Definitief verslag SED 21-06-2023

Mevrouw VAN DER DOES weet dat er in de praktijk iets meer dan 200 noodopvangplekken zijn en dat er bijvoorbeeld hotels worden betaald. De stroom bij haar gaat maar door. Soms zijn dat gezinnen die volgens de regels niet in aanmerking komen voor noodopvang, maar ze zitten wel in die nood. Aantallen noemen is dus lastig. Ze hoort van een of twee per week maar ze hoort er waarschijnlijk heel veel ook niet. Het lid VAN DER VEEN is blij dat er hier een kinderombudsman is. De toestroom is nu ongekend en hij is benieuwd of dat met andere factoren te maken heeft dan enkel de bezuiniging. Misschien kan ze iets zeggen over de verdeling van de aantallen. Hij is benieuwd of dit beeld herkenbaar is in de andere drie grote steden en of ze vertrouwen heeft in het gesprek met de staatssecretaris volgende week. Mevrouw VAN DER DOES ziet dat de staatssecretaris en zijn beleidsmedewerkers helemaal niet in beeld hebben dat er een groep gezinnen is die niet wordt geholpen door welke gemeente dan ook omdat ze geen regiobinding hebben. Men was er hogelijk verbaasd over. Ze schat in dat een derde van Nederlandse afkomst is. Veel Nederlanders die goed de weg weten, hebben een groter netwerk en kunnen veel meer kanten op. Ze heeft het idee dat de toestroom echt komt door de bezuinigingen waardoor er geen hotelkamers worden betaald.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Het lid MANGAL begrijpt dat er communicatie is met ambtenaren, maar dat er mensen zijn die door zo’n gesprek de overheid wantrouwen. Zit daar een bepaald beleid achter? Mevrouw VAN DER DOES voert regelmatig gesprekken met Veilig Thuismedewerkers dat het geen reële optie is om ouders en kinderen te scheiden. Daar is men zich heel wel van bewust. Het zou ook niet reëel zijn om die optie niet te noemen. Het is zeker niet zo bedoeld, maar het wordt wel eens als heel bedreigend ervaren. De VOORZITTER bedankt de ombudsman voor haar bijdrage. Het lid BROERSEN vindt de brief van de ombudsman superhelder. Een aantal gezinnen staat misschien niet letterlijk op straat, maar slaapt wel van bank naar bank. Hulpverleners gaven een paar maanden geleden aan dat GGD-medewerkers de problematiek niet zouden herkennen. De wethouder gaf aan dat er plekken zijn voor gezinsopvang, maar dat sommige gezinnen formeel niet rechthebbend zijn. Het is heel schrijnend dat het aantal dakloze gezinnen enorm is toegenomen. Ze is benieuwd of de wethouder zicht heeft op de aantallen. Gezien de wachtlijsten is er kennelijk geen mogelijkheid om te helpen bij acute nood. Kind en ouder scheiden is ontzettend onwenselijk en illegaal. Ze is benieuwd welke oplossing de wethouder nog ziet. Een nulmeting als basis voor het ontwikkelen van een werkwijze met de buurtteams lijkt nuttig.

Ze is benieuwd naar het contact van begeleiders in Amsterdam met begeleiders buiten Amsterdam waar misschien wel zicht is op duurzame oplossingen. In 2021 is bezuinigd op de noodopvang. Wellicht kan de wethouder een schatting maken van het bedrag dat nodig is om goede noodopvang te bieden. Het lid VAN DER VEEN onderschrijft de vragen van collega Broersen. De humanitaire ondergrens lijkt bereikt: geen andere optie dan overnachten in een fietsbox of op straat in het Vondelpark. Hij is benieuwd naar de reactie van het college op de brief van de kinderombudsman. Misschien moet de wethouder Jeugdzorg worden meegenomen in de problematiek van deze kinderen. Het lid Van der Veen is benieuwd of de wethouder al in gesprek is geweest met Bureau Straatjuristen en welke ruimte hij bij de staatssecretaris ziet voor deze problematiek. De Verklaring van Lissabon ambieert dakloosheid in 2030 te hebben beëindigd. Misschien kan de staatssecretaris een kijkje komen nemen in de fietsbox. Het lid ABDI onderschrijft de gestelde vragen. Als de nulmeting geen inzicht biedt, welke mogelijkheden zijn er dan wel om een helder beeld te krijgen? Buurtteams worstelen hiermee. Ze wil dus horen welke handvaten de gemeente aan buurtteams en doorbraakteams biedt als die geen oplossing vinden voor een gezin.

Het lid KROM hoort de verschrikkelijke voorbeelden van schrijnende situaties – en dat allemaal in welvarend en fatsoenlijk Nederland. Bij de Regenbooggroep hoorde ze vorige week nog dat het een illusie is dat er in Amsterdam geen kinderen op straat slapen. Men heeft daar een wachtlijst voor gezinnen die geen aanspraak kunnen maken op noodhulp. Er komen wekelijks vier gezinnen bij. De wachtlijst wordt wekelijks langer met gemiddeld vijf gezinnen. Dan zou het op dit moment al om zeventig gezinnen gaan. De gemeente vangt geen gezinnen meer op hangende de screening tot de MOBW. Kan dat misschien op korte termijn worden aangepast? Ze hoort graag dat de wethouder de aanbevelingen van de kinderombudsman overneemt, ook als het gaat om het gebruik van de scanner van de preventiealliantie. Herkent de wethouder dat instanties langs elkaar heen werken? Kinderen die op straat slapen is ver voorbij de ondergrens. Het is zeker geen puur Amsterdams probleem, maar de gemeente moet wel wat beginnen met de gevolgen. Deze ouders en kinderen mag de gemeente niet aan hun lot overlaten. Dat vergt creativiteit. Ze verzoekt de wethouder in gesprek te gaan met iedereen in het veld en dat de wethouder op zoek gaat naar leegstaande gebouwen zoals ook bij de Oekraïnecrisis

