Definitief verslag SED 31-05-2023

Het lid KEESMAN hoopt dat een burgerberaad een frisse blik op het beleid kan opleveren, een breed gedragen blik. Anderzijds beschouwt hij een burgerberaad als een instrument om meer Amsterdammers te betrekken bij en te interesseren voor het maken van beleid. Een goede afspiegeling van Amsterdammers is van groot belang. Er wordt gesproken van ‘gestratificeerde’ loting. Hij is benieuwd of de wethouder er vertrouwen in heeft dat dit daadwerkelijk een goede afspiegeling van de Amsterdammers oplevert. Een half miljoen euro per burgerberaad is een aanzienlijk bedrag. Dat betekent dat er wel echt winst uit gehaald moeten worden: enerzijds voor beleid, anderzijds voor interesse van Amsterdammers in het bestuur. De leden van het burgerberaad zou een zekere privacy worden gegarandeerd. Hij hoort graag hoe zo’n burgerberaad tot een bestuurlijk feestje voor Amsterdam kan worden waarbij iedereen het gevoel heeft te hebben kunnen meepraten. Het lid HOOGTANDERS vindt het belangrijk dat er meer met dan over

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Amsterdammers wordt gesproken. Mensen hebben vaak hele goede oplossingen voor de vraagstukken in hun wijk. De VVD denkt dat zo’n burgerberaad goed kan werken, omdat aan de voorkant de wijsheid van de burger wordt benut om tot oplossingen te komen. Maar als de overheid zo’n uitkomst niet kan verwerken, zal het vertrouwen verder dalen. Dat vergt dat er aan een aantal randvoorwaarden moet worden voldaan: een goede vraagstelling aan de voorkant, betrokkenheid en commitment bij de raad en het college én van de organisatie om de uitkomst over te nemen. Er moet sprake zijn van een representatief deelnemersveld. Resultaten moeten na de uitvoering verteld kunnen worden. Op al die punten wringt het. Ze heeft al vaak gezien dat goede intenties niet werden waargemaakt. Burgers nemen de tijd en moeite om met oplossingen of ideeën te komen, bijvoorbeeld de marktkooplieden. De gemeente blijft tegen haar eigen inwoners rechtszaken voeren. Die afgehaakte Amsterdammers komen ook niet naar zo’n burgerberaad. Het is mooi dat er een kader ligt, mits er een aantal waarborgen komt op de vier genoemde punten. Voor de uitvoering van een burgerberaad is het nog te vroeg. Daarvoor moet de gemeente eerst een aantal zichtbare verbeteringen doorvoeren in haar eigen handelen. Het lid KROM denkt dat een burgerberaad de kwaliteit van de beslissingen kan verbeteren.

Het helpt bij het vergroten van het vertrouwen in de gemeente. Het geeft mensen die normaal hun stem niet laten horen, de kans om hun kennis en inzichten te delen. Een aantal zaken kan anders. Het miniburgerberaad liet zien dat van de 21 voorstellen die voor minimaal 75% werden gesteund, er nog geen beleid is op een flink aantal van die voorstellen. Misschien is de informatiedeling onvoldoende of wordt er te weinig met de voorstellen gedaan. Op vier punten overweegt de PvdD een motie. Het geld dat wordt vrijgemaakt, moet niet uit de bijbehorende portefeuille komen, maar dat dient gereserveerd te worden op een algemene plek om te voorkomen dat er geen burgerberaad mogelijk is op portefeuilles waar weinig geld is of dat het ten koste gaat van beleid dat er al is. De PvdD wil inmenging van raadsleden en dus beïnvloeding door politieke partijen bij burgerberaden voorkomen. Dat moet expliciet in het kader worden opgenomen. Zorg is er voor het commitment. Als de uitkomst van een burgerberaad alleen dient als bespreekstuk, hoeft er geen burgerberaad te komen. Dat is zonde van het geld en brengt het risico met zich mee dat mensen het achteraf als schijnparticipatie ervaren. Tot slot hoort ze graag hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat een nieuw college zich houdt aan het commitment van een burgerberaad uit de ‘vorige’ periode.

Nieuw-West heeft laten weten niet te willen meedoen aan de stadsdeelpanels. Zuidoost volgens het lid Krom ook. Nieuw-West wil liever een jongerenadviesraad instellen. Graag een reactie van de wethouder daarop. Het lid SCHMIT zet in op participatie voor de basis op orde. Goede participatie leidt immers tot betere besluitvorming. Hij is benieuwd hoe de wethouder kijkt naar het mandaat van burgerberaden in relatie tot de stadsdeelcommissies en de stadspanels. Een mandaat is namelijk belangrijk. De vraag is of er met de uitslag daadwerkelijk wat gebeurt. Verder is de vraag hoe wordt voorkomen dat de gebruikelijke Amsterdammers participeren. Wanneer is volgens de wethouder een burgerberaad een succes en wanneer komt er een tussenevaluatie om hiervan te leren? Het lid YEMANE is blij met het beleidskader en de goed georganiseerde technische sessie over burgerberaden vorige week. Ze is groot voorstander van een participatieve vorm van democratie, maar dat heeft pas meerwaarde als die representatief, inclusief en toegankelijk is. Het beleidskader verordonneert dat deelnemers zo veel mogelijk een afspiegeling zijn van de Amsterdamse burgers. Ze hoort graag hoe de gemeente erop inzet om deze burgers zo veel mogelijk te betrekken bij het volgende burgerberaad – anders dan een uitnodiging of een telefoontje.

