Definitief verslag Raadscommissie Stadsontwikkeling 15-01-2025

Het Stadsdeelcentrum juicht alle initiatieven toe die het Vastgoedfonds verder versterken en vergroten. A. Bartelsman vermoedt dat er bewoners zijn die hier graag een rol in spelen. Het moet echter niet ten koste gaan van de flexibiliteit en de slagkracht om strategisch snel te handelen. Lid BENTOUMYA vraagt waar de binnenstad behoefte aan heeft als er meer ruimte komt en hoe dit stadsdeel hier vorm aan wil geven. A. Bartelsman (SDC Centrum) noemt voorzieningen voor bewoners, zodat ook gezinnen hier weer kunnen wonen en dat de binnenstad een plek is waar je op een veilige manier jezelf kunt vinden en experimenteren, bewoners uit andere delen van de stad kan ontmoeten en waar tolerantie centraal staat. Een mooi voorbeeld is het culturele centrum dat gepland is. Lid HEINHUIS vraagt of vermindering van het aantal koffieshops effect zal hebben op het aantal bezoekers in en het imago van de binnenstad. A. Bartelsman (SDC Centrum) is van mening dat verandering van het imago van de stad zal bijdragen aan vermindering van het aantal toeristen. Dit is tevens een ambitie van het college. Er zal rekening mee gehouden moeten worden dat er altijd wel toeristen naar Amsterdam zullen blijven komen, maar dat zullen er minder zijn dan nu het geval is.

Momenteel zijn de koffieshops straatbeeld bepalend in de binnenstad en bevinden zich heel veel koffieshops, maar ook bijvoorbeeld Argentijnse Steakhouses, dicht bij elkaar. Vermindering van het aantal zal al een verbetering zijn voor het imago van de binnenstad, waarbij ook een andere uitstraling van dergelijke winkels kan bijdragen aan verbetering van het imago. Lid VELDHUYZEN noemt het erotisch centrum dat als effect moet hebben dat er minder toeristen in de binnenstad komen. De Vonk is tegen de maatregel van het i-criterium, maar vraagt zich wel af hoe dit gehandhaafd wordt als dit wordt ingevoerd en wat dit zou betekenen voor de capaciteit bij de politie en handhavingsdiensten. Tot slot vraagt lid Veldhuyzen of de wethouder bereid is om in gesprek te gaan met inspreker Simons (Stadshart Top). A. Bartelsman (SDC Centrum) heeft er vooralsnog geen vertrouwen in dat het icriterium voldoende effect zal sorteren in de binnenstad.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

De VOORZITTER sluit dit deel van het agendapunt af opent het debatgedeelte met het college. Lid BENTOUMYA vraagt de wethouder hoe de samenwerking tussen bewoners, ondernemers, het stadsdeel en de stedelijke ambtenaren kan worden vormgegeven. Vervolgens spreekt zij namens haar partij haar tevredenheid uit over de extra maatregelen die worden ingevoerd om massatoerisme tegen te gaan. Zij vraagt het college inzichtelijk te maken wat het effect is van de maatregelen. In de brief staat beschreven dat er niet wordt gekozen voor bepaalde financiële instrumenten die negatieve effecten kunnen hebben. GroenLinks vraagt de wethouder te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om deze instrumenten toch in te zetten, zoals bijvoorbeeld het uitreiken van een stadspas aan Amsterdammers of voor een gereduceerde prijs naar het museum. Lid Bentoumya refereert aan de pilot Hoogstraten, die vanuit de commissie OOV wordt geïnitieerd. Zij vraagt zich af in hoeverre EZ hierbij is betrokken, aangezien GroenLinks van mening is dat deze pilot ook effect kan hebben op de winkeldiversiteitsdoelstellingen. Zij vraagt het college op welke manier BIZ-en en ondernemersverenigingen nog beter ondersteund kunnen worden. Inzake de koffieshops vraagt lid Bentoumya op welke wijze de stadsdelen hierin worden meegenomen. Het is belangrijk om te weten hoe groot het draagvlak is voor de maatregelen.

