Definitief verslag Raadscommissie Ruimtelijke Ordening 24-05-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie

RO

Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Openbare vergadering van de Raadscommissie Ruimtelijke Ordening Vergaderdatum Woensdag 24 mei 2023 van 13.30 tot 17.00 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 14 juni 2023 Voorzitter: mevrouw Van Pijpen Portefeuillehouders: wethouder Van Dantzig Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Bilgin (FvD), Bloemberg-Issa (PvdD), Boomsma (CDA), Ernsting (GL), Von Gerhardt (VVD), Hylkema (VVD) Keesman (PvdA), Konings (Volt), Mangal (DENK), Minderhoud (PvdA), Van Renssen (GroenLinks), Taşliyurt (D66), De Vos (PvdD) en Wehkamp (D66) Afwezige commissieleden: Van Berkel (JA21), Bobeldijk (SP), Broersen (Volt), Havelaar (CDA), Kabamba (Lijst Kabamba), Van Schijndel (FvD) en Schmit (D66) Overige aanwezigen: de heer Albrecht, mevrouw Brown, mevrouw Van Bruggen, mevrouw Van Campen, de heer Dutilh (commissie assistent), de heer Edwards, de heer Horn en mevrouw Hulst

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze openbare raadscommissievergadering RO. Het is iets later dan gepland, maar er is wel een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van het lid Van Berkel en het lid Kabamba. Er is vanavond geen mogelijkheid voor een avonddeel. De VOORZITTER deelt mee dat zij tot 16.30 uur kan vergaderen. Zo nodig zal de plaatsvervangend voorzitter de vergadering dan vervolgen. Het werkbezoek aan HavenStad dat op initiatief van het lid Taşliyurt wordt georganiseerd, vindt plaats op vrijdag 2 juni. De commissie is hierover al geïnformeerd via de dagmail. Leden die willen meedoen aan de fietstocht, dienen wel hun eigen fiets mee te nemen. Het werkbezoek aan Weesp in het kader van de Omgevingsvisie vindt plaats op vrijdag 30 juni. Het programma volgt later per dagmail, maar aanmelden kan nu al. Graag aanmelden en deelname bevestigen per mail. Dit geldt voor beide werkbezoeken. Voorts is er de uitnodiging van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied op 2 juni. Met een boottocht kan de raad kennismaken met de taken van de Omgevingsdienst. Tijdens de boottocht zal er aandacht zijn voor geur-, waterstof- en geluidsproductie en de effecten daarvan op de transitiegebieden, woningbouw en de rol van de Omgevingsdienst bij het verlenen van vergunningen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Alle raadsleden die de taken bij de Omgevingsdienst hebben ingebracht, zijn welkom bij de boottocht. Er zijn circa 35 aanmeldingen, maar relatief weinig vanuit Amsterdam. Het is juist een mooie gelegenheid om kennis te maken met mensen van de Omgevingsdienst en gedachten uit te wisselen over de regionale opgave. Het lid VAN RENSSEN heeft bij de Omgevingsdienst al aangegeven dat zij op 2 juni niet kan deelnemen. Wellicht geldt dat voor veel andere raadsleden gelet op het werkbezoek aan HavenStad. Misschien kan de griffier nagaan of er nog een andere mogelijkheid is om dit voor Amsterdam te organiseren. Het lid BLOEMBERG-ISSA zal samen met het lid Belkasmi rapporteur zijn van de methode Duisenberg over het Jaarverslag 2022. Daarbij wordt de doeltreffendheid en de doelmatigheid van het beleid beoordeeld. Het gekozen onderwerp is de te bewaken ruimtelijke kwaliteit. Dat betekent inzoomen bij de groennorm en de sportnorm. Raadsleden met suggesties kunnen zich melden bij haar of het lid Belkasmi. Hopelijk kunnen de commissieleden op dinsdagavond 13 juni om 19.30 uur aanwezig zijn bij de besloten commissiebijeenkomst over dit rapport. Dan worden de conclusies van het rapport met de raad gedeeld. Daarna zal het rapport namens de commissie aan het college worden aangeboden. Wethouder VAN DANTZIG vraagt aandacht voor de raadsinformatiebrief, tkn-stuk 2.

Daarmee worden twee toezeggingen afgedaan, maar die zijn abusievelijk qua nummer niet in de raadsinformatiebrief opgenomen. Het betreft TA2020000209 RO plan JP Heijestraat RVS vernietiging van 5-2-2020 en TA2020000778 RO JP Heijestraat, vervolgproces van 24 juni 2020. De volgende keer worden ze opgenomen. c. Vaststellen agenda Punt 3 wordt gehamerd. De actualiteit wordt besproken. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslagen van de openbare RO-vergadering en de besloten ROvergadering van 12 april 2023 De verslagen van de openbare RO-vergadering en de besloten RO-vergadering van 12 april 2023 worden ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid BOOMSMA heeft op 3 februari schriftelijke vragen gesteld over woningen die een tuin zouden zijn, een fout in het bestemmingsplan. Hij hoort graag wanneer hij de beantwoording tegemoet kan zien. Wethouder VAN DANTZIG laat weten wat de planning is, uiteraard zo snel mogelijk. f. Tkn-lijst Het lid VAN RENSSEN agendeert graag tkn-stuk 1, het Jaarverslag en de beleidsevaluatie en tkn-stuk 2, de omgevingsvergunning voor het realiseren van een nieuwbouwcomplex op locatie Jan Pieter Heijestraat. Het lid BOOMSMA agendeert graag tkn-stuk 6, de raadsinformatiebrief over maatschappelijke opgave in transformatieprojecten en tkn-stuk 8, beantwoording van het raadsadres afkoopsom voor erfpacht.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Het lid VON GERHARDT agendeert graag tkn-stuk 9, de raadsinformatiebrief over de stand van zaken food center. Het lid Boomsma onderschrijft dit. Het lid WEHKAMP agendeert graag tkn-stuk 11, uitgangspunt voortgang tenderdata warmte ArenApoort Amstel III en tkn-stuk 12, afhandeling toezegging gesprek Omgevingsdienst over handhaven van eisen die aan datacenters worden gesteld over energiegebruik. Ze licht toe deze vraag vervroegd te willen behandelen gezien het energieverbruik. In de brief staat dat datacenters dat niet altijd goed deden. Misschien kan de aanpak om dat verbruik te verbeteren worden meegenomen in de volgende brief. Wethouder VAN DANTZIG neemt dit mee. De capaciteit wordt vooral bekeken op het energieverbruik. De VOORZITTER concludeert dat de tkn-stukken 11 en 12 dan niet hoeven te worden geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer HORN spreekt in namens Pendulum over woningbouw en circulaire economie en stad en landontwikkeling. Hij heeft zorgen over de toekomst. De maatschappelijke uitdagingen zijn heel divers. De mensheid is gefragmenteerd. De opkomst van houtbouw biedt enorme kansen. Hij stelt daarom een ecologisch verantwoorde modulaire standaardbouw voor, ondersteund door regeneratieve landbouw.

Dat verbetert de leefomgeving, de bodem, de lucht, schept werkgelegenheid. Het zijn flexibele huizen die kunnen worden gebouwd en afgebouwd in een circulaire economie, 100% natuurlijk. Het project in Amsterdam-Zuidoost in het Nelson Mandelapark is perfect voor de introductie van deze nieuwe levensstijl. Tot 2030 moeten er 800.000 woningen worden gebouwd en dat kan niet met de standaard van vandaag. Hij zou heel graag meewerken aan het creëren van het project in Zuidoost. Misschien zijn er mensen in de zaal die hem kunnen helpen dit soort projecten verder te helpen. Desgevraagd licht de heer Horn toe dat Pendulum het bedrijf is dat hij zelf is begonnen op het moment dat hij met een levensbedreigende ziekte werd gediagnosticeerd. Dat heeft hem bewust gemaakt van hoe mensen anders met hun omgeving kunnen omgaan. Mevrouw HULST spreekt in over het bodemplan Lutkemeerpolder. Ze schetst een mooi toekomstperspectief: een agrarisch landschap waar de principes samenkomen met ecologische landbouwpraktijken. Het resultaat is een bloeiend landschapspark aan de rand van Amsterdam genaamd Voedselpark Amsterdam, een innovatief agro-economisch project. Dat genereert betrokkenheid van de gemeenschap en een gezond leven. Ze wil graag een harmonieus ecosysteem creëren waar samenwerking, gedeelde grond en gezonde voeding samenvloeien.