Werkvormen waarbij taal een minder grote rol speel maakt het toegankelijker voor Amsterdammers om goed mee te kunnen doen. Daarover hoort ze graag meer. Ze is benieuwd of het voornemen om in deze coalitieperiode drie burgerberaden te organiseren nog haalbaar is. Kunnen

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

buurtraden worden ingezet om bewoners te betrekken bij zo’n burgerberaad en kunnen deze organisaties worden ingezet wanneer mensen worden geselecteerd? Ze onderschrijft de bijdrage van het lid Broersen voor een onafhankelijke commissie die toeziet op het proces. Ze heeft positieve verhalen gehoord over de eerste jongerenadviesraad in stadsdeel Nieuw-West. Ze vraagt of de middelen voor stadsdeelpanels mogen worden ingezet voor een jongerenadviesraad. Het lid BILGIN denkt dat het verbeteren van de inspraak bijdraagt aan een oplossing voor de lage opkomst in veel wijken. Mensen betrekken bij de besluitvorming kan het vertrouwen in de politiek vergroten, maar daarbij is het wel belangrijk dat er daadwerkelijk iets gebeurt met de feedback. In het beleidskader leest hij dat een burgerberaad geen politieke arena is en dat partijprogramma’s en coalitieakkoorden geen rol spelen. Mooi, maar hij leest ook dat een vraagstuk ongeschikt is voor een burgerberaad wanneer er geen politieke bereidheid is of als er te veel politieke druk is. Dat lijkt een tegenstelling te zijn. Graag een reactie daarop. Voorts zet hij vraagtekens bij een loting om deelnemers te selecteren. Gelijke kansen betekent nog niet gelijke uitkomsten. Een loting kan ertoe leiden dat bepaalde groepen ondervertegenwoordigd zijn.

Stadsdeel Nieuw-West stelt in zijn brief dat stadsdeelpanels conflicteren met de rol van de stadsdeelcommissie. Eigen adviezen zouden een grotere stempel op het gemeentebeleid moeten drukken. Op het parkeerdossier is hiertoe onlangs een grote stap gezet. Het college heeft veel adviezen overgenomen. Dat is een flinke verbetering van de samenwerking. De stadsdeelcommissie wil graag inzetten op jongeren – er wonen er veel in dat stadsdeel. Zeker nu er sprake is van een nationaal programma is betrokkenheid van jongeren belangrijker dan ooit. Jongeren betrekken vergt een manier van participatie opzetten waarbij zij zich thuis voelen. Een stadsdeelpanel is daarvoor niet het juiste format. Een jongerenadviesraad is passender, maar dat vergt wel middelen en ambtelijke ondersteuning – en ook meerjarig. Graag een reactie op dat verzoek van de stadsdeelcommissie. Wethouder GROOT WASSINK is blij te merken dat er zo veel enthousiasme is over burgerberaden, een bewezen middel waarop los van de politieke dynamiek mensen zelf kunnen meepraten en meebeslissen. Commitment is heel belangrijk. Het college wil een burgerberaad over afval en dat vergt dan wel dat ze zich daaraan committeert. Dat geldt ook voor de raad. Moties over wat er in de fase na zo’n beraad komt en het toezicht, ziet de wethouder graag tegemoet. Er ligt nu een eerste kader maar veel moet nog worden ingevuld.