Tot slot stelt lid Bentoumya de problematiek rondom alcohol aan de orde. Zij weet dat er wordt gehandhaafd op doorschenken bij dronkenschap, maar dat blijkt niet zo eenvoudig uitvoerbaar. Zij pleit ervoor om hier steviger op in te zetten. Lid BOBELDIJK refereert aan eerdere uitspraken van zijn partij, waarin werd aangegeven dat de maatregelen onvoldoende effect sorteren en dat blijkt nu bewaarheid, aangezien de overlast is toegenomen. Ook met een steviger pakket maatregelen, dat nu voorligt, vraagt lid Bobeldijk zich af of dit het tij kan doen keren nu alle prognoses aangeven dat het aantal toeristen alleen maar zal toenemen. Lid Bobeldijk kijkt uit naar het uitwerkingsprogramma van het maatregelenpakket dat in januari zal worden gepresenteerd. Voor de SP mag het echter nog wel iets steviger. Lid Bobeldijk mist de maatregel van verhoging van de toeristenbelasting. Deze zou als optie kunnen worden meegenomen. Het argument dat ondernemers die afhankelijk zijn van de toeristen te veel worden geraakt, vindt hij oneigenlijk. Bovendien genereert verhoging van de toeristenbelasting extra geld dat gebruikt kan worden voor extra maatregelen om de overlast te bestrijden. Lid KROM verwijst naar de maatregel dat het is niet meer mogelijk voor hotels om het aantal bedden te verhogen, hoewel er bij staat dat dit wel mogelijk is als zwaarwegende maatschappelijke belangen dit rechtvaardigen.

Zij vraagt de wethouder of dit een mogelijkheid is voor de hotels om aan de maatregel te ontsnappen. Zij verzoekt het college bij dergelijke besluiten de commissie hierover te informeren. Inzake de toeristenbelasting sluit lid Krom aan bij het standpunt van de SP. Zij stelt voor om te onderzoeken op welke wijze instellingen en ondernemingen die hierdoor onterecht geraakt worden te ondersteunen. Lid SCHMIT is erover verheugd dat de pilot over de vergunningsplicht in de Hoogstraten het gewenste effect oplevert. Hij vraagt de wethouder of er middelen worden gereserveerd voor de capaciteit die hiervoor nodig is. Ook hoort hij graag op welke manier de vergunningsplicht zal worden uitgebreid; dit zou kunnen op straatniveau of op brancheniveau. De voorkeur van D66 gaat uit naar uitbreiding bij branches. Lid Schmit is blij met de koers van het college inzake een Vastgoedfonds. Dit zal de gemeente beter grip geven op de winkeldiversiteit in de binnenstad. Bij de passage over spreiding vraagt lid Schmit de wethouder welke instrumenten er concreet worden ingezet om dit doel te bereiken.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

Als laatste vraagt lid Schmit de wethouder welke resultaten hij verwacht van de samenwerking met andere Europese steden om massatoerisme tegen te gaan. Hij hoort graag van de wethouder welke rol Amsterdam heeft in dit Europese gezelschap. Er is sprake van een gezamenlijke onderzoeksagenda en D66 wil weten welke onderzoeken er worden gedaan en wie deze onderzoeken gaan uitvoeren. Het is voor D66 belangrijk om de wetenschap te betrekken bij de Aanpak Overtoerisme. Lid HEINHUIS benadrukt dat de voorgestelde maatregelen zijn geformuleerd op basis van een volksinitiatief vanuit de stad en de raad is eraan gebonden om deze maatregelen te gaan toepassen. Zij somt een aantal maatregelen op die inmiddels al effect hebben, zoals de gewijzigde sluitingstijden in de horeca. De PvdA zie het Vastgoedfonds vooral als sociaal vastgoedfonds en is er tegen dat vastgoed wordt bestemd voor de commercie en voor toerisme. Vervolgens pleit lid Heinhuis voor het nemen van verdere stappen om het aantal wietwinkels te reduceren ter verbetering van het imago an de stad. Lid SCHMIT vraagt naar het standpunt van de PvdA, inzake de mogelijkheid voor Amsterdammers om te investeren in het Vastgoedfonds. Lid HEINHUIS geeft aan dat er ten aanzien van mee investeren geen bezwaren zijn, maar het nemen van beslissingen over het Vastgoedfonds hoort thuis bij het stadsbestuur.

