Definitief verslag SED 02-11-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 2 november 2023

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Vergaderdatum Donderdag 2 november van 9.00 tot 12.15 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 22 november 2023 Voorzitter: de heer Von Gerhardt Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: mevrouw Vos Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Ahmadi (LAV), Alberts (SP), Aslami (D66), Badal (CDA), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Broersen (Volt), Hylkema (VVD), Keesman (PvdA), Krom (Partij voor de Dieren), Perdok (Bij1), Schmit (D66), Wijnants (VVD), Yacoubi (DENK), IJmker (GroenLinks) en Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Bilgin (FvD), Bons (BIJ1), Van Haarlem (FvD), Havelaar (CDA), Kabamba (Lijst Kabamba), Khan (DENK), Koyuncu (DENK), Mangal (DENK), Molema (JA21), Namane (PvdA), Nanninga (JA21), Peters (JA21), Segaar (BIJ1), Van der Veen (GroenLinks), Veldhuyzen (LAV) en Williams (D66) Overige aanwezigen: de heer mevrouw Hoff (commissieondersteuner), de heer Layic (Rederij Lampedusa), mevrouw Vernooij (stichting Noorderpark Trust) en de heer Yetik (Ankaraspor)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze openbare raadscommissievergadering SED, ditmaal op donderdagochtend. Er is een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van het lid Namane. c. Vaststellen agenda De punten 3 en 4 worden gevoegd behandeld voor de eerste termijn. Er kunnen geen moties of amendementen worden ingediend voor schriftelijke preadvisering van het college. De tweede termijn wordt aangehouden tot 22 november. De punten 7 en 10 worden doorgeschoven naar de volgende vergadering. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 19 oktober 2023 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 19 oktober 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid BELKASMI ziet dat er een toezegging van de lijst is verdwenen. Dat gaat om concrete casussen over de plusvoorziening in Noord. Hij hoort graag hoe het daarmee staat. Er volgt straks een een-op-een contact. Het lid KROM ziet dat er nog verschillende oude toezeggingen op de lijst staan. De lijst verdient dus opschoning. Er staat nog een toezegging aan het lid Hoogtanders over de verordening stadsdelen en stadsgebied Amsterdam. Voor de zomer zou er een mijlpalenplanning volgen voor de grote kaderstellende stukken. Ze is benieuwd hoe het daarmee staat. Wethouder GROOT WASSINK zegt een veegbrief toe over de zaken die bij hem nog open staan. Dat gaat dan ook over volgend jaar. f. Tkn-lijst Op verzoek van het lid Badal wordt tkn-stuk 5 geagendeerd voor de decembervergadering. Er zijn namelijk nieuwe inzichten. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer YETIK licht toe dat de vereniging Ankaraspor in 2003 is opgericht door een aantal Turkse Amsterdammers en is uitgegroeid tot een gezellige multiculturele vereniging met leden uit verschillende Amsterdamse gemeenschappen. Jarenlang had de vereniging een eigen clubgebouw achter de Jaap Edenbaan dat met eigen middelen flink gerenoveerd is.

Desondanks moest de vereniging op last van de gemeente dit gebouw een paar jaar later in 2014 verlaten met de belofte dat er een nieuw clubhuis zou komen. Er werd onderdak bij de buren gevonden in een nog slechter gebouw. Na jarenlang sparen kon de vereniging in 2021 een aanvraag indienen voor een nieuw clubgebouw, 495.000 euro in totaal, sleutelklaar. De gemeente zou binnen 14 weken reageren maar dat werden 16 maanden. In de tussentijd kon de vereniging een aanvraag indienen. Dat heeft ze gedaan. Achteraf kwam de gemeente met opstalrecht. Daarvan was eerder nooit sprake geweest. De gemeente stelde almaar uit. Toen kwam de coronapandemie, de Oekraïneoorlog en de inflatie. In de tussentijd is het bedrag vier keer zo hoog geworden, tegen de 2 miljoen euro. De bouw is begonnen, maar het budget schiet nu tekort. De gemeente heeft als pijler het bevorderen van diversiteit. Juist dat is een kenmerk van deze vereniging met een prachtige afspiegeling van de Amsterdamse samenleving. Hij roept de gemeente op de vereniging financieel te ondersteunen. Dan zijn er ook geen juridische stappen nodig. Desgevraagd legt de heer Yetik uit dat het huidige gebouw in deplorabele toestand verkeert. Sommige leden verkleden zich liever elders dan in de kleedkamer. Houtrot. Schimmel. Hij heeft wat foto’s van het clubgebouw meegenomen. Die kan hij ook mailen.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

Mevrouw VERNOOIJ is directeur van stichting het Noorderpark. Zij programmeert en ontwikkelt samen met de bewoners het Noorderpark. Zo is er een natuurspeeltuin gekomen en wordt het Alles is Noord-festival georganiseerd waar het afgelopen jaar 8.000 Noorderlingen samen feest vierden. Vandaag staat de evaluatie van de regeling integraal maatschappelijk initiatief op de agenda. Ze vreest dat deze regeling stopt, want zonder deze regeling is er geen gepaste financiering meer voor bewonersinitiatieven die inspireren of inspelen op de actualiteiten of zo bijzonder vooruitstrevend zijn dat ze onder geen enkele noemer te vatten zijn. Enthousiaste buurtbewoners worden elk jaar opgeleid tot gediplomeerde sportbegeleiders – gratis. Als tegenprestatie zetten die bewoners zich vrijwillig in voor het park, zo’n 30 uur, waarin ze gratis toegankelijke beweegactiviteiten organiseren voor de bewoners in Noord: fietsles, salsa, bootcamp. Een vaak kwetsbare bewoner wordt in z’n kracht gezet, behaalt een diploma en daarmee nemen zijn kansen op de arbeidsmarkt toe. Door de verschillende achtergronden van de opgeleide bewoners ontstaat er ook een afwisselend activiteitenaanbod. Bewoners bereiken hun eigen achterban, bijvoorbeeld bewoners die leren fietsen. Dit gratis aanbod zorgt voor kansengelijkheid. Iedereen kan meedoen.

Zonder de regeling Integraal maatschappelijk initiatief komen initiatieven als deze in een wirwar van potjes en regelingen terecht. Dit soort initiatieven maken de stad mooier, inclusiever en democratischer. De kracht van deze initiatieven is het integrale werken. Desgevraagd legt mevrouw Vernooij uit dat de stichting al jarenlang van regeling naar regeling rolt. Sinds 2007 zit ze in het Noorderpark. Het gaat erom dit soort initiatieven een duurzame toekomst te geven. Zeker nu, omdat de polarisatie toeneemt. Er zijn niet zo veel plekken waar zo veel verschillende mensen bij elkaar komen. Het contact met het stadsdeel is goed. Ze verwacht te kunnen terugvallen op de sociale basis. Het verschil met de regeling integraal maatschappelijk initiatief is dat er veel meer vrijheid is over hoe de stichting het geld uitgeeft. De stichting weet niet van tevoren wat ze gaat doen. Ze volgt de bewoners. Vaak wordt er naar regelingen toe geschreven of naar beleidsdoelen. Nu kan de stichting er van alles bij betrekken, waardoor er soms een hele andere combinatie ontstaat dan je van tevoren had kunnen bedenken. Mevrouw LAYIC organiseert boottochten met twee boten die ooit werden gebruikt om mensen te vervoeren van Libië naar het eiland Lampedusa.

