Definitief verslag WV 16-11-2022

Lis ASLAMI zegt dat D66 in de Tweede Kamer het voorstel heeft gedaan huurders van particuliere woningen het recht te geven zelf in actie te komen voor isolatie van hun woning als de huisbaas dat niet wil doen. Hij vraagt of dat dan in het Amsterdamse offensief kan worden opgenomen. Wethouder PELS zegt nu te begrijpen waar hij op doelt. Zulke huurders kunnen een aanvraag doen via een professioneel bedrijf of via stichting WOON. Die ondersteuning zit dus al in het pakket. De bedoeling is de meest kwetsbare groepen het eerst te bereiken. Ze begrijpt dat er wantrouwen is jegens overheid en instanties maar denkt dat de route via buurtteams en buurtplatforms dat wantrouwen grotendeels zal wegnemen. De bedoeling is de aanpak lokaal in te bedden om het nodige vertrouwen te wekken. Dat is onderdeel van de aanpak. Deze winter wordt begonnen met de meest kwetsbare groepen. Lid KREUGER heeft vernomen dat er ook ambtenaren zijn omgeschoold om zelf huisbezoeken te kunnen afleggen. Hij vraagt hoe het kan deze mensen vrij te stellen van hun reguliere taken of dat die niet urgent waren. Wethouder PELS zou dat willen omkeren: deze aanpak is zo urgent dat iets uitzonderlijks nodig was. Zij doen dit op basis van vrijwilligheid vanwege de hoge nood. Er is hard gewekt om de VvE’s te bereiken.

Er zijn gesprekken gevoerd met de VvEbond en zij is bij een bijeenkomst over verduurzaming aanwezig geweest. Daar toonde men zich tevreden met de inzet van de gemeente en bestaande loketfuncties. Zij is bang dat als men die loketfunctie gaat centraliseren dat de bekendheid van de bestaande loketten, zoals dat van stichting WOON, aantast. Op dit moment melden de VvE’s zich en masse bij die lokale partners. Maar dat zijn misschien de VvE’s die hun zaakjes netjes op orde hebben. Dat wil zij goed monitoren, want zij wil ook de VvE’s ondersteunen die kampen met financiële perikelen en daarom wellicht aarzelen zich te melden. Op de participatie-avonden heeft zij de indruk gekregen dat er vaak iets schort in de communicatie tussen corporaties en gemengde VvE’s. Men heeft vaak over en weer de indruk dat één partij de dienst uit maakt. Zij hoopt dat de gemeente in de praktijk zal leren daar goed mee om te gaan. Het is er niet gemakkelijker op geworden door het verschijnsel van gemengd bezit in het leven te roepen. Lid ASLAMI vraagt wat de gemeente nu concreet gaat doen om die communicatie en besluitvorming in gemengde VvE’s soepeler te laten verlopen. Hij stelt voor daar nu meteen iets aan te doen. De VvE’s die zich nu melden hebben hun plannen al klaar. Hij maakt zich vooral zorgen over de VvE’s die niet aankloppen bij stichting WOON omdat ze geen idee hebben wat de mogelijkheden zijn.

32

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 16 november 2022

WV

Wethouder PELS vindt die zorg begrijpelijk. Er is een persbericht uitgegaan over de mogelijkheden voor VvE’s en dat heeft goed gewerkt, getuige het aantal meldingen. Maar zij heeft in Noord ook gehoord van een VvE die drijft op twee vrijwilligers die geen tijd hebben om duurzaamheidsplannen in elkaar te zetten. Daar moet dus hulp voor georganiseerd worden en er blijft inzet nodig om alle VvE’s te bereiken. Zij hoopt dat ze steeds beter in beeld komen. Lid ASLAMI vindt dit de juiste inzet. Hij vraagt hoe bevorderd kan worden dat corporaties die deelnemen in een gemengde VvE met plannen komen om ook de woningen van de VvE-leden te verduurzamen en of dat ook niet een verplichtend onderdeel van de samenwerkingsafspraken kan worden. Nu blijft het vaak bij de constatering van de corporaties dat de besluitvorming binnen gemengde VvE’s ingewikkeld is. Wethouder PELS denkt dat er een boel te winnen valt op het gebied van communicatie binnen die VvE’s. Zij wil wel komen tot afspraken met de corporaties en zal dit met ze verkennen. De corporaties zijn weliswaar niet verantwoordelijk voor het bezit van de VvE-leden, maar ze hebben wel kennis in huis die ze kunnen delen. Lid NADIF vraagt hoe de wethouder de VvE’s proactief wil gaan bereiken. Wethouder PELS zegt dat er in enkele stadsdelen experimenten aan de gang zijn in het kader van de masterplannen om VvE’s te verleiden mee te doen.