Graag hoort zij van de wethouder wat de mogelijkheden zijn om het aantal koffieshops in de binnenstad verder terug te dringen. Zij spreekt hierbij zelfs van een ‘uitsterfbeleid’. Lid BOBELDIJK heeft niet duidelijk in beeld hoe D66 en de PvdA denken over verdere verhoging van de Toeristenbelasting. Lid HEINHUIS meent dat dit voortdurend onder de aandacht moet blijven, maar zou het bestuurlijk niet wijs vinden om deze belasting nu binnen een jaar weer te verhogen. Lid BOBELDIJK attendeert de PvdA erop dat het toerisme blijft groeien. Lid HEINHUIS is het hiermee eens en het is ook niet de bedoeling om nog tien jaar te wachten. Maar weer een verhoging binnen zo’n korte tijd kan wellicht het vertrouwen in de overheid schaden. Lid HENDRIKS heeft een aantal vragen aan het college naar aanleiding van de maatregelen die in de brief worden genoemd.

Het verbod op bijplaatsen van bedden: − Hoeveel bezoekers worden er geweerd door een verbod op het bijplaatsten van extra bedden? − Wat is er op het gebied van handhaving mogelijk voor het beschikbare budget van een miljoen euro? − Geen extra bedden betekent een prijsstijging; zijn dan alleen de rijke toeristen nog welkom? De koffieshops: − Volt steunt de wens om de koffieshops te verspreiden over de stad en hij hoort graag hoeveel verzoeken hiervoor al zijn gedaan; − Is gedwongen uitkoop een optie bij een laag aantal vrijwillige aanmeldingen? − Wat zouden hiervan de kosten zijn? Sluitingstijden sekstheaters: − Volt vindt het onbegrijpelijk dat de sluitingstijden van de sekstheaters al zijn aangepast, terwijl sluitingstijden van de horeca, die de grootste

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

overlast veroorzaakt, nog worden onderzocht. Hij vraagt de wethouder hierop te reflecteren. Vastgoedfonds: − Volt steunt de transformatie die het Vastgoedfonds beoogt. Hij vraagt het college welke orde van grootte hier wordt ingestopt. Ook verzoekt hij de wethouder toe te lichten wat de transformatie op dit moment al heeft opgeleverd. Openen van depots van kunstmusea: − Volt vraagt of er op dit gebied al stappen zijn ondernomen. − Is hierover al gesproken met musea? Europese samenwerking: − Volt huldigt het standpunt dat Amsterdam de leiding moet nemen in de Europese samenwerking. Lid VELDHUYZEN geeft aan dat de komst van het erotisch centrum ontbreekt in de discussie. Ook wil hij weten hoe de handhaving van het i-criterium zou moeten plaatsvinden indien deze maatregel wordt toegepast en welke invloed dit zou hebben op het gebrek aan capaciteit bij politie en handhavingsdiensten. Hij verzoekt wethouder Mbarki in gesprek te gaan met inspreker Simons van Stadshart TOP. Wethouder MBARKI kondigt de uitvoeringsbrief aan die volgt op de decemberbrief inzake de Verordening. Hierin zal veel concrete informatie staan, die de wethouder op dit moment nog niet kan betrekking bij zijn beantwoording. De decemberbrief heeft een regulerend karakter inzake de overlast en het overtoerisme. Het uitvoeringsprogramma Aanpak Binnenstad en Bezoekerseconomie beschrijft wat het college stimuleert.

De ontwikkelingen zoals deze worden beschreven zijn verbonden met de mondiale ontwikkelingen en het Europese beleid, maar ook het landelijke beleid, bijvoorbeeld Schiphol. Binnen deze kaders kan het college maatregelen treffen, want niks doen is geen optie. Deze transformatie is noodzakelijk in het belang van de stad en de toekomst van de stad. Dit is wel een proces dat tijd zal kosten. In Europees opzicht loopt Amsterdam voorop in haar pogingen het in vele jaren gegroeide imago te veranderen, maar Amsterdam leert ook van andere Europese steden. De samenwerking is belangrijk, want het fenomeen manifesteert zich in meerdere Europese steden. Het college wil graag in gesprek met de raad over het pakket aan maatregelen en de wethouder nodigt de raadsleden uit om eventueel maatregelen toe te voegen als zij dit nodig vinden. De wethouder verklaart zich bereid om in gesprek te gaan met de inspreker Stadshart Top. Lid BENTOUMYA stelt voor om ook het gesprek te gaan voeren met de bewoners en ondernemers. Wethouder MBARKI geeft aan dat er niet alleen gesproken moet worden met elkaar, maar dat er ook tot actie moet worden overgegaan.