Het gaat om een nieuwe vorm van de relatie tussen voedsel, gemeenschap en natuur. Het is cruciaal om toegang tot lokale grond voor voedselproductie te hebben. Amsterdam moet haar grond niet langer zien als een bron van inkomsten, maar als een gemeenschappelijk goed waarbij duurzaamheid, gelijkheid, gemeenschapsbetrokkenheid en veerkracht centraal staan. Weliswaar wordt de financiële waarde dan ondergeschikt aan de ecologische, sociale en culturele waarde van de grond,

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

maar zo kan Amsterdam een inclusieve, leefbare en groene stad vormen voor haar bewoners. Voedselpark Amsterdam biedt die mogelijkheid. Ze nodigt de raadsleden graag uit te komen kijken op 4 juni om 13.00 uur of op 25 mei om 9.30 uur. Desgevraagd legt mevrouw Hulst de term commons uit: heel pragmatisch kijken naar de manier waarop mensen met de gedeelde hulpbronnen omgaan. Dat bestaat uit de gemeenschap, de hulpbron en de sociale praktijk die daarmee wordt georganiseerd. Deze groene plek zal de hittestress verminderen voor de lokale gemeenschap in NieuwWest. Op distributieterreinen voelen mensen zich onveilig en is het werk slecht. Het voedselpark genereert werkgelegenheid voor lokale mensen. Het wordt een plek voor iedereen waar voedsel betaalbaar is. De heer EDWARDS is blij dat Voedselpark Amsterdam een plan heeft opgesteld, het bodemplan Lutkemeer. Veel mensen hebben hieraan gewerkt en hun toekomstvisie verwoord: de Lutkemeer als bedrijventerrein, maar dan wel een bedrijventerrein dat past in de Lutkemeer, dat past bij die uitstekende landbouwgrond, de zeeklei en bij de aller diepste polder. Die agrarische bedrijvigheid past daar goed. De ondernemers zijn tuinbouwers, akkerbouwers, stadslandbouwers, ondernemers die zich richten op regeneratieve landbouw zodat de bodem nog beter wordt dan die al is. Amsterdammers worden erbij betrokken. Dat lukt nu al.

Het plan is zeker haalbaar. Gesprekken lopen met succesvolle ondernemers elders die willen doorgroeien en die op deze plek graag aan de slag zouden willen gaan. Er is ook ruimte voor kleine, startende bedrijven, voor mensen met een goed idee. Zij kunnen leren van die grotere ondernemers. Het doel is echt een groot voedselpark te realiseren. Het bodemplan Lutkemeer is de downloaden van de website www.voedselparkamsterdam.nl. Desgevraagd geeft de heer Edwards aan op de hoogte te zijn van het nieuwe beleid van de minister “Met bodem en water sturend”. Juist Lutkemeer is een geschikte case voor dat verhaal. Hopelijk gaat de raad dat plan meewegen bij de komende herziening. Op dit moment wordt samen met de ondernemers een financiële paragraaf uitgewerkt. Het plan is zeker haalbaar. Wel moet de huidige bedrijfsbestemming van kavels worden afgehaald en de oude landbouwbestemming moet terugkomen. Bij de actualiteit: Mevrouw VAN BRUGGEN komt weer in actie omdat de bouwterreur in de Van Eeghenstraat gewoon doorgaat, om de leefbaarheid te beschermen en om verdere schade aan de historische bebouwing te voorkomen. Het ensemble van drie herenhuizen, nr. 94, 96 en 98, is zo aan het verzakken dat de panden verloren dreigen te gaan. De oorzaak ligt in het wijkbreed onderkelderen in het stroomgebied richting het Vondelpark. De grondwaterhuishouding is hierdoor ernstig verstoord geraakt.

Het kantelpunt is bereikt. Toch is nu weer een parkeerkelder vergund met een oppervlakte van 650 m 2 voor zes appartementen terwijl de bewoners van genoemde panden daartegen in 2019 succesvol bezwaar hebben gemaakt. Het is onbegrijpelijk. Straks is sloop niet uit te sluiten. De constructeur zegt nu een verzakking van een dergelijke omvang alleen te kennen van de Vijzelgracht. Daar was de metro de oorzaak. Bewoners eisen dat stadsdeel Zuid stopt met het onderkelderen in de Van Eeghenstraat en daarvoor geen vergunningen meer afgeeft zolang de oorzaak van de enorme verzakking niet overduidelijk is. Desgevraagd geeft mevrouw Van Bruggen aan dat er nooit enig contact is gezocht door stadsdeel Zuid met de bewoners. De bewoners hebben het stadsdeel wel opgezocht, hebben ingesproken, zijn bij de heer Vink geweest. Bewoners willen graag dat er eindelijk een keer echt wordt geluisterd: er is een connectie tussen de verzakkingen en de bouw van de parkeerkelders. De projectontwikkelaars krijgen twee jaar tijd om hun casus voor te bereiden, zodat bewoners eigenlijk alleen nog maar de gang naar de rechter kunnen maken. De stadsdeelvoorzitter heeft schriftelijk aangegeven dat de omwonenden ervoor moeten zorgen dat hun woningen bestand zijn tegen dat wat er in de omgeving gebeurt.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Dat is toch de omgekeerde wereld. De gemeente dient zorg te dragen voor haar bewoners en de bebouwing. Mevrouw VAN CAMPEN legt uit dat het pand naast haar in de Sarphatistraat in 2014 werd opgekocht door een projectontwikkelaar die van stadsdeel Zuid een vergunning kreeg voor onderkeldering. Voor de aanleg van de Noord/Zuidlijn waren er gelukkig al in 2002 meetbouten in haar huis geplaatst. Het huis is daarna herhaaldelijk opnieuw gemeten. Die metingen lieten een natuurlijke zakking zien van 1 mm per jaar tot 2014 de onderkeldering bij de buren begon. Het wegsluizen van grondwater werd niet gecontroleerd noch gemonitord door de gemeente, maar veroorzaakte enorme schade aan haar pand: scheuren in de muren, dezelfde ellende als nu in de Van Eeghenbuurt. Een deel van de schade werd vergoed dankzij de metingen, maar de ellende heeft wel gigantisch veel energie en stress gekocht. Het pand dat al honderd jaar stevig op de fundering stond, is nooit meer de oude geworden. Tijdens de coronacrisis werd het aangrenzende pand aan de andere kant ook aan projectontwikkelaar Blackstone verkocht. Samen met andere buurtbewoners werd op voorhand een advocaat in de arm genomen. Blackstone kreeg echter direct toestemming voor onderkeldering – zonder een deugdelijk plan van aanpak, zonder ook maar één maatregel om het grondwatereffect te minimaliseren.

Ze vindt het enorm onrechtvaardig dat zij bij de rechter moet afdwingen dat Blackstone een plan moet maken voor die onderkeldering. De juridische kosten zijn inmiddels opgelopen tot 60.000 euro. Ze begrijpt niet waarom de gemeente zo handelt. De projectontwikkelaar is er na de onderkeldering vandoor gegaan met een enorm financieel gewin maar deze Amsterdammers blijven achter met schade en jarenlange overlast. “Help ons, doe hier iets aan!” Desgevraagd licht mevrouw Van Campen toe dat vanaf 2002 toto 2014 elke keer weer gemeten hoe ver het huis zakte: een perfect rapport voor de verzekering om aan te tonen dat pas vanaf 2014 met die verkeerde onderkeldering zonder monitoring en zonder toezicht van de gemeente op de afwatering er een paar centimeter verzakking ontstond. Blackstone heeft voor honderden miljoenen panden opgekocht en de gemeente geeft vergunningen af voor onderkeldering zonder dat ze weet hoe dat gebeurt. De onderkeldering wordt niet gedaan volgens de regels van het bestemmingsplan grondwaterneutrale kelders. In de vergunningsaanvraag wordt daarover niets verteld. De heer ALBRECHT, bewoner van de Van Eeghenbuurt, wil horen wat de gemeente nu met deze buurt wil, wat het plan voor Zuid is.