Alle suggesties laat hij graag aan de raad. Eerdere ervaringen met loting in de vorige periode waren buitengewoon goed. Dat betekent wel een gewogen loting. Dat kan betekenen dat verschillende opleidingsniveaus, achtergronden en geografische spreiding worden bevorderd en dan in een paar lotingstranches achter elkaar. In Rotterdam was de aanpak: langs de deuren gaan. De wethouder zou geen enkel middel willen schuwen. Het lid KROM wijst op het belang van verschillende opvattingen in een burgerberaad. Dat is geen hard criterium, maar misschien kan dat toch worden meegenomen. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat je er redelijkerwijs van kunt uitgaan als er een afspiegeling van de bevolking is in zowel woonplek, inkomensgroep, opleidingsniveau en dergelijke, dat dat de diverse opvattingen vertegenwoordigt. Loting is op zich het meest objectieve criterium. Democratie is een dure hobby, maar wel een hele belangrijke. Een half miljoen euro is een fors bedrag, maar dat is het commitment wel waard. Een burgerberaad vraagt een enorme tijdsinvestering en dat doe je niet zomaar. De angst voor te weinig privacy begrijpt hij niet. Wat er uit een burgerberaad komt, wordt door het burgerberaad gedragen. De wethouder heeft er vertrouwen in dat bijvoorbeeld uit dat burgerberaad over afval oplossingen worden aangedragen die de gemeente verder helpen.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Een burgerberaad is precies wat het moet zijn: meedenken en meebeslissen door Amsterdammers. De raad is er zelf bij of er iets met de aanbevelingen gebeurt. De wethouder verwacht de opbrengst van een burgerberaad wel degelijk naar beleid te kunnen vertalen. Hij kijkt uit naar de moties, want hij hoopt dat ook de VVD met dit brede kader kan instemmen. De raad heeft altijd de mogelijkheid in een onderhavig geval om te zeggen dat iets niet goed geregeld is. Het lid HOOGTANDERS ziet mogelijk een probleem bij de uitvoering. Wat gaat de wethouder anders doen om ervoor te zorgen dat een goed voorstel waarvoor burgers zich hebben ingespannen, daadwerkelijk wordt uitgevoerd? Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat dit een eerste fase is, een breed eerste kader om burgerberaden mogelijk te maken. De vertaling komt pas daarna. Op 14 maart is er een brief gestuurd over wat er met de uitkomst van het miniburgerberaad over klimaat is gebeurd. Daar zijn heel veel stappen op gezet. Het lid KROM denkt dat het nu gaat over de brief van wethouder Pels over de 60% CO2-doelstelling. Daarin staat niet wat er met het miniburgerberaad is gebeurd. Wethouder GROOT WASSINK verduidelijkt dat dat bij zijn collega ligt. Het miniburgerberaad was een aardige vingeroefening, maar nu gaat het om een andere omvang en impact. Hij kan zich voorstellen dat er navolgbare acties moeten komen.

Er zijn moties aangekondigd. Als het gaat om de financiering per beleidsdomein, is daarover in het collegeberaad al gesproken. Het zou cynisch zijn de kosten voor het burgerberaad afval uit de afvalbegroting te betalen. Hij ziet een slimme formule graag tegemoet. Het kan ook niet zo zijn dat alles uit de portefeuille Democratisering moet worden betaald. Verbondenheid met het beleidsdomein moet er wel zijn. Als het gaat om verkiezingen, is elk college een erfopvolger van een vorig college waarmee de binding zou kunnen worden versterkt. Dat is een goede suggestie. In zekere zin is een burgerberaad slow politics. Een panel is meer geschikt voor een kleiner onderwerp en dat kan een adviesfunctie hebben voor de stadsdeelcommissie. Zo was het oorspronkelijk bedoeld. Het mandaat van een burgerberaad moet dieper en vergaander zijn. De evaluatie is cruciaal. Commitment is belangrijk. Anders hoeft zo’n burgerberaad helemaal niet te worden georganiseerd. Er waren terecht vragen over representatie en hoe een echte afspiegeling van de inwoners kan worden bewerkstelligd. Gewogen loting kan daar enorm bij helpen, maar de wethouder schuwt geen enkel middel dat ervoor kan zorgen dat die representatie wordt gewaarborgd. Daarvoor netwerken vanuit de stad inzetten vindt hij een hele logische suggestie. Verschillende werkvormen vindt de wethouder buitengewoon interessant.

Als er in de raad een enorm conflict ontstaat over de aanwezigheid van raadsleden bij een burgerberaad en politieke druk, kan dat betekenen dat het commitment ingewikkeld ligt. Juist als ergens een groot conflict over speelt, kan het verstandig zijn het aan burgers over te laten. Een burgerberaad is per definitie geen partijpolitiek instrument en de politiek moet daarbuiten blijven. Gewogen loting is het allerbeste instrument om die juiste afspiegeling te bewerkstelligen. Overigens is een burgerberaad geen inspraak. Inspraak is wettelijk verplicht bij bepaalde trajecten. Dit is echt iets anders. Uit het evaluatierapport Bestuurlijk stelsel kwam naar voren dat er een participatief element moest worden toegevoegd. Dat werden de stadsdeelpanels. Twee stadsdelen zijn daarover minder enthousiast. Dat is aan hen. Onderzocht wordt of er voor andere vormen budget kan worden vrijgemaakt uit de democratiseringsmiddelen. Een jongerenpanel is zeker leuk, maar de redeneerlijn van het stadsdeel kan de wethouder niet volgen. Het lid SCHMIT wijst erop dat bij stadsdeelpanels aan de stadsdeelcommissie de mogelijkheid wordt gegeven om een eigen variant te kiezen. De wethouder zou de stadsdeelcommissie daar nogmaals over informeren, maar dat is nog niet gebeurd

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

volgens het DB van de stadsdeelcommissie. Hij verzoekt de wethouder dit schriftelijk te doen: informeren dat er een alternatieve optie is. Wethouder GROOT WASSINK heeft alle portefeuillehouders Democratisering ruim twee maanden geleden hierop gewezen. Die ruimte is er. Deze optie is uit den treure met hen besproken. Zij zouden met voorstellen komen. Hij herkent zich niet in deze kritiek en hoort graag met wie de heer Schmit dan contact heeft gehad. De stadsdeelcommissieleden hebben toch ook het stuk over stadsdeelpanels gelezen. Daar staat het gewoon in. De wethouder zal de stadsdeelbestuurders expliciet de opdracht geven dit met hun stadsdeelcommissieleden te bespreken. Een stadsdeel kan sowieso naast een stadsdeelpanel altijd een jongerenraad installeren. Het lid KEESMAN licht het probleem rond privacy toe. Het effect van een burgerberaad zou optimaal zijn als heel Amsterdam meedoet. Dan wordt het een bestuurlijk feestje. Uit het stuk lijken leden van een burgerberaad in enige mate te worden beschermd qua privacy. Dat lijkt tegenstrijdig, want die mensen moeten juist naar buiten treden en hun gedachten uitdragen. De PvdA is over het algemeen positief over de punten die mevrouw Krom heeft aangedragen. Wethouder GROOT WASSINK verduidelijkt dat het niet de bedoeling is dat heel Amsterdam meedoet.