De wethouder beschrijft de vervolgstappen en geeft aan dat de effecten van de maatregelen duidelijker zullen worden in de voortgangsrapportages over de uitvoeringsprogramma’s, die op 1 juni 2025 worden gepubliceerd, gelijktijdig met de publicatie van de nieuwe cijfers. De overlast wordt gemeten aan de hand van verschillende onderzoeken, zoals de jaarlijkse Binnenstad enquête en het tweejaarlijkse onderzoek naar toeristische draagkracht van wijken. De suggestie van lid Bentoumya om te onderzoeken of er middelen kunnen worden vrijgemaakt om de Amsterdammer in staat te stellen culturele instellingen te bezoeken spreekt de wethouder aan. Hij koppelt dit aan het dilemma van de toeristenbelasting en geeft aan dat het voor het college belangrijk is om te onderzoeken

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

welke effecten het al dan niet verhogen van de toeristenbelasting heeft, ook op de culturele instellingen, die voor 80 procent financieel afhankelijk zijn van de toeristen. Het is daarom belangrijk om bij toekomstige maatregelen de culturele instellingen te ontzien. Lid KROM vraagt of dit een reden kan zijn om af te zien van verhoging van de toeristenbelasting. Wethouder MBARKI stelt voor om eerst te onderzoeken wat er zou kunnen gebeuren en op basis daarvan keuzes te maken. Hij noemt een aantal mogelijkheden waar voor gekozen kan worden. Het lijkt hem zinvol om in een later stadium dit gesprek verder te voeren aan de hand van cijfers en feiten. De maatregel die het makkelijker maakt voor koffieshops om zich te verplaatsen zal nader worden bestudeerd in het kader van de 1-decemberbrief. Het college richt zich ook op het verminderen van het aanbod van koffieshops in de binnenstad. Lid HEINHUIS vraagt of de wethouder nu spreekt over een ‘uitsterfconstructie’ als het gaat om het verstrekken van vergunningen. Wethouder MBARKI kan dit niet beamen. Het voorstel vanuit het college is om het voor de koffieshops makkelijker te maken om te verplaatsen. Er zijn al enkele verzoeken van koffieshops hiervoor gedaan. Lid KROM herhaalt haar vraag over het verbod op uitbreiding van het aantal bedden.

Lid BOBELDIJK refereert aan de vraag van lid Bentoumya over de handhaving op het doorschenken bij dronkenschap. In Q4 2024 kwam aan de orde het fenomeen ‘all you can drink’ in de pleziervaart en wethouder Scholtes heeft toen toegezegd dit te bespreken met wethouder Mbarki en de burgemeester. Hij verzoekt de wethouder dit te betrekken bij zijn antwoord op de overlast door alcoholgebruik. Wethouder MBARKI zegt dit toe. In aansluiting op zijn eerdere beantwoording deelt de wethouder mee dat het ook nog de vraag is wat de effecten zijn van de btw-verhoging naar 21 procent voor de hotels. Voor de hotels geldt nu een vergunningsplicht als er extra bedden worden bijgeplaatst. De wethouder geeft een aantal argumenten voor deze maatregel. Hij benadrukt dat er in principe geen hotelkamers bijkomen, aangezien dit ten koste zou gaan van de leefbaarheid, die onder druk staat. Slechts zwaarwegende omstandigheden kunnen reden zijn om extra bedden toe te voegen. In antwoord op de vraag van lid Schmit noemt de wethouder de Leisure Loods, die onderzoekt waar in de stad er door middel van spreiding attracties kunnen worden toegevoegd. Nieuwe ambities op het gebied van spreiding zullen bij de bespreking van de uitvoeringsagenda aan de orde komen. De wethouder geeft aan dat er voor overtoerisme op Europees niveau meer aandacht moet komen.

Het verheugt hem dat er nu een Eurocommissaris Toerisme is aangesteld. Amsterdam neemt een regierol op zich in de samenwerking met andere Europese steden en heeft een onderzoek voorgesteld in Brussel naar de effecten van monocultuur in de Europese steden. Het betreft hier een gezamenlijke onderzoeksagenda en er wordt geprobeerd om steeds meer steden te laten aansluiten bij deze alliantie. Lid SCHMIT vraagt naar de inzet van de wethouder in de Voorjaarsnota om ervoor te zorgen dat de capaciteit voldoende is om de uitbreiding van de vergunningsplicht te realiseren. Wethouder MBARKI kan hier nu niet op ingaan, maar hij begrijpt dat lid Schmit wil horen dat de maatregelen die worden getroffen financieel gedekt zijn. De wethouder zegt toe hierop terug te komen bij de bespreking van de uitvoeringsagenda.

