 uur. Vanaf dit moment gaan de spreektijden in. b. Inspreekmoment Publiek De VOORZITTER zegt dat zich twee insprekers hebben aangemeld, maar stelt vast dat een, mevrouw Bayjen, niet aanwezig is. BRYAN BALAK, beleidsmedewerker Wonen van Cliëntenbelang, vindt het een moedig besluit in januari een nieuwe systematiek voor de woonruimteverdeling in Amsterdam en omliggende gemeenten in te voeren. Maar hij heeft ook grote zorgen. Een van de nieuwe elementen is dat men extra punten krijgt als men vier of meer keer per maand reageert op een aangeboden woning. Dat gaat volgens hem voor kwetsbare mensen betekenen dat zij extra achterstand oplopen en het legt een grote druk op hun informeel sociaal netwerk.

Hij denkt dan bijvoorbeeld aan statushouders die nog maar korte tijd een beroep kunnen doen op ondersteuning van Vluchtelingenwerk en zonder warme overdracht naar een andere ondersteuningsinstantie verder moeten. Dat is een hiaat in de ondersteuning en legt een grote druk op de informele organisaties die toch al op hun tandvlees lopen. Als deze en andere kwetsbare mensen vier keer per maand (digitaal) moeten reageren is dat te veel gevraagd. Bovendien stimuleert de maatregel mensen ook nog eens te reageren op woningen die eigenlijk niet aansluiten op hun woonbehoefte, met alle risico’s van dien voor hun ontwikkeling en gezondheid. Er is nog drie maanden te gaan voordat de verordening van kracht wordt en hij roept de raad op die tijd te benutten om hier goede oplossingen voor te vinden. Lid ALBERTS vraagt of de inspreker zelf een oplossing ziet voor mensen die moeite hebben dit zelf te regelen. Zij is benieuwd of de buurtteams hier iets kunnen betekenen. BRYAN BALAK zegt dat die teams al worden overvraagd. Het zou een lange weg zijn waarbij die teams zelf afstemming zouden moeten zoeken met formele en informele organisaties. De Woonvisie wil juist bevorderen dat mensen zelf hun zaken kunnen regelen. Maar de verordening zet ook stevig in op digitale zelfredzaamheid en dat vindt hij niet te rijmen. Het lijkt hem het beste het beschikbare sociale kapitaal aan te spreken.

Lid ASLAMI zegt dat de digitale kloof in Amsterdam hem zorgen baart. Een op de vijf

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

Amsterdammers is niet in staat goed om te gaan met de toenemende digitalisering. De inspreker brengt nu een neveneffect onder de aandacht dat ook geadresseerd moet worden. Dat zou kunnen door het formele en informele circuit bij elkaar te brengen. De vraag is hoe men dit kan oplossen. BRYAN BALAK zegt dat er bijvoorbeeld voor slechtziende personen al projecten zijn opgezet op het gebied van digitalisering. Maar er zullen groepen blijven die altijd ondersteuning nodig zullen hebben en niet met technische oplossingen kunnen worden geholpen. Het is volgens hem te veel om het sociale netwerk te vragen voor vier zoekacties per maand. Voor veel groepen is dat overigens toch al niet haalbaar. Er komen bijvoorbeeld nooit vier rolstoelwoningen beschikbaar per maand. Voor die groepen zou men dus om te beginnen al een uitzondering en versoepelingen kunnen maken. Lid MANGAL vraagt in hoeverre er op de Amsterdamse woningmarkt sprake is van vrije keuze, omdat iedereen gedwongen is te kiezen uit het schaarse dat er beschikbaar is. BRYAN BALAK erkent dat schaarste een realiteit is en dat men dus realistisch moet kijken naar wat haalbaar is. Men moet zien te voorkomen dat mensen van het ene in het andere probleem rollen en dan weer een beroep moeten gaan doen op een andere steunregeling. Hij pleit voor goede ondersteuning omdat er anders nog meer urgentiegroepen zich zullen aandienen.

Lid HEINHUIS denkt dat de suggestie om meer differentiatie aan te brengen tussen doelgroepen in de verordening meegenomen kan worden. Lid AHMADI denkt dat dit een waardevolle bijdrage is voor agendapunt 6. Zij is benieuwd of de inspreker denkt dat digimaatjes – in Navolging van taalmaatjes – een goede vorm van ondersteuning zouden kunnen bieden. BRYAN BALAK merkt op dat er inderdaad veel burgerinitiatieven zijn om mensen te helpen en ondersteunen. Formele organisaties hebben vaak niet voldoende middelen om te ondersteunen. Dat pleit voor goede gesprekken over de inzet van sociaal kapitaal. De VOORZITTER constateert dat er geen vragen meer zijn en bedankt de inspreker. c. Actualiteiten De door lid Aslami aangedragen actualiteit over een Loket voor Vve’s is als bespreekpunt geagendeerd voor de volgende vergadering. d. Rondvraag Lid HEINHUIS vraagt naar aanleiding van een noodsignaal van de brandweer over de risico’s voor de brandveiligheid van alternatieve verwarmingsmiddelen als kaarsen en dergelijke die sommige bewoners nu inzetten vanwege de energiecrisis. Zij is benieuwd of de wethouder hierover spreekt met corporaties en verhuurders en of het onderdeel is van gesprekken met bewoners in het kader van het isolatieoffensief. Wethouder PELS zegt dat zij de zorgen deelt en daarover ook al in de zomer contact gehad heeft met de brandweer.

De gemeente steunt de campagne Veilig warm de winter door die mensen attendeert op verantwoorde verwarmingsvormen. Het wordt ook meegenomen in huis-aan-huisgesprekken in het kader van het isolatieoffensief. Zij vindt het lastig de corporaties hierop aan te spreken omdat het de bewoners en niet de verhuurders zijn die overgaan op andere vormen van verwarming. Maar zij zal de corporaties wel op de hoogte stellen als dat het effect van de inspanningen kan versterken.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

BESPREEKPUNTEN Volkshuisvesting 3. Vaststellen nieuwe Leegstandverordening 2022 (VN2022-028113) Dit punt wordt gevoegd behandeld met agendapunt 5 over de toelichting op de woningleegstand De VOORZITTER zegt ter inleiding dat deze verordening met als beoogde ingangsdatum 1 december 2002 is opgesteld omdat in een speciaal artikel van de Crisis- en Herstelwet Amsterdam de gelegenheid is gegeven bij wijze van experiment extra maatregelen te treffen voor de aanpak van leegstand. Lid VON GERHARDT is verheugd over deze extra middelen om leegstand aan te pakken in deze tijden van wooncrisis. Hij ziet het tevens als een extra aanmoediging om nu te stoppen met kraken wat in zijn ogen diefstal is. De afspraken om leegstand tegen te gaan worden nu beter, maar de vraag is hoe de uitvoering gaat. Hij is benieuwd wat er geregeld is rond meldingen en hoe kan worden voorkomen dat eigenaren toch nog manieren vinden om leegstand te verbloemen. Lid AHMADI vraagt of hij het verschil wel weet tussen leegstand en kraken. Lid VON GERHARDT stelt dat krakers misbruik maken van leegstand. Bij het verbloemen van leegstand denkt hij aan trucs als het plaatsen van enkele meubels, het valselijk inschrijven van een zogenaamde bewoner of het slechts af en toe voor een heel beperkte periode laten bewonen.