Een burgerberaad omvat niet iedereen, maar het staat iedereen die meedoet, vrij om daar wel of niet met zijn buren te praten. Daarin schuilt geen privacygevaar. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en naar de raad gaat voor een middellange bespreking in de raad. Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) 6 Vaststellen van het nieuwe beleid met betrekking tot het persoonsgebonden budget (Pgb) voor Begeleid Thuis (VN2023-013171) Het lid VAN DER VEEN weet dat er op dit moment zo’n dertig wooninitiatieven zijn in Amsterdam-Amstelland, een belangrijke schakel in het doorgroeien vanuit Beschermd wonen. Herstel begint vaak met een eigen huis. Wooninitiatieven kennen veel inspraak getuige de insprekers vanmiddag. Zij beslissen hoe zorg wordt ingekocht, via de zorgaanbieder en per bewoner vaak aangevuld met zorg op maat. Op financieel gebied gaat het aan de inkomenskant gaat het om persoonsgebonden budgetten en daarnaast een woontoeslag van 4.000 euro per persoon. Daarop zijn passende begrotingen gemaakt. Het nieuwe beleid beoogt een verlaging van het tarief van 63 naar 48 euro en een ophoging van 1.000 euro woontoeslag per persoon. Daarmee worden de initiatieven nog steeds te hard geraakt volgens GroenLinks. Dat betekent immers voor een initiatief met tien bewoners een verlaging van het pgb-tarief van ruim 40.000 euro per jaar.

De 10.000 euro woontoeslag dekt slechts een vierde van dit tekort. Mensen zullen niet langer hun individuele zorgvraag kunnen betalen. Specifieke zorg is namelijk duur. Deelt de wethouder de zorgen van GroenLinks over de verlaging van het tarief en hoe legt hij dat uit aan betrokkenen? Waarom is niet onderzocht om het tarief voor deze groep inwoners te laten voor wat het is? Is er misschien te weinig kennis van de initiatieven? Is de wethouder bereid met alle initiatieven dit jaar in gesprek te gaan? De toegang tot deze initiatieven gaat veranderen van centraal naar de buurtteams. Hij ziet graag dat de gemeente daarbij als regisseur optreedt om knelpunten te verzamelen en waar nodig te inveniëren. Het lid ALBERTS vreest dat de verlaging van het pgb-tarief voor problemen gaat zorgen, ook bij een overbruggingsperiode van drie jaar. Wat gaat er na die drie jaar gebeuren? Deze doelgroep is waarschijnlijk helemaal niet in staat toe te werken naar datgene waar het op uit komt. De indicatiestelling gaat over naar een andere organisatie.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Het is nu al heel ingewikkeld om zo’n aanvraag te doen. Hoe gaat straks die ondersteuning? Het is niet reëel dat bij het buurtteam neer te leggen. Daar loopt het de mensen al over de schoenen. Het risico is groot dat mensen door die complexiteit tussen de wal en het schip vallen. Ze hoort graag van de wethouder hoe hij dat risico denkt af te dekken. Het lid WILLIAMS maakt graag een link met agendapunt 14. Bij punt 6 wordt de nieuwe inkoopstrategie besproken, maar de inkoopdoelen onder de producten worden niet benoemd. Hij neemt dus aan dat die doelen vooralsnog ongewijzigd blijven per onderdeel. Hij hoort graag of het mogelijk is inkoopdoelen sociaal te maken en samenwerking aan te gaan met sociale firma’s. Desgevraagd licht hij de link toe: het sociaal inkopen van hulp bij het huishouden bijvoorbeeld. Bij het sociaal inkopen ligt namelijk ook een hele grote opgave. Het lid ABDI waardeert het dat de wethouder heeft getracht een deel van de zorg weg te nemen. Zorg is er zeker als het gaat om de overgangsperiode en die tariefsverlaging, ook over de rol van de buurtteams. Er zijn signalen uit de stad gekomen over zorgfraude en het verwaarlozen van zorg. Meerdere casussen zijn voorhanden waarbij er heel weinig zicht is op de aanbieders. Ze hoort graag hoeveel zicht de gemeente heeft op de aanbieders van deze zorg. Misschien kan er onder aanbieders screening plaatsvinden.