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

Lid SCHMIT vraagt of de wethouder het standpunt deelt dat het een goede zaak is om de vergunningsplicht toe te passen en dat het belangrijk is dat hiervoor voldoende dekking wordt gerealiseerd. Wethouder MBARKI beaamt dit. De wethouder vindt het lastig om antwoord te geven op de vraag van lid Hendriks hoeveel mensen het scheelt als de groei van het aantal bedden in de hotels wordt bevroren. Hij realiseert zich dat het aantal bezoekers aan Amsterdam nog steeds groeit. De opzet van de maatregel is om het aanbod van slaapplaatsen te beperken. Voor deze maatregel is budget beschikbaar, aangezien dit reeds was gereserveerd. De handhaving zal informatiegestuurd gaan plaatsvinden, maar dit moet nog verder worden uitgewerkt. In antwoord op de vraag van lid Veldhuyzen inzake het i-criterium deelt de wethouder mee, dat dit voorstel ooit is gedaan door de Driehoek, maar dat dit nog niet volledig is uitgewerkt. Binnenkort zal het dossier inzake het erotisch centrum worden gestuurd aan de commissie en hier kan dan over worden gesproken. A. Strens (stadsdeelvoorzitter Centrum) geeft aan dat de invoering van de vergunningplicht, zoals dat in het gebied de Hoogstraten is uitgeprobeerd, gebleken is een effectief instrument te zijn om te toetsen hoe een onderneming in elkaar steekt en om ondermijning tegen te gaan.

Het voorstel is om dit uit te breiden ook in de toeristische branche en dit zal gefaseerd worden ingevoerd. Het is primair een maatregel om ondermijning tegen te gaan en het valt onder Openbare Orde en Veiligheid. A. Strens noemt een aantal voorbeelden uit de praktijk. Het bewerkstelligen van winkeldiversiteit is niet het belangrijkste doel, maar er wordt wel gekeken of dit kan worden meegenomen. Signalen rondom malafide ondernemingen kunnen gemeld worden via ‘Meld Misdaad Anoniem’. Dit wordt in verschillende overleggen met ondernemers steeds onder de aandacht gebracht en dit zal ook het geval zijn in het stadsgesprek dat volgende week plaatsvindt. Ten aanzien van het verbod op doorschenken bij dronkenschap verwijst A. Strens naar het nalevingsonderzoek dat eind 2024 heeft plaatsgevonden in het Wallengebied. De resultaten zullen met de commissie worden gedeeld, evenals het Preventie en Handhavingsplan Alcohol dat er komt voor de periode 2025-2028. Handhaving blijkt lastig, omdat er sprake moet zijn van constatering door de toezichthouder van overschrijding van het verbod, waarbij eveneens moet worden vastgesteld dat iemand dronken is. Deze werkwijze kost veel tijd en capaciteit. In antwoord op de vraag van lid Hendriks geeft A. Strens aan dat er nog geen sluitingstijden zijn vastgesteld voor de sekstheaters.

Voor de horeca is er in het gebied wel sprake van een aangepaste sluitingstijd en er wordt bekeken of dit kan worden uitgebreid naar de Warmoesstraat. Lid SCHMIT herhaalt (onverstaanbaar) zijn vraag inzake het Vastgoedfonds. Wethouder MBARKI acht het van belang om te onderzoeken of private partijen een rol kunnen spelen bij het Vastgoedfonds. Lid HENDRIKS herhaalt zijn vragen over de prijsstijging en over de depots van de kunstmusea. Wethouder MBARKI geeft aan dat de Leisure Loods samen met de wethouder in gesprek gaat met de kunst- en cultuurinstellingen om te bespreken waar de kansen liggen en hoe deze nog beter benut kunnen worden. De prijsstijging is het gevolg van een economische wet die zegt dat wanneer er schaarste heerst door vraag en aanbod de prijzen stijgen. De prijsstijgingen van de hotelkamers worden goed gemonitord. Dit zal een onderdeel zijn van het onderzoek naar de bestedingspatronen van de bezoekers.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Stadsontwikkeling

SO

Definitief Raadscommissieverslag, 15 januari 2025

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voor nu voldoende is besproken en dat het wordt geagendeerd voor de raad voor een korte bespreking.

De VOORZITTER geeft aan dat de volgende commissievergadering op locatie zal plaatsvinden op 19 maart 2025 en sluit de vergadering om 23.28 uur.

25