Of worden er lukraak vergunningen uitgedeeld aan elke ontwikkelaar die een plan presenteert om de buurt te laten verzakken? De wildste plannen van de ontwikkelaars druisen in tegen de eigen rapporten. Aanvragers zouden zorgvuldig moeten omgaan met hun vergunningen. Ontwikkelaars laten de huizen van omwonende gigantisch verzakken en daarop wordt het volledige juridische apparaat van het stadsdeel in gang gezet om de vergunning te verdedigen en bewoners de mond te snoeren. De gemeente werkt haar burgers actief tegen: Groningse scheuren in de wanden van een pand waar bij de buren een kelder van zes meter diep werd aangelegd, maar de bewoners van het beschadigde pand kregen een dwangsom opgelegd van 10.000 euro per overtreding, i.e. het betreden van hun eigen huis. De inspectie beoordeelde het gebouw namelijk als te gevaarlijk geworden. Er hing nog een boete van 30.000 euro boven de markt als bewoners hun gebouw niet binnen een half jaar zouden verbouwen. Dit werd bewoners zonder enig overleg opgelegd. Ze waren helemaal niet geïnformeerd over enig gevaar. Er zou sprake zijn geweest van achterstallig onderhoud. Dit soort vormen van overlast en intimidatie gebeurt constant in de wijk. Als het verzakkende huis geen goede fundering had gehad, had het pand gesloopt kunnen worden. Bewoners zijn heus niet tegen elke verbouwing of renovatie, maar behoudend beleid is absoluut nodig.

De typerende Amsterdamse architectuur is gebouwd op houten palen op de eerste zandlaag. Dat vereist zorgvuldige omgang. Ontwikkelaars slopen liever gebouwen dan ze te renoveren, maar is dat wat de wethouder met deze buurt wil? Het lid ALBERTS heeft naar aanleiding van deze casus al schriftelijke vragen gesteld. Het verhaal vandaag is heel duidelijk.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Bij agendapunt 7: Mevrouw BROWN heeft de raad haar inspraak in twee talen vooraf toegezonden. Zij is een Amerikaanse professor van het Massachusetts Institute of Technology. Ze is als vrijwilliger werkzaam in verschillende stadsboerderijen rond Amsterdam en volgt de beweging die zich inzet voor het Voedselpark Amsterdam. Met slechts 1,5 ha grond blijkt het mogelijk 320 gezinnen tijdens het groeiseizoen van groenten te voorzien. Deze kleine boerderijen zijn dus ongelofelijk productief. Nederland loopt graag voorop met innovaties op wereldschaal, bijvoorbeeld als het gaat om in een stad ver onder zeeniveau te wonen met zakkende gebouwen. In 2020 zette Amsterdam in op volledig circulair zijn in 2050. De wereld kijkt toe hoe Amsterdam inzet op hergebruik, recycling, consuminderen en lokale productie. Dat is fantastisch, maar de meeste circulaire initiatieven zoals compostering en hergebruik van voedselafval zijn allemaal burgerinitiatieven, niet van het stadsbestuur. Ze is enorm teleurgesteld dat het stadsbestuur nu overweegt de laatste organische boerderijmarkt te plaveien voor een logistiek centrum. In plaats van lokale voedselproductie zet de gemeente in op de aanvoer van voedsel van verder weg, van buiten de circulaire economie. De grond is uniek en als die wordt verhard, betekent dat de vernietiging van alle leven in die grond. Dat krijg je niet zomaar terug.

Ze spreekt de hoop uit dat het stadsbestuur vasthoudt aan zijn eerdere beweringen en idealen. Desgewenst legt mevrouw Brown uit dat het echt lange tijd vergt om grond die eerder is behandeld met bestrijdingsmiddelen, kwalitatief om een goed niveau terug te brengen. Wetenschappers kunnen slechts 5% van de organismen in de aarde onderscheiden; de rest is nog onbekend. Wel is bekend dat de aarde vol microorganismen zit, schimmels en allerlei bodemdiertjes. Dat is heel lastig weer terug te krijgen. De heer PONTIER spreekt in namens fractie De Groenen in waterschap Amstel, Gooi- en Vechtstreek en namens mevrouw Van Zwol van stadsdeelcommissie NieuwWest. De huidige plannen om de Lutkemeerpolder te bebouwen zijn in strijd met die Kamerbrief waar en hoe te bouwen en met de MRA-basisveiligheidsniveaus voor klimaatbestendige nieuwbouw. In januari diende de heer Pontier een motie in om de Lutkemeerpolder te redden met een verstandige zienswijze die oproept verharding in de polder te voorkomen zodat daar water kan worden vastgehouden voor drogere periodes. Veel partijen namen de motie over. Het DB diende een zienswijze in om het college te ontraden de Lutkemeerpolder te bebouwen. De polder ligt 4,8 m onder NAP en hierdoor zijn de gevolgen bij overstroming niet te overzien. Dat is een onacceptabel risico.

Hij is benieuwd wie er voor de kosten moet opdraaien als er toch willens en wetens in die polder wordt gebouwd. In de huidige plannen wordt in strijd met de nationale Omgevingsvisie onvoldoende waterberging gerealiseerd, waardoor grondwateroverlast zal ontstaan. De waterkwaliteit zal verslechteren. Met de Kaderrichtlijn Water (KWW) dreigt een volgende stikstofcrisis. Dat is onacceptabel. Bovendien worden recreatiegebieden nu al structureel overbelast. Er is juist heel veel extra groen nodig, misschien door landbouwgronden geschikt te maken voor recreatie – maar dus niet om het vol te bouwen met blokkendozen – wat in strijd is met de Kamerbrief Grip op grootschalige bedrijfsvestiging. Een duidelijke meerderheid van de Amsterdammers is tegen bebouwing van de Lutkemeerpolder, maar het stadsbestuur houdt vast aan de plannen. Bebouwing levert eenmalig geld op; de ecosystemen van de Lutkemeerpolder leveren echter jaarlijks miljoenen op volgens onderzoek van de Universiteit van Wageningen. Geld besparen kan door de Nieuwe Meervaart niet in de Sloterplas te bouwen maar de culturele activiteiten in bestaande gebouwen uit te breiden. De heer Pontier hoopt dat de raad bereid is met de bewoners in het programma Samen Nieuw-West in gesprek te gaan en de huidige plannen te wijzigen en daarbij de Lutkemeerpolder te behouden als voedselpark.

Desgevraagd licht hij toe dat er in het voedselpark biologische landbouw kan plaatsvinden en dat mensen daar tegelijkertijd kunnen recreëren. De zienswijze van het

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

waterschap heeft tot nu toe niet geleid tot wijziging van de plannen. Hij weet niet waar het mis gaat. In het waterschap hebben De Groenen de bebouwing ontraden en dat werd medeondertekend door PvdD, CU, CDA, 50Plus, Natuurterreinen, Groep Quené en het is overgenomen door het DB, waarin de PvdA, VVD, Water Natuurlijk, D66, GroenLinks, Volt en BBB zitten. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor zijn bijdrage. c. Actualiteiten Onderkeldering en verzakking van pand Van Eeghenstraat op verzoek van de leden Alberts en Van Renssen. Het lid ALBERTS verduidelijkt dat de aanvraag voor de vergunning om drie panden aan de Van Eeghenstraat te onderkelderen niet de enige aanleiding voor deze actualiteit is. Het probleem speelt breder, in ieder geval in heel stadsdeel Zuid. Daar worden veel vergunningen aangevraagd voor onderkeldering, uitbouw naar achteren en optopping. Dat genereert problemen waarbij schade aan buurpanden een zeer ernstig gevolg is. Bewoners worden daarbij verantwoordelijk gesteld voor de kwaliteit van de eigen woning, maar tegen het geweld van dergelijke ingrijpende verbouwingen bij de buren is niet tegenop te versterken. Bewoners dan aansprakelijk stellen is absurd. Er zijn ondeugdelijke aannemers aan het werk die bijvoorbeeld damwanden op een totaal verkeerde plek slaan.