Hij is benieuwd hoe men daarop wil gaan handhaven, temeer daar er nu al sprake is van te weinig handhavingscapaciteit voor vakantieverhuur en dergelijke. De wethouder schrijft dat er voor 2023 voldoende capaciteit geregeld is, maar nog niet voor de jaren daarna. Lid MANGAL merkt op dat wat de VVD nu verbloemen noemt, wel erg lijkt op antikraak. Ook dat is kortstondig en vaak met maar enkele schamele meubels. Lid VON GERHARDT zegt dat anti-kraak een regeling is die een eigenaar treft met mensen die daadwerkelijk in het pand gaan wonen. Hij wil dat de gemeente een goed zicht krijgt op wat er werkelijk met een leegstaand pand gebeurt en vraagt hoe wordt omgegaan met meldingen van buren en wanneer die termijn van zes maanden leegstand ingaat. Verder is hij benieuwd hoe wordt omgegaan met de maximale huurprijs als de eigenaar kan aantonen dat hij meer kosten maakt dan de 4% die in de regeling staat en dus per saldo verlies lijdt bij verhuur. Lid HEINHUIS denkt dat er met deze verordening een enorme vooruitgang mogelijk wordt in het bestrijden van leegstand. Zij heeft al vragen gekregen van raadsleden uit andere steden die dit graag zouden willen invoeren in hun gemeente. Zij vraagt hoe het effect van de verordening wordt bijgehouden en of de resultaten gedeeld gaan worden met andere gemeenten. De wooncrisis is immers ook een landelijk verschijnsel.

Zij wil graag een toelichting op de relatie met de opkoopbescherming, iets waar ook het stadsdeel Zuidoost naar informeert. Zij mist een onderbouwing van de keuze voor de termijn van zes maanden en is benieuwd of ook een kortere termijn is overwogen. Lid VAN RENSSEN vindt het een groot feest waard dat Amsterdam nu extra instrumenten krijgt in de strijd tegen de wooncrisis, nadat op 1 april al de zelfwoonplicht is ingevoerd. Zij ziet leegstand als een uitgestoken middelvinger naar alle woningzoekenden en is van mening dat sommige panden terecht gekraakt zijn vanwege langdurige leegstand. Kraken is kennelijk nodig om de verloedering van panden als misstand aan de kaak te stellen, zoals

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

onlangs nog op de Nieuwezijds door Mokum Kraakt gebeurd is. Lid VON GERHARDT vraagt of GroenLinks het dus met hem eens is dat kraken met deze verordening overbodig wordt en dat er na een kraakactie dus meteen tot ontruiming kan worden overgegaan. Lid VAN RENSSEN zegt dat ze die vraag zelf al aan het college wilde stellen. Als het college kan garanderen dat dankzij deze verordening het niet meer zal voorkomen dat in Amsterdam een woonruimte langer dan een week leegstaat, dan zou kraken wellicht overbodig worden. Maar vooralsnog is het kennelijk nuttig en nodig om missstanden aan het licht te brengen. Zij is het dus niet eens met de VVD. Deze verordening stelt de gemeente in staat eigenaren te dwingen tot verhuur en daarbij een maximum huur vast te stellen. Maar het blijft tot 2025 een experiment. Zij is benieuwd hoe het college de resultaten gaat evalueren en welke indicatoren daar dan bij gehanteerd worden. De termijn waarop een eigenaar leegstand moet melden is nu gesteld op zes maanden. Wat haar betreft is binnen die zes maanden kraken mogelijk, maar zij vraagt waarom niet is gekozen voor de optie van drie maanden. Zij is benieuwd of de handhaving nu wel voldoende is geregeld nu de taakstelling van de baan is.

Zij neemt aan dat tweede huizen niet onder de leegstandsverordening vallen, maar is wel benieuwd wat de gemeente kan doen om het spaarzame gebruik van zulke woningen tegen te gaan zodat meer woningen voor de volledige tijd benut worden. Tot slot spreekt zij de wens uit dat deze verordening in de komende raad daadwerkelijk zal worden vastgesteld. Lid BROERSEN verwelkomt dit extra instrument om ter bestrijding van de wooncrisis iets te doen tegen de – bewuste of onbewuste – leegstand in Amsterdam. De instrumenten bestrijken in beginsel vijf jaar maar zij mist elke vermelding van een evaluatie op enig moment gedurende die periode, terwijl dat toch ook nuttig is voor tussentijdse aanscherpingen. Dat was ook een onbeantwoorde vraag van het stadsdeel Centrum. Tot nu toe kon de gemeente alleen een kandidaat-huurder voordragen, maar had de eigenaar het recht zelf een huurder uit te zoeken. In de nieuwe verordening krijgt de gemeente het recht een verplichtende voordracht te doen, maar toch houdt de eigenaar het recht zelf een huurder voor te dragen. Zij begrijpt niet hoe dat zich tot elkaar verhoudt. Zij begrijpt dat de gemeente niet de rol van makelaar wenst te vervullen, maar denkt dat het vanwege de urgentie van de crisis wel raadzaam is de verplichtende verhouding tussen de leegstandsbeheerder en eigenaar goed vast te leggen in de verordening.

Zij vraagt leegstaande hotels net als kantoorpanden toe te voegen aan de verordening, met een verwijzing naar het leegstaande gekraakte Marnixhotel waar een woonbestemming ontbrak. De gemeente kan een eigenaar via een beschikking verplichten binnen een bepaalde termijn voorzieningen in een woning of pand aan te brengen om ze geschikt te maken voor bewoning en ze daadwerkelijk als woning aan te bieden. Zij vraagt op basis van welke informatie die termijn bepaald wordt, waarom die minimaal een maand moet zijn en wat die maximaal mag zijn. Er staat nu dat het college een marktconforme huur mag bepalen volgens een bepaalde formule. Zij vraagt zich af of alle daarin gehanteerde paramaters wel passen bij de Amsterdamse woningmarkt waar veel geliberaliseerd is. Het college mag die formule aanpassen als de omstandigheden daar aanleiding toe geven. Dat geeft haar de vraag in hoe bepaald wordt dat de omstandigheden dusdanig gewijzigd zijn dat aanpassing nodig is en de nieuwe huurprijs waarschijnlijk lager zal uitvallen. Insprekers hebben diverse alternatieve maatregelen naar voren gebracht, zoals onteigening en toevoeging aan de sociale woningvoorraad. Daar zijn voorbeelden van te vinden in Berlijn en Barcelona.