Sinds 2019 is het een actieve sociale onderneming en met behulp van de regeling integrale maatschappelijke initiatieven zijn de afgelopen twee jaar de doelen bereikt. Ze zet zich in voor de empowerment van nieuwkomers door hen kansen te bieden om te werken en te leren en hun verhalen te delen. Ze kunnen een praktijkdiploma halen of een workshop volgen om verhalenverteller te worden. Het team is inmiddels uitgegroeid van vier naar zestien mensen. Door rondleidingen leert ze de nieuwkomers over de geschiedenis van Amsterdam en het onderwerp migratie. De crew deelt zijn persoonlijke verhalen. Veel scholen en toeristen hebben deelgenomen aan de rondleidingen. Afgelopen jaar is de boot gebruikt als een drijvend podium voor lezingen en stand up shows van migranten. Er is een samenwerking aangegaan met het grachtenmuseum voor de museumnacht. De recensies laten allemaal vijf sterren zien. De steun van de regeling is van groot belang geweest voor het succes. Ze hoopt deze subsidie te kunnen blijven ontvangen. De licentie van de schepen is geregeld met een gedoogverklaring omdat het hier een non-profitorganisatie betreft. Volgend jaar verloopt de gedoogverklaring. Hopelijk kan het college de stichting helpen met zijn bijzondere activiteiten voor de stad Amsterdam.

Desgevraagd legt mevrouw Layic uit dat de stichting nu echt goed loopt, maar zonder de regeling vreest ze niet te kunnen overleven. Begonnen als een boottoerbedrijf bleek dat de bemanning niet alleen uit kapiteins maar ook verhalenvertellers bestond. Die kunstvorm is gebruikt om mensen te onderrichten. Daarop is de boot als een podium gebruikt om mensen met een migratieachtergrond hun verschillende verhalen te laten vertellen op heel verschillende manieren: via stand up, theatershows en anders. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun inbreng.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

c. Actualiteiten d. Rondvraag Het lid BENTOUMYA heeft vanuit de zorgbrigade signalen ontvangen dat de instroom per 1 maart zou stoppen en dat de zorgbrigade de komende twee jaar gefaseerd zal stoppen. Dat vindt ze zorgelijk gezien de effectiviteit van de zorgbrigade. Ze is benieuwd of dit klopt en of kan worden bekeken of de zorgbrigade kan worden voortgezet. Ze wil weten of het te maken heeft met een financiële afweging of met het vergroten van de effectiviteit en of de werknemers hierin worden meegenomen. Wethouder GROOT WASSINK denkt dat wat er met de zorgbrigade is gedaan, van nut is en kan zijn. Het klopt dat de instroom vooralsnog wordt stopgezet. Dat betekent niets voor de mensen die nu in de zorgbrigade zitten. Gekeken wordt hoe de werkzame elementen van de zorgbrigade in stand kunnen blijven, mogelijk via een andere constructie. De zorg is een belangrijke sector. Hier speelt niet zozeer een financiële afweging, maar het gaat meer om het instrumentarium dat wat is ingehaald door de tijd. Het is de bedoeling dit in de commissie van 13 december te bespreken. Het lid KROM heeft eerder de energielabels van kantoren aangekaart en de handhavingsstrategie. Ze krijgt graag een update, liefst in een brief. Wethouder MBARKI is ook heel benieuwd naar de stand van zaken. Het proces loopt. De omgevingsdienst en de stadsdelen spelen een belangrijke rol.

Hij verwacht begin volgend jaar een nieuwe stand van zakenrapportage te kunnen delen. Economische Zaken 3 Akkoord gaan met de raadsvoordracht waarin wordt gevraagd het ‘Nieuw Amsterdams Economisch Peil’ als gemeentelijke visie op de lokale economie, inclusief Economische Uitvoeringsagenda 2023 -2026, vast te stellen (VN2023-022211) gevoegd met 4 Instemmen met de raadsvoordracht van de opgaveagenda ”Versterken innovatieve ecosystemen die bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen” (VN2023017614) Het lid IJMKER heeft lang uitgekeken naar dit stuk. Ze wil in deze eerste termijn een beschouwing geven van hoe ze die lokale economie voor zich ziet en in de tweede termijn komt ze met concrete voorstellen of verbeterpunten. In de economie van Amsterdam gaat veel geld om, maar waar weinig blijft hangen. Bepaalde bedrijven verdienen groot geld, maar lokale ondernemers hebben het zwaar. De nieuwe economie waarop ze wil inzetten is lokaal, democratisch en duurzaam. De macht van het grote geld bepaalt in Amsterdam hoe de economie eruit ziet. De bakker op de hoek of de bruine kroeg verdwijnt, terwijl het belang van die sociale functie juist van grote waarde is. Bij de instrumenten die voor het behoud kunnen worden ingezet, ontbreekt de rol van lokaal geld, een ambitie in het coalitieakkoord. Via inkoop kan hier meer op worden ingezet.

Inkoop en lokaal geld zijn onderdeel van community wealth building. Daarbij denkt ze aan de komst van platforms, een platformeconomie. De wethouder wil de strijd aangaan met de platforms. Dat is heel goed. Daarvoor moet structureel aandacht zijn. In het stuk wordt ingezet op meer coöperatieve platforms. Dat moet echt onderdeel zijn van de economie en niet alleen een project van democratisering zijn. In de klassieke gedachte was economie iets van de markt en de

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

overheid, van vraag en aanbod. Het donutmodel verbreedt de definitie van economie. Dan gaat het niet alleen over de markt en de overheid, maar ook over huishouden, onbetaald werk en die commons, de gemeenschap. Dat is nu toegevoegd. Die gemeenschapseconomie heeft enorm veel mogelijkheden. Gemeenschapszin is mooi, maar er is een gemeenschapseconomie nodig. Er zijn veel meer mogelijkheden om dit samen met bewonersinitiatieven en maatschappelijke organisaties vorm te geven. In de stukken wordt veelal uitgegaan van de klassieke definitie van innovatie. Dat gaat over het bedrijfsleven, kennisinstellingen of de overheid. Het is nodig om die innovatie en die ecosystemen te democratiseren en er meer partijen bij aan tafel te krijgen. Amsterdam heeft de ambitie om de meest sociale innovatiehub van Europa te worden. Het lid IJmker zou willen inzetten om de meest coöperatieve hoofdstad van Europa. Ze vraagt zich af hoe dit stuk zich verhoudt tot de agenda circulair. Gezien de huidige klimaatuitdaging moet de economie circulair en duurzaam zijn. Dat vergt keuzes maken. Ze mist een lijstje van duurzame groeisectoren. Ze zet vraagtekens bij de tecsector en AI als duurzame groeisectoren gezien de klimaatimpact van digitalisering. Daarbij gaat het ook om wat er niet gaat gebeuren. Het begrip brede welvaart is niet gedefinieerd. Dat maakt het ingewikkeld om daarop te sturen.

Groene groei is een hele praktische kwestie geworden, want er is veel netcongestie in deze regio. Nogmaals de vraag: waar gaat Amsterdam mee stoppen. Kijkend naar de economie van Amsterdam denkt het lid IJmker dat het vooral een verdelingsvraagstuk is. Er is veel welvaart, maar die is ongelijk verdeeld en die komt onvoldoende terecht bij de lokale ondernemers en het type economie dat wordt gewenst. Daar ligt de opdracht. Het lid SCHMIT hoort dat de bestaande welvaart beter verdeeld moet worden. Mag de economie dan groeien, moet die blijven zoals die is of is het lid IJmker voorstander van krimp? Het lid IJMKER stelt dat er voldoende welvaart is, maar dat die beter moet worden verdeeld. Groei is daarbij niet noodzakelijk. Het lid SCHMIT denkt dat er groei nodig is om nog meer geld te verdienen om duurzame groei te financieren en te versnellen. Ook D66 wil gratis kinderopvang en betere lerarensalarissen en investeren in de energietransitie, maar als de stad minder verdient, kan die transitie niet snel plaatsvinden. Het lid IJMKER wil niet duurzaam groeien. Herverdeling betekent voor sommigen minder welvaart. Het lid WIJNANTS vindt het idee van herverdelen aardig, maar dat is niet nieuw. Dat is een klassiek zeventiende-eeuws mercantilisme: de economie als een vaststaand geheel dat niet kan groeien. Hij is benieuwd hoeveel krimp het lid IJmker bereid is te accepteren.