Bewoners worden de gerechtelijke route opgestuurd, maar niet iedereen heeft daarvoor de middelen of de zaak wordt niet ontvankelijk verklaard. Verwijzen naar het recht is een slecht advies. De gemeente heeft een zorgplicht in dit soort zaken. De gemeente moet zich niet alleen ten dienste van ontwikkelaars opstellen. Bewoners tellen en de gemeente behoort rekening met hen te houden. Het lid VAN RENSSEN stelt dat het noodzakelijk is voor klimaatbestendigheid dat de grond van de stad voldoende water kan bergen ter voorkoming van wateroverlast en dat de grond bestand is tegen droogte bij hittestress. Kelders toevoegen aan binnentuinen kan het effect hebben van een baksteen in een aquarium. De problemen worden verplaatst naar omliggende percelen met alle gevolgen van dien. De ruimte in de stad is beperkt. De consequenties van de aantasting van de grondwaterstand zijn navenant: het gaat over waterberging en infiltratie, het gaat om fundering en vochtproblemen, om aantasting van de bomen en het groen en het gaat dus over verzakkingen en scheuren in huizen. De gemeente moet het algemeen belang dienen en daarmee ook de minder zichtbare belangen. De gemeente en stadsdeel Zuid moeten naast de bewoners gaan staan en niet alleen naast de aanvrager.

Ze wijst op het advies om de bestaande ondergrondse constructies in de stad te inventariseren en die te ontsluiten zodat iedereen daar baat bij kan hebben. Het lid Van Renssen hoort graag van de wethouder wat de gemeente specifiek voor de Vondelbuurt en de Van Eeghenstraat heeft gedaan om deze verzakking te voorkomen en hoe ze kan voorkomen dat sloop noodzakelijk wordt. Ze hoopt dat er snel nader onderzoek naar grondwater in de wijk kan worden uitgevoerd en naar die ondergrondse constructies. Hopelijk worden er tot die tijd geen vergunningen voor kelders meer afgegeven. Het lid BOOMSMA krijgt graag zo snel mogelijk opheldering over de situatie bij de Koningslaan aangaande die dwangsommen. Mensen zijn slachtoffer van de verbouwing van anderen. Zo dient een overheid niet met haar burgers om te gaan. De Van Eeghenstraat is dermate mooi, dat Amsterdam echt de dure plicht heeft er alles aan te doen om die panden in stand te houden en zo min mogelijk risico’s te nemen. Er moet zo snel mogelijk duidelijkheid komen over wat nu die plotselinge verzakking heeft veroorzaakt. De gemeente moet uitgaan van het voorzorgsbeginsel. Daarop krijgt hij graag een reactie.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Een ontwikkelaar of eigenaar mag nooit voordeel hebben van een situatie waarbij er een ander pand moet worden gesloopt. Dat is nu soms wel zo. Het helpt als het uitgangspunt is: als een oud pand moet worden gesloopt, moet het in oude staat worden teruggebouwd met zoveel mogelijk gebruik van oude materialen. Het CDA overweegt hiertoe een motie. Het lid MANGAL is enorm verbaasd en begrijpt niet hoe de gemeente zo met haar burgers kan omgaan. Mensen beboeten voor wat hen overkomt met hun huis, daar heeft hij gewoon geen woorden voor. Wellicht kan de wethouder aangeven wat nu de oorzaak is van die verzakkingen. Blackstone heeft een slechte naam in haar thuisland en deze zaken dragen niet bij aan een positiever imago. Amsterdam moet er veel kritischer op zijn hoe deze cowboys de boel opkopen en gaan verbouwen. Toezicht dus. Die plannen voor onderkeldering vergen absoluut meer toezicht. Kunnen die plannen worden overhandigd? Hij wil weten hoe de wethouder de collega’s in Zuid gaat aanspreken op de wijze waarop die bewoners hebben benaderd en behandeld. Hij begrijpt niet hoe deze zaak zo heeft kunnen ontsporen. Het lid WEHKAMP kan zich voorstellen dat dergelijke bouwplannen voor veel onrust in de straat zorgen. Het moet echt beter worden onderzocht waar die verzakkingen vandaan komen. Dat is nu nog niet definitief vastgesteld.

Desgevraagd benadrukt ze nogmaals dat de oorzaak goed moet worden onderzocht. Ze steunt het voorstel daarnaar onderzoek te doen. Het lid MINDERHOUD onderschrijft de woorden van het lid Boomsma. Het klinkt als private winst en publiek verlies. Het gaat ook om meer dan alleen menselijk leed; het gaat ook over de schoonheid van de stad die wordt aangetast. Het is beter om preventief nu geen onderkeldering meer toe te staan zolang het onderzoek duurt. Het lid DE VOS is uiteraard ook geschrokken van het verhaal van de insprekers. Het stadsbestuur heeft ook de taak inwoners te beschermen tegen onwenselijke praktijken. De baksteen in een aquarium schept een glashelder beeld van het probleem. Hij onderschrijft de woorden van het lid Alberts dat de gemeente een zorgplicht heeft naar haar inwoners toe. Hij hoort nog graag hoe het uitgeven van vergunningen voor parkeergarages zich verhoudt tot de agenda Autoluw en of het verplicht is meetankers aan te brengen door bijvoorbeeld zo’n partij als Blackstone bij onderkeldering bij nabijgelegen gebouwen. Het lid HYLKEMA vindt de verhalen van de insprekers dramatisch. Hij is benieuwd of het hier om incidenten gaat of om een structureel probleem. Er vinden immers veel ondergrondse werkzaamheden plaats. Onderkeldering levert veel op voor de stad. Het moet wel goed worden geregeld zodat er geen schade voor de buren ontstaat.

Desgevraagd licht hij toe dat er minder auto’s op straat komen door die ondergrondse parkeergarages en die ruimte kan anders worden gebruikt voor de gemeenschap. Bestaande parkeerplaatsen zijn beter beschikbaar als mensen onder hun huis gaan parkeren. De discussie gaat nu niet over het parkeerbeleid maar over onderkeldering. Onderkeldering is prima zolang dat maar geen schade veroorzaakt. Dat is wat hij van de wethouder wil horen, namelijk hoe het kan dat de gemeente een beleid voor grondwaterneutrale kelders heeft dat blijkbaar niet goed wordt doorgevoerd in het huidige vergunningstelsel. De vraag is ook nog in hoeverre de komende omgevingswet invloed gaat hebben op het vergunnen van onderkeldering. Wethouder VAN DANTZIG wil hier voorzichtig op reageren. Hij heeft de insprekers goed gehoord en hij vindt ook dat de gemeente aan de kant van de bewoners moet staan. Een kelder is niet altijd goed en in het onderhavige geval is het wel een hele grote kelder. Hij verwacht dat stadsdeel Zuid binnen de kaders die de Centrale stad het stadsdeel oplegt, heeft gehandeld. De wethouder wil dit goed uitzoeken. Dat vergt even wat meer tijd. Uiteindelijk kan er altijd iets gebeuren, ook wanneer alle procedures correct

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

zijn opgevolgd. Het gaat hier om handelingsperspectief. Wat gaat er nu gebeuren en waar schuurt het gemeentelijk beleid? De gemeente heeft een aantal acties genomen – beschermd stadsgezicht en ordepanden opnieuw waarderen – maar dit staat voor iets groters. De Van Eeghenstraat is een grote bouwput geworden. Dat is niet wat Amsterdam wil. Het is aan het college om dat op te lossen, maar de wethouder wil de raad geen valse hoop bieden. Juist in bestemmingsplannen en vergunningsaanvragen zit namelijk veel rechtstatelijke bescherming. Het lid MANGAL begrijpt dat nu wordt onderzocht hoe het allemaal zo ver is gekomen, maar het gaat erom dat er een onderzoek moet plaatsvinden of zo’n verbouwing überhaupt kan voordat er een vergunning wordt afgegeven. Vooraf toetsen dus. Het lijkt alsof dat niet goed is verlopen. De reputatie van Blackstone was al slecht en dat feit zou toch moeten meewegen. Wethouder VAN DANTZIG benadrukt dat er allerhande onderzoeken moeten worden aangeleverd voor zaken waarvoor een vergunning is vereist. Overigens is hij het met het lid Boomsma eens dat er bij een vergunning voor sloop geen perverse prikkel mag zijn. Er wordt nu getoetst of het beleid goed is gevolgd. Daarover zijn schriftelijke vragen gesteld en die worden gewoon beantwoord. Iedereen wordt beoordeeld op de kaders, ook cowboys. Dat betekent dat niet alles kan worden tegengehouden.