Het lid KROM onderschrijft de vragen van GroenLinks en de SP. De vorige keer werd aangegeven dat het om een zeer kleine groep zou gaan die met deze tariefswijziging te maken zou krijgen. Ze begrijpt dat het over 300 mensen kan gaan. Mogelijk zouden mensen in aanmerking kunnen komen voor de Wlz. Ze vraagt zich wel af of dat voldoende soelaas biedt om het probleem te ondervangen. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt de zorgen wel. Dit is in 2021 besloten. De tarieven worden nu in lijn gebracht met wat ze zouden moeten zijn. Ook het college beschouwt wooninitiatieven als hele belangrijke initiatieven. Het basistarief neemt af en tegelijkertijd neemt de woontop toe. De berekening van het lid Van der Veen vindt de wethouder dan ook ingewikkeld. Op het moment van invoering geldt voor nieuwe instroom in woonvoorzieningen dit aangepaste tarief. In overleg met de verschillende partijen is gekeken naar ook hun opmerkingen. De nieuwe situatie doet zich dus niet in één keer voor, maar geldt alleen voor de nieuwe instroom. Een deel van de mensen stroomt ook weer uit. Met Latei, de koepelorganisatie, is uitvoerig gesproken. Hij denkt niet dat er bij de gemeente te weinig kennis is over deze initiatieven.

Er is ambtelijk contact, maar omdat hij de zorg van het lid Van der Veen goed begrijpt, wil hij echt wel kijken of de komende periode kan worden gebruikt om nogmaals met de verschillende initiatieven te spreken. De wethouder wil natuurlijk ook niet dat zich situaties voordoen waarbij het dreigt mis te gaan. Het lid VAN DER VEEN waardeert de toezegging dat de wethouder met de initiatieven in gesprek wil gaan, maar dan ook over die financiële consequenties. Hopelijk kan de raad aan het eind van het jaar inzicht krijgen in die financiële consequenties voor alle bewoners van deze initiatieven. Wethouder GROOT WASSINK wil die financiële consequenties graag goed in beeld hebben. Hij is er niet op uit de initiatieven onmogelijk te maken. Hij hoorde de inspreker vertellen over groepsactiviteiten, waarschijnlijk gefinancierd onder de module dagbesteding. Dat budget zit integraal in het pgb BW en straks is het als apart pgb-budget voor dagbesteding op te vragen. Zo worden allerlei dingen gesplitst. Dat kan betekenen dat de zorgverlener iets op een andere plek moet aanvragen en ja, dat is zeker lastig. De wethouder is echter niet overtuigd dat het om een grote verschraling gaat. Het is niet zo dat iedereen over drie jaar in de problemen komt. Evaluatie volgt al na een jaar, want de wethouder wil dit goed volgen.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Het lid ALBERTS wil daar niet een jaar op wachten. Zij heeft de brieven van cliëntenbelang, Latei en andere aan die nu al problemen aankondigen. Wethouder GROOT WASSINK is juist naar aanleiding van brieven van cliënten met deze organisaties in gesprek gegaan. Er zijn de nodige aanpassingen aan het voorstel gedaan. De wethouder vindt dit echt een verdedigbaar voorstel. Dit gaat niet zozeer over bijdragen vanuit de gemeente, maar dit gaat over mensen die zelf een pgb aanvragen. De wethouder heeft geen signalen over verwaarloosde zorg. Hij roept op die met hem te delen als die er wel zijn. Dit is natuurlijk niet de bedoeling. Het gaat in totaal over 200 - 300 mensen die van het pgb gebruikmaken. Mensen stromen soms ook weer uit. Het gaat hier om nieuwe instroom. Een deel van de diensten vallen nu niet meer onder het pgb, maar bijvoorbeeld onder de Wmo of Wlz. Het betekent dus niet automatisch dat al die mensen te maken krijgen met een daling. Als uit de evaluatie naar voren komt dat mensen echt in de knel komen, beschouwt de wethouder het als een opdracht om dat te herstellen. Aanpassen heeft natuurlijk wel financiële consequenties. Hij gaat ervanuit dat de raad de eerste rapportage ontvangt aan het einde van het jaar. Mocht dat anders zijn, dan laat hij dat voor de raadsbehandeling weten. De regie is niet aan de gemeente.

Hij wil goed in de gaten houden hoe dit zich ontwikkelt en hij roept de raad op dit proces met hem te blijven volgen. Het lid ALBERTS baseert zich op de berichten dat de instellingen wel hebben gezien dat er aanpassingen zijn gedaan, maar het is volgens hen nog helemaal niet klaar. Voorts hoort ze graag hoe het zit met de onplanbare zorg. Ze concludeert dat dit toch gewoon een bezuiniging betreft met een grotere mate van bureaucratie. Wethouder GROOT WASSINK weet dat er wordt gesproken over afschaffing van de onplanbare zorg, maar het is echt aan de mensen zelf hoe ze hun pgb inzetten. Hij zegt wel toe dat mee te nemen. De wethouder neemt kennis van alle zorg. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en naar de raad gaat voor een korte bespreking in de raad. 7 Vaststelling verordening tot wijzigen van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Amsterdam 2015 (VN2023-013039) Wethouder GROOT WASSINK stelt dat behandeling noodzakelijk is wanneer er moties worden ingediend. Dit kan niet worden gehamerd. De VOORZITTER besluit dat de punten 6 en 7 in de raad gevoegd worden behandeld en dan heeft de wethouder nog tijd de verordening eventueel aan te passen. 8 Kennisnemen van het initiatiefvoorstel 'Snelheid, vertrouwen en de menselijke maat in de aanpak dakloosheid” van het lid Van der Veen (GL) en de bestuurlijke reactie.