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

voor in ieder geval de korte termijn. Het lid ALBERTS ziet heel schrijnende voorbeelden van wat er allemaal mis kan gaan in ‘ons fantastische land’. Ze ziet graag dat de gemeente de sociale huurwoningen opkoopt zodat die behouden blijven voor mensen met een smalle beurs. In de Voorjaarsnota zit nog wel wat geld, bijvoorbeeld het opplusgedrag voor het feest Amsterdam 750 jaar. Ze hoort graag meer over de Blokhuismiddelen en het doorbraakteam. Het lid BOOMSMA vindt de toename van dakloze gezinnen bijzonder schrijnend. Er moeten echt oplossingen voor worden gevonden. Een groep verblijft kennelijk tijdelijk bij vrienden en die komen niet naar voren bij zo’n telling. Als mensen slachtoffer worden van seksueel geweld, als mensen ziek zijn, dan moet er echt een oplossing komen, desnoods een hotel. Dat moet het uitgangspunt zijn. Wethouder GROOT WASSINK ziet nu een van de ingewikkeldste vraagstukken waarmee hij te maken heeft. Amsterdam heeft een noodopvang, toegankelijk voor kwetsbare gezinnen die op de wachtlijst van MOBW staan en voor zelfredzame gezinnen die voldoen aan de bindingseis van vier jaar aaneen in Amsterdam hebben gewoond. Er zijn 200 plekken. 30% heeft een MO-beschikking en wacht op een plek in de maatschappelijke opvang. 140 gezinnen zijn zelfredzaam, maar hebben binding en die hebben vooral behoefte aan een woning.

Veel casussen in de brief van de ombudsman komen nooit in aanmerking voor de noodopvang omdat ze niet aan de voorwaarden voldoen. De wachtlijst bij de GGD kent op dit moment 15 gezinnen: dat gaat om mensen die in de noodopvang zouden kunnen. In de noodopvang is de doorstroming moeizaam. In de MOBW-keten is ook weinig doorstroming. De oorzaak ligt in de wooncrisis. Mensen die niet in de MOBWgroep zitten, krijgen begeleiding – vaak een woonoplossing buiten Amsterdam. Ook mensen op de wachtlijst krijgen begeleiding. Dat laat onverlet dat een grote groep hier geen recht op heeft. Dan de aantallen. Vanaf 2017 is er een doorgroei geweest van aanvankelijk 35 naar 280 in 2020. Zou die groei doorgaan, dan zou de gemeente 26 miljoen euro moeten vrijmaken zonder dat er perspectief op een woning is. Noodopvang is op langere termijn voor kinderen ook niet goed. Amsterdam heeft nu 200 plekken, Utrecht 45, Den Haag rond de 60, 70 en Rotterdam heeft er geen. De gemeente trekt hier 8 miljoen euro per jaar voor uit. In 2020 is besloten een cap op het aantal plekken te zetten. Het is geen bezuiniging. De groep die de gemeente niet kan helpen, is een groep met een woonbehoefte in Amsterdam. Dat lukt dus niet. In acute nood wordt er voor hotelkamers gezorgd. Bij seksueel geweld is er altijd een route via Veilig Thuis.

Bij een medische situatie wordt het medische urgentie en valt iemand binnen de 30% kwetsbare groepen. Maar de gemeente kan niet iedereen helpen. Amsterdam krijgt de schaarste niet meer verdeeld. Ze moet wel vasthouden aan de voorwaarden. Het is een landelijk probleem waarmee Amsterdam nu wordt geconfronteerd. Mevrouw KROM begrijpt dat het niet alleen een Amsterdams probleem is, maar de gevolgen zitten wel in de stad. Het is onacceptabel als mensen seksueel misbruik moeten ondergaan om hun kinderen binnen te laten slapen. Wethouder GROOT WASSINK vindt het ook niet acceptabel. Er is allerlei conflicterende wetgeving, waardoor de gemeente mensen moet afwijzen – terwijl ze gelukkig heel veel gezinnen wel kan helpen. Als de wethouder een schatting moet maken van de aantallen, is dat lastig. Een deel zal zich niet melden, een deel is niet rechthebbend. De GGD wijst circa 250 gezinnen jaarlijks af als niet-rechthebbend, meestal omdat ze geen regiobinding hebben. Een kwart van alle aanmeldingen heeft Nederland als geboorteland. Waar mogelijk wordt er bij acute nood gehandeld. Kinderen scheiden is absoluut geen beleid. Er zijn wel situaties denkbaar – kinderen bij opa en oma – maar dat is nooit een beleidsinterventie. Er is

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

wachtlijstbegeleiding. Geprobeerd wordt buiten Amsterdam oplossingen te vinden waarop overigens andere gemeenten soms chagrijnig reageren. Morgen heeft de wethouder een voorbereidend overleg voor het gesprek met de staatssecretaris, dus over de strategie kan hij nog niets zeggen. Bij de buurtteams is nogmaals een uitvraag gedaan, maar zij herkennen het geschetste beeld niet. Het zijn absoluut heftige casussen. Mensen worden niet opgevangen in afwachting van de screening. Dat is om te voorkomen dat mensen een rechtszaak beginnen wanneer de gemeente meent dat iemand geen rechthebbende is en een plek bezet van iemand die wel rechthebbend is. Dit is de praktijk. Het opkopen van woningen is volstrekt onvoldoende voor de opvang van deze groep. Hij zou graag willen dat hij veel meer mensen een huis kon geven – maar dat is niet mogelijk. De Blokhuismiddelen zijn hier niet voor; die zijn bedoeld voor andere groepen. De G4 heeft er eerder over geklaagd om ook de Oost-Europese daklozen moesten worden meegenomen in die middelen, terwijl daarvoor eigenlijk additionele middelen zouden moeten komen. Het lid Boomsma stelde dat de gemeente het linksom om rechtsom toch moet regelen, maar dat is onmogelijk. De noodopvang stroomt binnen de kortste keren vol terwijl de uitstroom niet verbetert. Het blijft dus een worsteling.