Lid VON GERHARDT vraagt waarom er slechts 40 miljoen en geen 600 miljoen vrijgemaakt wordt om veel meer huishoudens en VvE’s te kunnen bedienen. Wethouder PELS zegt dat inderdaad veel en veel meer middelen nodig zijn voor isolatie van alle woningen in de stad. Maar de vraag is van wie dat geld moet komen. Zij hoort aan de rechterkant van het politieke spectrum het idee van een revolverend fonds. Dat betekent volgens haar dus dat men ook aan die kant het geld niet allemaal van de gemeente wil laten komen. Door de afschaffing van de verhuurdersheffing neemt de investeringsruimte van corporaties toe met 200 miljoen per jaar. Het budget van 32 miljoen is inderdaad bij lange na niet voldoende, maar dat hoeft ook niet want het is bedoeld als vliegwiel om de operatie op gang te brengen. Het gaat niet alleen om isolatie, maar ook om het aardgasvrij maken van woningen en dat maakt het ook interessant voor pensioenfondsen, de BNG en de Waterschapsbank en dergelijke. Daar gaat ze aan werken, maar dat is op dit moment nog niet nodig. Zij denkt dat het op dit moment nuttiger is haar tijd te besteden aan wat er nu moet gebeuren. Zij signaleert een verschil van mening rond het begrip revolverend fonds. Want er is al het landelijk Warmtefonds dat makkelijker toegankelijk gemaakt is.

Het is jammer dat de rente op leningen verhoogd is, maar misschien kan men partijgenoten in de Tweede Kamer overtuigen dat ongedaan te maken. Dat zou de gemeente ook weer een hoop geld schelen. Isolatiemaatregelen verdient men op termijn altijd terug, maar dan moet men het geld voor de investering ergens kunnen lenen en dat kan dus bij het Warmtefonds. En wat het vermogen van een eigen huis betreft: daar heeft men niets aan als men dat vermogen niet in geld kan omzetten en ook nog een betaalbaar huis moet zien te vinden. Zij kent mensen die in Zuidoost een huis gekocht hebben toen dat met hun bescheiden inkomen nog te betalen was. In theorie zijn ze dus vermogend, maar ze moeten het doen met hun AOW. Dat vindt zij oneerlijk. Lid KREUGER zegt dat isolatie altijd revolverend is en dat men vanaf de eerste dag geld bespaart op de energierekening. Wethouder PELS zegt dat dit klopt als men in staat is die eerste investering te doen. Daarom is men binnen het nationaal isolatieprogramma aan het kijken naar regelingen om het Warmtefonds voor deze groepen toegankelijk te maken. Daarvoor ligt een voorstel ter consultatie. Maar vooralsnog dreigt deze groep mensen te verdrinken omdat ze hun rekeningen niet meer kunnen betalen. Daarom ligt hier nu dat voorstel om een subsidie van 2500 euro mogelijk te maken. En daar is lid Kreuger het niet mee eens. Dat is het feitelijke politieke