(VN2023-011989) Dit punt wordt verschoven naar de volgende commissievergadering. Sport en Bewegen 10 Verdiepend Onderzoek: toekomstbestendigheid sportverenigingen (VN2023012051) Dit punt wordt verschoven naar de volgende commissievergadering.

22

SED

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Economische Zaken 11 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van een toezegging van 8 februari 2023 waarin vervolgstappen uiteen worden gezet over avondwinkels en de aangekondigde wijziging van het vergunningenstelsel (VN2023-012056) Dit punt wordt verschoven naar de volgende commissievergadering. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 12 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over opbrengsten van programma Fearless City Amsterdam (VN2023-012055) Dit punt wordt verschoven naar de volgende commissievergadering. Sociale Zaken 13 Kennisnemen van WPI-factsheet Q4-2022 Voortgangsrapportage 2023 e.v. (VN2023-012052)

en

voorstel

groeimodel

Dit punt wordt afgevoerd. 14 Raadsinformatiebrief over afdoen motie 660, afdoen toezegging 'inkopen met invloed' TA2022-000856 en stand van zaken positie versterken sociale firma’s (VN2023012054) Het lid HOOGTANDERS begrijpt dat de wethouder Sociale Zaken namens de wethouder Inkoop gaat antwoorden, maar dat is wel een wonderlijke gang van zaken. Op nadrukkelijk verzoek van de wethouder is dit punt de vorige keer doorgeschoven naar deze commissie omdat de wethouder Inkoop zo belangrijk was bij dit debat. Wethouder GROOT WASSINK gaat daar niet over. De wethouder Inkoop is uitgenodigd, maar het is nu niet anders. Het lid HOOGTANDERS uit haar diepe ongenoegen over deze gang van zaken. Ze heeft zich goed voorbereid op deze behandeling met alle partijen die hier belang aan hechten. Het gaat over 2,8 miljard euro aan inkoop van de gemeente Amsterdam waarvan de VVD het gesprek wil voeren over hoe dat wel of niet terechtkomt bij sociale firma’s. Hier kan echt een beweging worden gemaakt. Deze wethouder zal zaken met de beste bedoelingen wel doorgeven aan zijn collega, maar hij is niet de wethouder Inkoop. Het lid IJMKER sluit zich bij deze woorden aan. Er stond nog een ander stuk bij dit agendapunt, ‘inkopen met invloed’, en dat gaat veel breder over inkoop. Dat stuk wil zij bij de commissie FKD apart agenderen.

Het lid HOOGTANDERS oppert op dat moment ook dit stuk over sociale firma’s te bespreken met de wethouder Inkoop. Dus zowel nu en later nog een keer. Het is belangrijk genoeg. Wethouder GROOT WASSINK neemt de opmerkingen van de commissie zeker mee naar zijn collega. De VOORZITTER concludeert dat de commissie het nu graag wil bespreken.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Het lid HOOGTANDERS benadrukt dat sociale firma’s een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de maatschappelijke opgaven in de stad. Het gaat vooral om het creëren van banen voor mensen die extra ondersteuning nodig hebben. Ze hebben natuurlijk wel een bredere rol in die maatschappelijke opgave. De gemeente heeft in verschillende beleidsstukken opgenomen dat ze sociale firma’s heel belangrijk vindt en dat ze sociaal inkopen wil stimuleren. Dat betekent wel de daad bij het woord voegen. Voorts heeft de raad al vaak besproken dat ze de systeemwereld niet blijvend wil laten zijn voor hoe er wordt gehandeld, maar toch volgen er op dit onderwerp vaak systeemantwoorden als reden waarom het niet lukt. Recent vielen bij de aanbesteding Wmo voor dagbesteding sociale firma’s onbedoeld uit de aanbesteding. Hierdoor zijn sommige sociale firma’s in de problemen gekomen. Andere maken zich grote zorgen over hun toekomst. Ze is benieuwd naar de reactie van de wethouder op deze consequenties voor de sociale firma’s en hoort graag wat de wethouder gaat doen om de firma’s die worstelen met de effecten, tegemoet te komen. Ze wil horen wat het college gaat doen om sociale firma’s beter te positioneren als strategische partners. Sociale firma’s geven aan dat hulp die door de gemeente eerder werd toegezegd – bijvoorbeeld voor huisvesting – onvoldoende wordt geboden.