De wethouders hebben dit al uitvoerig besproken, juist omdat er voor deze gezinnen relatief weinig oplossingen zijn. Dat is echt zorgelijk. Die nulmeting gaat plaatsvinden om beter zicht te krijgen op deze groep. In de aanpak dakloosheid zit een kleine uitbreiding voor de gezinnen bij de MOBW om de doorstroming wat te bevorderen. Doorstroming bevorderen is sowieso deel van de herijking. Het probleem zal echter slechts voor een klein deel worden getackeld. Amsterdam kan dit echt niet alleen. Desgevraagd legt de wethouder nog uit dat er bij acute nood geen kinderen op straat slapen. Er kunnen situaties zijn waar zich dat voordoet, maar als mensen zich bij de gemeente melden in acute nood, komt er een oplossing. Hij kan niet toezeggen dat hij dit oplost; dat kan hij niet waarmaken. Het gaat om de groep niet-rechthebbend. Daarvoor is iets creatiefs nodig. Kinderen in de anti-kraak biedt geen perspectief. Het is een woonprobleem dat de stad niet kan oplossen. Het kabinet heeft hierin een grote verantwoordelijkheid. Het lid ABID heeft een heel ander beeld van de buurtteams en de gesprekken die ze in de stad voert, dan de wethouder. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt de zorg en snapt dat hij misschien andere dingen te horen krijgt. Het doorbreekteam is echt heel actief. Als daar versterking nodig is, komt die er.

Het lid VAN DER VEEN begrijpt dat andere gemeenten en de rijksoverheid heel weinig doen. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat dit een heel specifiek vraagstuk is. Sommige casussen uit de brief van de ombudsvrouw hebben nooit toegang tot de noodopvang. Hij wil zorgvuldig zijn en komt met een brief. Het lid KROM piept dit onderwerp naar de raad. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een middellange bespreking naar de raad gaat. 8 Raadsinformatiebrief rondom dakloosheid (VN2023-008385) Dit punt schuift door naar de volgend vergadering.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

9 Kennisnemen van het artikel van 22 april 2023 uit het Parool genaamd: “Ook Amsterdam loopt tegen de grens aan van hoeveel asielzoekers de stad kan opvangen” (VN2023-014590) gevoegd met 18 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief 'Tijdelijke opvanglocatie asielzoekers in het Einsteingebouw aan de Kabelweg 21' Nr. VN2023-014646

voor

Het lid PETERS ziet dat dit college menig Amsterdammers in de kou zet. Desgevraagd licht hij toe dat er een realistische kijk nodig is op wat er aan de hand is en hoe de stad tegen haar grenzen aanloopt. De achterban van GroenLinks vindt het kennelijk prima om door te gaan met de opvang van asielzoekers. De gewone Amsterdammers moet echter eindeloos bij zijn ouders blijven wonen, maar in het pand aan de Einsteinweg kunnen asielzoekers zo terecht: tijdelijk, voor tien jaar, met een optie voor nog vijf jaar. Eind 2024 moet dit project klaar zijn en kunnen er weer 650 asielzoekers terecht – in een stad met een chronisch tekort aan woningen, politie, zorgpersoneel en leraren en die kampt met verschraald ov en zwaar achterstallig onderhoud aan kades en muren. Het COA draagt een groot deel van de kosten maar niet alle. Amsterdam moet ook haar aandeel oppakken in zo’n crisis, maar in minder dan een jaar tijd is de opvang van niet-westerse asielzoekers in de stad verdubbeld. Vier locaties hebben de status van een tijdelijke opvang. Desgevraagd geeft hij aan dat hij niet weet hoeveel inwoners de wethouder hebben aangeschreven naar aanleiding van de asielzoekers op het cruiseschip. De opvang in Amsterdam is prima, maar hij ziet dat de stad tegen haar grenzen aan loopt. Dat staat los van hoe hij naar de opvang kijkt. Dat zegt de IND zelf ook en wat de wethouder in Het Parool aangeeft.

De gemeente moet prioriteiten stellen. Hij hoort graag wanneer de contracten voor de opvanglocaties aflopen en wat er hierna mee gaat gebeuren. Wordt het hostel misschien weer een hostel? Vindt de commissie ook dat de grens qua opvang is bereikt? Kan de wethouder een cijfer noemen voor wanneer dat wat hem betreft wel zo is? Het lid ALBERTS stelt dat de opvang van asielzoekers een zorgpunt van de wereld is en niet alleen van Amsterdam. Er zijn veel verschillende oorzaken waardoor mensen wegtrekken: honger, oorlog en noem maar op. De manier waarop JA21 hierover praat, zorgt voor verdeeldheid en houdt de werkelijke oorzaken uit beeld. Het is een probleem; dat moet worden opgelost en het hele land moet daaraan meedoen. De SP is groot voorstander van de spreidingswet. Het lid BROERSEN wordt er net als de SP boos van dat dit onderwerp op deze manier wordt weggezet. Nog maar kortgeleden zijn er vrouwen en kinderen op zee verdronken. Nederland heeft absoluut ruimte om mensen op te vangen en Amsterdam doet haar deel. Ze kijkt graag heel anders naar mensen die hier willen deelnemen aan de samenleving. Ze zijn van harte welkom. Ze verzoekt de wethouder van deze tijdelijke noodopvanglocatie straks een permanente opvanglocatie te maken.