Zij is benieuwd of de wethouder contacten heeft met zulke steden om van die voorbeelden te leren en ze eventueel over te nemen voor gevallen van extreem lange of vaak terugkerende leegstand. Lid HAVELAAR complimenteert de wethouder met de uitvoerige behandeling van de inspraak. Hij sluit zich aan bij de vragen van de VVD. Hij is verbaasd dat in één zin zonder nadere toelichting wordt gesteld dat het allemaal wel goed komt met de handhaving, terwijl het hier toch gaat om extra beleid waar veel handhaving bij komt kijken. Hij is van mening dat deze verordening pas kan worden vastgesteld als duidelijk is hoe die handhaving geregeld is. Lid ALBERTS vindt dat een regeling op dit gebied niet streng genoeg kan zijn. Zij

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

vraagt waarom de termijn niet op drie maanden gesteld is. Zij wil ook laten kijken naar het alternatief van onteigening als escalatiemiddel als een eigenaar niet goed met zijn bezit blijkt te kunnen omgaan. Zij denkt dat men zich geen zorgen hoeft te maken over de handhavingscapaciteit omdat de vakantieverhuur stevig is teruggedrongen zodat de handhavers hun focus nu op deze verordening kunnen richten. Lid AHMADI verwelkomt het voorstel. Volgens haar wordt leegstand vaak niet gesignaleerd omdat men zich verkijkt op de handelswijze van antikraakbeheerders die uitgeholde huurcontracten aanbieden om leegstand te verbloemen en intussen hele verdiepingen laten leegstaan. Zij adviseert de gemeente in zee te gaan met sociale aanbieders als Lola Leegstandsoplossers om kandidaten voor bewoning van gevorderde panden voor te dragen. Lid ASLAMI is tevreden over de aanscherpingen en verhoogde boetes in de verordening. Het is volgens hem een goed instrumentarium geworden om leegstand effectiever aan te pakken. Hij is benieuwd wat Amsterdam van andere steden kan leren op dit gebied en of dat nieuwe inzichten zal opleveren. Lid VON GERHARDT vraagt of D66 hiermee pleit voor de mogelijkheid van onteigening waar VOLT op doelde. Lid ASLAMI zegt alleen de vraag te willen opwerpen of er van andere steden iets te leren valt.

Dat kan er ook toe leiden dat men tot de conclusie komt dat onteigening juist niet effectief is. Hij laat eigenstandige conclusies uit zijn woorden voor rekening van lid Von Gerhardt. Volgens spreker is de wereld niet zwart-wit. Met ingang van 2023 moeten kantoorpanden voorzien zijn van een energielabel. Hij is benieuwd wat er gebeurt met panden die dat dan niet hebben. En wat er gebeurt als zulke panden leegstaan. Of de eigenaars dan alsnog een boete krijgen of dat de bestanden een woonbestemming krijgen. Hij is benieuwd wat er gebeurt als panden van gesanctioneerde entiteiten komen leeg te staan. De gemeente wil niet de makelaarsrol vervullen. Dat maakt hem benieuwd welke oplossing dan gezocht wordt om geschikte huurderskandidaten te vinden. Hij vraagt of men erover denkt in zee te gaan met partijen die nu ook al iets doen met leegstaande panden. Lid MANGAL zegt dat antikraak in zijn ogen niets anders is dan instandhouding van leegstand. Hij vraagt of antikraakpanden bij de gemeente aangemerkt worden als leegstaand. Hij vindt de term redelijk om termijnen aan te duiden veel te vaag en arbitrair. Daarom vraagt hij om nadere aanduidingen aan te brengen om te voorkomen dat het een kwestie van rekken en strekken wordt tussen de gemeente en een eigenaar.

De verordening biedt nu de mogelijkheid van bestuurlijke boetes bij overschrijding van de meldplicht, maar hij mist die mogelijkheid bij het niet nakomen van verplichte eisen. Hij vraagt waarom die optie ontbreekt. Lid DIDDEREN meldt superblij te zijn met deze verordening. Zij hoopt dat het goed zit met de handhaving en vraagt hoe de evaluatie geregeld wordt. Zij deelt de vraag naar de afwegingen om de termijn niet te stellen op drie maanden. Zij vraagt hoe de voordracht van huurderskandidaten gaat plaatsvinden en is benieuwd of de raad en andere belanghebbenden daar nog inspraak in krijgen en of er voorrangsregelingen voor doelgroepen komen. Zij steunt de suggestie om daarbij maatschappelijke organisaties in te schakelen. Ook zij ziet veel verkapte leegstand bij antikraak en is benieuwd of er afspraken gemaakt zijn met antikraakorganisaties. Zij blijft kraken zien als een goede manier om leegstand aan de kaak te stellen en is benieuwd wat het college daarvan vindt. In sommige gevallen is het enige alternatief dakloosheid en zij vraagt of dat is wat de VVD wil. Lid VON GERHARDT zegt dat dakloosheid een ander verhaal is. Volgens hem laten krakers hun eigen woning achter om als symbolische actie elders in de stad een pand te kraken. Lid DIDDEREN vraagt zich af waar de VVD deze informatie vandaan haalt.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

De VOORZITTER last een schorsing van tien minuten in voordat de wethouder aan haar eerste termijn begint. Wethouder PELS bedankt de leden voor de steun. Zij wil al het mogelijke doen om de wooncrisis te beteugelen en vindt dat woningen geen verdienmodel behoren te zijn. Zij zou de termijn het liefst op een week willen stellen, maar de ervaring wijst uit dat veel leegstand binnen zes maanden al uit zichzelf is opgelost, omdat er bijvoorbeeld sprake was van een verbouwing. Bovendien moet de gemeente de handhavingscapaciteit in het oog houden. Het kantelpunt zit op zes maanden en daarom is voor die termijn gekozen. Daarna wordt leegstand problematisch. De meeste winst is dus te behalen door de inzet van handhaving daarop te richten. Lid VAN RENSSEN begrijpt die uitvoeringskant, maar vraagt hoe die termijn verrekend wordt als een melding door buren pas plaatsvindt drie maanden na het feitelijk leegstaan van de woning. Wethouder PELS zegt dat meldingen meteen geregistreerd worden, maar dat de gemeente geen bewijs of onderbouwing kan leveren voor de leegstand vóór de melding. De termijn gaat dus pas in op het moment van melding. De hoogte van de boetes voor niet of te laat melden door de eigenaar zelf zijn volgens haar echter nogal dwingend richting eigenaren om wel op tijd leegstand te melden. Maar de gemeente kan zich uitsluitend baseren op het tijdstip van melding.