De wethouder wil goed kijken naar de schriftelijke vragen en zorgt voor heldere beantwoording. Er komt een helder antwoord op het raadsadres. Bij de Van Eeghenstraat komt dat onderzoek er zo spoedig mogelijk. In West is met een keldermonitor al enige ervaring opgedaan. Hij laat uitzoeken of het mogelijk is de vergunningverlening on hold te zetten, maar ook de gemeente is gebonden aan het recht. Haast is dus geboden. Hij bekijkt wat er in de Van Eeghenstraat nog mogelijk is. Misschien zijn die hele grote kelders inderdaad onwenselijk of misschien kan er iets gebeuren via het bestemmingsplan. Misschien vormt grondwater wel de onderbouwing om onderkeldering steviger in te perken. De agenda Autoluw heeft niet veel met deze discussie te maken, behalve dat wel altijd wordt gestimuleerd zo veel mogelijk inpandig te parkeren. De ruimtelijke Omgevingswet zou in principe moeten werken. Alle regels worden daarin overgenomen. Hoogstens zouden aanpassingen wat sneller kunnen worden doorgevoerd. Het lid ALBERTS hoort de wethouder zeggen dat het stadsdeel binnen de kaders heeft gehandeld. Dat betekent dus dat het per vergunningaanvraag gebeurt, maar het gaat hier om de samenhang der dingen. Dat kan juist dat effect veroorzaken. De wethouder geeft aan met serieuze voorstellen te komen, maar van bestemmingsplannen wordt ook aan bewoners gevraagd met allerlei zienswijzen te komen.

Dat genereert ongelofelijk veel werk waarbij later in de vergunningverlening wordt gesteggeld over bijvoorbeeld een nokhoogte wat tot diverse uitzonderingen gaat leiden. Dat is allemaal gedoe. Het moet echt ergens in de beleidsvoorstellen terechtkomen om omwonenden te ontzorgen. Ze is blij dat het onderzoek er komt, maar ze wil ook graag dat de nu verlengde vergunningaanvraag onderhevig wordt gemaakt aan het onderzoek dat er komt. Dat betekent wachten op de uitslag van het onderzoek alvorens naar die vergunningaanvraag te kijken. Het lid MANGAL krijgt graag nog de toezegging dat alle boetes worden opgeschort en het liefst worden opgeheven. Wethouder VAN DANTZIG kan niet speculeren op dat raadsadres. Hij neemt de suggestie mee, net als de beide voorstellen van het lid Alberts. Hij is het helemaal eens dat er naar die samenhang moet worden gekeken. Hij wil in kaart brengen welke verbouwingen allemaal tegelijkertijd plaatsvinden. De commissie en het college zijn het volledig eens op dit punt. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. De

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

actualiteit gaan naar de raad van 7 juni als commissieactualiteit zodat er moties kunnen worden ingediend. d. Rondvraag Grond en Ontwikkeling 3 Vaststellen van het exploitatieplan Buiksloterham 5e herziening reparatie (VN2023-012374) Dit punt is gehamerd. 4 Vaststellen van de actuele saldi van actieve grondexploitaties Vereveningsfonds en Zuidas en kennisnemen van het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (MPG) Vereveningsfonds en Zuidas 2023 (VN2023-012425) Het lid VAN RENSSEN ziet dat er veel werk is verzet om de grondexploitaties op orde te krijgen. Het is goed te zien dat er met de nodige financiële maatregelen nog voldoende ruimte blijft om te voor-investeren, waarmee het gevaar voor een negatief saldo in 2027 is afgewend. Er is nu nog 37 miljoen euro om de plancapaciteit en de bouwproductie op peil te houden. Dat is ook noodzakelijk. GroenLinks ziet in de toelichting dat de gemeente scherp moet sturen op de uitvoeringskosten en het financieel optimaliseren van negatieve plannen. Dat vergt een toelichting. Ze hoort graag of de maatregelen in de motie van GroenLinks bij de vorige raad met aandacht voor fietsparkeren en inpandig autoparkeren, deel uitmaken van de planoptimalisatie. Ze is benieuwd naar de stand van zaken op het Marineterrein. De voorbereidingskosten daarvoor zijn vrij hoog aan het worden.

Ze zou de projectnota met veel betaalbare woningen en groen graag binnenkort vaststellen. Het lid VON GERHARDT is blij met de maatregelen, maar hij blijft bezorgd over de stand van het vereveningsfonds en de toekomst van de bouwproductie. De marges zijn nauw en de onzekerheid in de markt is groot. De woningprijzen zijn aan het dalen. Het is goed dat daarvoor een extra reserve is opgenomen maar de vraag is natuurlijk wel of dat voldoende zal zijn. De vorige coalitie heeft honderden miljoenen euro’s uit het vereveningsfonds gehaald voor de financiering van eigen leuke dingen. De VVD heeft daar altijd voor gewaarschuwd. Het lid VAN RENSSEN herinnert zich de levendige discussie met de VVD van een paar uur geleden over de sociale cohesie in de stad en wat Amsterdam kan doen om te zorgen dat er een gemeenschap is, dat er een cultureel leven is, dat mensen hier graag willen blijven wonen. Hopelijk onderschrijft de VVD dat de gemeente in die sociale cohesie moet investeren. Het lid VON GERHARDT vindt dat zeker belangrijk. Het vorige college heeft echter 300 miljoen uit het vereveningsfonds genomen om de algemene middelen te spekken, geld dat bestemd was voor het bouwen van woningen. Daardoor kan er nu wellicht minder sociaal worden gebouwd, kunnen er minder voorzieningen worden getroffen. Eerder sprak de wethouder over plannen voor 14.000 woningen, 85 miljoen.

Daarvoor was geen ruimte. Voor dit jaar is er 36 miljoen ruimte voor nieuwe plannen. Dat betekent een tekort van 50 miljoen aan plannen die op dit moment geen doorgang kunnen vinden. Hij is benieuwd over hoeveel woningen dat dan gaat. Er zijn al plannen on hold gezet. Hij wil weten om welke plannen dat allemaal gaat. Zorgen zijn er over de manier waarop de gemeente aan dit geld is gekomen. Er is

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

een andere reserve toegevoegd; er zijn plannen veranderd. Dat lijkt alsof de gemeente een hypotheek neemt op de toekomst. Bij diverse plannen leest hij dat “het rijk moet wel gaan ingrijpen”. Kennelijk is het rijk nu nodig om de woningbouw in gang te houden. Amsterdam dient haar eigen financiële situatie op orde te houden. Hij wil er niet aan denken wat er gebeurt als het rijk besluit geen extra geld in Amsterdam te pompen om de woningbouwproductie in gang te houden. Het lid VAN RENSSEN wijst erop dat het gemeentefonds wordt toegekend op basis van aantallen inwoners. Om de stad te laten groeien zijn voorinvesteringen nodig. Voor die nieuwe inwoners komt er geen geld uit het gemeentefonds. Het rijk zou Amsterdam en andere groeigemeenten goed kunnen helpen door naar die structuur te kijken. Hopelijk vindt de VVD dat ook een goede manier om die sociale cohesie en het groen in leefbare wijken te garanderen. Hopelijk kiest de fractie van de VVD voor Amsterdammers en wil ze samen optrekken met GroenLinks om het rijk te vragen te investeren in de metropoolregio Amsterdam. Het lid VON GERHARDT vindt het vooral belangrijk dat Amsterdam als grootste stad haar eigen financiële huishouding op orde heeft. Jarenlang is er een gezond vereveningsfonds geweest, dus het kan. Natuurlijk moet het rijk investeren in Amsterdam, bijvoorbeeld in de mobiliteit.