Het lid VERKERKE is blij met het beleid van het huidige college en sluit zich aan bij de wens om de tijdelijke opvanglocatie tot een permanente opvanglocatie te maken waar dat mogelijk is. Wat kunnen Amsterdammers nog meer doen voor mensen die door het westerse beleid hun eigen land ontvluchten om hen een beter thuis te geven? Wethouder GROOT WASSINK herkent de irritatie bij sommige raadsleden wel, want ook hij vindt dat JA21 haar woorden verkeerd kiest. Amsterdam vangt veel verschillende groepen op en in het algemeen gaat dat best goed. Er is wel sprake van een systeemfalen voor mensen die hulp nodig hebben. Kijkend naar de beelden van Ter Apel moet Amsterdam daar een stap vooruitzetten. Het kan niet langer dat de opvang in

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Nederland zo ongelijk verdeeld is. Het zijn veelal minder draagkrachtige gemeenten die daaraan toch een grote bijdrage leveren. Ook de wethouder is groot voorstander van de spreidingswet. Als alle gemeenten hieraan een bijdrage leveren, is er helemaal geen probleem. Dan is kleinschalige opvang mogelijk. Het klopt dat Amsterdam tegen haar grenzen aanloopt als het gaat om het aantal asielzoekers dat de stad kan opvangen. Het gaat daarbij vooral om de voorzieningen die daarbij komen. Het college vindt dat Amsterdam meer mensen moet opvangen. De wethouder wil net als Volt meer permanente locaties in de stad. Dat is echt beter dan incidentele of tijdelijk locaties. De kans dat de instroom afneemt, is nul. Op dit moment zijn er 100 miljoen mensen op de vlucht en de prognose is 200 miljoen. Desgevraagd geeft de wethouder aan in gesprek te zijn met het COA over permanente opvang in Amsterdam. Het is jammer dat JA21 opvang en huisvesting door elkaar haalt. Opvang is wezenlijk anders dan huisvesting. Het klopt dat de gemeente een taakstelling heeft voor het huisvesten van statushouders. Die hebben gewoon een vergunning om in Nederland te verblijven. Leraren en politieagenten krijgen juist voorrang in Amsterdam. Hij wil wegblijven van het opzoeken van polarisatie. Vluchtelingen zijn níet de oorzaak van de woningcrisis.

Het probleem van de woningmarkt is dat er de afgelopen decennia heel veel woningen zijn verdwenen, verkocht, geliberaliseerd. Amsterdam kiest ervoor het aantal permanente opvangplekken uit te breiden – boven de wettelijke taakstelling die voortvloeit uit de spreidingswet. Amsterdam kan meer doen aan de opvangkant als een andere gemeente meer doet aan de huisvestingskant. Wat de wethouder wel wil, zijn garanties van het kabinet op onderwijs, zorg en op alles wat mensen nodig hebben om een goede start in dit land te maken. Het lid ASLAMI ondersteunt de oproep aan het kabinet ten zeerste. Hij hoort nog graag of de wethouder daarin de humanitaire toets meeneemt zoals die in de raad is afgesproken. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat die humanitaire toets specifiek voor de Galaxy is afgesproken. Die opvang op de boot is net als in een hotel, een suboptimale opvang. In de Houthaven is een permanente ontwikkeling gepland. Er zijn meer permanente locaties nodig om een bepaald niveau van opvang te bieden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee deze punten voldoende zijn besproken. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 10 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over opbrengsten van programma Fearless City Amsterdam (VN2023-014587) Het lid BROERSEN is blij met de Europese samenwerking. Ze is benieuwd wat er met de uitgangspunten is gebeurd.

In het stuk Community Wealth building staat dat dit ook in het coalitieakkoord zit. Wat is er nog meer in het coalitieakkoord vertegenwoordigd wat uit deze samenwerking komt? Hoe komt dit tot z’n recht in het beleid dat nu wordt ontwikkeld? Hoe wordt hieraan gevolg gegeven in de inrichting van de organisatie? Tot slot hoort ze ook graag hoe het staat met het welzijnsdashboard en hoe de wethouder kijkt naar een eventuele tweede editie van het programma. De eerste vond namelijk plaats in de coronatijd waardoor veel onderdelen niet konden plaatsvinden. Het lid SCHMIT vindt de titel Fearless city enorm aansprekend. Als internationale partij leren van democratisering van andere plekken in de wereld is heel mooi. Op de website van Fearless city ziet hij echter niets over de rol in Amsterdam. Hier is een aantal projecten in de stad uitgevoerd, allemaal goede onderwerpen, maar hij ziet niet de link met wat de stad heeft geleerd van de democratiseringsprojecten van de andere steden en wat Amsterdam heeft bijgedragen aan Fearless city. In de evaluatie leest hij dat niet alles is gelukt. De buitenwereld botste namelijk op