Van 200 miljoen naar 180 miljoen euro? Het lid IJMKER wil het bnp helemaal niet nemen als enige indicator. In de discussie over brede welvaart wil ze daar juist van af. Het gaat om een andere manier van meten wat van waarde is. Het lid WIJNANTS stelt dat 1,6 miljoen mensen op dit moment aan het werk is in de metropoolregio Amsterdam. Hij wil weten hoeveel krimp van die werkgelegenheid het lid IJmker bereid is te accepteren. Het lid IJMKER vindt dat geen interessante indicator. Ze is meer geïnteresseerd in hoe het bijstandsbestand kan krimpen, een goede indicator van hoe goed het gaat in Amsterdam. Het lid WIJNANTS begrijpt dat het lid IJmker uitgaat van een verlieslatende

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

samenleving. De VVD kijkt liever hoe mensen hun baan kunnen behouden. Wat zegt GroenLinks tegen de mensen die straks hun baan verliezen bij de olieopslagterminals, bij de kolenbedrijven in de haven? Het lid IJMKER zou tegen de mensen in de oude economie willen zeggen: kom meedoen in de nieuwe economie. Laat je omscholen. Ga zonnepanelen bouwen. Draag bij aan de echte uitdaging in Amsterdam. Het lid SCHMIT deelt de zorg. Als de stad inzet op de krimpeconomie van het lid IJmker, ligt een koopkrachtverlies van 3,5% voor de gemiddelde Amsterdammer voor de hand. Dat is vergelijkbaar met het koopkrachtverlies tijdens de financiële crisis. Toen stond heel Amsterdam op z’n kop. Of bij de energiecrisis. Pleiten voor een krimpeconomie zet de welvaart voor heel Amsterdam onder de druk. Het lid IJMKER pleit ervoor bepaalde sectoren uit te faseren en andere sectoren juist te stimuleren. Ze zou vooral willen investeren in bepaalde publieke sectoren als onderwijs en zorg. Dat draagt echt bij aan het welzijn van Amsterdammers. De heer BADAL vraagt hoe je de bestaanszekerheid van mensen in Amsterdam garandeert. Theorieën zijn leuk, maar welzijn is afhankelijk van bestaanszekerheid en juist die staat onder druk. Het lid IJMKER roept iedereen op om op 22 november op de juiste partijen te gaan stemmen. Amsterdam laat al jarenlang zien dat ze ervoor zorgt dat mensen niet door het ijs zakken.

Daarvoor heeft de gemeente diverse regelingen. Het gaat er nu om te investeren in de publieke sector. Het lid SCHMIT begrijpt dat het lid IJmker wil focussen op de lokale economie en lokaal ondernemerschap. Die passie voor lokaal ondernemerschap deelt D66. De lokale economie is groter dan dat: 200 miljard met een regionale en een internationale functie. Daar hoort hij nu niets over. Ook bedrijven van buiten Nederland dragen bij aan de ontwikkeling van de lokale economie. Het lid IJMKER heeft al gezegd dat het geld dat in Amsterdam omgaat, meer terecht komt bij de lokale ondernemers. Voorts verwijst ze naar het eerdere debat over Amsterdam in business. Het lid KROM ziet dat een aantal zaken worden benoemd die de PvdD belangrijk vindt zoals het donutmodel en brede welvaart, maar beide komen onvoldoende tot uiting in dit document. Het kiezen voor niet langer uitputten van de aarde en het maken van rigoureuze keuzes, het creëren van een sociaal fundament, daarover is weinig terug te lezen. Het college wil kiezen voor circulair groen en inclusieve groei, maar groei gaat over het algemeen gepaard met meer, meer grondstoffen, meer energiegebruik, meer uitbuiting en meer milieuschade en diversiteitsverlies. Groei kan geen doel zijn. Misschien moet die groei toch uit de agenda worden gehaald. Ze is benieuwd naar de visie van de wethouder.

De donut gaat over verduurzaming van de economie, maar in deze visie gaat het alleen over verduurzaming van de haven, de energietransitie en een klein deel circulariteit. Ze wil horen waarom true pricing en de donut geen onderdeel zijn van de uitvoeringsagenda en hoe de gemeente omgaat met ondernemers die zich richten op overconsumptie. De internationalisering van bedrijven komt veelvuldig terug in het document. Ze begrijpt niet hoe dat bijdraagt aan brede welvaart. De raad gaat nog een besluit nemen over het beleidskader brede welvaart. Het lijkt alsof deze uitvoeringsagenda nu wat te vroeg komt. Bij de uitvoeringsagenda zijn de inzet en de opbrengst het creëren van extra werkgelegenheid en het stimuleren van ondernemers in duurzame groeisectoren. Brede welvaart gaat ook over gezondheid, onderwijs, milieu, leefomgeving, sociale cohesie of de effecten van het gedrag binnen en buiten de Nederlandse grens. Daarover leest ze niets terug in de opgavenagenda.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

Het lid Krom heeft zes concrete voorstellen die in de tweede termijn aan de orde kunnen komen. Toets deze visie aan het donutmodel en ontwikkel een visie die niet uitgaat van economische groei maar van een economie die rekening houdt met de planetaire grenzen. Er gaat 4 miljoen euro naar het stimuleren van succesvol ondernemen, dus economische groei, en slechts 2 miljoen euro naar verduurzaming. Ze stelt voor dat om te draaien. Van dit extra geld kan de inzet en opbrengst van de uitvoeringsagenda verduurzaming worden uitgebreid, bijvoorbeeld met verduurzaming van winkelstraten. Maak true pricing onderdeel van de verduurzamingsagenda. Hoe gaat de gemeente om met de scope 2 en 3-emissies; hoeveel grondstoffen kost onze energie en ten koste van wie of wat gaat dat. Hoe zit het met het waterverbruik? Wat zijn de doelen omtrent al deze thema’s? Er komt nog een kader brede welvaart aan waarbij de inzet anders moet zijn dan die nu voorligt. Het lid Krom vraagt de opgavenagenda te passeren en te herformuleren totdat het kader brede welvaart door de raad is goedgekeurd. Heroverweeg de inzet op innovatie. Er is veel te lezen over het stimuleren van economische activiteiten, maar hoe gaat de gemeente om met ondernemers die de stad eigenlijk niet wil hebben en hoe gaat de gemeente daarvan op termijn afscheid nemen? Tot slot komt ze op de doelstellingen en de tijdlijn.

Ze zou graag SMARTdoelstellingen zien: wanneer gaat de wethouder wat doen, wat is bereikt en wanneer. Het lid WIJNANTS probeert als VVD’er de wereld een stukje beter te maken, niet met grote omwentelingen, want de wereld functioneert op een heel goed niveau maar kan nog wat verbeteringen gebruiken. Het lid ALBERTS verbaast zich over de woorden dat de VVD de wereld al heel goed vindt. Kennelijk ziet de VVD de gierende armoede niet, niet de uitputting van de grondstoffen enz. Liberaal beleid leidt tot heel veel negatieve resultaten. Slechts voor een enkeling zijn die resultaten positief. Het lid WIJNANTS wijst erop dat juist landen die kiezen voor een markteconomie een enorme welvaartsgroei doormaken in alle lagen van de bevolking. Denk aan India, denk aan China. Mensen krijgen de mogelijkheid hun individuele talenten te ontplooien en het leven te leiden waar ze zelf voor kiezen. Dat gematigde kapitalisme zorgt ervoor dat mensen uit de armoede komen. Wereldwijd wijzen alle economische cijfers hierop. De wereld is natuurlijk nog niet af. Het lid KROM verbaast zich over deze inleiding van de VVD. De welvaart in Amsterdam is opgebouwd ten koste van ontzettend veel andere landen en mensen en ten koste van het klimaat. Het lid WIJNANTS bestrijdt dat welvaart wordt opgebouwd ten koste van anderen. Mercantilisme is echt zeventiende-eeuws denken. Groei is kennelijk nu besmet geraakt.