33

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 16 november 2022

WV

meningsverschil. Energielabels zeggen inderdaad niet alles over energiearmoede. Hoe daarmee om te gaan is nog een zoektocht en die wil ze betrekken bij de derde stap en daar wil ze de kennis van de corporaties bij betrekken omdat die er immers bovenop zitten. Er is al veel gesproken over de effecten van de afschaffing van de verhuurdersheffing en mogelijkheden voor versnelling. De corporaties geven aan dat ze tegen de regelgeving aanlopen en dat er heilige huisjes in het geding kunnen komen, Wat haar betreft zijn er in dit verhaal geen heilige huisjes en vindt dat alle goed onderbouwde voorstellen voor maatregelen bespreekbaar moeten zijn. Men dient zich wel te realiseren dat het budget van 32 miljoen bij versnelling ook sneller kan opraken. Dan wordt het wellicht wel nodig extra middelen vrij te maken zoals de VVD nu al wil doen. Maar op dit moment is dat nog niet nodig. Als een corporatie renovatieplannen gaat maken, moet ze daar de huurders bij betrekken. Dat is nu ook al zo. Huurders kunnen dan ondersteuning krijgen van de stichting WOON en die route wil ze ook voor verduurzamingsplannen zo houden vanwege de bekendheid van WOON. Lid HEINHUIS erkent dat WOON al goede contacten heeft en bekend is, maar verwacht dan wel dat er een groter beroep op die diensten gedaan zal worden door huurders als dit programma in een versnelling komt.

Verder vraagt zij de wethouder of ze al iets kan vertellen over de wijze van toezicht van de gemeente op de naleving van de samenwerkingsafspraken door de corporaties. Wethouder PELS zegt dat ze geregeld contact heeft met WOON en zij zal zeker monitoren of daar extra steun nodig is om hun rol te kunnen blijven waarmaken. Vanuit het coalitieakkoord is duidelijk welke afspraken met de corporaties nodig zijn, ook op het punt van verduurzaming. Voor de gemeente en voor de corporaties is het belangrijk aan de inwoners inzicht te verschaffen over de stappen die de komende jaren te verwachten zijn. Daarbij moet men er wel rekening mee houden dat bij grootschalige renovatieplannen wettelijke regels van kracht zijn rond de instemming van de huurders. De tijdlijn is nu in onderzoek, maar men moet altijd een slag om de arm houden omdat bewoners op een gegeven moment kunnen aangeven dat ze nog helemaal geen toestemming gegeven hadden. Dat betekent ook dat het even zoeken zal zijn hoe gedetailleerd daarover te rapporteren valt. Maar zij begrijpt de wens van de raad naar meer duidelijkheid over de tijdlijn en ziet dat als een opdracht om die serieus mee te nemen in de volgende stappen. Lid ASLAMI zegt dat er nu wel cijfers voor 2022 en 2023 staan in de samenwerkingsafspraken, maar dat er voor de jaren daarna tot 2028 vooralsnog een zwart gat zit.

De raad wil juist meer zicht op wat er dan gebeurt en dan wel in meetbare doelstellingen cijfers zodat de raad kan monitoren of afspraken nagekomen worden. Wethouder PELS zegt dit als een mooie opdracht op te vatten. Het valt niet uit te sluiten dat men over enkele jaren beren op de weg ziet, maar het is naar haar opvatting nu zaak vol gas te geven en tot uitvoering over te gaan. Zij neemt alle suggesties voor de samenwerkingsafspraken mee. Het is nu zaak te bepalen welke complexen het eerst aan de beurt komen. In de brief wordt al aangegeven dat de meest kwetsbare voorrang krijgen en daarom kan zij zich voorstellen dat men begint in de masterplangebieden en Noord om te zorgen dat de minder kapitaalkrachtige Amsterdammers het eerst aan de beurt komen. De volgorde in tijd zal in de derde stap nader uitgewerkt worden, misschien nog niet per woonblok, maar wel op een manier die meer zicht biedt op wat men in de jaren na 2023 kan verwachten. Er zal in de afspraken gewerkt worden met de feitelijke labels en niet met gemiddelden. Er is van de kant van de minister nog geen reactie gekomen op de brief, maar de lobby gaat door, ook in VNG verband. Zij roept op ook de Kamerfracties in te schakelen. Zij erkent dat ze enige onderhandelingsruimte weggeeft door begrip te tonen voor de beperkte investeringsruimte van de corporaties als gevolg van de verhuurdersheffing.