Lid MANGAL vraagt of de BRP niet gegevens kan aanleveren over leegstand. Als er iemand ingeschreven staat op een adres is daar wellicht wel sprake van fysieke, maar niet van administratieve leegstand. De gemeente verricht bij de BRP wel onderzoek of er iemand op een adres staat ingeschreven, maar niet om te kunnen vaststellen of er sprake is van leegstand. Dat er in de stukken maar één zin staat over handhaving, heeft volgens haar te maken met het feit dat deze stukken in het college zijn vastgesteld op een moment dat de discussie over de taakstelling nog gevoerd moest worden. De taakstelling is nadien geschrapt en daarom kan zij nu zeggen dat er voldoende capaciteit is voor de hele duur van het experiment. Er is een speciaal team beschikbaar. Zij is het eens met de opvatting dat het alleen zin heeft verordeningen te maken als men die ook kan handhaven. Dat moet men bij de discussie over de aanpak volkshuisvesting ook goed in de gaten houden. Het is mooi om wensen in beleid te gieten, maar als dat beleid dan vervolgens niet uitvoerbaar en handhaafbaar is, mag men zich nog weleens achter de oren krabben. Lid VON GERHARDT vraagt of dit dan niet ten koste gaat van de handhaving rond andere woonfraudeproblemen.

Wethouder PELS zegt dat dit op dit moment niet het geval is, maar dat men bij de aanpak volkshuisvesting wel goed moet kijken of er niet te veel stapeling van handhavingsverzoeken dreigt en afweging nodig is. Het opsporen van verbloemde leegstand blijft een uitdaging. Administratieve onderzoeken worden gedaan. Deze verordening is erop gericht leegstand tegen te gaan, maar de gemeente kan aan de voorkant niet verhinderen dat mensen zich niet altijd aan de regels houden. Er is een meldpunt woonfraude. Dat wordt uitgebreid en er zal meer bekendheid aan worden gegeven zodat alle Amsterdammers weten dat en waar ze leegstand kunnen melden. Iedereen kan meldingen doen, ook krakers. Lid VON GERHARDT vraagt hoe de gemeente kan aantonen dat er werkelijk sprake is van leegstand. Wethouder PELS zegt dat de gemeente elke melding serieus zal onderzoeken via de BRP en andere opsporingskanalen.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

Lid HAVELSAAR vindt dit op zich goed nieuws, maar betwijfelt of daar echt voldoende capaciteit voor is omdat het moet komen uit de bestaande handhavingscapaciteit waarvan altijd gezegd is dat die al te krap was. Er moeten volgens hem dus keuzes gemaakt zijn. Hij vat het zo samen dat dezelfde mensen dit er nu bij kunnen doen omdat de gemeente meer middelen heeft en effectiever kan optreden. Wethouder PELS benadrukt dat de structurele bezuiniging op handhaving is opgeheven en dat er zodoende middelen zijn vrijgemaakt om niet te hoeven schrappen. De gemeente krijgt nu meer mogelijkheden om strakker naar de eigenaren toe te treden. Lid VON GERHARDT vraagt hoe dit te rijmen valt met de meermalen geventileerde geluiden dat er te weinig capaciteit was om achter de voordeur te kijken. Hij vraagt of handhavers ook zelf op onderzoek gaan. Hij is ook benieuwd wat de campagne van vorig jaar over het melden van leegstand heeft opgeleverd en of de gemeente er achteraan kan gaan als men weet dat er een pand leegstaat. Wethouder PELS zegt dat het nodig is in vervolg op de campagne van vorig jaar goed te communiceren naar Amsterdammers over het meldpunt. Op de resultaten van die campagne zal zij later terugkomen. Zij meldt dat een grote vastgoedmaatschappij plotseling met een aantal meldingen kwam toen deze verordening alleen nog maar werd aangekondigd.

Zij zegt toe later nog bij de commissie terug te komen op de vormgeving van de communicatie. Het zal nodig zijn extra aandacht te richten op sommige partijen in de woningmarkt. Als de lasten van de eigenaar hoger zijn dan de voorgeschreven huurprijs, is dat voor rekening van de eigenaar die het pand zo lang heeft laten leegstaan. Bij de uitvoering zal men de relatie met de opkoopbescherming goed in de gaten moeten houden en het gesprek moeten aangaan met de eigenaar over de mogelijkheden binnen het kader van die regeling. Zij begrijpt dat men liefst morgen al zou willen weten of de verordening effectief is. Maar het experiment loopt tot 2025. Zij stelt voor jaarlijks bij de woonfrauderapportage in cijfers te rapporteren hoe het gaat met de uitvoering en in 2024 een bredere evaluatie uit te voeren, ook ter voorbereiding op de gesprekken met de minister over het vervolg na afloop van het experiment. Zij zal in die rapportage ook terugkomen op de vraag of aanscherping van de woonfraude-indicatoren aan de orde is. Voor de kwestie van de tweede huizen acht zij onderzoek nodig. Men kan zich afvragen of het hebben van een tweede woning in deze tijd nog wel gepast is, maar hierbij spelen ook eigendomskwesties of huurcontracten in de vrije sector. Zij wil daar bij de aanpak volkshuisvesting nader op ingaan. Er moet deze mensen wel een perspectief geboden worden.

De makelaarsfunctie ziet zij primair als een zaak van de eigenaar, waarbij de gemeente een dwangsom achter de hand heeft als de eigenaar in gebreke blijft. Het verhuren van een woning is een ingewikkelde en tijdrovende taak en die tijd steekt zij liever in de handhaving. De gemeente heeft ook geen instrument om de eigenaar te verplichten aan wie hij zijn bezit moet verhuren of dat hij een leegstandsbeheerder moet inschakelen. Zij wil wel het gesprek aan gaan met Lola Leegstandsbeheer en andere maatschappelijke organisaties om te bezien hoe het maatschappelijk rendement van leegstandsverhuur te vergroten valt en hoe de kwaliteit van tijdelijke bewoning van leegstaande panden kan worden bevorderd. Er is op dit moment geen juridische grondslag om leegstaande hotels in deze verordening op te nemen, Daarvoor zou men een lobby bij EZ moeten voeren. Er zijn grote verschillen in de staat waarin een leegstaand pand verkeert. Daarom is het niet mogelijk vaste termijnen voor het woonklaar maken te benoemen. Zij zegt echter toe dat de gemeente strak zal gaan zitten bij het bepalen van een termijn in concrete gevallen. In de beschikking worden wel termijnen bepaald met daaraan verbonden een dwangsom zodat het handhaafbaar wordt. Lid BROERSEN vraagt hoe ze de lobby naar de wethouder EZ over hotels moet aanpakken om te voorkomen dat die haar weer naar wethouder Pels verwijst.