Maar de woningbouw zou de stad echt zelf moeten kunnen realiseren. Extra verdichting, het aanpassen van de bouwverhoudingen, dat zou allemaal nog kunnen. Dat gebeurt nu alleen per project. Het lid MINDERHOUD is blij met de voorgestelde maatregelen van het college om de positie van het vereveningsfonds voorlopig goed te houden waardoor de bouw van woningen op korte termijn kan doorgaan. Op lange termijn zijn er meer onzekerheden. Veel is afhankelijk van de marktontwikkelingen rondom inflatie en bouwkosten. De PvdA sluit zich op hoofdlijnen aan bij de vragen van GroenLinks. Bij de behandeling van het woningbouwplan in de afgelopen raad is er een motie ingediend om te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn van actieve grondpolitiek. In Elzenhagen-Zuid is er bijvoorbeeld voor gekozen de woningmix aan te passen door meer sociale huur toe te voegen waarmee de grondprijs wordt gedrukt en het project doorgang kan vinden. Misschien past deze oplossing meer projecten. Het lid VON GERHARDT wijst erop dat dit een verslechtering van het vereveningsfonds heeft veroorzaakt. Straks is er misschien helemaal geen ruimte meer in het vereveningsfonds. Er is nu al te weinig ruimte om negatieve plannen vast te stellen. Straks kan er niets meer.

Het lid MINDERHOUD meent dat de raad op korte termijn beslissingen moet nemen over het toevoegen van voldoende woningen voor mensen die op dit moment al dertien jaar wachten op een woning. Meer koopwoningen toevoegen zal leiden tot meer bouwstops omdat niemand die koopwoningen meer kan betalen. De gemeente moet onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om dit te doen en wat de mogelijke consequenties zijn. Natuurlijk moet dit niet voor alle projecten gebeuren. Dat zou de eigen positie kunnen verslechteren. Wel mag de wooncrisis niet omslaan in een bouwcrisis. Daarom is het belangrijk te kijken naar projecten waar dat wel kan en bij welke projecten kan worden bijgeplust door iets meer te verdienen. Het schrappen van bijvoorbeeld parkeergarages kan een prima manier zijn om ervoor te zorgen dat projecten aantrekkelijker worden voor ontwikkelaars. Het lid TAŞLIYURT is blij vandaag het meerjarenperspectief grondexploitaties te bespreken. Qua bouwopgave is de gemeente in een moeilijke fase beland vanwege de hoge inflatie, toegenomen prijzen en de onzekere gronduitgifte. Uiteindelijk heeft de kasstroom grondexploitaties en reserves samen minder negatief uitgepakt dan voorzien in 2022. Mooi dat de waarde van de portefeuille nog steeds fors is, namelijk 861 miljoen, en tot 2027 nog een positieve vereveningsruimte laat zien. D66 moedigt dan ook zeker aan door te blijven bouwen.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Wel wil hij weten of deze daling van de vereveningsruimte effect heeft op de financiering van ontwikkelbuurten op korte termijn. In 2024 werd 130 miljoen aan kasstroom grondexploitaties verwacht, maar dat is gedaald naar 10 miljoen negatief. Dat vergt een toelichting. Het lid BOOMSMA moet concluderen dat het fonds er slecht aan toe is, maar wel beter dan gedacht bij de actualisatie. Het is goed te stoppen met de structurele uitnames. In 2022 zijn wel veel woningen in aanbouw genomen, maar het aantal dat in grond is uitgegeven, is veel lager dan verwacht. Allerlei projecten zijn vertraagd. De vraag is hoe de gemeente kan voorkomen dat die vertragingen optreden. Wat kan de gemeente daar extra doen? Ontwikkelaars moeten soms anderhalf jaar wachten voordat ze antwoord krijgen van de gemeente op bepaalde vragen over erfpachtaanbiedingen. Inzicht in de grondprijzen laat zien wat er moet gebeuren om het vereveningsfonds gezond te krijgen. Er zijn namelijk gigantische verschillen binnen de stad en in de verschillende types woningen. De bandbreedte bij sociale woningbouw is heel klein. In de vrije sector gaat het soms om ruim 2,5 ton verschil. In de duurste gebieden van de stad iets meer vrije sector bouwen, creëert ongelofelijk veel ruimte voor het vereveningsfonds. Hij is benieuwd of de wethouder dat ook zo ziet. Het college zet stappen om de VPB-belasting te ontwijken.

Begrijpelijk, maar nu wordt voorgesteld bij transformatieprojecten de meerwinst bij erfpacht onder te brengen. Dat is immers vermogensbeheer en dan is het niet VPB-plichtig. Hij is benieuwd of daaraan toch nadelen kleven voor de ontwikkelaars. De gemeente gaat ervanuit dat er tot 2022 geen substantiële bedragen aan VPB-belasting hoeven worden betaald, maar daarna misschien wel. Het lid KONINGS heeft zich in oktober superdruk gemaakt over dit punt. Blijkbaar werden de problemen toen met een telefoontje naar Volkshuisvesting opgelost. Ze gaat ervanuit dat die verlieslatende projecten wel weer goedkomen. Er wordt wel heel sterk geleund op het bouwimpulsfonds. Daarin schuilt een mogelijk gevaar. Gaat het om de vennootschapsbelasting die Amsterdam tot 2022 niet hoeft te betalen, dan is ook dat een risico. Ze is benieuwd hoe de wethouder dat inschat. Wethouder VAN DANTZIG bedankt de commissie voor deze inhoudelijke bespreking. Dat gebeurde eerder veel minder. Er zullen elk halfjaar verschillen zijn. Amsterdam kan het niet alleen. De gemeente wordt via de systematiek benadeeld voor elke inwoner die wordt toegevoegd. Dat is echt een weeffout in het systeem. Een stad bestaat niet alleen uit woningen, maar ook uit groen, uit water, uit mooie aangezichten, uit een bibliotheek, een sportpark. Dat moet allemaal worden onderhouden en worden betaald.

Het lid VON GERHARDT wil ook dat er volledige buurten en wijken moeten worden gebouwd. Amsterdam moet wel politieke keuze maken en dat mag niet leiden tot negatieve grondexploitaties. Als de gemeente toch telkens weer middelen uit het vereveningsfonds trekt, moet ze ook eens eerst naar zichzelf kijken alvorens ze zich tot het rijk wendt. Amsterdam wil altijd alles, maar heeft dan geen geld en wendt zich tot het rijk. Dat gebeurt op allerlei vlakken en straks wil het rijk dat niet meer. Dan is het aan de gemeente om er zelf voor te zorgen dat er positieve grondexploitaties zijn. Dat kan ook. Wethouder VAN DANTZIG legt uit dat al dat geld wordt geïnvesteerd in de stad in al die zaken die de gemeente belangrijk vindt. Het college zou echt niet goed bezig zijn als het geld laat liggen terwijl er een lerarentekort is, terwijl er armoede is, terwijl duurzaamheid een enorme impuls nodig heeft. Met de woningbouwcorporaties zijn afspraken gemaakt over de erfpachtomzettingen. Daar zit vaak een tekort op. Bij transformaties zit ook vaak een tekort. Makkelijke gebiedsontwikkelingen zijn gewoon voorbij. Het is inderdaad gunstig om op de Zuidas meer kantoren en meer vrijesectorwoningen te bouwen, maar 40%-40%-20% blijft het uitgangspunt voor de gemengde stad Amsterdam. Ook het rijk ziet vooralsnog heel veel redenen om de