Kennelijk wordt uitgegaan van een soort vaststaande economische hoeveelheid waar iedereen z’n eigen taartpuntje van moet hebben. Dat is niet zo. Het is zaak de taart vergroten met z’n allen zodat iedereen een grotere punt kan krijgen. Juist groei is ongelofelijk belangrijk voor het verdienvermogen van Amsterdam. Het lid KROM vindt de VVD echt naïef. Ze vindt het onbegrijpelijk dat de VVD denkt dat groei niet ten koste gaat van andere mensen, van andere landen, van grondstoffen. Het lid WIJNANTS denkt dat de oplossingen die het lid Krom aandraagt, tot grotere problemen leidt dan de oplossingen vanuit het liberalisme. De-growthing en krimp gaan leiden tot enorme economische verliezen. Dat betekent dat mensen zwaar worden aangetast in hun bestaan, in hun verdienvermogen, in hun koopkracht. Zo’n situatie wil het lid Wijnants niet accepteren. Het lid AHMADI hoort dat India nu enorm groeit. India was het meest welvarende

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

land op aarde tot het Brits kolonialisme. Toen keerden de verhoudingen compleet om. Afrika wordt niet rijker van het feit dat de EU ontzettend afhankelijk is van hun grondstoffen voor de duurzame revolutie. Wat zou er gebeuren als Afrika stopt met de verkoop daarvan? Hoe groeit de economie dan? Het lid WIJNANTS heeft daar geen idee van, maar vindt die discussie nu niet zinvol. Het lid BADAL denkt dat de mix gezond is: aan de ene kant moet je trekken maar je moet de realiteit ook niet vergeten. Het gaat niet alleen om groei, het gaat ook om de samenleving en haar behoeftes. Het lid WIJNANTS is het daarmee eens. Dank aan de wethouder voor de stukken en fijn dat de visie er nu is. Het is ook echt een visie met goede aspecten, maar niet met alles is hij het eens. Waardecreatie mag geen waardeonttrekking zijn. Bedrijven onttrekken helemaal niet altijd waarde. Bedrijven voegen heel veel waarde toe. De meeste toegevoegde waarde zit helemaal niet bij de buurteconomie of de lokale economie. Dit zit bij topsectoren zoals de ICT, bouw, energie, horeca en de zakelijke dienstverlening. Als we het verdienvermogen van Amsterdam in 2050 willen waarborgen, hoe gaat de wethouder ervoor zorgen dat van die 200 miljard prp is gegroeid naar 300 miljard? Dat is nodig voor de banen, voor het inkomensniveau, voor het koopkrachtbehoud. Dat moet de inzet zijn.

Juist voor NieuwWest, Noord en Zuidoost wordt ingezet op kleine ondernemers met een buurtfunctie, maar het is veel beter in te zetten op grote bedrijven met veel toegevoegde waarde in die topsectoren. Dat is de manier om die stadsdelen omhoog te trekken. Ga in gesprek met grote bedrijven om ze juist daar neer te zetten. Het lid AHMADI moet constateren dat al die grote bedrijven alleen maar krachten uit het buitenland aantrekken. Daar heeft de lokale economie helemaal niets aan. Het lid WIJNANTS wil ook dat de bewoners van die stadsdelen meer rollen kunnen vervullen in dat soort grote bedrijven. De gemeente zet daar terecht op in. Helaas is het zo dat die bedrijven voor een aantal specifieke kennisaspecten op het buitenland zijn aangewezen. Middels omscholing zouden veel meer Amsterdammers bij die bedrijven aan de slag kunnen gaan, bijvoorbeeld als ICT’er. Het lid SCHMIT kan zich vinden in het verhaal dat de stad ook die grote bedrijven nodig heeft voor de ontwikkeling van de Amsterdamse economie. Toch is ook het Amsterdamse mkb een grote motor in de maatschappij. Het lid WIJNANTS is het daarmee eens. Het mkb is natuurlijk ook een toeleverancier aan heel veel van die internationale bedrijven. Daar heeft de Duitse economie ook een groot verdienvermogen op. De maakindustrie hoort daar heel sterk bij. Dat ontbreekt voor een deel in deze visie.

Hij leest over ‘het stimuleren van innovatieve koplopers.’ De vraag is wat impactondernemers zijn. ‘Pioniers in het aanpakken van duurzaamheidsuitdagingen.’ De grootste pionier in het aanpakken van duurzaamheidsuitdaging is bijvoorbeeld een bedrijf als Shell: 6 miljard euro per jaar, grootste private investeerder in duurzaamheid. De haven is essentieel voor het behoud van het verdienvermogen van Amsterdam. Hij denkt ook aan Schiphol met al zijn werkgelegenheid voor Amsterdam. Als de gemeente die bnpgroei wil blijven stimuleren, is het juist van belang in te zetten op die sectoren waar Amsterdam zo sterk in is. Het lid KROM legt uit dat het grootste deel van de winst van Shell naar het investeren in fossiele brandstoffen gaat. Het bedrijf geeft meer geld uit aan reclame dan aan groene innovatie. Met dit voorbeeld slaat het lid Wijnants de plank wel heel ver mis. Het lid WIJNANTS vindt het ook erg jammer dat Shell nu weer een andere kant

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

op is gegaan en weer in fossiel investeert. Als het om de competitie om duurzame bedrijven gaat, gaan alle steden ter wereld maar ook andere regio’s in Nederland die competitie aan. De waterstofeconomie wordt in de Amsterdamse haven niet opgebouwd maar in de Eemshaven of op de Tweede Maasvlakte. Dan gaat er toch iets fout. Hij hoort dus graag hoe de wethouder ervoor gaat zorgen die haven goed te positioneren om die transitie echt te kunnen doormaken. Van de 23,5 miljoen euro wordt daar nog geen 2 miljoen euro voor gereserveerd. Er is echt veel meer nodig. Het lid BROERSEN stelt dat het economische systeem van de toekomst een groen systeem is dat het geluk van de mens en de natuur ondersteunt, waarin de vrije markt begrensd is door wat de aarde aan kan, waar technologische innovatie van de mens is en waar de mens geen eigendom is van die innovatie. Dat systeem vergt verregaande keuzes en anders denken. Ze is blij met de visie van de wethouder, een duidelijke wens voor een economie waarbij brede welvaart het hoofddoel is. Het is een kerntaak om Amsterdamse ondernemers te ondersteunen bij de overgang naar een houdbaarder, groener en inclusiever economisch systeem. De vraag daarbij is hoe die brede welvaart wordt gemeten. De inzet en opbrengst in het programma zijn goede stappen, maar die meten geen brede welvaart.

Het gaat om de manier waarop de kennis en inzichten het toekomstige beleid beïnvloeden. Die visie moet bijvoorbeeld in de eigen inkoop van de gemeente terug te zien zijn. Hoe laat de gemeente deze visie überhaupt het beleid beïnvloeden? Subsidieaanvragen bij innovatie hebben als voorwaarde dat het een activiteit betreft rondom een economisch vraagstuk. Ze begrijpt nog niet hoe de visie die vraagt om brede welvaart daarin terug te zien is. Gaat het dan alleen over economische groei of ook over die brede welvaart? Gaat de gemeente lokaal inkopen? Misschien wil de wethouder daarop ingaan. De gemeente wil anders internationaliseren. Het vestigingsklimaat is goed, maar niet elk bedrijf dat zich wil vestigen in Amsterdam is welkom. Nieuwkomers en ook gevestigde internationale bedrijven worden gestimuleerd een bijdrage te leveren aan de uitdagingen van de stad. Misschien kan de wethouder een voorbeeld geven van een samenwerkingsverband waar zo’n soort bijdrage duidelijk wordt. Ze wil graag weten wat ze van internationale bedrijven kan verwachten. Ze is ook benieuwd of de inzet en opbrengsten van de uitvoeringsagenda nog worden uitgebreid, hoe tot de indicatoren is gekomen en met welke ondernemingen hiervoor is gesproken. Ze mist nog een visie op de technologie die duidelijk deel is gaan uitmaken van het werkende leven.