Wethouder PELS stelt voor daar buiten de vergadering over verder te praten.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

Lid MANGAL vraagt of de eisen voor woonkwaliteit ook gelden voor andere woningen. Verder wil hij de dwangsommen expliciet opgenomen zien in de verordening. Wethouder PELS zegt dat men bij gebreken aan een woning naar de huurcommissie kan stappen. Desgewenst kan zij daar informatie over toezenden. Opname van de dwangsommen in de verordening is volgens haar niet nodig omdat die in de beschikkingen vermeld worden. De eigenaar kan eventueel vragen om aanpassing van de formule voor de huurberekening, maar de gemeente zal dit niet actief zelf doen, behalve als er over de hele linie een daling van huizen- en huurprijzen te zien valt. De optie van onteigening lijkt haar fantastisch, maar de Nederlandse wet staat dat niet toe. Zij hoopt in 2023 de tijd te vinden om met andere Europese gemeenten tot uitwisseling en afstemming te komen over de aanpak van de wooncrisis. Op dit moment zit haar agenda vol met andere dossiers. Zij zal nog terugkomen op de vorm voor die uitwisseling. De potentiële huurders waar lid Ahmadi op doelt hebben volgens haar een eigen begeleidingstraject en zijn vaak op zoek naar tijdelijk onderdak. Zij is wel bereid om eigenaars die aangeven geen huurder te kunnen vinden, te verwijzen naar wachtlijsten en ondersteunende organisaties. Maar zij wil voorkomen dat kwetsbare mensen in dit kader in situaties belanden die ze zelf niet willen.

Lid AHMADI zegt te begrijpen dat men ze niet heen en weer wil schuiven, maar vraagt of de wethouder wel mogelijkheden ziet als ze dakloos dreigen te worden. Wethouder PELS vindt het een goede suggestie om Lola Leegstandsbeheer en Wij zijn hier in te schakelen als het gaat om tijdelijke huur. Bij leegstaande kantoorpanden met een onvoldoende energielabel moet de eigenaar een andere oplossing zoeken bijvoorbeeld door een andere bestemming. Dat kan voor deze verordening interessant zijn om te monitoren hoeveel leegstand daar te verwachten is en welke eigenaren te verleiden zijn tot een woonbestemming. Zij zal dit afstemmen met de wethouder EZ. Lid ASLAMI denkt dat dit een goede weg zou zijn om daar het gesprek over aan te gaan wat hij voorziet dat een groot aantal kantoorpanden niet aan het gevraagde energielabel gaat voldoen. Gezien de grote opgave op woongebied denkt hij dat er een 1+1=3-scenario kan ontstaan. Hij vraagt een iets actievere rol van het college om langs deze route de woningvoorraad te vergroten. Hij stelt voor in de gesprekken met eigenaren in ieder geval de optie van een andere bestemming te vermelden. Wethouder PELS zegt dat ze die suggestie aan de Omgevingsdienst zal doorgeven. Daar heeft ze al een gesprek mee gehad en de dienst heeft aangegeven dat het in eerste instantie aan de eigenaar is om met een plan te komen.

Als die eigenaar dat niet kan leveren, is de volgende stap aan de orde met eventueel een nieuwe bestemming als uitkomst. Het zal tot na de zomer van 2023 duren tot er enig zicht komt op de keuzes van eigenaren. Zij stelt voor dan na overleg met haar collega Mbarki terug te komen op de mogelijkheden. Wat er gebeurt met leegkomende panden van gesanctioneerde entiteiten hangt af van het bestemmingsplan. Als er een bestemming wonen bestaat kan men overgaan tot een traject naar bewoning. In panden met antikraak is er op dit moment sprake van bewoning. Zij wil wel kijken hoe de woonkwaliteit daar te verbeteren valt en hoe verkapte leegstand te voorkomen is. Zij merkt op dat deze vorm van wonen voor veel mensen ook een uitkomst biedt en dat zij dit aspect ook wil meenemen. Lid MANGAL merkt op dat de bewoning vaak niet meer behelst dan het plaatsen van een veldbed in een verder leegstaand pand. Wethouder PELS zegt de zorgen te delen en in gesprekken met antikraakpartijen over

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

kwaliteit ook aan de orde te stellen. De VOORZITTER constateert dat het punt nu voldoende besproken is en voor een middellange behandeling wordt doorgeleid naar de raad. 4. Initiatiefvoorstel “versoepel regels woningdelen voor woningcorporaties” van het lid Von Gerhardt (VVD) (VN2022-032734) Dit punt is gevoegd behandeld met: 6. Kennis te nemen van de raadsinformatiebrief gesprek dilemma's Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting’ (VN2022-030274) De VOORZITTER zegt ter inleiding dat de VVD komt met een viertal maatregelen om woningdelen aantrekkelijk te maken. De bestuurlijke reactie op dit voorstel wordt bij dit punt betrokken. Op voorstel van de VVD wordt de bespreking van dit voorstel gevoegd met de bespreking van de brief over de dilemma’s rond de volkshuisvesting. Volgens de Woningwet moet de gemeente een actuele Woonvisie maken. De brief van het college is een uitvloeisel van de afspraak met de commissie van 21 september dat het college de discussie met de raad over deze dilemma’s zou aangaan. Lid VON GERHARDT zet vraagtekens bij het proces rond de totstandkoming van een document dat voor veel jaren richtinggevend zal zijn voor het wonen in Amsterdam. Hij vindt het jammer dat het participatieproces is gestart voordat de raad pijlers heeft kunnen vaststellen. De volgende keer dat de raad weer aan bod komt is als er definitieve stukken zijn.

Hij vraagt of de raad niet ook tussentijds geraadpleegd kan worden aan de hand van tussendocumenten. Lid VAN RENSSEN zegt zelf nog zoekende te zijn, maar vindt het juist wel goed dat eerst aan de stad gevraagd wordt wat men als de grote problemen rond wonen ziet voordat de raad kaders bepaalt. Zij vraagt wat de VVD nu dan precies mist. Volgens haar kan alles waar de commissie het geregeld over heeft onder de kopjes geschaard worden die het college in de brief aangeeft. Lid VON GERHARDT zou bijvoorbeeld graag de pijler willen toevoegen dat optimaal gebruik gemaakt moet worden van onbenutte ruimte. Hij doelt dan op het bewonen van ruimtes boven winkels, zolderbergingen of extra verdiepingen op bestaande flatgebouwen. Lid VAN RENSSEN vindt dit goede suggesties, maar ziet de optie van optoppen al bij RO geregeld worden in de Omgevingsvisie. De andere suggesties kunnen volgens haar goed ondergebracht worden onder het vierde kopje Woningen. Lid VON GERHARDT vindt het juist goed om aparte pijlers te benoemen om de urgentie te laten zien van het optimaal omgaan met de beschikbare ruimte. Dat is ook van toepassing op het optimaal benutten van beschikbare ruimte binnen bestaande woningen. Daarom heeft hij zijn initiatiefvoorstel voor woningdeelbeleid ingediend. Hij benadrukt dat hij geen verkamering van woningen beoogt, maar het gebruik van de oorspronkelijke slaapkamers van een woning.