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

de gemeentelijke organisatie. Hij wil van de wethouder weten of initiatief 99 op dit moment nog bestaat, wat Amsterdam heeft geleerd van Fearless city en wat Amsterdam gaat gebruiken in de participatie in Amsterdam. Het lid KROM ziet prima uitkomsten van de samenwerking. Veel westerse steden kampen met dezelfde thema’s, bijvoorbeeld het effect van klimaatverandering op de klimaatbestendigheid van de stad en de mentale gezondheid van de inwoners. Ze is blij met de prima raadsbrief en het eerder verschenen magazine met slogans als ‘Op naar een sociale democratische en duurzame economie in Amsterdam’. Ze is wel benieuwd naar de uitwerking van de strategieën zoals de community wealth building en het welzijnsdashboard. Ze informeert naar de eerste resultaten van de pilot. Brede welvaart gaat over kwaliteit van leven. Ze hoort graag hoe de gemeente dit concept precies definieert en naar welke indicatoren de gemeente kijkt. Wellicht kan de wethouder meer aangeven over de jaartallen en de cijfers die staan vermeld. Brede welvaart gaat ook over de kwaliteit van leven van volgende generaties of van mensen elders op de wereld. Hun kwaliteit van leven hangt letterlijk samen met de westerse consumptie. Ze ziet graag hoe dit wordt meegenomen in de Amsterdamse brede welvaartsindex. Mooi dat er een welzijnsdashboard voor de brede welvaart wordt ontwikkeld.

Ze hoort graag wanneer dit naar de raad komt. Het lid VERKERKE ziet dat het Amsterdamse Fearless city programma een mooie start maakt met een tweedaagse conferentie in Zuidoost. Corona heeft veel verstoord en daardoor is het effect beperkt gebleven. Projecten konden niet voluit gaan. BIJ1 is benieuwd hoe goed het beleid van Fearless city, de transitie weg van het kapitalisme, de donut slaagt. In de vorige periode ging dat wisselend volgens de wethouder. Lid Verkerke hoort graag of het college nu beter slaagt over de hele breedte of dat het nog altijd moeizaam gaat. Er zijn nog flinke stappen te maken. Die hoort lid Verkerke graag wat concreter. In Zuidoost ervaren de mensen nog bar weinig van community wealh building. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat Fearless city een sterk experimenteel programma was. Alles moest niet alleen ten bate van de gemeente zijn. Er is juist geprobeerd informatie met veel steden uit te wisselen en netwerken met elkaar te verbinden. Grote steden hebben veel overeenkomsten; ze kampen met vergelijkbare vraagstukken. De opzet was kennis en ervaring samen te brengen en te leren van andere praktijken. Er is heel veel uitwisseling geweest. De opbrengst is vooral wat er in de hearts and minds is binnengekomen. Fearless was aanvankelijk een beweging die nu niet meer in die vorm bestaat. Amsterdam is veel goede samenwerkingen aangegaan.

Voor een deel lopen de contacten nog altijd door, bijvoorbeeld met Barcelona of Preston. Dat heeft een absolute meerwaarde voor Amsterdam. Fearless city is nooit alleen op participatie gericht geweest. Het was veel breder: welke perspectieven je met de samenleving kunt hebben en welke andere vormen denkbaar zijn. Dat is uitgemond in bijvoorbeeld Amsteldoen: veel meer dingen in coöperatieve zin; coöperaties betrekken bij de energietransitie en ervaring opdoen met buurtbudgetten en online tools. Met community wealth buiding is concreet geëxperimenteerd in verschillende gebieden – Venserpolder, de Wildemanbuurt – en binnenkort ligt er een bestedingsvoorstel voor Nieuw-West waar community wealth building een grote plek heeft in ‘Samen sterk in Nieuw-West’. De positie van een stad als inkoper is gedaald en in Nieuw-West wordt geprobeerd daarin vervolgstappen te zetten. Het lid SCHMIT weet dat het experiment community wealth building 2,7 miljoen euro heeft gekost in vier jaar tijd. De vraag rijst of dit experiment zo veel geld waard is. Participatie moet in de basis goed worden geregeld. Hij is benieuwd of de wethouder zo’n bedrag nog eens zou investeren in een dergelijk project of dat hij dat in het vervolg in een extra ronde buurtbudgetten zou stoppen. Wethouder GROOT WASSINK heeft gezegd dat het een experimentele aanpak is. Sommige lessen werken door in bepaald gedachtegoed.

De raad heeft afgesproken dit

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

te gaan doen en de opbrengst is ondanks corona toch hoog en zeer de moeite waard. Netwerken en community’s in de stad zijn ondersteund. Vier jaar gelden is begonnen met een herziening van het democratiseringsinstrumentarium waarvan buurtbudgetten onderdeel vormden. Deze periode is veel meer gericht op praktische uitvoering. Dit project is heel belangrijk geweest en nu wordt gezocht naar de praktische vertaling ervan. Als stad zit de gemeente nu in een heel andere fase. Hij staat nog steeds achter het besluit van 2018. Het is jammer dat corona zaken wat verstoord heeft, maar het is goed om te zien waar de stad als samenleving tegen de gemeentelijke organisatie opbotst. Er zit een heel denkraam bij. Dat gaat over de economische structuur, over duurzaamheid, over voedsel en heel veel dingen meer. Het project heeft een voorhoedefunctie vervuld. Op basis van de ervaringen is het nu aan de orde om te kijken hoe met dat instrumentarium zaken praktischer kunnen worden aangepakt en hoe de cultuurverandering binnen de ambtelijke organisatie mogelijk wordt gemaakt. In Barcelona is onlangs ‘plan Amsterdam’ gelanceerd. Steden staan nog steeds voor dezelfde uitdagingen. Steden hebben nu direct toegang tot de Europese commissie. Met de UvA is het welzijnsdashboard ontwikkeld. Dat stelt bewoners in staat mee te denken.

