Definitief verslag SED 14-12-2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 14 december 2022

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Vergaderdatum Woensdag 14 december van 13.30 tot 17.30 uur in de commissiezaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 18 januari 2023 Voorzitter: de heer Burgers Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: mevrouw Ter Braak Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Boomsma (CDA), Broersen (VOLT), Van Haarlem (FvD), Heinhuis (PvdA), Keesman (PvdA), Krom (Partij voor de Dieren), Martens (VVD), Namane (PvdA), Olivieira (BIJ1), Peters (JA21), Schmit (D66), Van der Veen (GroenLinks), Williams (D66), Yacoubi (DENK) en IJmker (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Bilgin (FvD), Hoogtanders (VVD), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Mangal (DENK), Nanninga (JA21), Segaar (BIJ1) en Yemane (GroenLinks) Overige aanwezigen: de heer Van Beenen (bewonersvereniging Noorder IJplas), mevrouw Daalder (Rekenkamer), de heer Van Dijk (Verordening Toerisme in balans), mede heer Helms (Bond van cannabis detaillisten), mevrouw Hoff (commissieondersteuner), mevrouw Hoogland, de heer Kooij (Rekenkamer), de heer Noyon (Vereniging Voordestad), de heer Oostveen (wijkcentrum De Pijp), de heer Verbeek (participatie windturbines Noorder IJplas), de heer Van Wijk (bewoners Amsterdam)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze openbare raadscommissievergadering SED. Er is een quorum. b. Mededelingen Wethouder GROOT WASSINK deelt mee naar aanleiding van vragen uit de commissie over wijkcentrum De Pijp op 23 november dat hij heeft gesproken met vertegenwoordigers van het stadsdeel en het wijkcentrum. Besloten is de financiering van het wijkcentrum volgend jaar te continueren met de afspraak dat er scenario’s komen over de toekomst van het wijkcentrum. Die dienen in april klaar te zijn, omdat er geen structurele financiering voor dit soort activiteiten is. Desgevraagd verduidelijkt de wethouder dat dekking uit de democratiseringsmiddelen komt. Met wijkcentrum D’Oude Stadt is overleg met het stadsdeel gaande.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Wethouder MBARKI meldt dat de Economic Board de raad graag een kennismaking aanbiedt om de werkzaamheden toe te lichten. Gezocht wordt naar een geschikt moment. c. Vaststellen agenda Punt 4 wordt gehamerd. Punt 6 wordt doorgeschoven naar een latere vergadering. Punt 12 wordt verplaatst naar de commissie Woningbouw en Volkshuisvesting van 11 januari 2023. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 23 november 2022 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 23 november 2022 wordt vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille

f. Tkn-lijst g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Brief stadsdeel Zuidoost inzake stadsdeelpanel ter kennisname. Het lid KEESMAN heeft een levendige interesse in het bestuurlijk stelsel van Amsterdam. Zuidoost wil liever geen gebruik maken van het stadsdeelpanel, maar de daartoe beschikbare middelen gebruiken voor andere vormen van participatie. Daarop krijgt hij graag een reactie van de wethouder. De VOORZITTER oppert hierover een inhoudelijk debat te voeren nadat de wethouder verkennende gesprekken met het stadsdeel hierover heeft gevoerd. Dat is akkoord. 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer OOSTVEEN houdt een pleidooi voor het belang van het wijkcentrum. Gelukkig heeft de wethouder besloten het wijkcentrum te behouden totdat er iets nieuws is opgetuigd om bewoners en ondernemers te helpen bij het verbeteren van de buurt en gelukkig wordt het wijkcentrum nog een jaar gesubsidieerd. Zorgen zijn er uiteraard voor 2024. Het wijkcentrum is al 53 jaar een baken in de buurt, een vast steunpunt voor buurtbewoners voor het verbeteren van de leefbaarheid. Hij is al die jaren actief geweest voor deze mooie en levendige buurt. Hij is benieuwd naar de alternatieven die de wethouder voor zich ziet om het gemis van het wijkcentrum op te vangen.

Er volgen nog structurele gesprekken en het lijkt de heer Oostveen goed als bewoners hierbij nauw betrokken worden om een realistisch langetermijnscenario te bewerkstelligen. Het wijkcentrum kan niet op eigen benen staan. Dat is niet realistisch.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Desgevraagd licht hij toe dat het wijkcentrum in het verleden actie heeft gevoerd voor de Ferdinand Bolstraat autovrij. Dat is nu eindelijk voor elkaar. De opera is tegengehouden en daarvoor is nu een sportcentrum gekomen. Er zijn allerlei buurtactiviteiten opgezet, waaronder fietsparkeren, wonen, de schone Pijp, een natuur- en milieuteam. Het wijkcentrum pikt zaken op bij bewoners en gaat ermee aan de slag. Het wijkcentrum werkt niet alleen met vrijwilligers. Als de financiën niet structureel zijn, zullen meer mensen vertrekken. De verhuizing van het wijkcentrum heeft de bereikbaarheid niet bepaald verbeterd: twee hoog, niet zichtbaar. Het zit in het Huis van de wijk, dat is welzijnswerk. Er is een andere locatie nodig, beter zichtbaar en beter bereikbaar. De heer VERBEEK stipt vier punten aan. Het participatieplan: in het klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt hoe een participatieplan samen met omwonenden tot stand komt. Daar heeft men zich niet aan gehouden, maar het college heeft het plan toch goedgekeurd. Bezwaar werd afgewezen. Zo lijkt er sprake te zijn van belangenverstrengeling tussen bestuur en initiatiefnemers. De omgevingsberaden. In het participatieplan zijn vijf omgevingsberaden voorzien waarvoor 40 deelnemers uit de omgeving zich konden inschrijven. Dat waren grotendeels tegenstanders. Er werd dan ook niet in discussie gegaan en vragen werden alleen genoteerd.

Antwoorden kwamen op de website. Blijkbaar is het enige doel dat participatie alleen wordt afgevinkt. Extra MERonderzoeken. Iedereen weet dat windturbines grote gevolgen hebben voor de leefomgeving zeker in een stedelijk gebied. Onderzoek naar de sociale effecten van de windturbines ontbraken in de MER en die onderzoeken zijn ook na herhaald verzoek niet gedaan. Burgers die de gevolgen straks moeten dragen, mogen zich kennelijk niet met het project bemoeien. Tot slot participatie door middel van zienswijzen. Voor de Noorder IJplas werden alle zienswijzen zonder deugdelijke motivering afgewezen. Dat is echt respectloos en demotiverend. Het participatietraject voor windturbines bij de Noorder IJplas kenmerkt zich door een gebrek aan openheid en eerlijkheid. Deelnemers voelen zich niet gehoord. De heer VAN BEENEN ziet dat de wethouder werd gewisseld die in de eerste week bij de bewoners kwam praten. Bewoners willen serieus worden genomen. Ze maken zich echt zorgen. Als alles toch al vaststaat heeft participeren helemaal geen zin meer. Alles is al bepaald. Het hele proces heeft zeeën van tijd gekost. Hij roept de raad op hier iets aan te doen, bijvoorbeeld een onderzoek instellen naar dit hele participatietraject. Burgers wordt nu een worst voorgehouden, maar die omgevingsberaden hebben helemaal niets opgeleverd voor de bewoners.