Daardoor hebben ze nu niet de ruimte om huurverlagingen voor 30.000 woningen op te vangen en daar heeft zij begrip voor. Als de minister daar compensatie voor geeft is er wellicht een extra versnelling

34

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 16 november 2022

WV

mogelijk. Voor particuliere verhuurders wil zij zoals al eerder aangegeven twee routes bewandelen. De ene is met ze te bespreken op welke wijze de gemeente ze kan ondersteunen op weg naar verduurzaming van hun bezit. De tweede is hoe in het vergunningenstelsel handhaafbare voorwaarden rond energielabels kunnen worden opgenomen. Alle communicatie rond dit programma zal via verschillende kanalen verlopen, via persmedia, via sociale media, via internet en via lokale partners, alles zo dicht mogelijk bij de beoogde groepen van mensen en zo eenvoudig mogelijk. Zij zal daar ook op terugkomen in de volgende brief. Rond panden met een monumentale status is verduurzaming een extra uitdaging. Er is een motie aangenomen en over de uitvoering is zij in overleg met wethouder Van Dantzig. Er is de vraag of het gaat om voorschriften van het Rijk of van de gemeente. Dat vergt het nodige uitzoekwerk. Er schijnen mooie voorbeelden te zijn in Haarlem van wat er wel mogelijk is. Of een pand een woonfunctie heeft, lijkt ook een factor te zijn. Er is ook overleg met stadsdeel Centrum. Als corporaties met een hulpvraag komen, probeert de gemeente daaraan tegemoet te komen. Er is waarschijnlijk meer mogelijk dan menigeen denkt, maar zij wil eerst het onderzoek afwachten. De andere punten die VOLT naar voren heeft gebracht zal zij meenemen.

Lid VAN RENSSEN vraagt ook te kijken naar het bevorderen van gemeenschappelijke aanvragen met buren voor groene daken. Zij vraagt ook de andere moties rond monumenten mee te nemen bij het onderzoek. Wethouder PELS zegt dat de verantwoordelijke wethouder Van Dantzig die er volgens haar al bij betrekt. Lid NADIF zegt dat het haar vooral gaat om het makkelijker te maken subsidie per woonblok aan te vragen en dat niet per appartement of woning apart te hoeven doen. Wethouder PELS zegt dat het de bedoeling is alle aanvraagprocedures te versimpelen en dat dit dan daarbij zal worden meegenomen. Richting lid Kreuger zegt zij dat er wel degelijk woningen aardgasvrij gemaakt zijn en dat zij daar ook weet van heeft. In de brief staat dat het vorig jaar om 969 ging. Het mag wat haar betreft wel een stuk sneller gaan, maar er worden dus wel stappen gezet en dat gaat door. Lid KREUGER zegt dat hij dat getal na vier jaar inzet nog steeds nagenoeg niks blijft noemen. Wethouder PELS wil het graag bij de feiten houden. In de antwoorden op vragen van de VVD is al eerder aangegeven dat het om 120.000 woningequivalenten gaat en dat kan zij toch niet niks noemen, ook al was zij er in die vorige raadsperiode niet bij. Lid KREUGER vindt het flauw om de nieuwbouw ook mee te nemen bij de telling van woningequivalenten.