De raad vraagt al sinds 2008 om het versterken van de rol van sociale firma’s en sociaal inkopen. Bij de inkoop blijft dat aandeel echter steken op 0,1% van het totaal dat naar sociale firma’s gaat. Daar mag echt geen genoegen mee worden genomen, dus wat moet er gebeuren om dat percentage te verhogen naar minstens 10%. Het lid BENTOUMYA ziet graag dat er duidelijke streefcijfers worden gekoppeld aan de ambitie van de gemeente. De motie Inkopen met invloed niet helemaal afgedaan. Er is echt meer mogelijk zoals ook in andere Europese steden. Ze ziet graag dat er in alle aanbestedingsrichtlijnen een paragraaf wordt opgenomen over sociaal of sociaal-duurzaam inkopen met een preferred supplierslist. Het lid NAMANE kreeg eerder een toezegging over het stimuleren van een leefbaar loon bij onder meer Inkoop, maar ook bij de deelnemingen en subsidierelaties. Ze hoort graag wanneer die toezegging wordt afgedaan. Hopelijk kunnen in de inkoopeisen de eisen voor loon of andere arbeidsvoorwaarden worden opgenomen. Uiteraard zou ze Pantar niet willen uitsluiten, dus ze is benieuwd of dit überhaupt mogelijk is. Het lid WILLIAMS verhaalt over zijn ontmoeting met een aantal ondernemers die met hun werk een positieve bijdrage leveren in het leven van veel Amsterdammers. Deze impactondernemers bieden Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om toch aan het werk te gaan.

Hun diensten dragen bij aan de maatschappelijke opgave die de stad heeft. D66 vindt het van groot belang om de positie van sociale firma’s te blijven versterken en dan juist in de praktijk. De raad heeft middels de motie gevraagd te sturen op sociaal resultaat, maar de versterking van sociale inkoop blijft achter. Het landelijk collectief City Deal impactondernemers stelt vast dat er voldoende wet- en regelgeving is om beter te sturen op resultaat. Er moeten echt concrete stappen worden gezet om die sociale inkoop te realiseren. Er moet een duidelijke target komen. De ambitie is dat er meer Amsterdammers aan de slag gaan bij sociale firma’s. Hij hoort graag waar de wethouder kansen ziet om meer sociale opdrachten in te kopen. Zo’n target kan een goed middel zijn om steviger te sturen op verhoging van het aantal sociale opdrachten. Het is ook belangrijk in gesprek te blijven. Het landelijk collectief spreekt van een license to break, dus het doorbreken van het kastje-naar-de-muur-gevoel. Hij hoort graag of de wethouder met de sector in gesprek is. Hij roept op impact voorop te zetten. Het breed realiseren van impact is van groot belang. Wellicht kan de wethouder de samenwerking opzoeken met sociale firma’s én met andere private partners in de stad. Het lid ALBERTS stelt dat hier drie wethouders moeten zitten: de wethouder

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Sociale Zaken, de wethouder Inkoop en de wethouder Zorg voor de Wmo/dagbesteding. In wezen gaat het om mensen die het niet lukt op een reguliere manier aan de arbeidsmarkt deel te nemen. Bij de afdoening van de motie wordt gezegd dat het college niet kan sturen op resultaat, maar dat kan wel degelijk. De ambitie is dat nog meer Amsterdammers aan de slag gaan bij sociale firma’s en andere werkgevers met inzet van loonkostensubsidie en/of begeleiding. Dat maakt het onbegrijpelijk dat er vorig jaar zo’n debacle bij de kwekerij kon ontstaan. Begin opnieuw en kijk nog eens goed, is haar oproep. 0,1% naar sociale firma’s is toch wel heel bescheiden. Wethouder GROOT WASSINK wijst op het verschil bij het aanbesteden van dagbesteding in het kader van de wettelijke taak Wmo en het inkopen voor het eigen apparaat bij sociale ondernemingen. Dat zijn twee heel verschillende zaken. Het college kijkt net als de raad niet vrolijk terug op de aanbesteding. Motie nr. 550 wordt binnenkort beantwoord en die gaat over dat kader van aanbesteding. Mensen met een dagbesteding in de kwekerij zijn niet zomaar over te zetten in sociaal werk. Dat is te simpel geredeneerd. Hij begrijpt de frustratie over die aanbesteding, maar dat is echt iets anders dan de wijze waarop het inkoopbeleid van de gemeente wordt vormgegeven.

De raad heeft daarbij besloten niet alleen sociale punten van belang te laten zijn, maar ook duurzaamheid en diversiteit, een heel scala aan dingen. Uiteraard probeert het college mensen uit de doelgroep van sociale firma’s aan het werk te krijgen via LKS. Over leefbaar loon heeft de wethouder met de collega Deelnemingen gesproken. Dat is waarschijnlijk nog niet formeel afgedaan. De wethouder komt daarop terug. Er kunnen wel zaken als cao worden opgenomen in inkoopvoorwaarden en dat gebeurt ook. Gevraagd werd hoe de wethouder de Wmo-aanbesteding beoordeelt: hetzelfde als zijn collega in de raad uitgebreid heeft gedaan. Huisvesting en schaarse ruimte vormen de grootste problemen in de stad. Eerder is wel eens nagedacht om iets in gemeentelijk vastgoed te doen, maar ook daar is praktisch geen leegstand. 0,1% van de inkoop gaat naar sociale inkoop en ook de wethouder vindt dat dat meer moet zijn. Toch is dat soms echt moeilijk. Soms wordt er met onderaannemers gewerkt. Wellicht kan de volgende keer het bredere inkoopkader worden besproken. Een harde target, bijvoorbeeld 10% bij een sociale firma, lijkt hem niet haalbaar. De opschaalbaarheid van dienstverlening leidt vaak tot een probleem. In sommige gevallen gaat het gelukkig heel goed en in andere gevallen moet het beter. Het lid HOOGTANDERS stelt dat de gemeente moet gaan sturen op de maatschappelijke impact.