Als de raad toch niets met inspraak doet, doe dan ook niet alsof. Desgevraagd geeft de heer Van Beenen aan dat de participatie geslaagd zou zijn, maar er is helemaal geen participatie geweest. Vragen worden helemaal niet beantwoord. Windturbines in de HGS, in een gebied met 12.000 woningen, dat kan helemaal niet. Aan het begin van het participatietraject is niets aangegeven over wat er mogelijk is. Dit is echt niet oké. Mevrouw HOOGLAND had Marieke van Doorninck graag een compliment gemaakt. Liander gaat nu aan de gang met allemaal nieuwe onderstations en uitbreiding van oudere. Er komt nu iets wat te groot en te zichtbaar is. Afgevaardigden van Liander willen wel met omwonenden spreken, maar dat levert niets op. In een persoonlijk gesprek gaf Liander aan geen extra geld te hebben, maar ze maken meer dan 200 miljoen euro winst. Wethouder Pels heeft helaas geen RO in haar portefeuille. Het bestemmingsplan is nu heel snel aangenomen. De zienswijzen waren allemaal van tafel geveegd. Ze roept de commissie op ervoor te zorgen dat alle onderstations op een eerlijke, faire manier met bewoners worden doorgesproken. Een goed voorbeeld is 02025, een bewonersorganisatie die werkt aan energievermindering. Daar hoor je Liander niet over. Desgevraagd geeft mevrouw Hoogland aan dat Liander de bewoners overrulet. De heer VAN DIJK is blij. De verordening Toerisme in balans lijkt te werken.

De raad heeft een maximum opgesteld, maar dat dreigt overschreden te worden. Dan zijn er

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

dus maatregelen nodig. Dit college heeft eerder maatregelen genomen om de binnenstad te redden. Het gaat nu om effectieve maatregelen. Hij noemt er drie: het verbieden van particuliere vakantieverhuur, het i-criterium handhaven en het verhogen van de toeristenbelasting. Naar de verhoging vindt nu onderzoek plaats. Daarbij wordt alleen gekeken naar het effect van de verhoging op de aantallen toeristen. Er is meer informatie nodig, bijvoorbeeld de winstgevendheid in de hotelsector. Het aanbod is namelijk beperkt door de hotelstop, maar het aanbod is toch gigantisch toegenomen. De raad wil vast weten wat die verhoging voor de stad oplevert. Als 10% verhoging geen effect heeft op de aantallen toeristen, dan dient de raad te bedenken dat die verhoging afgaat van de winst bij de hotelsector. Dat is ook interessant. Hij roept de raad op het onderzoek uit te breiden en breder te bekijken. Hij wijst op het aan de raad toegezonden document met enkele suggesties over het nee, tenzij-hotelbeleid, over AirBnB en het i-criterium. Desgevraagd geeft de heer Van Dijk aan dat een verhoging van de toeristenbelasting niet automatisch betekent dat de prijzen 10% omhoog gaan. Dat heeft te maken met de prijselasticiteit. Als de prijzen hetzelfde blijven, heeft dat alleen impact op het verdienmodel van de hotels. Dat zegt dus niets over de congresbezoekers of de backpackbezoekers.

De heer HELMS komt op de maatregel dat mensen van donderdag tot en met zondag niet meer de coffeeshop in mogen na 4 uur. Hij heeft zich de afgelopen tijd veel bezig gehouden met beleidsmakers in het buitenland, waaronder twee ministers uit Luxemburg die kwamen kijken hoe het hier is geregeld. Ook Duitsland en Thailand kijken met interesse naar Nederland omdat met het Nederlandse beleid is ingezet op schadereductie en voorlichting. Qua volksgezondheid is het hier goed geregeld. Cannabis is onderdeel van de maatschappij en dat beseft men in het buitenland ook. Toch moet ook de productie nog goed worden beregeld. De heer Helms is bij veel overleggen betrokken. Het lijkt nu alsof de regels voor alcohol – dus na 4 uur geen alcohol meer mogen kopen in de supermarkt – nu worden doorgetrokken naar de coffeeshops, maar cannabis is niet te vergelijken met alcohol. In de coffeeshop liggen mensen niet laveloos te schreeuwen, zijn er geen vrijgezellenfeesten en zijn er zelden vechtpartijen. Het doel van deze maatregel is hem dan ook helemaal niet duidelijk. Een bepaalde groep van bezoekers vertoont onaangepast gedrag maar dat wordt niet veroorzaakt door cannabis. Een blowverbod zal zeker bijdragen aan het vergroten van de leefbaarheid. Desgevraagd vreest ook hij dat het i-criterium ongewenste gevolgen gaat hebben.

Als een derde van alle coffeeshops wordt gesloten – dat is sinds 2012 het geval – dan is het ook logisch dat allerlei gebruikers op straat belanden. Er zijn of te weinig coffeeshops waar mensen terecht kunnen of er zijn te veel mensen die graag een joint roken. Wellicht kopen ze hun wiet straks bij een straatdealer. Hij roept de raad op eens langs te komen bij zijn shop aan de Ouwezijdsvoorburgwal. In de Warmoesstraat zit geen enkele coffeeshop maar heel veel winkels hanteren cannabislogo’s, cannabisbladeren en andere cannabisafbeeldingen. Die afficheringsregels zouden ook voor andere winkels moeten gelden, want dat zorgt voor een vreemd imago. De heer NOYON vindt de visie op de bezoekerseconomie een goed werkstuk dat getuigt van urgentie. Het is te druk. Groepen toeristen komen alleen naar de stad voor alcohol, seks en drugs en veroorzaken grote overlast. Het internationale imago van Amsterdam wordt gedomineerd door stereotiepe beelden over seks, sekstheaters, ramen op de Wallen en een verkeerd begrepen idee over vrijheid als gebrek aan moraliteit. Amsterdam wil een bezoekerseconomie die bijdraagt aan de stad. Het aanbod dat specifiek op deze groepen is gericht, wordt aangepakt. Het aanbod bepaalt immers het type bezoekers. De verwachtingen zijn dus hooggespannen.

Toch stelt de nota overlast en overtoerisme teleur. 2035 is wel erg ver weg voor dit urgente probleem. Er staat heel veel over voorgenomen onderzoeken. Het gaat vooral over het beïnvloeden van de vraagkant en het aanbod wordt grotendeels ongemoeid gelaten. De echte trekkers, de seks- en de drugindustrie – worden niet aangepakt. Die toeristen blijven niet weg als de attracties gewoon blijven bestaan. Twee maatregelen zullen onmiddellijk effect sorteren doordat ze zich direct op het aanbod

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

richten: het sluiten van de ramen van de sekswerkers en in coffeeshops niet aan buitenlanders leveren, het i-criterium. Voor deze maatregelen hoeft niets meer te worden onderzocht.

De heer VAN WIJK keek optimistisch gestemd uit naar de nota Visie op de bezoekerseconomie. Het college heeft immers de verantwoordelijkheid de stad leefbaar te houden voor haar bewoners en ondernemers. Die nota blijkt dan vooral een visie op 2035 te zijn en dat betekent dat in al die tussenliggende jaren weinig tot geen concrete acties worden ondernomen om die leefbaarheid te verbeteren. Het lijkt alsof het college de ernst van de huidige situatie niet erkent. Deze nota wordt er in een paar weken doorheen gejaagd en daarom heeft een bewonersgroep een open brief aan de wethouder geschreven. De bewoners zijn vooral verbouwereerd. Het college zegt te gaan ingrijpen als er meer dan 18 miljoen bezoeken per jaar plaatsvinden. Maar ook daaronder is de balans zoek. Bovendien overschrijden de verwachtingen die grens ruim. Er worden wel wat kleine buurtgerichte maatregelen getroffen; er wordt heel veel onderzoek ontwikkeld. Maar er zijn geen systeemontregelende maatregelen die ingrijpen op de groeiende monocultuur, de stijgende onroerend-goedprijzen, de verstoppende verkeersstromen of het overmatig drank- en drugsgebruik. In 2019 gaf 45% van de bezoekers aan niet meer of minder naar Amsterdam te komen als ze geen drugs mogen gebruiken. Juist die groep veroorzaakt de overlast. Er ligt nu een visiedocument zonder echt ingrijpende maatregelen.

De geloofwaardigheid, de kloof tussen burger en politiek, staat op het spel. Drie jaar na aankondiging van de maatregel om de verkeersopstoppingen aan te pakken, is er nog altijd helemaal niets gebeurd.