Kunstmatige intelligentie is ver doorgedrongen in het alledaagse leven en dat gaat een enorme impact hebben op de banen van de toekomst. Daarop moet een duidelijke visie zijn. Kunstmatige intelligentie wordt niet een keer genoemd. De vraag is dan ook wanneer bedrijven die van KI gebruikmaken, bijdragen aan een brede welvaart en wanneer niet. Volt ziet hier immense kansen voor de samenleving. Dat kan niet zomaar aan de vrije markt worden overgelaten. Wellicht kan de wethouder aangeven hoe hij tegen AI binnen de lokale economie kijkt en hoe dat innovatie en ecosystemen beïnvloedt. In het document Opgave ecosystemen ziet ze graag de termen lager en hoger opgeleid geschrapt. De afspraak was immers niet meer op deze manier daaraan te refereren. Het lid SCHMIT staat voor een eerlijke economie waarin het geld duurzaam wordt verdiend, een economie die bijdraagt aan sociale cohesie. De wethouder presenteert vandaag een visie, een set aan maatregelen. D66 mist hier in welke sectoren Amsterdam de komende decennia wil uitblinken en in welke sectoren de stad duurzaam geld wil verdienen. D66 denkt aan health, voedsel, biotec, AI en de energietransitie. Het is goed bedrijven die bijdragen aan een duurzame economie, te stimuleren en de overheid dient op te treden tegen bedrijven die daaraan niet bijdragen. Amsterdam is de grootste economie van het land.

Hij is benieuwd hoe de wethouder de ontwikkeling van de economie voor zich ziet. Middels duurzame groei of een krimpscenario? Gaat het om public private partnership, dan gelooft D66 dat dat een sterke

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

bijdrage kan leveren aan het transformeren naar een eerlijke economie. Voor duurzame ontwikkelingen hebben overheid en bedrijfsleven elkaar namelijk hard nodig. Daaraan mag best geld verdiend worden. Iedereen heeft zijn talent. Het bedrijfsleven kan goed ondernemen en de overheid is goed in aanjagen en regels stellen. Door samen te werken kan er meer impact worden gemaakt. Mooi, dat investeren in rolmodellen. Die zijn nodig als voorbeeld voor de transitie naar de nieuwe economie. Hij hoort nog graag hoe de wethouder de grote B corps hierbij wil betrekken als aanjager. Voor sociale ondernemingen vormt de toegang tot kapitaal een groot knelpunt. Als die meer toegang krijgen tot kapitaal, kan de transitie sneller verlopen. Hij is benieuwd hoe de wethouder denkt over het oprichten van een social impact fund waar sociale startups of scale-ups eerlijk en makkelijk toegang kunnen krijgen tot kapitaal om door te groeien, bijvoorbeeld in samenwerking met ROM Invest. Als Amsterdam wil groeien naar die duurzame economie, speelt ook het consumentengedrag een rol. True pricing heeft daarin een hele belangrijke rol. In een eerlijke prijs zijn ook de ecologische en maatschappelijke kosten verrekend. Dan moet die eerlijke prijs wel bekend zijn. In true pricing is er nog geen standaard. Het mag niet zo zijn dat bedrijven met true pricing gaan green washen zonder dat dat gedefinieerd is.

Het lid Schmit hoort graag hoe de wethouder tegen dat true pricing aankijkt. Amsterdammers moeten weten wat true pricing is en waar ze dergelijke producten kunnen kopen. In de Stopera denkt men nog wel eens alles alleen te kunnen. Er ligt nu een pakket van 23 miljoen euro aan maatregelen, maar er is hier een economie van 200 miljard euro. Om echt impact te maken moeten het bedrijfsleven en de overheid samenwerken aan die duurzame eerlijke economie. Het lid IJMKER hoort dat bedrijven en overheid het vooral samen moeten doen, maar ze mist die democratisering van de economie. Er zijn ook heel veel bewoners en maatschappelijke initiatieven, coöperatieven, collectieven die ook wezenlijk onderdeel moeten zijn van de economie. Ze mist in het verhaal van D66 de gemeenschapseconomie. Daar zit veel meer potentie en daar vloeien winsten niet weg uit de stad. Het lid SCHMIT staat voor een stad waarin mensen vrij kunnen zijn. Hij gelooft in een overheid als aanjager die ook kaders stelt. Of het om een bedrijf, een ondernemer of een coöperatie gaat, als die kan bijdragen aan een eerlijke economie: graag. Er is 23 miljoen euro beschikbaar voor het programma en dat betekent ook dat er keuzes moeten worden gemaakt. Dat betekent ook kijken naar multipliers om snel effecten te bereiken. Hij wil dus vooral inzetten op public private partnership, want met die impact gaat de transitie veel sneller.

Het lid AHMADI leest veel mooie woorden en termen in het document, maar ze zet wel vraagtekens bij de haalbaarheid en hoe concreet het is. Gaat de stad hieruit echt een eerlijker verdeling terugzien? Duurzame en groene initiatieven zijn een nichemarkt en kunnen overbodige luxeproducten zijn die zorgen voor meer productie en meer afval en voor veel Amsterdammers ver buiten hun budget blijven. In een duurzame toekomst moet juist minder worden geproduceerd. Er zou een veel socialere en maatschappelijkere markt moeten komen die bestaat uit kleine buurtinitiatieven. De stad mag niet uit het oog verliezen waar de grondstoffen voor de duurzame transitie vandaan komen. In Congo dreigt kobaltmijning voor een humanitaire catastrofe te zorgen en juist dat kobalt is nodig om op alle vlakken te verduurzamen. Het document noemt bedrijven die lokaal ontstaan of uit het buitenland komen en die moeten maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen en de stad niet enkel als een productielocatie beschouwen. Ze is benieuwd hoe het college dat wil waarmaken. Het document benoemt ook dat marktwerking gecorrigeerd moet worden, bijvoorbeeld om startende en kleine bedrijven te helpen zich te vestigen en te blijven voortbestaan en bijvoorbeeld een acceptabele huur te vragen. Ze hoort graag meer details over zo’n acceptabele huur. True pricing is een interessant concept, maar nog vaak wordt de volledige

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

rekening bij de consument gelegd en wordt er niet ingeleverd op winst. Er is geen controlemechanisme om na te gaan of true pricing daadwerkelijk leidt tot eerlijkere prijzen in het land waar de arbeid plaatsvindt. Hoe gaat het college daar toezicht op houden? Het lid ALBERTS vindt het op zich heel goed om te kijken naar een economie die een andere koers gaat nemen. De SP zet ook graag in op brede welvaart, maar iedereen moet wel serieus blijven en niet gaan dagdromen. Het is moeilijk om voldoende mensen te vinden om de werkgelegenheid in te vullen. Volgens het lid Alberts is dat te wijten aan de arbeidsvoorwaarden. De gemeente heeft een rol als werkgever, als deelnemer en bij het outsourcen. Daar zou de gemeente meer op moeten sturen. Heel veel winkeliers kampen met belachelijke huurverhogingen. De gemeente moet dus sturing geven aan deze vastgoedmensen. Dient een beroepskeuze volledig vrij te zijn, of gaat de gemeente opleiden voor een mismatch bij bijvoorbeeld media-opleidingen, de mode of handel? Ook daar is waarschijnlijk sturing nodig. Bij de budgetverdeling op blz. 19 komt het lid Alberts op 18,5 miljoen euro en niet op 23,5. Dat vergt een uitleg. Bij agendapunt gaat het over impactondernemers, maar daar is de formulering zo complex dat niet meer te begrijpen valt wat daarmee wordt bedoeld.