Hij heeft even zitten rekenen met de gegeven getallen van 40 miljoen op een totaalopgave van 800 miljoen en is tot de slotsom dat er 100 miljoen nodig is om het totale programma op gang te brengen. Hij stelt voor die 100 miljoen nu vrij te maken door bijvoorbeeld de investering voor de Meervaart te laten vervallen zodat alle woningen in Amsterdam naar minimaal label D getild kunnen worden. Lid ASLAMI is verbaasd dat lid Kreuger Amsterdam kennelijk ziet als een eiland alsof er niet ook van het Rijk middelen beschikbaar komen voor isolatieprogramma’s. Het is niet alleen afhankelijk van de gemeentebegroting of alle woningen die niet eens eigendom zijn van de gemeente een beter label krijgen. Lid KREUGER zegt dat energiearmoede een uiterst urgent probleem is dat voor een groot deel opgelost kan worden door de niet zo urgente reservering voor de Meervaart te schrappen. Hij zegt op grote steun te rekenen voor dit voorstel.

35

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 16 november 2022

WV

Lid ASLAMI zegt dat hij energiearmoede ook een urgent probleem vindt. Daarom doet de gemeente ook veel via subsidies zodat mensen hun energierekening kunnen betalen. Dat is het beeld dat de wethouder volgens hem ook heeft geschetst. Hij vraagt of voor lid Kreuger alles kommer en kwel is. Lid KREUGER zegt dat hij een serieus voorstel doet om de Meervaart te schrappen en vervolgens alleen maar verwijten krijgt van iemand die kennelijk liever een terras bouwt in de Sloterplas om daar witte wijn te kunnen drinken. Het lijkt JA21 belangrijker woningen te isoleren zodat mensen een normale energierekening krijgen. Lid ASLAMI bedankt de wethouder voor de uitvoerige antwoorden over onder meer de VvE’s en stichting WOON. Hij blijft zorgen houden over de gemengde complexen. Volgens bewoners nemen de corporaties hun VvE niet serieus en bezoeken ze niet eens de vergaderingen. Hij wijst nogmaals naar het in de Tweede Kamer aangenomen voorstel van D66 om huurders in staat te stellen zelf met isolatieplannen te komen. Hij zou het mooi vinden als daar in Amsterdam bredere bekendheid aan gegeven wordt om huurders, vooral van particuliere woningen, op deze mogelijkheden en rechten te attenderen. Wethouder PELS beluistert ook deze keer weer een grote betrokkenheid van lid Kreuger bij de isolatieopgave.

Maar zij denkt dat zijn rekensom niet opgaat, al was het alleen maar omdat hij de 5 miljoen die bestemd is voor renteverlaging voor VvE’s meetelt op de grote hoop. Zij is vanuit haar vorige baan gewend alleen goed financieel onderbouwde plannen in verdere behandeling te nemen. Zij begrijpt wel zijn zorgen dat er op termijn meer geld nodig kan zijn. Maar zij heeft al eerder gezegd dat zij dan naar de raad zal komen met de vraag meer middelen beschikbaar te stellen. Lid ASLAMI zegt dat het niet alleen gaat om geld, maar dat daarnaast ook personeel en materiaal beschikbaar moet zijn. Hij vraagt niet het beeld uit te dragen als zou het alleen een kwestie van geld zijn. Wethouder PELS is het ermee eens dat ook daar stevige opgaven liggen. Maar als er behoefte is aan meer middelen, zal zij zich bij de raad melden, daar gaat het haar nu om. Zij gaat ook bekijken hoe huurders het best op de hoogte te stellen zijn van hun rechten om zelf plannen aan te dragen. Dat zal zij in de eerstvolgende rapportage meenemen. De VOORZITTER constateert dat de punten 13 en 15 nu voldoende besproken zijn. Lid ASLAMI zegt dat hij punt 15 naar de raad wil piepen voor een lange behandeling. 14. De verkoop van sociale huurwoningen door woningcorporatie de Alliantie Nr. VN2022-038063 Dit punt is gevoegd met punt 9 besproken. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 15.

Raadsinformatiebrief uitwerking van het isolatieoffensief Nr. VN2022-036940 Dit punt is gevoegd met punt 13 besproken. 16. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 23.03 uur.

36

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Woningbouw en Volkshuisvesting Definitief Raadscommissieverslag, 16 november 2022

WV

37