Hij bepleit enkele systeemontregelende maatregelen te treffen die voor 2025 tastbaar resultaat opleveren. De horeca wil dat ook. Desgevraagd dringt hij er ook op aan de monocultuur terug te dringen. De VOORZITTER bedankt alle insprekers voor hun bijdragen. c. Actualiteiten d. Rondvraag Het lid KROM heeft van de heer Chabrani begrepen dat er een goed gesprek is geweest. Dat is fijn, maar de Partij voor de Dieren ziet nog graag dat er een evaluatie plaatsvindt om lessen te trekken voor de volgende keer – ook als het om de communicatie gaat. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat deze casus ambtelijk wel wordt geëvalueerd ten behoeve van het kijken naar de leurprocedure. Communicatie is ook onderdeel van de leurprocedure. Er is twee keer een gevalideerd juridisch advies gekomen. Er lijkt verder niet veel te onderzoeken. In het nieuwe jaar verwacht de wethouder snel met de evaluatie van de leurprocedure te kunnen komen. Het lid VAN DER VEEN las in het Parool dat de inloophuizen voor dak- en thuislozen in Amsterdam propvol zitten waardoor hulpverleners mensen de straat op moeten sturen, terwijl de problemen van daklozen juist zijn toegenomen. Hij is benieuwd wat de wethouder vindt van de plannen voor drie nieuwe inloophuizen en welke stappen hij wil zetten om dit te realiseren. Wethouder GROOT WASSINK was verrast door dit artikel.

Eerder heeft hij met de Regenbooggroep gesproken over de inloophuizen. Op sommige plekken is het druk; op andere wat minder. Hij heeft niet het beeld dat er nu acuut iets nodig is. Hij zou eerste een goede analyse willen maken van de bezetting. Het lid IJMKER wijst op een bezoek in Zuidoost in de Hart voor de K-buurt. Het

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

gesprek ging onder andere over buurtplatformrecht. De subsidies hiervoor lopen eind januari af. Ze hoort graag wanneer de raad de evaluatie tegemoet kan zien en wat er te zeggen is over een eventuele toekomstige plek voor het buurtplatformrecht. Wethouder GROOT WASSINK weet dat de proeftuin tot eind februari loopt. Van de evaluatie is nog geen datum bekend. De raad heeft hierom gevraagd en de wethouder heeft dit mogelijk gemaakt. Het vervolg is wel iets wat met elkaar moet worden besproken. Als mensen zo’n buurtrecht als voorziening van belang vinden, vergt dat structurele middelen. Dat wordt dan de zoektocht. De wethouder kijkt uit naar de opbrengst van de pilot en naar de evaluatie. Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 3 Kennisnemen van het rapport van de rekenkamer Participatieparagraaf en de aanbevelingen overnemen (VN2022-040374) De directeur van de Rekenkamer, Annelies Daalder en Juriaan Kooij, projectleider van het onderzoek, zijn hierbij aanwezig. Mevrouw DAALDER licht toe hoe belangrijk het is dat vooraf het doel van de participatie helder is net als de ruimte die er nog is voor aanpassingen in het traject. Het college vindt participatie een belangrijk speerpunt. Bij wijze van experiment heeft de rekenkamer een klein onderzoek gedaan naar de participatieparagraaf, dus een onderzoek met een kleine reikwijdte.

Het rapport is ook minder dik dan de raad gewend is. De participatieparagraaf is een instrument om de participatie te kunnen borgen en om te kunnen sturen op het zorgvuldig vorm geven van participatie door het doel helder te maken, wat de rol van de Amsterdammers is in het proces en wat er met die inbreng wordt gedaan. 500 participatieparagrafen zijn bekeken – dat zijn ze allemaal van de eerste helft van dit jaar. De rekenkamer constateert dat de participatieparagraaf niet werkt als sturingsinstrument. De invulling is veelal een zoekplaatje en de informatie laat veel te wensen over. Nergens wordt verwezen naar een meer gedetailleerde uitwerking. Dan vraagt de rekenkamer zich af hoe het gaat met de participatie in de praktijk. De onduidelijke paragrafen en het ontbreken van meer uitgebreide plannen is zorgwekkend. De rekenkamer beveelt aan te kijken hoe de participatie daadwerkelijk wordt vormgegeven bij de gemeente. Voor zover bekend is er geen ander instrument waarmee de participatie gemeentebreed kan worden gevolgd. Daarom heeft de rekenkamer een aantal aanbevelingen gedaan om die paragraaf meer bruikbaar te maken. De collegereactie daarop is toch wat vrijblijvend. Het mag immers geen afvinklijstje worden. In de collegereactie wordt niet gesproken over een plan van aanpak. Het is wel de afspraak dat er zo’n plan van aanpak komt.

Ze adviseert de raad alsnog zo’n plan van aanpak te vragen. Vragen uit de raad: Het lid SCHMIT hoorde de insprekers vanmiddag ook vragen duidelijk te maken waar de inspraak wel en waar die niet over gaat. Het lijkt hem belangrijk te kijken naar de basis van participatie en juist met die participatieparagraaf kan de participatie worden verbeterd. Hij is benieuwd naar de top-3 activiteiten die de rekenkamer zou aanbevelen om de participatieparagraaf te verbeteren. De heer KOOIJ zou willen inzetten op de participatieparagraaf zelf, hoe die wordt ingericht en hoe die meer inzicht geeft in wat er gebeurt aan participatie. Daarvoor heeft de rekenkamer twee aanbevelingen gedaan. En het is belangrijk te kijken wat er in de praktijk echt gebeurt. De participatieplannen zouden daarvoor een goed aanknopingspunt kunnen zijn. Het lid BOOMSMA bedankt de rekenkamer voor dit interessante onderzoek.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Helder is het belang van een plan van aanpak. Het college zelf wijst op de staat van participatie en de nulmeting die eraan komt. De raad moet inderdaad grip houden op de uitvoering van die aanbeveling. Hij is nog benieuwd wat er absoluut in dat plan van aanpak zou moeten staan, zodat de raad dat goed kan monitoren. Mevrouw DAALDER ziet dat het college verwijst naar een staat wat verder weg en toch wat vrijblijvend. In een plan van aanpak zou moeten staan hoe er zicht komt op de daadwerkelijke vormgeving van participatie en eventueel ook op de simpele aanbevelingen om die participatieparagraaf te verbeteren – of niet. Dit instrument werkt niet en als het college zo veel belang hecht aan participatie, dan lijkt het logisch dat er een ander sturingsinstrument komt of een andere invulling van dit sturingsinstrument. Het lid BROERSEN las in het rapport dat de rekenkamer zag dat de Amsterdammer lang niet altijd deel uitmaakte van de beschreven participatie. Ze is benieuwd of er met Amsterdammers is gesproken en hoe dat is ervaren. Mevrouw DAALDER licht toe dat de rekenkamer niet met Amsterdammers zelf heeft gesproken. Dit was een experiment om een klein deel van iets binnen de gemeente te onderzoeken.