Er is nog geen concreet voorstel om op andere plekken breder mee te denken. Er zijn veel definities van brede welvaart. Collega Mbarki doet een eerste verkenning. Wanneer dat naar de raad komt, moet hij navragen maar waarschijnlijk komt er voor de zomer nog een update. Fearless city bestaat in deze vorm niet meer maar veel elementen van dat gedachtegoed zijn nog steeds terug te zien. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 11 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief participatieverordening (VN2023-014594)

over

de

routekaart

Het lid BROERSEN ziet de routekaart participatieverordening als een vertaling van het vastgestelde beleid. Het is nog een concept, dus ze vraagt aandacht voor nog enkele punten. Het is van belang het buurtplatformrecht goed in te richten met voldoende zekerheid voor initiatieven om langdurig aan de slag te kunnen. Ze mist een waarborg voor een representatieve afspiegeling van de deelnemers. Het lijkt haar goed dat vast te leggen. Ze hoort graag of de participatieparagraaf met deze verordening nu echt gegeven wordt. Misschien is het handig een participatiewerkgroep in te stellen die de plannen controleert op basis van de verordening. Het lid YEMANE bedankt de ambtenaren voor de goede technische sessie. Met deze verordening gaat de gemeente meer naar een doe-democratie toe. Voor participatie en democratisering zijn enkele punten essentieel: toegankelijkheid, inclusiviteit, duurzaamheid, helderheid over spelregels en een mandaat voor bewoners en organisaties. Bij de implementatie van dit concept zijn de buurtbewoners en de platforms meegenomen. Artikel 15 moet nog verder worden uitgewerkt.

Ze ziet graag dat bij de uitwerking van artikel 15 ook de financiering wordt meegenomen; dat de administratieve lasten verlicht kunnen worden met misschien ondersteuning vanuit de gemeente; dat er meer wordt gekeken naar een vorm van adaptief werken als zich zaken voordoen die anders waren voorzien; en dat het recht voor de buurt om mee te denken wordt opgenomen. Uit Zuidoost kwamen signalen aangaande democratisering. Mevrouw Williams is opgestapt maar zij gaf aan dat het contact met de ambtenaren soms heel moeizaam verliep. Dat is zorgelijk. De kloof tussen de leefwereld en de systeemwereld moet kleiner. Er is een veranderende bestuurscultuur nodig met ruimte voor participatie en democratisering. Ze hoopt dat de wethouders hier in gezamenlijkheid naar kunnen kijken zodat participatie en democratisering niet alleen op papier bestaan, maar dat er daadwerkelijk aan gewerkt wordt. Het lid BELKASMI is benieuwd hoe de wethouder kijkt naar het borgen van de rol

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

van het bewonersplatform in de verordening in zowel de gebiedsopgave en de masterplannen. Er is een gedegen discussie nodig om betrokkenen bij een participatietraject zo veel mogelijk van dezelfde informatie te voorzien. Misschien kan die gelijkwaardige informatiepositie worden toegevoegd aan de verordening. Het lid SCHMIT bedankt de ambtenaren voor de goede technische sessie. Het is goed om bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij besluitvorming te betrekken want daar worden besluiten gewoon beter van. Bewoners geven aan soms niet te weten in welke fase het hele besluitvormingsproces zit. Ze krijgen soms geen uitleg waarom zaken niet gebeuren of wat er met de participatie is gedaan. Uit de evaluatie kwam ook dat bewoners de ambtelijke taal ontoegankelijk vonden. Er ligt nu een heel goed participatiebeleid; er is vertrouwen dat er een goede participatieverordening komt. Het is nu zaak dat de wethouder ervoor zorgt dat ook de uitvoering goed verloopt. Het lid MANGAL vestigt graag de aandacht op het belang van buurtplatformrecht en de noodzaak om dat op te nemen in de participatieverordening van Amsterdam. In de vorige periode is hiervoor een motie aangenomen. Allerlei mooie ontwikkelingen zijn gaande, maar de systeemwereld werkt niet altijd mee. Dat zou de wethouder moeten aanpakken.

DENK kan zich vinden in de verzoeken van het collectief zelforganisaties die staan voor het buurtplatformrecht. Daarom het verzoek aan het college om artikel 1 aan te passen zodat het buurtrecht meer omvat dan alleen het overnemen van taken. Waar staat ‘buurtplatformrecht nog uit te werken’ ziet hij graag ‘buurtplatformrecht: het recht om per buurt als netwerk van samenwerkende actieve bewoners georganiseerd te zijn, erkend en ondersteund te worden als buurtplatform.’ Artikel 15 moet herschreven worden zodat het gaat over het recht van elke buurt om georganiseerd te zijn, erkend te worden en ondersteuning te ontvangen zonder tegenwerking. Als vierde: de ervaring van zelforganisaties met de pilots dienen als basis te worden gebruikt voor de aanvulling van de verordening. Het moet gaan over de vijf belangrijkste punten van het buurtplatformrecht: positie, middelen, geen parallelle infrastructuren topdown, onafhankelijke ondersteuning en een eigen, niet-ambtelijke werkwijze en tot slot duurzame financiering. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat er echt iets anders was afgesproken. Er lag een motie en daarvoor is een proeftuin bedacht. Er wordt goed samengewerkt met de buurtplatforms. Hij gaat nu geen zaken toezeggen, want er zou eerst een evaluatie komen. Als de proeftuin is afgelopen, is het moment aangebroken om het gesprek aan te gaan.