Het lid BELKASMI is blij dat de langverwachte visie op de lokale economie er eindelijk ligt. De PvdA is blij met dit document dat richting geeft aan de keuzes de komende jaren om te werken aan de stad van de toekomst. Het gaat om een koersverandering want de economie was te veel gestoeld op uitbuiting van mensen en cultuur en heeft te veel in dienst gestaan van financiële welvaart van enkelen en te weinig van brede welvaart voor iedereen. Amsterdam moet een leefbare stad zijn waarbij het werk bijdraagt aan een verbonden samenleving waarin iedereen kan meedoen en waar iedereen voor elkaar zorgt. Het succes van een enkeling is eigenlijk het succes van iedereen. Voor een fijne samenleving en een brede welvaart voor iedereen is nog wel wat nodig: zorgen voor voldoende personeel in de zorg, het onderwijs en de veiligheid. Ook het oplossen van maatschappelijke uitdagingen rond grote transities. De PvdA vindt dat de gemeente zo veel mogelijk kennis moet nemen van de maatschappelijke kosten en baten van de bedrijvigheid in de stad. Het nieuwe kader brede welvaart is in de maak en daarbij hoort dat het meetbaar is wat het oplevert en wat het kost. Dat moet dus concreet worden. Bedrijven moeten niet alleen iets komen halen, maar ook wat komen brengen. Ondernemers dienen aan maatschappelijke uitdagingen mee te werken.

De maatschappelijke bijdrage voor bedrijven moet zo makkelijk mogelijk worden gemaakt. Bedrijven die hier komen inkopen en voor goede werkgelegenheid in de buurt zorgen zijn welkom. Kleine ondernemers leven vaak al een grote maatschappelijke bijdrage. Ze zijn onderdeel van het sociale weefsel van de stad en de buurt. Ze zorgen dat het geld dat Amsterdammers bij hen uitgeven, vaak hier wordt besteed. De druk van concurrentie met grote ketens en bedrijven met durfkapitaal neemt toe. Kleine bestaande en startende ondernemers kunnen daar vaak niet mee concurreren. Er is dus meer regulering nodig zodat er goede werkgelegenheid is die zo goed mogelijk aansluit bij wat Amsterdammers kunnen. Wethouder MBARKI is het voor een groot deel eens met wat er is gezegd. De stad is goed weerbaar en de stad loopt ook voorop in de Nederlandse economie. Er zitten wel grenzen aan wat de gemeente wil en kan, want fossiele brandstoffen en goedkope arbeid is niet de toekomst. Amsterdam is aan het pionieren en al best ver met brede welvaart in haar economische verkenningen. Amsterdam doet het niet alleen, maar samen, met het bedrijfsleven, de arbeidsmarkt, het onderwijs en de kennisinstellingen. Het gaat om 185 miljard euro in deze regio. Inkoop is ook een middel om mee te sturen. De mbo-agenda eveneens, net als de arbeidsmarkt.

Idealiter was die brede welvaart er nu al, maar Amsterdam loopt hiermee evengoed voorop. De kansengelijkheidsagenda vormt onderdeel van die brede welvaart.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

De ‘Stad van duurzaamheid’ eveneens. Op enig moment moet er uiteraard een afwegingskader komen. Brede welvaart gaan natuurlijk verder dan alleen economische zaken; die moet echt breder worden uitgerold. Het lid IJmker stelde terecht dat de gemeente met deze visie een andere richting in slaat. Het gaat erom lokale ondernemers te ondersteunen, want die hebben het heel zwaar. Die is cruciaal voor de grotere ondernemer, want samen zijn ze onderdeel van een groter ecosysteem. Natuurlijk heeft de stad die grotere spelers ook nodig. Het zijn de 600 kleine mkb’ers daaromheen die het succes maken. Met coöperaties en collectieven is de gemeente aan de slag. Dat gaat ook over de gemeenschapseconomie. De invloed moet immers lokaal blijven en niet alleen bij aandeelhouders liggen die hier ver vandaan zijn georganiseerd. Democratisering en duurzaamheid kunnen daarmee worden verbonden, bijvoorbeeld middels de energiecoöperaties. Eerder is in deze commissie gesproken over lokaal geld. Binnen de community wealth building is het de bedoeling te onderzoeken in het masterplan Nieuw-West hoe dat vorm kan krijgen. Als het om lokaal geld gaat, wil de wethouder dit bespreken binnen het masterplan. Daar wordt het onderzoek nu ook gedaan. Als dat onderzoek is afgerond, volgt er een brief die dan ook naar deze commissie komt. Het lijkt hem goed die brief op dat moment te bespreken.

In de richting van het lid Krom benadrukt de wethouder dat het college echt inzet op de route naar een groene economie. Die moet groeien. In de top van de piramide heeft een aantal mensen die groei niet nodig, maar er zijn wel degelijk heel veel mensen in de stad die die groei wél nodig hebben. Er zijn hele wijken in de stad die hopelijk een economische groei gaan doormaken. Dan gaat het dus om duurzame groei en groei van sectoren die belangrijk zijn zoals duurzame economie. De stad staat niet stil. Een aantal sectoren moet echt groeien, anders krijgt de stad de transitie niet voor elkaar. Dus groei staat niet centraal, maar is wel nodig naast die andere brede welvaartsindicatoren. Verduurzaming van de economie staat niet op zich. De Stad van de duurzaamheid vormt echt een belangrijke factor om aan de stad van morgen de verduurzaming vorm te geven. Ook de agenda Circulair speelt daarbij een belangrijke rol. Het college ziet dat allemaal als de bredere opgave om dit gezamenlijk vorm te geven. Over true pricing denkt de wethouder anders. De stad is daarin namelijk echt een voorloper en daar is de wethouder trots op. De organisaties met wie de gemeente daarin optrekt, zien dat ook zo. True pricing wordt echt vormgegeven. Het gaat niet alleen om bewustwording van de consument, maar ook aan de bedrijfskant moet helder worden hoe het zit met die inkoop en wat de marges zijn.

De gemeente gaat daar gewoon mee door. Bij het AEB-gesprek heeft destijds een debat plaatsgevonden waarom internationalisering nodig is. Gekozen is om die bedrijven te faciliteren waarvan de gemeente denkt dat ze een toevoeging vormen aan het ecosysteem. Bedrijven tegenhouden is niet mogelijk. Er moet wel ruimte voor zijn en arbeidspotentieel. Er wordt een visie gemist over het afscheid nemen van bedrijven. Daarover zijn eerder in de raad uitvoerige gesprekken gevoerd. Het college heeft aangegeven vooral in gesprek te willen blijven met bedrijven die weliswaar een grote footprint hebben, maar die de gemeente ook niet kan negeren. De gemeente wil proberen ze onderdeel te maken van die maatschappelijke transitie. Deze bedrijven volgen ook de maatschappelijke en politieke debatten. Er is wel een verandering gaande, maar in de ogen van de gemeente niet snel genoeg. Het is zeker te betreuren dat Shell blijft investeren op fossiele grondstof. Op bestuurlijk niveau kan de gemeente aangeven dat niet te willen. Landelijk lopen de discussies over wat er moet gebeuren met subsidies op fossiele brandstoffen. Het college en de metropoolregio willen in gesprek blijven met ook dit soort bedrijven. Aan de opgavenplannen koppelt het college heel concrete doelstellingen en daarvoor zijn ook middelen gealloceerd.