Maar als er wordt aangegeven dat er participatie heeft plaatsgevonden en met wie, dan worden veelal verschillende partijen genoemd en niet zo zeer individuele Amsterdammers zelf – bijvoorbeeld woningcorporaties of andere directies binnen de gemeente. Ze weet niet zeker of alles wat in de participatieparagraaf staat, daadwerkelijk is gebeurd. Er kan veel meer gebeurd zijn dan er is opgenomen in die paragraaf. Een van de aanbevelingen is dan ook uit te zoeken wat er daadwerkelijk aan participatie gebeurt. De indruk is wel dat het een worsteling is en dat ambtenaren van tevoren niet weten hoe ze die participatie vorm moeten geven. Vaak staat er bovendien ‘niet van toepassing.’ Het lid IJMKER informeert hoe dit bij andere gemeenten zit en of daar dit instrument wel of niet succesvol is. Mevrouw DAALDER weet dat niet. Het lid KEESMAN kreeg bij het lezen van dit rapport het gevoel dat de uitkomsten niet eenduidig waren. Het zou kunnen liggen aan de participatieparagraaf maar ook aan het proces dat niet goed is verlopen. Hij is benieuwd of de rekenkamer dit experiment een succes vindt of dat ze in het vervolg toch wat grootschaliger wil focussen. Mevrouw DAALDER denkt dat dat mede afhangt van de impact van dit rapport. Ze zal bij de leden van de raad navragen of dit rapport voor hen zinvol is. Uiteindelijk is er toch de nodige informatie naar boven gekomen.

Er is weliswaar naar de papieren werkelijkheid gekeken, maar dan nog is het frappant dat bij geen enkele participatie wordt verwezen naar een plan. In de afgelopen twee jaar heeft daar nooit iemand op gereageerd en kennelijk heeft niemand die informatie gemist. Dan kun je toch vraagtekens zetten bij zo’n instrument dat moet helpen om vooraf na te denken over de manier waarop participatie vormgegeven wordt. Ze zou het experiment niet al als mislukt willen bestempelen. Het lid BELKASMI ziet dat het college heeft aangegeven de aanbevelingen te verwerken in de jaarlijkse staat van de participatie. Hij informeert naar de meerwaarde van een plan van aanpak als het college al aangeeft de aanbevelingen mee te nemen. Mevrouw DAALDER vindt dat een vrij magere reactie. De rekenkamer denkt dat er meer in het rapport zit waarmee het college aan de slag kan, bijvoorbeeld de verbetering van de invulling van die participatieparagraaf. Ze adviseert alsnog een plan van aanpak op te stellen. De VOORZITTER bedankt mevrouw Daalder en de heer Kooij voor hun komst naar de commissie.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Het lid BROERSEN stelt dat goede participatie nodig is. Ze vraagt de wethouder met een plan van aanpak te komen om de maatregelen over te nemen en wanneer de raad dat plan kan verwachten. Het is goed dat het college aangeeft de aanbevelingen over te nemen. Aangezien de participatieparagraaf nu niet goed lijkt te functioneren ziet de wethouder misschien nog andere mogelijkheden om te sturen op participatie, anders dan de participatieparagraaf. Participatie zou in elke commissie moeten plaatsvinden. Ze hoort graag wie het eigenaarschap heeft van deze paragraaf: de wethouder Democratisering of de wethouder Duurzaamheid. Het lid KROM bedankt de rekenkamer voor dit rapport dat helder maakt dat de gemeente nog het een en ander te doen heeft op het gebied van participatie. Er ligt eigenlijk een hoofdstuk vol met alinea’s met zaken die eigenlijk anders zouden moeten. Participatie betekent meedoen, dus plannen maken met bewoners in plaats van voor bewoners. Dat is niet altijd mogelijk maar dat zou wel het uitgangspunt moeten zijn. Participatie kan beleid beter maken, voor meer draagvlak zorgen en voor meer begrip voor beslissingen die worden genomen. Het college neemt de aanbevelingen over en ze hoort graag hoe dat dan gaat – en of het college de noodzaak ervan ziet. In het rapport wordt gesproken van een gebrek aan eigenaarschap. Ze hoort graag of de wethouder die conclusie deelt.

De paragraaf gaat bijna alleen over de eindfase van de processen. Komt dit doordat de paragraaf niet goed wordt ingevuld of betekent dit dat de gemeente bewoners niet vraagt te participeren bij het tot stand komen van het beleid maar alleen op het eind? Herkent de wethouder dat er een positieve houding ten aanzien van participatie ontbreekt? Hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat dit cultuurprobleem wordt aangepakt? Zorgt het gebrek aan positieve houding ervoor dat de participatie wordt teruggegeven op maatschappelijke organisaties, overheden en interne organisatieonderdelen? Zou niet de gewone Amsterdammer juist centraal moeten staan in participatietrajecten? Vindt het college de participatieparagraaf inderdaad niet zo’n belangrijk instrument en zijn er andere instrumenten voorhanden? Geen of geen goede participatie kan ertoe leiden dat Amsterdammers afhaken van de politiek, een zorgelijke ontwikkeling. Ze hoopt dat het college dit rapport serieus neemt en met een gedegen actieplan komt. Het lid BELKASMI leest dat een collegebesluit veelal achteraf komt bij een participatieproces. Het lid Krom vindt dat het vaker vooraf moet. Dat krijgt hij graag uitgelegd. Het lid KROM meent dat participatie op meerdere momenten kan plaatsvinden. Enerzijds na een beslissing van de raad of de wethouder, maar ook aan het begin voordat er beleid wordt gemaakt.

Het lid SCHMIT ziet een heel kritisch rapport over de participatieparagraaf. In het coalitieakkoord is helder gesteld dat participatie als integraal beleidsterrein wordt gezien. Het doel van participatie is te komen tot betere besluitvorming. Het moet dus duidelijk zijn waar mensen wel of niet over kunnen meepraten en waar mensen kunnen meebepalen. Daar moet de participatieparagraaf heel duidelijk in zijn. Daar zit ruimte voor verbetering. De gemeente moet hiervan leren en het verbeteren – om een ruime voldoende te halen voor participatie. Op de verschillende beleidsterreinen moet de basis van participatie op orde zijn. Dat betekent ook een versterking van de rol van de stadsdeelcommissies. Naast de basisparticipatie doet de gemeente ook veel pilots. Misschien moet er komend jaar meer aandacht uitgaan naar het op orde krijgen van de basis en niet naar nog meer pilots. Hij is benieuwd naar de ideeën van de wethouder om de basis van participatie te verbeteren op alle beleidsterreinen. Participatie verbeteren kan pas als er ook goed is geëvalueerd. De wethouder heeft in de vorige raad een evaluatierapport over co-creatie en Fearless city te delen. Die ontvangt het lid Schmit graag zodat de raad daarvan kan leren. Het lid BOOMSMA weet dat onduidelijke participatie leidt tot wantrouwen en

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

onvrede. Dat wil niemand. Het is cruciaal geen verkeerde verwachtingen te wekken en dus heel duidelijk te maken wanneer en in hoeverre plannen van de gemeente nog kunnen worden gewijzigd door de inspraak. Er is nog veel ruimte voor verbetering. Het is toch bijzonder dat nergens wordt verwezen naar meer gedetailleerde participatieplannen. Wellicht kan de wethouder daarop ingaan. Het lijkt goed concreter te maken hoe de aanbevelingen worden uitgewerkt. Wethouder GROOT WASSINK is het ermee eens dat er geen verkeerde verwachtingen moeten worden gewekt en dat de gemeente duidelijk moet zijn of en wat mensen te zeggen hebben in participatie. Hij verwijst graag naar de leidraad participatie en het participatiekader waar dat heel nadrukkelijk gebeurt. De participatieparagraaf had dit op geen enkele manier tot doel. De paragraaf is in de voordracht iets kleins waar vanaf te lezen valt of er is geparticipeerd. In veel gevallen zit de participatie in de achterliggende stukken. De voordracht is een oplegger voor allerlei stukken. Soms is er inderdaad geen sprake van participatie. Soms is er een inspraakverplichting. Maar de wethouder is het ermee eens dat de participatieparagraaf onvoldoende inzicht biedt. In die zin wil hij de aanbevelingen overnemen. Het is een middel en niet het belangrijkste sturingsinstrument.