De conceptverordening is abusievelijk naar de raad gestuurd. Alle vragen over buurtplatformrecht gaat de wethouder dus niet beantwoorden. Dat komt pas na de pilot. Eerst is het participatiekader gemaakt en nu komt er een verordening. Daar zijn veel mensen bij betrokken. Het lid YEMANE is benieuwd of de technische sessie ook een foutje was. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat dat niet het geval was. Het was nu alleen de bedoeling de commissie de routekaart toe te sturen. Het is niet erg, want hij heeft allerlei suggesties gehoord die hij wel kan meenemen. De vraag werd gesteld hoe de gemeente denkt te borgen dat dit goed is. Er komt een kader – en een wettelijke plicht om dit goed te doen. Mensen kunnen zich beroepen op die verordening. Bestuurlijk en ambtelijk vakmanschap moet worden verbeterd. Een toezichthoudende commissie instellen lijkt hem overdreven, maar er moet wel een plek zijn waar mensen terechtkunnen. De gelijkheid van de informatiepositie is een cruciaal punt. Dat moet echt goed in de verordening komen. De suggesties van het lid Yemane lijken heel bruikbaar. De verordening kan een belangrijke rol spelen in het goed samenwerken, maar dat hangt ook af van hoe de raad

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

en het college met de uitkomst van de pilot omgaan. De vraag naar integraliteit is terecht, maar wel heel breed. Vanuit democratisering is dit kader opgesteld en komt er een verordening. Dit is wel iets voor het hele college. De wethouder verwacht dat hij zelf relatief weinig met dit kader te maken gaat krijgen, maar de wethouders Van Dantzig en Van der Horst zullen hier veelvuldig mee te maken krijgen. Als coördinerend wethouder zal hij daar een rol in spelen. Het is een zoektocht. De wethouder is ervan overtuigd als er op deze manier wordt gewerkt, dat er duidelijkheid vooraf is, heldere informatie, heldere rollen en in zekere zin minder willekeur. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Op verzoek van het lid Mangal wordt dit punt gepiept naar de raad. Volwasseneneducatie, Laaggeletterdheid en Inburgering 12 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Taaloffensief 2023 – 2026 (VN2023014595) Dit punt schuift door naar de volgende vergadering. (buiten de microfoon om verzoekt het lid Yemane een bepaald agendapunt de volgende keer te bespreken en dan naar de eerstvolgende raad daarop piepen.

Ze zegt niet welk punt ???) Economische Zaken 13 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van een toezegging van 8 februari 2023 waarin vervolgstappen uiteen worden gezet over avondwinkels en de aangekondigde wijziging van het vergunningenstelsel (VN2023-014588) Dit punt is doorgeschoven. 14 Kennisnemen van de inspanningen en resultaten van de activiteiten van Amsterdam in business in 2022 (VN2023-014591) Dit punt schuift door naar de volgende vergadering. Sport en Bewegen 15 Raadsinformatiebrief Visie sport- en beweegbeleid 2023-2026 (VN2023-014589) gevoegd met 16 Kennisnemen van het Verdiepend sportverenigingen (VN2023-014586)

Onderzoek:

toekomstbestendigheid

Het lid BELKASMI ziet sport als een mooie manier om jongeren perspectief te bieden. Verenigingen ervaren momenteel grote uitdagingen. Er is een hoge werkdruk. Daarom is het belangrijk deze verenigingen te versterken bijvoorbeeld door studenten kinderen te laten trainen zoals dat eerder gebeurde door de Academie van de Stad. Hij hoort graag wat belangrijke voorwaarden zijn om dit idee te verwezenlijken. Sport in relatie tot onderwijs: hij ziet mooie mogelijkheden om sportverenigingen structureler te betrekken in het onderwijs door de verenigingen vaker in contact te brengen met het onderwijs. Hopelijk ziet de wethouder hierin ook kansen.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Er is een groot tekort aan zwemwater en er zijn lange wachtlijsten. Kinderen moeten een zwemdiploma halen. Het risico op verdrinking is tien keer zo groot voor kinderen met een migratieachtergrond. Hij hoort graag hoe de wethouder met deze uitdaging denkt om te gaan. Het wegwerken van financiële drempels om te kunnen sporten bij verenigingen is een belangrijke stap. Het bereik van het jeugdfonds blijft in een aantal stadsdelen achter. Dat wil hij effectiever inzetten. Het is ook een kwestie van ouders overtuigen dat sporten voor hun kinderen belangrijk is. Hij piept dit punt graag naar de raad. Het lid KROM onderschrijft de bijdrage van het lid Belkasmi. Ondanks de stijgende energiekosten zal 46% van de verenigingen pas na drie jaar volledig verduurzaamd zijn en 52% pas na vijf jaar of nooit. Ze is benieuwd hoe de situatie in Amsterdam is. In de raadsbrief van vorig jaar las ze welke acties de gemeente heeft genomen zoals zonnepanelen. Alle sportparken zouden worden gekeurd op zeven verschillende duurzaamheidsambities zoals biodiversiteit, circulair, bodem en water. Daarop zou een label volgen. Ze heeft er geen opvolging meer van gezien, dus daarover hoort ze graag meer. Budget is voor de verenigingen veelal een probleem. Het is geen vrijwilligerswerk, maar een overheidstaak.