Als de raad vindt dat er op een aantal aspecten nog scherpere doelstellingen moeten komen, wil de wethouder goed kijken of dat nog iets toevoegt en dan kan hij daar een preadvies op geven. Op dit moment loopt Amsterdam voorop. Het lid Wijnants sprak erover dat de economie vooral moet groeien en dat er een visie ontbrak naar die 300 miljard euro. De wethouder wil er de komende jaren vooral voor zorgen dat het verdienvermogen van de stad op peil blijft. De uitdagingen daartoe zijn al

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

groot genoeg, bijvoorbeeld de krapte op de arbeidsmarkt en het benutten van lokaal talent. Het gaat er niet om internationale bedrijven naar die wijken te brengen; het gaat erom het huidige verdienvermogen van de stad naar die wijken te brengen. In de infrastructuur heeft alleen al de gemeente 10 miljoen euro geïnvesteerd, maar andere partijen nog veel meer. In Zuidoost, Nieuw-West en Noord is er toch weinig van terug te zien. Ook die stadsdelen moeten kunnen profiteren van dat geweldige ecosysteem. Daar zit de opgave voor de komende jaren. De lokale ondernemer beschermen en de toegang tot kapitaal voor hen te waarborgen van groot belang. Als zij wegvallen, hebben grote bedrijven daar echt last van. Ze hebben elkaar nodig. Daarom ligt de focus op lokaal ondernemerschap. Lid Broersen sprak over AI. Gisteren is de wethouder met een delegatie bij een ministerie langs geweest dat zich hiermee bezig houdt. Regulering loopt altijd achter bij innovaties. In Amsterdam is de zogenaamde AI-alliantie met de gemeente Amsterdam, de kennisinstellingen en de bedrijven. Daarbij is gekeken hoe ervoor kan worden gezorgd dat bepaalde data in publiekshanden blijven en hoe AI kan worden ingezet om de maatschappelijke opgaven te versnellen. Dat vormt onderdeel van de economische opgave. Het heeft de aandacht. Het rijk en ook Europa zijn daarbij nodig.

Laag- en hoogopgeleid zijn woorden die uit de stukken zullen worden verwijderd. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat een visie op AI-breed een onderwerp is van collega Scholtes. De verschillende beleidsterreinen werken samen, vooral in deze visie. De gemeente is bezig te kijken welke indicatoren een brede welvaart kunnen meten. Dat begint met het zoeken naar data die daarvoor nodig zijn. Dan pas kan er een politiek gesprek volgen over welke indicatoren zwaarder wegen dan andere. In het land loopt deze discussie nog niet. Daar wordt vooral teruggekeken. Het is juist belangrijk om aan de hand van keuzes voor de toekomst een afweging te maken op basis van een aantal indicatoren. Dat gebeurt collegebreed. Bij ieder besluit kan de keuze worden gemaakt over welke indicator zwaarder weegt. Het is immers altijd een kwestie van het verdelen van schaarste. De gemeente kent verschillende samenwerkingsvormen waarbij internationale bedrijven onderdeel zijn van datgene wat de stad doet, bijvoorbeeld het stagepact. Aan grotere bedrijven is net deze week gevraagd welke bijdrage zij kunnen leveren aan het Amsterdam 750 jaar-evenement. Maar gesprekken zijn ook breder. Sommige bedrijven denken echt na om bijvoorbeeld zonnepanelen voor een specifieke doelgroep beschikbaar te stellen. Er gebeurt van alles. De gemeente en het bedrijfsleven komen echt nader tot elkaar.

De wethouder hoopt begin volgend jaar met een nadere uitwerking te komen. Internationalisering gaat over bedrijven die hierheen komen, maar dat gaat ook over kleine mkb’s die ergens anders naartoe gaan. Dat is nodig omdat er in de metropoolregio een aantal voorlopers zijn waarvan de rest van de wereld ook gebruik kan maken. Dat zou ook goed zijn. Nederland kan bijvoorbeeld Afrika helpen met innovaties waar men daar nog niet van weet, maar waar men wel heel veel baat bij gaat hebben. Dat zijn lokale ondernemers die door heel innovatief te zijn, dit soort producten op de markt hebben weten te brengen. Het lid Schmit stelde de vraag in welke sectoren Amsterdam haar geld verdient. In de Amsterdamse economische verkenningen wordt een aantal sectoren genoemd die de aandacht hebben. Dan is er ook nog een aantal focussectoren. Daarbij gaat het om duurzame groeisectoren – circulaire economie, energietransitie, gezondheid en schone mobiliteit – en daar zet de gemeente op in. B corpbedrijven zijn zeker belangrijk, omdat die recht doen aan de nieuwe, gewenste economie. Daar is de stad mee gestart en dat heeft geleid tot een verdubbeling van het aantal B corpbedrijven in Amsterdam. Dit type ondernemerschap vindt Amsterdam belangrijk en daaraan wil ze zich graag verbinden. Het social impactfund is interessant. Daar werkt men in Rotterdam al mee.

De wethouder zal bekijken of daar in Amsterdam ook iets mee kan gebeuren. Op de vraag of hij voor groei, behoud of krimp gaat, is de wethouder eerder heel helder geweest in zijn visie op de lokale economie. In de richting van het lid Ahmadi geeft de wethouder aan dat deze plannen concreet zijn, maar de gemeente kan het niet alleen. Andere partijen zijn daarbij nodig. Inkomenspolitiek is lokaal niet mogelijk; daar is echt het rijk bij nodig. Wel kan de

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

gemeente internationaal een voorbeeld zijn als het gaat om lokale initiatieven die hier via innovatie tot daadwerkelijke producten hebben geleid. Om die stimulering gaat het. Er is ook nog een lobbykant, bijvoorbeeld om de uitwassen van de markt te lijf te gaan. In Nederland is er bijvoorbeeld geen enkele vorm van huurbescherming voor lokale ondernemers. Die zijn letterlijk overgeleverd aan de markt. Daar is de landelijke politiek voor nodig, maar ook Europa – bijvoorbeeld om lokale ondernemers te beschermen tegen grote platformbedrijven. Maar er zijn ook coöperatieve banken nodig en netwerken. De rol van de gemeente hierbij is de infrastructuur te creëren, samenwerking te creëren waarin vervolgens initiatieven succesvol kunnen zijn. Het lid Alberts gaf via haar vragen aan dat dit niet iets is wat alleen binnen de economische context kan plaatsvinden. Brede welvaart gaat nu eenmaal over meer dan alleen maar economische groei. De arbeidsmarkt speelt een hele belangrijke rol, net als de keuzes die zullen moeten worden gemaakt. Het is een interessante discussie of er volledige keuzevrijheid moet zijn voor opleidingen of dat voorop moet staan waar nu juist mensen voor nodig zijn. De wethouder hoopt dat met de fusie van de twee grote ROC’s in de regio hierin echt stappen worden gemaakt.

Eerder beconcurreerden beide opleidingen zich met weliswaar populaire opleidingen die soms maar weinig arbeidsperspectief hadden. De opmerkingen over vastgoed heeft de wethouder gehoord. Het is echt tijd om na te denken hoe de gemeente lokale, kleine mkb’ers kan beschermen, bijvoorbeeld middels een vorm van huurbescherming. Er lopen gesprekken met vastgoedondernemers over het gezamenlijk belang. Ook zij zijn namelijk gebaat bij langdurige huurders – en daarmee aan het rendement van deze ondernemers. Het is natuurlijk altijd belangrijk teksten toegankelijk te maken, maar menig mbo’er kan deze teksten goed tot zich nemen. De 5 miljoen euro ontbreekt niet. Die horen er gewoon bij. De vragen van het lid Belkasmi zijn inmiddels al beantwoord. Er zijn nog wat vragen van het lid Krom blijven liggen. Wethouder Mbarki is wel degelijk bezig te kijken wat er lokaal nodig is om de successen in een bepaalde richting te laten groeien. De donut is gewoon onderdeel van dit stuk net als community wealth building. Bij het afwegingskader brede welvaart komen al die theorieën bij elkaar. Dan volgen de afwegingen, de keuzes. Dan is het niet langer meer theorie, maar wordt het concrete actie. Nogmaals, deze agenda is niet alleen voor het economische domein.