De participatieparagraaf is soms best ingewikkeld en vooruitlopend op landelijke wetgeving zijn de leidraad en het kader opgesteld. Het gaat niet om 500 rapporten, maar om 500 voordrachten en dat is echt een wezenlijk verschil. De wethouder hecht aan monitoring van de participatie. Er komt een nulmeting. Hij wil heel specifiek aangeven in die monitoring hoe het college de aanbeveling van de rekenkamer overneemt. Dat mag een plan van aanpak heten. In ieder geval pakt de wethouder dat serieus aan. De vraag is wel of de aanbevelingen moeten slaan op de participatieparagraaf of op het bredere participatiebeleid in het algemeen. Daar zit soms wat verwarring. Ook het college gaat voor een ruime voldoende. De basis moet op orde zijn en daarom wordt er nu aan de verordening gewerkt. Een ambtelijk team probeert participatie op verschillende beleidsdomeinen te bevorderen. Gekeken wordt naar online monitoringtools. Er is één pilot, buurtplatformrecht, door de raad besloten, maar dat is de laatste pilot die nog loopt. Van Fearless city heeft de raad dit voorjaar een uitgebreid verslag ontvangen. Van co-creatie moet de wethouder dat even nagaan en daar komt hij op terug. Het is de vraag of er soms een gebrek aan participatie was, of het niet goed is opgeschreven of dat participatie niet van toepassing was.

Er zijn absoluut beleidsdomeinen denkbaar waar participatie niet aan de orde is – bijvoorbeeld wanneer de wethouder een subsidieregel wijzigt. Het lijkt hem verstandig veel nadrukkelijker aan de voorkant op basis van de leidraad en het kader te bepalen over welke vorm van participatie het gaat en wie daarbij wordt betrokken. Er zijn buitengewoon veel medewerkers van de gemeente Amsterdam met een heel positieve houding, maar er zullen er ook zijn die het nu eenmaal ingewikkeld vinden. Maar het moet wel gewoon. De term ‘gewone Amsterdammer’ vindt de wethouder dan weer ingewikkeld, want wie is dat nu? Het gaat erom dat inwoners van de stad actiever betrokken zijn bij besluitvorming. Alleen de representatieve democratie volstaat namelijk niet. Er zijn ook participatieve instrumenten nodig. Het lid KROM beaamt dat er geen gewone Amsterdammers zijn, alleen maar uitzonderlijke en bijzondere Amsterdammers. Het gaat erom dat de gemeente nu kiest om met maatschappelijke instanties te praten in plaats van met de burgers die het aangaat. Wethouder GROOT WASSINK vindt het bij sommige onderwerpen buitengewoon zinvol dat maatschappelijke organisaties zijn betrokken, bijvoorbeeld de Fietsersbond bij sommige beleidsonderdelen. Het is altijd een zoektocht naar een mix van maatschappelijke organisaties en inwoners van de stad die het betreft en daarbij kan de schaal ook nog een rol spelen.

In die zin is dat plan van aanpak eigenlijk al gebouwd. Dat sturen en monitoren belangrijk is, deelt de wethouder. Daarom moet die stand van zaken echt worden opgesteld.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Gaat het om eigenaarschap, dan ligt dat alleen bij de portefeuillehouder. Het zou heel slecht zijn om participatie een afzonderlijk beleidsveld te laten zijn. Het borgen van participatie in bepaalde beleidsterreinen ligt in eerste instantie bij de verantwoordelijke portefeuillehouder. De wethouder is bereid een plan van aanpak te maken en dan zo opgevat dat hij heel expliciet ingaat op de aanbevelingen bij de monitor. Hij bedankt de rekenkamer en de raad. Het lid BROERSEN is benieuwd of alle collegawethouders participatie net zo belangrijk vinden als deze wethouder. Wethouder GROOT WASSINK kan alleen vaststellen dat dit onderwerp in het coalitieakkoord zeker aandacht heeft. Alle collega’s zijn gecommitteerd aan het coalitieakkoord. Optimisme en vertrouwen beschouwt de wethouder als een verplichte attitude. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een korte bespreking naar de raad gaat. Economische Zaken 4 Vaststellen van het Besluit ter aanvulling op het Verzamelbesluit van de raad van de gemeente Amsterdam verband houdende met de herindeling van de gemeenten Amsterdam en Weesp (VN2022-038271) Dit punt is gehamerd.

5 Vaststellen van de visie Bezoekerseconomie 2035 en het pakket aan maatregelen in het kader van de Verordening op toerisme in balans Amsterdam (VN2022-039302) Bijlage 6, advies van Stadsdeelcommissie Centrum in reactie op aangekondigde maatregelen t.a.v. overlast in het wallengebied en bijlage 7, bestuurlijke reactie op het advies, zijn toegevoegd aan dit dossier en kunt u betrekken bij de bespreking van de raadsvoordracht. Het lid BROERSEN is blij met het mooie plan en met de visie. Ze gaat ervanuit dat de verdere uitwerking van het erotisch centrum net als de openingstijden van het Wallengebied morgen in de commissie AZ worden besproken. Ze is benieuwd naar de doelstelling van dit plan. Ze juicht de lobby met Schiphol over het inkrimpen van de korteafstandsvluchten zeer toe net als het inzetten op extra handhaving in de binnenstad. Ze vreest dat de inzet van extra handhaving niet is opgewassen tegen allerlei neveneffecten van het verbod op verkoop voor buiten de coffeeshops vanaf 4 uur van donderdag t/m zondag. Het mogelijke reserveringssysteem zou het Disneyficeren van de binnenstad alleen maar meer in de hand werken. Het zal bovendien extreem veel handhaving kosten. Het lid MARTENS vraagt of VOLT bekend is met het rapport van OenS is over de aanzuigende werking van het verkopen van wiet op de aantallen.

40% van de jonge bezoekers geeft aan niet of nauwelijks meer naar Amsterdam te komen wanneer ze hier geen wiet kunnen kopen. Als de gemeente de aantallen wil beheersen, vergt dit toch blijvend onderzoek. Ze hoopt dat VOLT een motie voor een onderzoek naar de effecten op de aantallen bezoekers wel zal steunen. Het lid BROERSEN kent dit rapport nog niet maar wel de onderzoeken naar mogelijke straathandel en ze is benieuwd naar de visie daarop. VOLT staat altijd open voor goed onderzoek, maar mensen in Europa die gewend zijn wiet op straat te kopen,

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

weten echt wel hoe ze dat straks in Amsterdam moeten doen. Een motie voor een onderzoek zou ze eventueel kunnen steunen. Het lid HEINHUIS verwacht dat dit toch echt wel effect zal hebben op het imago van Amsterdam als feest- en drugsbestemming. Het lid BROERSEN vindt het heel goed in te zetten op een imagocampagne en te focussen op de positieve dingen die Amsterdam te bieden heeft. Coffeeshops worden wereldwijd steeds ‘normaler’. Het eerder sluiten van coffeeshops zal grote negatieve gevolgen hebben. Ze vraagt zich af of een reserveringssysteem het Disneyficeren van de binnenstad juist zal versterken. Het zal in ieder geval heel veel extra handhaving kosten. Ze is benieuwd hoe de wethouder en de andere partijen naar zo’n reserveringssysteem kijken. Investeren in het ondersteunen van authentiek Amsterdams ondernemerschap krijgt ze graag toegelicht. De wethouder zou nog kijken naar het verhogen van de AirBnBbelasting. Nu deze visie is gepresenteerd hoort ze graag van de wethouder hoe die nu kijkt naar het verhogen van deze belasting. Social media als crowd management tool lijkt haar heel verstandig maar over het spreiden van toeristen door social media heeft ze nog niets gezien. Komt er bijvoorbeeld een gezamenlijke strategie met de partners in Amsterdam? Het lid MARTENS beseft dat de raad nu al vier jaar discussieert over de maatregelen die vandaag ter tafel liggen.