Ze is benieuwd hoe het bij de Amsterdamse verenigingen in z’n werk gaat en wat de gemeente nog extra kan doen bij de sportverenigingen. Het lid ASLAMI vindt het een ambitieus plan met mooie punten: D66 omarmt het sturen op sporten en bewegen onder jonge Amsterdammers. Het onderzoek van de RVVB laat zien dat de gemeente veel verantwoordelijkheden voor het aanpakken van sociale kwesties bij sportverenigingen neerlegt. Ze worden daarin onvoldoende ondersteund en hij wil weten hoe de gemeente de verenigingen daarin gaat ondersteunen. De terugloop bij verenigingen is het hoogst in stadsdelen waar juist meer deelname erg gewenst is. De vraag is hoe dat kan worden gekeerd. Er is eerder gesproken over het verstevigen van jongerenwerk in sportverenigingen. Daar ligt een rol voor de buurtsportcoaches. De Sportraad concludeerde dat vorig jaar ook al. Juist bij verenigingen waar het ledenaantal terugloopt, is het verenigingsbestuur weinig representatief voor de weerspiegeling van de stad. Hij is benieuwd welke instrumenten de gemeente heeft om dat te stimuleren of zelfs randvoorwaardelijk te maken om ervoor te zorgen dat de top representatief is. Het lid BOOMSMA vindt sporten heel belangrijk. Het is een heel verdiepend onderzoek over de toekomstbestendigheid van sportverenigingen. Er is echt wat aan de hand.

Ze verdienen ondersteuning want ze zijn van fundamenteel belang voor het sociale weefsel in de stad. Veel verenigingen zouden op omvallen staan. Er staan veel aanbevelingen in. Hij verzoekt de wethouder op die aanbevelingen in te gaan – misschien in een brief en graag vóór de raadsbehandeling. Het lid YEMANE onderschrijft de andere bijdragen. Ze is blij met de extra inzet op ouderen en sport. Daar zit namelijk ook een link naar zorg. Mooi dat er een plan van aanpak wordt ontwikkeld voor de toegankelijkheid van sport en het beweegaanbod voor mensen met een beperking – dus chronisch of fysiek weglaten. Nog mooier is het om te spreken over mensen met een uitdaging. Het is belangrijk deze mensen te laten meedenken aan het plan en de uitvoering. Dan denkt het de daadwerkelijke behoeften. Wethouder MBARKI constateert dat er nu een visie op sport en bewegen ligt. Met alleen focussen op sport krijg je niet iedereen mee. Bewegen is essentieel. Dat is ook de insteek van het college, bijvoorbeeld al op de buitenspeelplekken. De ambitie is jaarlijks minimaal 40 buitenspeelplekken aan te pakken of toe te voegen. Daar begint het bewegen en dan kan vervolgens de beweging richting sporten worden gemaakt. Het verenigingsleven staat onder druk. Om die reden is eerder gestart met de voetbalagenda.

Dat komt door de verdere vercommercialisering waardoor vrijwilligerswerk niet meer vanzelfsprekend is. Die commerciële partijen maken wel gebruik van de velden

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

terwijl de verenigingen de rekening krijgen. Dat maakt het bijna onmogelijk om vrijwilligers binnen boord te houden. Het beperkt zich niet tot het voetballen. Bij zwemmen gebeurt het ook. In Noord geven ouders zwemles aan hun eigen kinderen tegen een lager tarief. Er is een kleine wachtlijst. Maar ook daar is dat verenigingsleven belangrijk: dat drukt de prijs en het bereik wordt groter. Het college investeert in die verenigingen en dat betekent dat er middelen worden ingezet op de hele sportpallet. Dat bestaat uit verenigingsondersteuning en door mee te denken in kostendemping. De suggestie om het jongerenwerk een rol te geven, vormt al onderdeel van het plan. Sportstimuleringsprogramma’s vinden voor een groot deel plaats in het onderwijs. Als het om armoede gaat, kijkt de gemeente goed hoe ze zo veel mogelijk jongeren en gezinnen aan het bewegen kan krijgen – net als de senioren overigens. De gemeente probeert voorop te lopen met het verduurzamen van de sportparken. Het veld in Weesp is daar een mooi voorbeeld van. De gemeente staat open voor innovatie. Dat geldt ook voor kunstgrasvelden. De verledding is gaande. Daardoor dalen de energierekeningen nu al. De wethouder zoekt nog eens goed uit hoe die verduurzaming in z’n werk gaat. Dat komt eind Q3 naar de raad.

De sociale cohesie door in verenigingsverband te sporten is inderdaad van groot belang, maar die staat wel onder druk. De focus ligt echt op die verenigingen. In de richting van het lid Yemane geeft de wethouder aan dat woorden er zeker toe doen. Die suggestie neemt de wethouder beslist mee. Om aanspraak te maken op middelen is het wel zo dat het rijk andere labels gebruikt. Dat is even zoeken. Ook in die verenigingen moet inclusiviteit een plek krijgen. Vanzelfsprekend worden de experts en ervaringsdeskundigen bij de planvorming betrokken. Als het gaat om de besturen, is representativiteit ook de kracht van de verenigingen. Een vereniging kan iets anders nodig hebben dan de generatie bestuurders die er nog zit, biedt. Dat speelt een rol bij het verstevigen van een vereniging. Cruciaal is het om segregatie tegen te gaan. Gebeurt dat niet, dan beginnen groepen een eigen vereniging. Dat is ook weer onwenselijk. Het is zeker belangrijk dat een nieuwe generatie die rol gaat oppakken binnen verenigingen. De suggestie dat studenten in de vorm van stages verenigingen kunnen versterken heeft de wethouder gehoord, maar dan moet iemand dat wel organiseren. Het lid ASLAMI piept dit punt graag naar de raad en komt dan met een concrete suggestie rond het idee van studenten die trainingen geven.

De VOORZITTER concludeert dat hiermee de punten voldoende zijn besproken en voor een korte bespreking naar de raad gaan. MBO en Toeleiding Arbeidsmarkt 17 Afhandeling moties: Motie 160, van 5 april 2023; Motie 533, van 21 december 2022; Motie 569, van 21 december 2022 (VN2023-014596) Dit punt komt niet meer aan de orde. De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en sluit de vergadering.

27