Die kan breed worden gedefinieerd, maar daaronder kan ook het meer aan het werk helpen van deze doelgroep vallen. De gemeente kan de doelen veranderen en dan sturen op die doelen, misschien wel naar 100%. Wethouder GROOT WASSINK denkt dat 100% niet haalbaar is. Er zijn soms ook gewoon bezems en dergelijke producten nodig. Selectiever sturen zal zeker kunnen, maar in het inkoopbeleid staan wel veel doelstellingen opgenomen, niet alleen een sociale doelstelling. In de aanbestedingsrichtlijnen kan waarschijnlijk wel een paragraaf worden opgenomen over hoe naar de verschillende doelstellingen wordt gekeken. Dat betekent wel dat er telkens moet worden gekeken op welke beleidsdoelstelling wordt gerapporteerd. Pantar is de belangrijkste preferred supplier. Er kan in aanbestedingen een voorbehoud worden gemaakt. Er kan dus met preferred suppliers worden gewerkt, maar bij een openbare aanbesteding zal dat niet altijd lukken. De gemeente is veel in gesprek met bijvoorbeeld De Omslag en andere, met private partijen eveneens. De afgelopen jaren heeft de wethouder ernaar gestreefd de positie van sociale firma’s te verbeteren, maar het blijft weerbarstige materie. Dat heeft ook te maken met de manier waarop processen bij de gemeente zijn ingericht en hoe dat precies in z’n werk gaat.

Eerder is een overzicht gemaakt van alle aanbestedingen die aanstaande waren, zodat sociale firma’s eerder op de hoogte waren. Het blijft een zoektocht.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 31 mei 2023

Misschien kan er nog eens worden doorgepraat over sociale firma’s in relatie tot sociaal werk. Hopelijk kan de collega Inkoop aangeven hoe die inkoop in z’n werk gaat en hoe die kan worden verbeterd. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit punt wordt gepiept naar de raad – met de voorbespreking met inkoop. Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) 15 Kennisnemen van de verbouwing van Entrada 700 als opvanglocatie voor vluchtelingen uit Oekraïne voor de middellange termijn (VN2023-012053) Het lid BROERSEN ondersteunt de initiatieven om nieuwe opvanglocaties te realiseren voor vluchtelingen uit Oekraïne voor de middellange termijn. De vraag is hoe die initiatieven zich verhouden tot de richtlijn Tijdelijke bescherming van 4 maart 2022 die geldt tot uiterlijk 4 maart 2024. Daarna dienen vluchtelingen terug te keren naar Oekraïne of een asielaanvraag in te dienen. De tijdelijke bescherming kan met maximaal één jaar worden verlengd. Na dat tijdstip vallen de vluchtelingen onder de algemene asielprocedure en mag er geen ongelijke behandeling ontstaan tussen asielzoeker, ongeacht hun nationaliteit. Dat geldt ook voor huisvesting. Ze bepleit dat er bij de verbouwing van Entrada 700 rekening wordt gehouden met opvang voor iedere asielzoeker. Ze hoort graag hoe de gemeente zich hierop voorbereidt.

Wethouder GROOT WASSINK beaamt dat de richtlijn op dat moment afloopt. Er loopt nog een wetsvoorstel voor nog een verlenging. Dan wordt het 4 maart 2026. Het is nog zoeken wat er daarna moet gebeuren. Dat hangt ook af van het vervolg van de oorlog. In algemene zin is hij het ermee eens dat vluchtelingen zo veel mogelijk gelijk moeten worden behandeld. Door de richtlijn zijn er verschillende regimes, bijvoorbeeld als het gaat over werk. Bij Entrada loopt het huurcontract tot 2025. Er worden inmiddels andere voorzieningen getroffen voor tijdelijke huisvesting, flexwoningen en andere opvanglocaties. In principe wil de wethouder geen onderscheid maken. Die locaties zijn echt nodig, hetzij voor Oekraïners, hetzij voor reguliere vluchtelingen, hetzij straks voor daklozen, remigranten of jongeren. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat er in Amsterdam wordt gezocht naar een ruime ijzeren voorraad opvanglocaties, ongeacht de doelgroep en daarbovenop een aanvullende voorraad met daarbovenop nog weer een noodvoorraad. De wethouder zou wel graag opvangpandjesbaas willen worden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

16 Kennisnemen van het artikel van 22 april 2023 uit het Parool genaamd: “Ook Amsterdam loopt tegen de grens aan van hoeveel asielzoekers de stad kan opvangen” (VN2023-012134) Op verzoek van het lid Peters wordt dit punt doorgeschoven naar de volgende vergadering. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng, ziet iedereen graag terug in de commissie op 21 juni voor een vergadering met ook een avonddeel en sluit de vergadering.

26