Er zijn volgens hem veel woningen waar slaapkamers nu niet gebruikt worden vanwege het huidige woningdeelbeleid. Het voorstel is gericht op de schil van corporatiewoningen in de vrije sector. Als er voor de corporaties een uitzondering gemaakt wordt, kunnen zij die woningen per kamer verhuren aan bijvoorbeeld studenten voor een redelijke prijs. Daar bestaat immers grote behoefte aan. Hij beluistert in de bestuurlijke reactie een welwillende toon en is benieuwd naar de juridische mogelijkheden. Lid MANGAL mist in het voorstel het voorkomen van vertimmering van woningen tot kleine units met vaak exorbitante huurprijzen. Lid VON GERHARDT zegt dat het voorstel juist daarom gericht is op

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

corporatiewoningen. Lid AHMADI merkt op dat de huidige regels juist zo zijn opgesteld met het oog op de leefbaarheid en beperking van geluidsoverlast binnen gedeelde woningen en vooral vanwege het grote tekort aan betaalbare gezinswoningen. Lid VON GERHARDT stelt voor deze en andere vragen op een ander moment te bespreken wanneer hij nog wel voldoende spreektijd heeft. Hij merkt daarbij op dat BIJ1 kennelijk niet de urgentie van huisvesting voor studenten deelt. Lid VAN RENSSEN zegt dat het punt nu geagendeerd is en dat zij dus nu van de indiener inhoudelijke reacties wil horen. Zij stelt dat er geen juridische mogelijkheden zijn om een aparte regeling voor corporaties te maken. De reden om in 2020 een regeling te treffen was de leefbaarheid en behoud van de woningvoorraad. Zij vraagt hoe de indiener daarin onderscheid denkt te kunnen maken tussen corporaties en andere eigenaren. Lid VON GERHARDT zegt dat corporaties juist beschikken over hele woonblokken en dus meer rekening kunnen houden met de leefbaarheid voor andere bewoners in dat blok. Dat is anders bij particuliere verhuurders die vaak maar één pand bezitten in een woonblok. Lid VAN RENSSEN vraagt of de VVD hiermee impliceert dat alleen de corporaties sociaal verhuren en dat particuliere eigenaars daar niet toe in staat zouden zijn.

Bovendien mist zij in het voorstel hoe de VVD denkt om te gaan met het feit dat er per woning één huurcontract wordt afgesloten. Zij vraagt of het niet meer voor de hand ligt dat een corporatie gewoon een vergunning voor woningdeling aanvraagt volgens de geldende regels. Lid VON GERHARDT vindt het verschil tussen corporaties en particuliere verhuurders vooral in het gegeven dat de gemeente betere afspraken kan maken met corporaties. Hij zegt hierover ook met corporaties zelf gesproken te hebben en die hebben hem gezegd dat zij gestopt zijn met woningdelen. Dat betekent dat studenten op straat zijn komen te staan en dat waar voorheen drie mensen een huur deelden, nu ieder apart een woning moet zien te vinden en meer huur kwijt is. Hij wil de stad voor elke groep toegankelijk maken en de duurdere sector van de corporaties ziet hij bij uitstek geschikt voor deze aanpak. Lid VAN RENSSEN zegt niet in te zien waarom corporaties geen vergunning zouden kunnen aanvragen voor hun geliberaliseerde bezit. Zij ziet geen enkele aanleiding voor een aparte regeling. Het probleem is inderdaad dat eigenaren, waaronder kennelijk ook corporaties, niet bereid zijn vergunningen aan te vragen omdat ze dan aanpassingen aan de woning moeten doen of individuele huurcontracten moeten aanbieden.

Daarom hoeft men naar haar mening de regels niet te versoepelen, want die zijn juist bedoeld om de individuele rechten van huurders te beschermen. Zij vindt het huidige beleid afdoende gebalanceerd tussen het behoud van sociale woningen en mogelijkheden om duurdere woningen geschikt te maken voor deelverhuur. Haar fractie wil liever inzetten op de bouw van meer voor woondeling geschikte woningen. Zij vindt dat de dilemma’s rond volkshuisvesting in de brief goed staan verwoord, maar vooralsnog niet kunnen worden opgelost. Het streven is te komen tot een dusdanige vergroting van de woningvoorraad dat alle genoemde doelgroepen een passende woning kunnen vinden. Verder is het raadzaam goede regelingen op te stellen voor het bepalen van passend wonen zodat men met corporaties en particuliere verhuurders kan komen tot een voorraad met voldoende passende woningen voor elke doelgroep. Zij deelt de zorg dat het groeiend aantal doelgroepen het voor de reguliere woningzoekenden lastiger maakt een woning te vinden. Daarom is het volgens haar juist des te meer nodig meer sociale woningen beschikbaar te krijgen via de leegstandsverordening en via nieuwbouw. Lid HAVELAAR zegt net als iedereen voldoende betaalbare woningen van goede kwaliteit in de stad te willen zien. De woonvisie is volgens hem een goede plek om de discussie te voeren over hoe dat te bereiken.

Hij stelt voor goede ijkpunten in de visie op te nemen, zoals de inkomensnorm van een keer modaal voor sociale huur en anderhalf keer modaal voor

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

middelduur. Er valt volgens hem niet te ontkomen aan het kijken naar heilige huisjes en verder kijken dan de stadsgrenzen. Als grootste grondbezitter van Amsterdam zou de gemeente naar zijn mening meer moeten werken met gedifferentieerde grondprijzen en bovenwettelijke eisen moeten laten vervallen om meer woningen voor gezinnen en doelgroepen te realiseren. Hij beperkt zich nu tot het aanstippen van vier van de dertien punten die het college aangeeft, maar behoudt zich de vrijheid voor in de toekomst ook op andere punten in te gaan als hij daar aanleiding toe ziet. Hij vindt dat de gemeente in de benadering van de markt te veel uitgaat van wantrouwen en te weinig aanstuurt op samenwerking en partnerschap. Hij wil dat de gemeente het gesprek aangaat met particuliere verhuurders van sociale woningen om te achterhalen wat zij nodig hebben om die voor de sociale sector te behouden. Volgens hem wordt dat hier te vaak afgedaan met het argument dat zulke eigenaars hun bezit alleen maar zo vlug mogelijk willen liberaliseren. Ten tweede mist hij een visie op welk soort buurten men uiteindelijk wil, in welke verdeling van woningsegmenten en met welke voorzieningen en openbare ruimte. Antwoorden op zulke vragen hebben effect op de aard van de woningvoorraad.