Het lid IJMKER heeft een verzoek aan de griffie, namelijk om de commissie SED uit te nodigen bij de bespreking van de circulaire economieagenda bij DC. De VOORZITTER concludeert dat hiermee de eerste termijn van raad en college is geweest. De tweede termijn volgt in de volgende commissievergadering. De ordevraag van het lid IJmker staat genoteerd. Sport en Bewegen 5 Kennisnemen van raadsinformatiebrief Voortgangsbrief Amsterdamse Voetbal Agenda (VN2023-022220) Het lid BELKASMI krijgt graag een reactie van de wethouder op de inspreker. Hij is wel geschrokken van het bedrag, namelijk aanvankelijk bijna 5 ton tot nu 2 miljoen euro. Dat vergt een uitleg. De verregaande vercommercialisering is niet goed voor de toegankelijkheid van het voetbal. Commerciële partijen betalen commerciële tarieven. Dat geldt voor externe voetbalscholen, maar ook voor partijen als Footy en KicksFit. Die laatste is geen commerciële partij. Hij is benieuwd hoe het staat met het invoeren van commerciële tarieven voor de commerciële voetbalscholen. Wellicht kan de wethouder ingaan op die andere partijen die ook gebruikmaken van de velden en welke tarieven voor hen worden gehanteerd. Hoe verhoudt de verhuur van velden aan partijen zich tot het tekort aan voetbalvelden en welke invloed heeft dat op het sporten in verenigingsverband. Het is mogelijk dat via sponsoren zwartgeld in de verenigingen wordt gestoken,

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

bijvoorbeeld door spelers contant hoge bedragen te betalen. In de voetbalagenda wordt dat kort aangestipt. Er is nog betrekkelijk weinig inzicht in dat vraagstuk. Misschien kan de wethouder tot meer inzicht komen. De KNVB adviseert bij twijfel aan integriteit om een VOG te vragen. Dat zou hij eigenlijk altijd willen zien bij sponsoren van verenigingen. Het lid ASLAMI benadrukt dat de voetbalverenigingen in Amsterdam het zwaar hebben. Onderzoek bevestigt dat beeld. Er is inmiddels een wildgroei aan commerciële voetbalscholen. Die betalen geen huur, maar gebruiken wel de gemeentelijke sportvelden. Ze hebben een businessmodel dat leidt tot conflictsituaties met voetbalverenigingen. Ze plukken trainers van voetbalverenigingen weg. Het zorgt ook voor sociale onveiligheid. Hiervoor is toch echt geen plek op gemeentelijke sportvelden. D66 steunt de Amsterdamse voetbalagenda, zodat alle Amsterdammers een eerlijke kans maken om bij de top te eindigen – of gewoon voor de gezelligheid een potje kunnen voetballen. Hij hoort nog graag hoe het staat met de meldplicht rond de samenwerking van voetbalverenigingen met voetbalscholen, hoe het toezicht en de handhaving verloopt en hoever het is met de sportparkmanagers. Als laatste is hij benieuwd welke bijdrage de stad van Ajax mag verwachten. Het lid YACOUBI hoort graag of er clubs in de stad zijn die in financiële nood verkeren.

Hij is blij met de raadsbrief. Het lijkt hem een prima aanpak om jongen kinderen niet voor te houden dat ook zij een nieuwe Messi of Renaldo worden. Ajax kan vast goed talent uit de stad gebruiken in plaats van al die voetballers uit het buitenland. De vraag is hoe dat kan worden bewerkstelligd. Misschien met een voorlichting vanuit de voetbalscholen aan de ouders en de kinderen Het lid YEMANE onderschrijft de eerdere bijdragen. Ze is blij met de aandacht voor inclusief sporten. De gemeente wil twee sportclubs ondersteunen om een sportaanbod voor gehandicapten te organiseren. Is dat voldoende? Het woord ‘gehandicapten’ vindt ze een ongelukkig gekozen woord dat de lading ook niet goed dekt. Ze verwijst naar ervaringsdeskundigen of toegankelijkheidsadviseurs zoals Hafida Boubaouch. Sport is meer dan sport, dus de vraag ligt voor hoe een goede aansluiting kan worden gemaakt met de sociaal-maatschappelijke uitdagingen van de stad. Er wordt al gekeken naar aansluiting bij armoederegelingen. Clubs willen veelal graag een maatschappelijke opdracht vervullen, maar daarvoor hebben ze een tussenpersoon nodig. Het lid BADAL mist nog het voetballen in de vrije ruimte. Niet iedereen kan lid worden van een vereniging. Hij hoort graag hoe de gemeente dat sportgebruik in de vrije ruimte stimuleert.

Hij mist bijvoorbeeld Ajax in Zuidoost die in de vrije ruimte kinderen bijvoorbeeld zou kunnen coachen. Wethouder MBARKI wil graag aanstaande zondag met de Amsterdamse verenigingen een stap maken bij de Amsterdamse voetbalagenda. Dan komen ze bij elkaar bij Ajax. Ajax is daarbij onderdeel van wat de gemeente de komende jaren wil gaan doen naast de KNVB en alle Amsterdamse sportverenigingen. De gemeente wil vooral de verenigingen ondersteunen. Dat is de kern van het sportbeleid. De voetbalagenda is daar een voorloper op. Amsterdam kent veel voetbalverenigingen, maar er ligt ook nog een grote opgave. Er is inderdaad sprake van veel commerciële activiteiten die de verenigingen uithollen. Het gaat ook om sociale veiligheid binnen teams, het bevorderen van meiden- en vrouwenvoetbal en om het tegengaan van ondermijning. Naar aanleiding van de inspraak van vanmorgen merkt hij op dat de gemeente verenigingen wil helpen. Dat doet ze met bijvoorbeeld de een derde-regeling zodat clubs zelf een gebouw kunnen neerzetten en daarmee eigenaar te zijn. Dat heeft natuurlijk effect op de exploitatie. Datzelfde geldt voor Ankaraspor. De vereniging heeft zelf het initiatief genomen tot de bouw van een clubgebouw. De gemeente heeft daaraan bijgedragen, in eerste instantie via die een derde-regeling binnen de businesscase van fase I.

De wethouder is bereid te kijken naar ophoging van het bedrag in fase II. De

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief raadscommissieverslag, 2 november 2023

gemeente moet natuurlijk wel garanties hebben voor de rest van dat bedrag. Uiteindelijk is het wel gemeenschapsgeld. Zonder garanties kan de gemeente dat gemeenschapsgeld niet zomaar ter beschikking stellen. De gemeente is nog altijd bereid het oorspronkelijke bedrag te verhogen naar maximaal 350.000 euro, maar daaraan zijn wel voorwaarden verbonden die de raad het college heeft meegegeven. Hopelijk komt de club tot die vervolgstap. Een verbouwing van een clubgebouw duurt altijd wel even. Een vereniging moet er ook echt de tijd voor uittrekken om zo’n proces goed te laten slagen. Daar hoort ook bij dat een vereniging fondsen werft, dat ze een architect in de arm neemt, dat ze gaat nadenken over de haalbaarheid, subsidies aanvraagt, bouwplannen checkt, vergunningen aanvraagt. Onderdeel daarvan is die een derde-regeling. In 2021 zijn de eerste stappen gezet, maar de gemeente kan pas beschikken als de aanvraag volledig is. Daarbij is ook nog een positief advies nodig van de stichting Financiering bouw sportaccommodaties Amsterdam. Die beslissing kwam in februari 2022 en in maart 2022 heeft de gemeente besloten tot toepassing van de een derde-regeling voor het oorspronkelijke bedrag. In de tussentijd is er van alles gebeurd met bouwkosten. Daar heeft de gemeente ook last van. Hier gaat het om een stijging van 300%. Dat is niet op te lossen met de een derde-regeling.