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

middelen wel aan Amsterdam over te maken. In Amsterdam wordt een vijfde van het nationaal inkomen verdiend. Amsterdam investeert in internationale treinen, in ondertunneling van een snelweg. Dat is ook allemaal rijksbelang. Minister De Jonge heeft een forse dip in de woningbouw voorspeld. Soms lukt een project in Amsterdam misschien niet. Amsterdam heeft geen tekort aan dure woningen, wel aan betaalbare woningen. De groei van het aantal inwoners in Amsterdam werkt nu eenmaal prijsopdrijvend. Het optimaliseren van plannen betekent soms andere materialisatie of zaken niet doen. Er wordt gekeken naar meer verdichting want dat vergroot het verdienpotentieel. Het plan voor het Marineterrein ligt nu voor een zwaarwegend advies bij het stadsdeel. Daarbij liggen twee opties voor: het Rijk herontwikkelt of de gemeente neemt het terrein over en maakt de woningbouw daar zo betaalbaar en groen mogelijk. Dat gesprek zal nog volgen. De PvdA heeft groot gelijk. Het betaalbaar maken van woningen is van groot belang. Koopwoningen zijn op dit moment bij nieuwbouw weinig populair. Dat is lastig, want daarmee kunnen ontwikkelaars veel financieren, maar krijgen daarbij wel het verzoek het om te zetten naar eeuwigdurende middenhuur. Het gaat gelijk om grote bedragen. Het CDA uitte kritiek op de structurele uitnames.

Die is hieruit en dat betekent dat er virtueel nog 16 miljoen ruimte bij opgeteld zou kunnen worden. Dat wordt bij de volgende cyclus verwerkt. Op de vennootschapsbelasting komt de wethouder schriftelijk terug en wel vóór de komende raadsvergadering. Er is wel overleg over met de Belastingdienst. D66 informeerde naar de kasstroom. In 2024 wordt in het MPG van 2023 rekening gehouden met vertraging van gronduitgifte en lagere grondprijzen. Dat heeft tot gevolg dat er in 2024 minder grondopbrengst is. Naar verwachting zullen de kosten nog verder stijgen. Ook op de vraag wat er is gebeurd met de overige 50 miljoen euro aan plannen komt de wethouder schriftelijk terug. De VOORZITTER concludeert dat er nog een brief komt voor de raadsvergadering. Hiermee is dit punt voldoende is besproken. Het gaat naar de raad voor een middellange bespreking. Ruimtelijke Ordening 5 Kennisnemen van de raadinformatiebrief ter afdoening van de toezegging over het geven van nadere informatie over de verduurzaming van de Lodewijk van Deysselbuurt. (VN2023-011293) Het lid WEHKAMP weet dat er rondleidingen mogelijk zijn door de westelijke tuinsteden, echt een aanrader. Dat vergroot het gevoel voor de historische waarde van de buurt. Er moet in de buurt worden geïnvesteerd en D66 is blij met de plannen. Qua duurzaamheid zijn er nog stappen te maken.

Isolatiemateriaal is bijvoorbeeld niet circulair en kent een onzekere levensverwachting. Het is fijn dat de afdeling Duurzaamheid nog kijkt naar alternatieven, ook voor het na-isoleren. Ze is benieuwd wanneer de raad die informatie tegemoet kan zien. Tegenstellingen waren te voorkomen geweest als er betere afstemming over de manier van verduurzaming aan het begin was geweest. Dat zorgt nu voor vertraging. Ook in andere buurten van Amsterdam moet betere isolatie komen. Onderzoek wordt gedaan naar het na-isoleren van bestaande gebouwen. Dat is niet alleen gunstig voor het klimaat, maar ook voor het bestrijden van energiearmoede. Ze hoort graag wanneer de raad dit onderzoek tegemoet kan zien en of dit plan toepasbaar is voor anders delen in de stad. Het lid VAN RENSSEN wijst op het Actieplan Duurzaam Erfgoed. Daarin vroeg zij hoe de afdeling Ruimte en Duurzaamheid en de subafdeling Monumenten en Archeologie beter met elkaar kunnen samenwerken. Hopelijk kan de nu bij dit project opgedane kennis

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

over de nadelen van na-isolatie voor circulaire bouw worden toegepast in het Actieplan Duurzaam Erfgoed. Het lid KONINGS ziet dat de monumentale status van gebouwen soms belemmerend werkt. Dat vergt een open gesprek over de prioriteiten op dit moment in de stad. Volt meent dat het beschermen van de monumentale waarde van panden nooit een belemmering mag vormen in de energietransitie. Huizen moeten worden geïsoleerd. Ze pleit voor een paradigmaverandering en de doelen voor de energietransitie belangrijker te maken dan de monumentale waarde van een pand. Tijden veranderen nu eenmaal. Vanochtend zijn er in de commissie WV verschillende moties besproken die hierover gaan. Volt is blij dat dat gesprek nu op gang is gekomen. Op naar zonnepanelen op het Rijksmuseum. Het is goed de monumentenverordening weer eens te agenderen. Die is namelijk niet meer aangepast sinds 2015. Wethouder VAN DANTZIG is ondertussen geen wethouder Monumenten en Erfgoed meer. Ook erfgoed moet worden verduurzaamd en het kan niet zo zijn dat gebiedsontwikkeling onbetaalbaar is. Stedenbouwkundig ging het om een pragmatisch plan dat paste in die tijd. Zeventig jaar geleden was klimaatverandering nog geen issue. Veel gebouwen zijn rijksmonument. Het rijk gaat dus ook over zonnepanelen op het Rijksmuseum. De nieuwe wethouder Monumenten en Erfgoed bekijkt heel serieus hoe de erfgoedtransitie kan worden ingezet.

Bij de Lodewijk van Deysselbuurt speelden veel factoren een rol waardoor zaken misgelopen zijn. Daar heeft de gemeente wel veel van geleerd. De vragen zijn in principe allemaal voor wethouder Pels. Die materialisatie is mooi, maar daarbij is de gemeente wel afhankelijk van Europese en landelijke wetgeving. De bouwwereld is wel vrij conservatief. Hoe eerder er in een proces wordt afgestemd, hoe beter zaken gaan. Dat is geen onwil van de mensen die er werken. Het isolatieplan richt zich op alle delen van de stad met uitzondering van het centrum. Het gaat uit van binnen isolatie. De mogelijkheden voor materiaalgebruik zijn daarbij veel groter dan wanneer dat aan de buitenzijde gebeurt. Voor de zomer volgt er een tussenrapportage. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 6 Raadsinformatiebrief inzake de beantwoording van diverse openstaande vragen uit de commissie RO van 1 februari jl. en afdoening van twee toezeggingen uit de commissie RO van 22 februari jl. en de commissie RO van 7 december 2022 inzake erfpacht (VN2023-01129 Het lid BOOMSMA heeft zijn vragen al schriftelijk gesteld. Hij is benieuwd naar de status van deelname aan de berichtenbox. Dat kan echt belangrijk zijn. Hopelijk kan de wethouder aangeven wanneer de raad antwoord krijgt over de maximale indexering van de kavel bij verhuurde woningen.