Ten derde mist hij aandacht voor de noodzaak om buiten de bestaande grenzen en woonkernen te kijken naar mogelijkheden voor nieuwe stadskernen en uitbreidingsgebieden. Ten vierde mist hij een expliciete aanpak om gezinnen voor de stad te behouden door meer grote woningen mogelijk te maken met variabele grondprijzen en de nodige voorzieningen te realiseren. Dat zou hij apart benoemd willen zien in de Woonvisie. Hij kondigt aan in de toekomst nog meer input te gaan leveren. Lid HEINHUIS betreurt het dat de VVD geen spreektijd meer heeft om haar vragen over het initiatiefvoorstel te beantwoorden. Het grote voordeel van de huidige regels vindt zij dat woningdelers in een sociale huurwoning elk een individueel contract hebben en daarmee ook rechten op doorstroming naar een eigen woning opbouwen. Dat element ziet zij met het voorstel van de VVD verloren gaan en dat maakt het voor haar problematisch. Lid VAN RENSSEN stelt voor het initiatiefvoorstel nog een keer apart te agenderen. Lid HEINHUIS vindt dat de brief goed de dilemma’s en complexiteiten in beeld brengt. Zij zal daar nu beperkt op reageren en kijkt uit naar de vervolggesprekken. Zij is benieuwd naar de opbrengst van de participatie en stemt in met de gekozen volgorde. De grote uitdaging wordt het vinden van een balans tussen reguliere woningzoekenden en uitzonderingsgroepen.

Het tekort van 10.000 woningen is in dat licht extra zorgbarend. De voorrangsregelingen zijn na uitvoerige discussies tot stand gekomen en het lijkt haar onverstandig die nu los te laten. Het is voor haar de vraag of het wenselijk is nieuwe woonvormen te ontwikkelen, maar andere vormen van met elkaar wonen vindt zij wel interessant. Zij doelt dan bijvoorbeeld op de oude vorm van hofjes die volgens haar het gevoel van gemeenschappelijkheid bevorderen. Zij roept de wethouder op te kijken naar zulke oude en nieuwe manieren als alternatief voor het gescheiden langs elkaar heen leven. Zij wil dat bij duurzaamheid niet alleen gekeken moet worden naar het energielabel, maar dat de op meer aspecten kwalitatief slechtste woningen het eerst aangepakt moeten worden. Verder wijst zij op het belang van het bouwen van een complete en leefbare stad. De inspanningen moeten niet alleen gericht zijn op het slaan van palen in de grond, maar op de hele woonomgeving zoals past bij Amsterdam. Daarmee sluit zij haar eerste korte reflecties op de dilemma’s af. Lid BILGIN zegt dat FvD onderscheid qua urgentie wil maken tussen de 30% kwetsbare groepen. Hij begrijpt dat het Rijk statushouders wil huisvesten, maar vindt niet dat de gemeente van de daken moet schreeuwen dat Amsterdam meer statushouders verwelkomt. Hij ziet liever meer voorrang voor stadsvernieuwingsurgenten.

Lid AHMADI vindt dit een dehumaniserende manier van spreken over statushouders. Lid BILGIN vindt dat iemand met een ziekte of een slachtoffer van huiselijk geweld met voorrang aan een veilig en gezond huis geholpen moet worden. Dat verschil wil hij maken. Lid AHMADI merkt op dat statushouders ook gevlucht zijn voor geweld.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

Lid BILGIN zegt dat zij daaraan ontvlucht zijn nu ze in Nederland zijn.. Lid ASLAMI distantieert zich van de opstelling van de FvD. Hij vindt zulke opmerkingen schrijnend voor wie bekend is met de omstandigheden in Ter Apel en andere opvangplekken. Lid BILGIN distantieert zich van aantijgingen van racisme. Hij vindt het noemen van Ter Apel een discussietruc om het niet te hebben over opvang in de regio’s. Lid ASLAMI zegt dat het erom gaat dat de doorstroming naar reguliere woningen in Amsterdam stokt. Lid BILGIN verwijst naar het landelijk debat over verdeling over gemeenten. In het hypothetische geval dat er in Amsterdam ruimte genoeg was, zou er geen probleem zijn. Hij merkt op dat D66 kennelijk geen rekening wil houden met slachtoffers van huiselijk geweld. Lid ASLAMI zegt dat hij het hier niet heeft over andere doelgroepen, maar over de opmerkingen van lid Bilgin die hij niet vindt stroken met de barmhartige omgang met medemensen in de Amsterdamse traditie en met het internationaal recht dat huisvesting voorschrijft. Hij constateert dat lid Bilgin daarvan wil afwijken. Lid ALBERTS vraagt of lid Bilgin het met haar eens is dat de schaarste aan sociale woningen is veroorzaakt door de marktwerking in de volkshuisvesting waardoor er een tekort is ontstaan voor elke categorie woningzoekenden. Lid BILGIN zegt dat er meer kanten zitten aan dit vraagstuk.

Er moeten meer woningen gerealiseerd worden en met die stip op de horizon moet men dan het gesprek voeren over wat men wil doen met de beschikbare ruimte. De marktsector zal ook een onderdeel van de oplossing moeten brengen, want alles valt niet te bekostigen uit de algemene middelen. Lid ALBERTS stelt dat de markt niets zal gaan oplossen, maar juist de oorzaak is. Lid BILGIN erkent dat de markt problemen heeft geschapen, maar ook een onderdeel van de oplossing zal zijn. Hij ontkent dat hij heeft voorgesteld mensen op straat te zetten. Hij zegt juist barmhartig te willen zijn naar de bewoners van Amsterdam. Hij verwijst naar landelijke plannen om 50% van de woningvoorraad te reserveren voor mensen uit de omgeving. Hij pleit ervoor om bijvoorbeeld in het Masterplan Nieuw-West met het oog op de sociale cohesie op te nemen dat bewoners bij renovatie met voorrang de gelegenheid moeten krijgen om terug te keren in hun vertrouwde omgeving. Lid BROERSEN bedankt de wethouder voor het meenemen van de commissies in de dilemma’s. Zij betreurt het dat er zo weinig spreektijd is om daar met elkaar over van gedachten te wisselen. Maar ze kijkt uit naar de vervolggesprekken. Zij volgt het participatietraject online en is blij met het brede en veelomvattende traject. Zij bedankt voor de uitnodiging voor de bijeenkomst in Pakhuis De Zwijger.