De bezoekersaantallen zijn weer terug op het niveau van voor de covidcrisis. De stad is vol en vies. Voor de stad belangrijke instellingen kampen met grote tekorten – het Rijksmuseum en het GVB – want er zijn wel bezoekers nodig om deze faciliteiten op peil te houden. Maar dan wel bezoekers die de stad graag wil hebben. De VVD heeft diverse maatregelen gesteund om de bezoekersaantallen te reguleren. Ze is voorstander van een AirBnB-verbod en een i-criterium. Ze vreest de effecten rond de maatregelen voor bijvoorbeeld vervroegde sluitingstijden. Op basis van welke cijfers wil de wethouder deze besluiten nemen en denkt hij dat dit effectief is. Het gaat namelijk heel ver voor de ondernemers op de Wallen en de dames achter de ramen. De maatregel rond de riviercruises roept vraagtekens op: bezoekers van 50+ die juist musea en restaurants bezoeken en weer vertrekken. Dat zijn toch net de bezoekers die Amsterdam zo graag verwelkomt. Uit onderzoek van OenS blijkt dat 40% van de jongeren minder naar Amsterdam komt bij invoering van het i-criterium en 11% helemaal niet meer. Deze bezoekers is de stad liever kwijt dan rijk. Maar ze zullen blijven komen als de snoepwinkel open blijft. Foto’s van zuipende en blowende mensen in Amsterdam op internet zullen het altijd winnen van de campagne van Amsterdam&Partners.

Ze roept de raad op haar vraag voor onderzoek naar het effect van het weerhouden van deze mensen te steunen. Het lid KROM complimenteert de wethouder met de visie op de bezoekerseconomie, een pleidooi voor minder toeristen en erkenning van de grenzen aan groei van de bezoekerseconomie. Dat is zeer hoopgevend. De Partij voor de Dieren is blij met het toekomstbeeld dat wordt geschetst. Zorgen zijn er nog wel rond de uitwerking, met name om toeristen te ontmoedigen naar de stad te komen. Diverse campagnes gaan van start. Een eerdere campagne om bezoekers te spreiden zorgde er inderdaad voor dat toeristen meer de regio opzochten, maar tegelijkertijd verminderde de druk op het centrum niet. Ze vreest dat er straks toch weer meer bezoekers komen. Het beperken van de budgetvluchten zou een centrale plek moeten hebben in het beleid. In het stuk over Schiphol is alleen sprake van afspraken op landelijk niveau, maar Amsterdam kan in haar rol van aandeelhouder meer doen. Dat is ook goed in het licht van de klimaatcrisis. Er staat niets opgenomen over dat aandeelhouderschap. Het gaat erom als stad de verantwoordelijkheid te nemen. Ze komt met een motie met de vraag naar een visie op dit onderwerp. De visie zou in 2035 moeten zijn gerealiseerd. Ze wil weten hoe de raad de voortgang kan beoordelen.

De Partij voor de Dieren maakt zich zorgen over de vraag of er voldoende handhaving is – of dat daarvoor misschien nog een ander plan is.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Het lid NAMANE denkt dat iedereen wil dat Amsterdam een zo vrije, diverse en authentieke stad blijft. Daar horen bezoekers ook bij. Naar aanleiding van het volksinitiatief ‘Amsterdam heeft een keuze’ is afgesproken dat het aantal overnachtingen tussen bepaalde waarden moet blijven. Dat gaat uitlopen en dat moet dus worden aangepakt. Ze is blij met het pakket aan maatregelen wat er minimaal moet gebeuren om het aantal overnachtingen tegen te gaan met een visie van wat veel Amsterdammers wel willen. Ze denkt graag mee aan verdere maatregelen om tot een bezoekerseconomie te komen waarvan meer Amsterdammers profiteren in meer delen van de stad en waar overlast wordt tegen gegaan. De verordening geeft aan dat het college met maatregelen moet komen voor wijken waar de toeristische draagkracht onder druk staat. Ze wil vooruitkijken en dat betekent dat er wijken moeten worden meegenomen waar de druk eerder al te hoog was. Dit raakt aan overnachtingen. Het aantal bedden voor bezoekers moet afnemen daar waar het kan. Het aantal Bed&Breakfasts kan nog met 35% toenemen maar AirBnB mag waarschijnlijk in januari eindelijk worden verboden in bepaalde wijken. Ze oppert helemaal te stoppen met AirBnB en het verlenen van nieuwe vergunningen voor Bed&Breakfasts – en dan zeker in de wijken waar nu en in het verleden hoge druk wordt ervaren van toeristen.

In sommige delen van de stad geldt voor hotels een ‘nee-tenzij-beleid’. Dat is misschien ook iets waarmee de stad helemaal zou kunnen stoppen. Elk hotel extra lijkt er een te veel. In de technische sessie werd duidelijk dat het volstrekt onbekend is of lokale ondernemers profiteren van hotels in die gebieden. Wel is bekend dat mensen geld uitgeven in het centrum. Als dat ‘nee-tenzijbeleid’ niet stopt, moet de gemeente ervoor zorgen dat de buurt er ook van profiteert. Amsterdamse kleinere ondernemers kunnen niet goed concurreren met zaken die zich richten op toeristen. Op plekken met veel bezoekers heeft de kleine ondernemer het moeilijk – bijvoorbeeld in de Negen straatjes. Het is juist belangrijk diversiteit en authenticiteit in de stad te behouden en de eenheidsworst tegen te gaan. Het is dus heel goed dat de gemeente stuurt op toeristenwinkels en dat ondernemers zelf met branchering aan de slag gaan. Maar er is meer nodig, niet alleen in het centrum maar ook elders in de stad. Ze wil kijken of er een apart bestemmingsplan mogelijk is voor grote ketens – net als in San Francisco – om bijzondere ondernemers te beschermen.

Hopelijk komt er verder onderzoek naar beschikbare instrumentarium om te sturen op het aanbod van huurprijssturing tot afspraken met eigenaren, bestemmingsplannen, keerklepregelingen, het nee-tenzijbeleid rond hotels of maatregelen om ondernemers die iets aan de stad toevoegen, te stimuleren. Uiteindelijk is het doel: grip op het aantal bezoekers en op het effect dat ze in de stad teweegbrengen en dat lokale ondernemers en bewoners meer kunnen profiteren van de populariteit van de stad. Misschien kan de wethouder nog reageren op het onderzoek toeristenbelasting ‘Amsterdam heeft een keuze.’ Het lid MARTENS hoort het lid Namane spreken over ondernemers weren, maar ze heeft het niet over de coffeeshops. Ze hoort graag of de PvdA ervoor openstaat de onderzoeksmotie te steunen naar de effecten van mensen die alleen komen om te blowen. Voorts hoort ze ook graag van het lid Namane waarom Amsterdam bezoekers van rivierscruises zou moeten weren. Het lid NAMANE heeft begrepen dat mensen hier starten of eindigen met hun riviercruise. Dat betekent een overnachting in Amsterdam. Minder cruises betekent waarschijnlijk ook minder overnachtingen. Het lid ALBERTS is benieuwd naar de plannen voor de kleine winkeliers.