Gaat het over de peildata voor de afkoopsom, dan inventariseert de gemeente of erfpachters door die wijziging te veel canon of afkoopsom hebben betaald en of dat wordt gerestitueerd. Dat kan grote gevolgen voor de mensen hebben. Wellicht kan de wethouder een analyse geven van de financiële impact daarvan voor de erfpachters. Wethouder VAN DANTZIG verduidelijkt dat de gemeente toeziet op wie en hoe die landelijke berichtenbox in orde komt. Bij de eerstvolgende commissievergadering hoopt hij de raad daarover te kunnen informeren. De brief over de maximale indexering is al aangeleverd bij de griffie. Die komt bij de commissie van 14 juni als tkn-stuk. De 1 oktobergrens wordt inderdaad uitgezocht. Erfpachters worden gecompenseerd. Het betreft circa 15 erfpachters. De VOORZITTER stelt dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

Grond en Ontwikkeling 7 Raadsadres inzake Voedselpark Amsterdam (VN2023-012361) Het lid BILGIN geeft aan dat de initiatiefnemers van Voedselpark Amsterdam om meer aandacht vragen voor de maatschappelijke waarde van hun plan. Die is groot en dat wordt ondersteund door veel wetenschappelijke onderzoeken en door de betrokkenheid van de burgers. Hopelijk hebben alle raadsleden de documentaire Meer gezien. Die maakt duidelijk dat het hier om meer dan een stukje grond gaat. Er heeft zich een hele community rond dit initiatief gevormd. De lijst met voordelen is dan ook lang. Het initiatief spreekt mensen aan die actief zijn met het klimaat. De Europese landbouw ondergaat immers een verandering en de voedselproductie in mediterrane gebieden zal naar verwachting fors dalen. Het lokale aanbod van voedsel wint dus aan belang. Dat is een argument om zo veel mogelijk grond in de Lutkemeerpolder beschikbaar te stellen voor stadslandbouw. Eerder heeft het lid Bilgin de relatie tussen stadslandbouw en gezondheid toegelicht. Hoe meer grond er beschikbaar komt, hoe meer mensen daar de vruchten van zullen plukken. Dat kan zorgkosten besparen, wellicht veel meer dan de 100 miljoen euro. Daarvoor is meer onderzoek nodig met nadruk op de maatschappelijke kosten en baten. Dan de veiligheid in Osdorp. Dat deel heeft te maken met grote uitdagingen, met overlast en nadelige gevolgen voor de veiligheid.

Een bron van overlast vormen de bedrijventerreinen in Osdorp, met name het fase 1-gebied in de Lutkemeerpolder. Vlakbij vinden nu al regelmatig straatraces plaats. Er is drugsoverlast. En er is laatst zelfs een dode in het gebied aangetroffen. Dat alles maakt het onverstandig om hier nog eens een bedrijventerrein naast te bouwen. Binnen dit gebied is de Boterbloem een oase van sociale cohesie, kansen en productiviteit. Dat wil het lid Bilgin zo veel mogelijk versterken. Nieuw-West kan een nieuw bedrijventerrein helemaal niet aan en heeft dat ook echt niet nodig. Het college gaf aan dat dit terrein essentieel zou zijn voor de distributie in de stad. Kennelijk zullen er dus bedrijven komen die essentieel zijn voor de Amsterdammers om te overleven. Dat is niet het geval. Het gaat hier om onder andere een opslagbedrijf, een bedrijf dat mokken levert en eentje die lichtjes maakt voor festivals. Eén bedrijf heeft zich onlangs teruggetrokken van een van de kavels. Al maanden dient zich geen enkel ander bedrijf aan voor die kavel naast de Boterbloem. Crowdfunding kan helpen dat kavel terug te halen voor stadslandbouw. Hij hoopt dat de wethouder wil toezeggen bereid te zijn in gesprek te gaan met alle betrokkenen. Het lid ERNSTING stelt bespreking graag uit tot het volgende bestemmingsplan. Dat is eerdaags.

Voorgelegd is nu de reactie van het Voedselpark op de reactie van de wethouder op de raadsbrief van het raadsadres van Voedselpark, een cirkeltje. Hij wil het onderwerp graag integraal bespreken bij het bestemmingsplan. Hij hoort graag wanneer de raad dat kan verwachten. Het lid KONINGS heeft eveneens de documentaire gezien, super leerzaam en heel informatief. Ze blijft zich verbazen over wat het gemeentebestuur doet en wat de Amsterdamse bevolking wil. Onder inwoners van Amsterdam lijkt de weerstand tegen het volbouwen van de Lutkemeerpolder aanzienlijk. In Nieuw-West wonen 170.000 mensen en die zouden moeten kunnen meebeslissen over wat er gebeurt in hun leefomgeving. Dit is dus een heel geschikt onderwerp voor een stadsdeelpanel of zelfs voor een burgerberaad. Het lid ERNSTING wijst op het bestemmingsplan dat in 2013 is gewijzigd door het stadsdeel Osdorp. Er zit dus ook een bestuurlijke geschiedenis aan dit hele verhaal. Hij roept op het bij de feiten te houden. Het lid KONINGS meent dat hier sprake is van voortschrijdend inzicht. Het gaat niet over het stadsdeelbestuur; het gaat haar om de 170.000 inwoners van Nieuw-West.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Ruimtelijke Ordening, Grondzaken, Zuidas en Marineterrein, Energietransitie Definitief Raadscommissieverslag, 24 mei 2023

RO

De SP heeft al eerder gevraagd om een overzicht van wat de raad wanneer kan besluiten. Kennelijk kan dat straks wanneer er een nieuw bestemmingsplan voorligt. Ze hoort graag wanneer dat komt en of daar beslismomenten komen voor de raad. Het lid DE VOS zal niet alle voor- en nadelen noemen. Dit is een dossier waarin veel problemen samenkomen. Nederland kampt met een stikstofprobleem, kan een waterschaarste verwachten. Europa werkt aan een natuurherstelwet. Het rijk wil op bodem en water sturen, dus die bodem mag niet te veel bedekt worden. Alle die schakels komen op dit kleine stukje polder samen als een soort brandpunt van de maatschappelijke transitie waar iedereen middenin zit. Natuurlijk is die bestuurlijke historie een feit, maar nu al die schakels aan het omvallen zijn, kan Amsterdam zeggen: met de kennis van nu lijkt het beter terug te komen op de beslissing van eertijds. De speciale Commissie stadsdeelontwikkeling met drie stadsdelen is opgericht en kan van dit stuk Amsterdam een park maken waar bewoners tussen fruitbomen en groentevelden lopen. Daar is ruimte voor water, voor dieren, voor een gezond bodemleven en voor educatie. Biologische landbouw is niet overal zo maar mogelijk. Als dit stuk grond weg is, is die vruchtbare bodem weg. Het lid De Vos wacht het bestemmingsplan af.

Het lid MANGAL bespreekt over een tijdje graag dat bestemmingsplan, maar voor die tijd wil hij weten waar het misgaat tussen de verschillende gremia die kennelijk niet goed met elkaar communiceren. Het waterschap heeft een motie aangenomen die duidelijk maakt waarom het belangrijk is de kleigrond daar te behouden of zelfs uit te breiden, maar Amsterdam wil er niet aan. Hij hoort graag hoe de communicatie tussen die twee verloopt. Het lid ERNSTING meent dat het waterschap hierover heeft vergaderd om een zienswijze samen te stellen voor behandeling van het bestemmingsplan. Er gaat dus niet zo veel mis tussen de bestuurslagen, maar de plannen moeten nog tot de raad komen. Een van de leden van het waterschap was zo vrij de raad op voorhand bij de inspraak te informeren. Daaruit volgt niet de conclusie dat er iets misgaat tussen de bestuurslagen. Het lid MANGAL ziet dat dit op verschillende manieren naar de raad komt. De raad is op de hoogte en hoopt wel dat er daadwerkelijk iets mee wordt gedaan. Die signalen ontvangt hij niet vanuit het college of vanuit de stadsdeelcommissie. De stad wil van alles verduurzamen en heeft de mond vol van vergroenen, maar uiteindelijk wordt nu het meest vruchtbare stukje grond bebouwd. Het lid ALBERTS wijst op de twee Kamerbrieven: Water- en bodemsturend en Grip op grootschalige bedrijfsinvesteringen.

Ze hoort graag of deze beide brieven straks worden verwerkt in het toekomstige bestemmingsplan. Minister De Jonge dringt er bij het college erg op aan dat het zich houdt aan het kabinetsbeleid. voorzitter: het lid Ernsting Wethouder VAN DANTZIG verduidelijkt dat het bestemmingsplan in Q3 naar de raad komt. Daarin worden zoals gebruikelijk alle zienswijzen beantwoord. Het college houdt zich aan het rijksbeleid. Het lid MANGAL hoopt dat dan alle bouwwerkzaamheden worden opgeschort tot aan dat bestemmingsplan. Wethouder VAN DANTZIG kan zaken die zijn vergund en binnen ander vigerend beleid passen, niet stopzetten. De VOORZITTER concludeert dat de raad net voor of net na de zomer het bestemmingsplan kan verwachten. Hiermee is dit punt voldoende besproken.