Zij hoopt dat de betrokkenheid bij het participatietraject op hetzelfde niveau zal blijven zodat bewoners betrokken blijven bij hun buurt bij toekomstige projecten. Zij wil net als lid Heinhuis grote prioriteit geven aan het isoleren van woningen. Volt is voorstander van het makkelijker maken van woningdelen en hospitaverhuur, maar vindt wel dat dit in een goede balans dient te gebeuren. Zij heeft overlegd met stichting WOON en wil net als die stichting eerst de resultaten van het onderzoek naar woningdelen afwachten. Zij vraagt wanneer die resultaten te verwachten zijn. Zij is benieuwd of de gemeente een rol kan spelen om woningruil te bevorderen tussen gezinnen die op zoek zijn naar een grotere woning en mensen wier kinderen op zichzelf zijn gaan wonen, die juist op zoek zijn naar een kleinere woning. Zij constateert dat haar spreektijd nu verstreken is. Lid AHMADI is blij dat de commissie wordt meegenomen bij deze dilemma’s en brengt twee speerpunten naar voren. Zij denkt dat keuzes inderdaad onvermijdelijk zullen zijn en

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

bepleit dan voorrang te geven aan de meest kwetsbaren die een huis het hardst nodig hebben en wil dat dan liefst per casus laten beoordelen. Zij hoopt dat de transformatie zal helpen de reguliere woningvoorraad bereikbaar te maken voor iedereen die een woning in de stad zoekt en te exorbitante huurprijzen te beteugelen. Als het gaat om gentrificatie wijst zij op de aanpak in Noord waar oude bewoners uit hun vertrouwde wijken dreigden te moeten verkassen met alle verlies aan sociale cohesie van dien. Zij bepleit een inzet op het bevorderen van verbindingen tussen oude en nieuwe bewoners om die cohesie in stand te houden. Lid DIDDEREN vindt dat het voorstel van de VVD een actueel probleem aansnijdt. Het lijkt haar een goed idee om te bevorderen dat woningen meer gedeeld worden. Zij vraagt de wethouder of zij weet waarom corporaties geen vergunningen aanvragen en of zij mogelijkheden ziet het woningdelen te bevorderen. Zij vindt de dilemma’s supercomplex. Zij waarschuwt tegen het oproepen van onjuiste tegenstellingen tussen de verschillende doelgroepen. Ze vindt dat de oorzaken van de huidige crisis niet uit het oog verloren moeten raken. Zij hoopt dat Amsterdam zaken in goede banen en reguleringen weet te leiden zodat het tegen elkaar uitspelen van groepen geen voedingsbodem krijgt.

Zij is erg benieuwd naar creatieve ideeën voor nieuwe vormen van samenwonen en gemeenschappelijkheid. Voor verduurzaming geeft zij prioriteit aan het opknappen van de bestaande woningvoorraad. Verder wil zij dat goed in de gaten gehouden wordt dat de groei van de stad niet ten koste gaat van de leefbaarheid. Lid ALBERTS zegt dat de SP het eens is met de strenge regels tegen verkamering en uitbuiting door huisjesmelkers en voor bescherming van de leefbaarheid in buurten. Daarom vindt zij het voorstel van de VVD geen goed initiatief omdat zij bang is dat daarmee de sluizen weer worden opengezet. Verhuurders kunnen gewoon een vergunning aanvragen en niet zeuren. De overheid dient naar haar mening bewoners te beschermen tegen uitbuiting. Over de dilemma’s heeft de SP al moties ingediend. De SP wil sociale woningen behouden en vindt dat er al veel te veel uit de voorraad zijn weggehaald. De SP is ook gekant tegen vakantieverhuur. Zij vindt dat de gemeente zich moet opstellen als beschermer van de woningvoorraad. Zij vindt dat het criterium locatie uit het woningwaarderingsstelsel moet worden verwijderd omdat Amsterdamse woningen erg gewild zijn en daardoor automatisch een aantal punten hoger scoren dan woningen in de rest van het land. De SP wil ook dat de voordeurdelersnorm moet verdwijnen. De SP is ook geen voorstander van flexwoningen die zij bestempelt als duiventillen.

Zij pleit voor het kijken naar een soort bejaardenhuis nieuwe stijl – de knarrenhof - en andere vormen van ouderenhuisvesting. Zij is een voorstander van zonnepanelen op alle daken in eigendom van een gemeentelijk energiebedrijf. Lid MANGAL zegt dat in de vorige periode uitgebreid gediscussieerd is over de regeling voor woningdelen om huisjesmelkerij tegen te gaan. Door de regeling is de rechtspositie van de deelhuurders aanmerkelijk verbeterd. Over de gerichtheid op corporaties heeft de VVD wellicht goed nagedacht, maar hij merkt op dat corporaties zich ook lang niet altijd ideale verhuurders tonen en veel woningen langdurig hebben verwaarloosd. Hij vraagt zich af hoe corporaties aan woningen in de vrije sector komen. In het stuk staat dat 50% van de woningen naar reguliere woningzoekenden gaat. Hij vraagt hoe dat te rijmen valt met de welgeteld 23 woningen die vorig jaar op Woningnet beschikbaar waren voor mensen die niet tot een specifieke doelgroep behoren. Dat getal valt in het niet bij de in totaal 6 tot 7 duizend vrijgekomen woningen. Tot slot breekt hij een lans voor thuiswonende kinderen die naar zijn mening volledig recht hebben om met behoud van hun sociale netwerk terug te keren in hun vertrouwde wijk. Hij hekelt de selectieve barmhartigheid van FvD en wil statushouders en vluchtelingen juist een warme barmhartige ontvangst bieden in Amsterdam.

Lid ASLAMI wil het op een ander moment hebben over het initiatiefvoorstel van de VVD als de indiener weerwoord kan bieden. Hij spreekt zijn waardering uit voor de daarin gestoken energie. Er dienen zich in de brief flink wat duivelse dilemma’s en hij vindt het goed dat daar een uitgebreid participatietraject aan gewijd wordt. Hij is blij dat het college die dilemma’s nu ook

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 26 oktober 2022

WV

deelt met de commissie zodat die zich erover kan uitspreken. Hij heeft zelf vier opmerkingen. Het nieuwe woonruimteverdeelsysteem dat in januari ingaat, maakt volgens hem een aantal urgentie- en voorrangsregelingen overbodig omdat het nieuwe systeem woningzoekenden die echt actief op zoek zijn beloont. Maar dat systeem is volledig digitaal. Hij vraagt hoe de wethouder gaat voorkomen dat mensen die geen digitale ervaring of toegang hebben, buiten de boot vallen. Volgens hem kunnen met de tegenwoordig kwalitatief goede flexwoningen veel urgente doelgroepen geholpen worden. Hij roept de wethouder op actief te zoeken naar geschikte locaties in de stad omdat deze woningen met een kort traject kunnen worden neergezet. Verder wil hij meer woningen voor senioren realiseren. Daar zijn marktpartijen voor nodig en hij wil een oproep laten uitgaan naar pensioenfondsen om de voorraad te vergroten. Op het gebied van duurzaamheid wil hij alle zeilen bijzetten en daarom wil hij het isolatieoffensief ook openstellen voor bewoners die zelf aan de slag willen gaan. Daarbij gaat het hem niet alleen om betere energielabels omdat duurzaamheid complexer is dan alleen dat. Tot slot kondigt hij een initiatiefvoorstel aan over doorstroming. De VOORZITTER merkt op dat het inmiddels al twaalf uur is geweest en dat er nog enkele agendapunten resten na dit punt.