De gemeente gaat niet over huurprijsbescherming, maar de SP zou het heel goed vinden als die huurprijzen worden vastgesteld volgens een puntensysteem en niet op het aantal passanten zoals nu gebeurt. Het lid NAMANE weet dat het moeilijk is om als gemeente te sturen op huurprijzen voor ondernemers als ze zelf geen eigenaar is of geen afspraken heeft met

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

corporaties. De wethouder heeft wel heel veel contact met BIZ’zen en eigenaren. Een puntenstelsel voor bedrijfsruimte is zeker mooi, maar daar gaat de gemeente niet over. Het lid HEINHUIS denkt dat de maatregelen van onmiskenbaar belang zijn voor de binnenstad en haar bewoners. De sluitingstijden op de Wallen zouden wat de PvdA betreft zelfs nog wel vroeger mogen. De gemeente doet nu echt iets wat impact heeft op het imago van Amsterdam. Het onderzoek om de verkoop van wiet aan banden te leggen vanaf bepaalde tijden in bepaalde gebieden is heel goed. De VVD vroeg om een onderzoek naar de effecten van het i-criterium, maar dergelijke onderzoeken liggen er al. Dat OIS-onderzoek laat zien dat slechts 7% van de toeristen zou wegblijven na invoering van dat i-criterium. Het lid MARTENS denkt dat het aanzuigende effect niet minder wordt, maar de chaos op straat wel groter. Het lid HEINHUIS denkt dat een integrale aanpak heel belangrijk is en dit is een onderdeel van die imagoverandering om die verkoop juist in het weekend terug te dringen. Ze verwacht dat dit echt van invloed is op hoe mensen Amsterdam als feestbestemming zien. Het lid ALBERTS vindt de looptijd van dit plan wel vrij lang. Ze zou het aantal bezoekers nog wel verder naar beneden willen brengen en is benieuwd wat het kantelpunt is voor ondernemers. Het verhogen van de toeristenbelasting is interessant.

Naar Bonaire gaan kost 75 euro belasting. Zoiets kan in Amsterdam ook worden overwogen. Of misschien nog wel meer. De afficheringsregels rond cannabisproducten zijn zeker een punt van aandacht. Ze wijst op aanbieders van vakanties tegen dumpprijzen en ze zou wel eens willen weten of dat zorgt voor een toename van een ander type bezoekers. Groupon maakt ook reclame in het buitenland. Dat heeft allemaal een aanzuigende werking en dat is echt iets om ook naar te kijken. Het lid YACOUBI ziet net als iedereen dat de drukte in de stad weer flink is toegenomen. De raad moet daarom forse maatregelen nemen. Hij complimenteert de wethouder die nu stappen zet door verschillende maatregelen te combineren. De fractie van DENK vindt het spreiden van toeristen een topprioriteit, niet alleen om de binnenstad te ontlasten, maar ook om andere delen van de stad te laten profiteren van het toerisme. Attracties kunnen worden verplaatst. Daarbij zijn er geen taboes. Hij denkt daarbij aan het Stedelijk museum of het Van Goghmuseum. Hij verzoekt het college te onderzoeken welke trekpleisters mogelijk kunnen worden verplaatst en wat de kosten dan zijn. Gaat het om de integrale aanpak op de verschillende beleidsterreinen dan oppert hij hotels naar andere buurten in de stad te verplaatsen of daar vergunningen te verstrekken. OV-verbindingen blijven zo wellicht rendabel.

Het gaat de fractie van DENK om het spreiden van de toeristen. Het lid MARTENS gaat ervanuit dat het lid Yacoubi ook de begroting heeft gezien en dus begrijpt dat het Rijksmuseum verplaatsen geen optie vormt. Toeristen spreiden is echt nodig, maar daarvoor zijn wel serieuze opties nodig. Het lid YACOUBI had het over het Stedelijk Museum. Het gaat erom dat er geen taboes zijn om trekpleisters te verplaatsen naar andere delen van de stad. Hoteleigenaren en ondernemers kunnen verleid worden wanneer ze meer geld kunnen verdienen door meer te bouwen. Hij hoort graag van de wethouder of hij bereid is het verplaatsen dan wel het verstrekken van nieuwe vergunningen voor hotels bespreekbaar te maken. Het lid SCHMIT is blij dat er nu wordt gefocust op het verminderen van toeristen die overlast veroorzaken. Het is ook goed om te bepalen welke toeristen wel welkom zijn. D66 ziet graag een progressieve, liberale stad waar mensen zichzelf kunnen zijn, een

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

stad waar bezoekers zich gedragen als gast. Die toekomstvisie mag nog wel wat specifieker zijn. In de visie mag de lhbtiq+-community meer verankerd zijn net als mensen die zoeken naar cultuur of congresgangers. Dat mag echt specifieker. Dat geldt ook voor de doelgroepen de gemeente hier niet graag ziet. Het is nog altijd niet helemaal helder hoe die groepen zijn gedefinieerd. De wethouder zou specifiek moeten laten onderzoeken welke groepen de overlast veroorzaken zodat precies die groepen met de campagne worden beoogd. Voorts vraagt hij de wethouder na te gaan wat de relatie is tussen het overnachtingstype en de overlast, de link daartussen. Het lid MARTENS vraagt of D66 toch voor het i-criterium is als uit onderzoek blijkt dat de groep die komt om te blowen ook de groep is die overlast veroorzaakt. Of blijft het een principekwestie en worden alle maatregelen aangegrepen behalve het i-criterium? Het lid SCHMIT heeft al aangegeven dat men moet kijken welke toeristen overlast veroorzaken. Als een jongere uit Barcelona een keer wil ervaren hoe het is een joint te roken in deze vrije stad en als hij geen overlast veroorzaakt, dan is hij welkom. Over het icriterium is een heel heldere discussie geweest: handhaven van het i-criterium doet de handel naar de straat verschuiven. Dat geeft nog meer overlast.

Hij roept dus op precies te onderzoeken wie er overlast veroorzaakt en die vervolgens aan te pakken. D66 is tegen invoering van het i-criterium. Het lid ALBERTS hoort graag hoe D66 aankijkt tegen de ongebreidelde groei van terrassen en het bijbehorende gebruik van alcohol op die terrassen – en ook in cafés. Het lid SCHMIT komt daar zo op. Hij roept de wethouder ook op de relatie tussen vervoer en overlast te onderzoeken. Hij komt op de maatregelen. D66 benadrukt de belangrijke rol die de NV Zeedijk hier hanteert. Die maakt het mogelijk panden op te kopen en er op die manier voor te zorgen dat daar diverse winkelgebieden ontstaan. Dat is een belangrijk middel. Hij hoort graag of de wethouder nog mogelijkheden ziet om de NV Zeedijk nog verder te versterken. Een meerkernige stad zorgt ervoor dat de wijken Nieuw-West, Noord en Zuidoost aantrekkelijk worden voor bewoners. Dan wordt zo’n wijk ook aantrekkelijk voor toeristen. Hij roept de wethouder ook op samen te werken met alle partners in de stad, breder dan nu. Wellicht lukt het om Tours & Tickets ook aan tafel te krijgen. Ook voor hen is het van belang dat er gewerkt wordt aan een kwalitatieve bezoekerseconomie. Dat betekent ook samenwerking met de vereniging van Bed&Breakfasts, Amsterdammers die hun eigen gasten in de stad uitnodigen. De wethouder gebruikt Amsterdam 750 voor de lhbtiq+community.

Wellicht kan de wethouder de World Pride van 2026 gebruiken als aanleiding van de imagocampagne van Amsterdam voor die nieuwe bezoekersgroep. Mensen op cruiseschepen besteden veel geld in de stad. Maar de schepen brengen veel vervuiling in de stad. D66 hoopt dat het college haast kan maken met het verplaatsen van de cruiseterminal naar een plek buiten de stad. Dan kunnen passagiers nog altijd de stad in. Als touringcars de stad moeten mijden, dan is een plek buiten de stad voor cruiseschepen ook gepast. Het lid ALBERTS is dan benieuwd waarom D66 haar motie over het weren van cruiseschepen uit Amsterdam omwille van de CO2-reductie niet heeft gesteund. Ook hoort ze graag nog iets over het alcoholgebruik en de terrassen. Het lid SCHMIT weet dat er al veel maatregelen worden genomen om alcoholoverlast tegen te gaan. Wethouder Mbarki heeft helder beschreven hoe het zit met die alcoholaanpak en de terrassen. Het lid BENTOUMYA benadrukt dat Amsterdam van oudsher een vrijplaats en een toevluchtsoord is, de stad waar mensen kunnen zijn wie ze zijn en waar ze kunnen worden wie ze willen worden met vrijzinnigheid als uniek ideaal. Steeds veel

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

Amsterdammers voelen zich echter beperkt door de drukte, de overlast en de commercie. Het is de markt die misbruik maakt van de Amsterdamse vrijzinnigheid: de overcommercialisering. Naast de schoonheid legde de stilte in de stad in de coronatijd ook de afhankelijkheid van toerisme bloot. Wie profiteert nu eigenlijk van overtoerisme en welke rol mag toerisme in de economie hebben? GroenLinks wil inzetten op een sterke lokale economie die bijdraagt aan een sociaal en duurzaam Amsterdam. Ze is benieuwd hoe deze visie wordt verbonden met de visie op brede welvaart en lokale economie. Ze hoort graag wanneer het college tevreden is met de visie. Een groot aantal maatregelen is gestoeld op gesprekken. Ze hoort graag hoe de wethouder de haalbaarheid van de maatregelen inschat, hoe de tijdlijn eruit ziet en hoe de raad hierin wordt meegenomen. Veel maatregelen zijn geïnitieerd op basis van data en ze wil weten welke data nog ontbreken en waar dus nog vervolgonderzoek nodig is. De meerkernige stad wordt gezien als oplossingsrichting. Ze vindt het belangrijk dat de ontwikkelingen in de meerkernige stad in eerste instantie op de bewoners zijn gericht.

Hoe verhoudt die meerkernige stad zich bijvoorbeeld tot de masterplannen? Bij de nota overnachtingen is ze benieuwd of de gemeente kan onderzoeken of en hoe het aantal verbodswijken voor vakantieverhuur kan worden uitgebreid en of er niet beter een for-out-principe kan worden toegepast in plaats van een nee-tenzij bij nieuwe hotels. Om overcommercialisering tegen te gaan is misschien aan de stadsdelen al gevraagd in welke gebieden het verbod op toeristische voorzieningen wenselijk is zoals in Oud-West en de Pijp. Een aantal zaken rond het blowverbod staat nog niet in de nota genoemd: de juridische haalbaarheid van de voorstellen, wat het voorstel betekent voor de handhavingscapaciteit en de haalbaarheid en welke eventuele neveneffecten er zijn van het verbod. Mooi dat er veel maatregelen worden getroffen om alcoholgebruik tegen te gaan. Dit is een enorme bron van overlast. Misschien ziet het college nog mogelijkheden om ondernemers hierop aan te spreken. Het lid MARTENS hoort vooral wat GroenLinks niet wil, maar niet wat GroenLinks zelf zou willen doen om ervoor te zorgen dat die bezoekers komen die de stad zich wenst. Het Rijksmuseum en het GVB kampen met financiële moeilijkheden; er zijn wel bezoekers nodig om die faciliteiten ook voor Amsterdammers in stand te houden. Het lid BENTOUMYA kijkt enerzijds naar overlast, anderzijds ook naar overtoerisme.

Toeristen zijn welkom, maar veel maatregelen gaan wel degelijk om het inperken van de toestroom van toeristen. Het gaat erom te komen tot een lokale economie waarvan de Amsterdammer profiteert, dus het creëren van aanbod en mogelijkheden voor Amsterdammers zelf. Amsterdam is heel afhankelijk van toerisme en er moet juist een bestendige economie worden bewerkstelligd met minder afhankelijkheid van de toerist. Er is een binnenstad nodig met een divers winkelaanbod dat zowel op de Amsterdammer is gericht als op de bezoeker. Het een sluit het ander niet uit. Toeristen in de huidige aantallen zijn niet houdbaar. De overlast is een ontzettend groot probleem in de binnenstad. Ze bedankt de wethouder voor de visie en de maatregelen. GroenLinks weet wat ze wil: inzetten op een lokale en sterke economie waarin het tegengaan van overcommercialisering centraal staat. Het vooruitstrevende karakter van de stad kan dan bijdragen aan een sociaal en vrijzinnig Amsterdam. Het lid BOOMSMA stelt dat Amsterdam geen pretpark is, geen Venetië waar niemand meer wil wonen, geen festivalterrein en ook geen strand op Ibiza. Feesten is prima en geld verdienen ook, maar niet ten koste van de primaire functies van de stad: prettig kunnen wonen. In de visie wordt heel duidelijk gewezen op de verkeerde opvatting van vrijheid in Amsterdam tot nu toe.

Vrijheid is zelfbestuur, zowel op het niveau van de staat als op het niveau van de ziel. Het CDA steunt een groot aantal voorstellen. Een groot deel van het probleem is dat overlastgevende gedrag. Op dit moment fungeert een deel van de binnenstad als een soort festivalterrein. Dat schept een sfeer van losgaan en dat trekt die blow- en braltoerist. Dat vergt dus dat die magneetfuncties verdwijnen: de seksindustrie, de coffeeshops en andere publieke voorzieningen. Als dat niet gebeurt, zullen andere maatregelen nauwelijks effect scoren. Sinds 2016 bepleit het lid Boomsma

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 december 2022

al een blowverbod. En overlast ’s nachts vergt toezicht ’s nachts: de N8W8. Het CDA steunt de wijziging voor de sluitingstijden. Veel strenger handhaven op doorschenken is ook nodig. Het gaat niet alleen om gedrag maar ook om de aantallen. Sturen moet wel gericht gebeuren. Riviercruisetoeristen weren lijkt hem niet het allerbelangrijkst. Het gaat om die toeristen die met low budgetflights hierheen komen. Het lid VAN HAARLEM stelt dat er echts iets moet gebeuren aan het massatoerisme in Amsterdam, zowel aan de kwaliteit als de kwantiteit. Er valt veel te zeggen voor sommige voorstellen zoals het verbod op vrijgezellenfeesten en het verbod op het uitbreiden van rondleidingen, maar sommige maatregelen zullen alleen tot overbodige betutteling leiden. Een blowverbod is niet te handhaven op straat. Het aantal coffeeshops in de binnenstad verminderen lijkt het beter. Een reserveringssysteem in het Wallengebied lijkt hem onverstandig. Het is funest voor de privacy en ook nog eens moeilijk te handhaven. Het heffen van hogere toeristenbelasting is wel een goed idee. Daar gaat een regulerende werking van uit. Hij bepleit dus een verdubbeling van de toeristenbelasting gedurende het zomerseizoen. Wellicht kan er een econometrische studie worden gedaan naar de prijselasticiteit. Het lid PETERS dankt voor het document en de visie.

JA21 is zeker positief over een aantal punten, maar staat ook kritisch tegenover onder andere de transformatie van hotels tot wooncomplexen. Hoteleigenaren mogen daartoe niet worden gedwongen. JA21 is geen voorstander van enige vorm van dwang. Verdere beperking van AirBnB’s in combinatie met de hoteltransformatie zou een nadelig waterbedeffect kunnen hebben waarbij reizigers hun overnachting in omringende steden boeken maar in de stad blijven hangen na een nachtje uit omdat er geen treinen rijden. Dat zal zeker voor overlast zorgen. JA21 staat negatief tegenover de autoluwplannen. Intelligente toegang om bepaalde groepen te weren baart hem zorgen. Bepaalde groepen uitsluiten om bepaalde delen van Amsterdam in te kunnen staat haaks op het inclusieve beleid van dit college. Dat vergt dat een toelichting. Ook het Wallengebied wordt geteisterd door ondoelmatige regelgeving met het ridicule plan voor toegang. Het is geen openluchtmuseum. Er werken en wonen mensen. Het moet een gebied blijven waar mensen van A naar B kunnen gaan. Het college sluit uitvoering van dat plan niet uit. Hopelijk wil de wethouder toezeggen dat er geen poortjes komen. Wethouder MBARKI brengt in herinnering dat de raad tot de verordening heeft besloten die het college direct de opdracht gaf om met maatregelen te komen. Het college komt niet alleen met maatregelen maar ook met een visie.