Document · PDF

Definitief verslag raadscommissie Algemene Zaken 20-04-2023

Raadscommissie Algemene Zaken 20 april 2023, gemeente Amsterdam14.268 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Vergadering Openbare vergadering van de Raadscommissie Algemene Zaken Vergaderdatum Donderdag 20 april 2023 van 13.30 tot 18.15 uur Verslag vastgesteld op: Donderdag 22 juni 2023

Voorzitter: de heer Van der Veen Portefeuillehouders: burgemeester Halsema Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Ahmadi (BIJ1), Alberts (SP), Bons (BIJ1), Boomsma (CDA), Broersen (Volt), Ernsting (GroenLinks), Garmy (Volt), Hofland (D66), Khan (DENK), Martens (VVD), Nadif (GroenLinks), Nanninga (JA21), Olivieira (Lijst Kabamba) en Van Schijndel (Forum voor Democratie) Afwezige commissieleden: Bloemberg-Issa (PvdD) Overige aanwezigen: de heer Dutilh (commissieondersteuner), de heer Huppes, de heer Schrijver, mevrouw Wauters

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 13.30 uur en heet iedereen welkom op deze raadscommissievergadering AZ. Er is een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van het lid Bloemberg-Issa. c. Vaststellen agenda Punt 7 wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslagen van de openbare en besloten raadscommissie AZ van 30 maart 2023 Het verslag van de openbare raadscommissie AZ van 30 maart 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld. Het conceptverslag van de besloten raadscommissie AZ van 30 maart 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda f. Tkn-stukken

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Op verzoek van het lid KHAN wordt tkn-stuk 4 geagendeerd; op verzoek van het lid ERNSTING worden de tkn-stukken 9 en 10 geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Inhoudelijk, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer HUPPES spreekt in over de opkomst van de georganiseerde straatdealers rond de Koestraat. Hij woont al 25 jaar in de Koestraat, tot nu toe nooit met geweld en bedreiging. Dat is nu anders. Beetpakken, schelden, dreigen dat hij maar beter snel kan verhuizen. Het waren mensen uit de Cariben met als soort leider een andere Nederlandse buitenlander. Vanuit zijn raam ziet hij serieuze handel, een nieuw soort groothandel op straat voor leveringen. Dat moet echt zo snel mogelijk naar nul worden teruggebracht. In de Koestraat wonen veel kinderen en daar zijn dit soort ontwikkelingen absoluut onwenselijk. Coördinatie tussen de verschillende diensten die hier inzage en macht hebben, is nodig. De wijkagent is goed geïnformeerd, maar hoe het verder moet, wist hij ook niet. Het aanbrengen van camera’s om een verschuifmoment te voorkomen staat vandaag geagendeerd. Dat zou dan wel snel moeten gebeuren. Desgevraagd licht hij toe dat er eerder wel voorvallen waren, maar sinds eind vorig jaar gebeurt het echt georganiseerd. Het gaat om een wisselende groep van zo’n vijf man die veelvuldig contact houden middels hun telefoon.

Met de (nieuwe) wijkagent is makkelijk contact. Het is echt belangrijk dat die groepsgewijze organisatie zo snel mogelijk wordt opgepakt. Van individuen ervaren bewoners veel minder last. Tegen een organisatie kan je als individu nooit op. Bij punt 7: Mevrouw WAUTERS heeft het meerjarenplan gelezen over de aanpak van de top400 en top-600. De aanpak moet recidieven voorkomen en jongeren perspectief geven. Het plan is weinig concreet. Er wordt gesproken met behandelaars, over huisvesting en dagbesteding, maar weinig over de jongeren zelf. Er moet oog voor het gezin komen en de samenwerking met ouders moet worden verstevigd. Als een jongere echter meerderjarig is, kan er geen informatie meer worden gedeeld. Bij die top-400 en top-600 is minder dan 10% minderjarig, dus voor ruim 90% is er geen communicatie met ouders mogelijk. Tijdens de detentieperiode wordt getracht de criminaliteit te doorbreken, ondermijning tegen te gaan en hun toekomstperspectief te verbeteren. Dat moet allemaal in de PI Zaandam gebeuren, maar als iemand tot een rivaliserende bende behoort, kan die niet daarheen worden overgeplaatst. In andere PI’s wordt kennelijk niets gedaan. Juist die detentieperiode is de aangewezen tijd voor zo’n aanpak. Ze ziet nu een kwantitatieve analyse, maar ze hecht meer aan een kwalitatief onderzoek. Ze zet vraagtekens bij de meerwaarde van de aanpak.

Bij punt 10: De heer SCHRIJVER ziet dat de burgemeester serieus werkt maakt van juridische vernieuwing. Dat is goed, maar deze transformatie klinkt nog te weinig door in de rest van de organisatie en ook niet in de communicatie met de bewoners. Binnenkort volgt er landelijke wetgeving, waarbij de minister landelijke consultatie opent over spectaculaire voorstellen in de Wet algemeen bestuursrecht waar onder meer een nieuw dienstbaarheidsbeginsel wordt geïntroduceerd. Afweging van bijzondere omstandigheden wordt altijd voorgeschreven. Er zit ook nog een recht op herstel van fouten in en een formele

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

aanpak als voorkeursoptie bij bezwaarprocedures. De hele juridische vernieuwing vindt plaats achter de schermen. Burgers merken er niets van. In de raad en in de stadsdelen mag er wel wat meer fanatisme in dit onderwerp worden gestoken. Hij stelt een speciale raadscommissie voor om het onderwerp aan te leren en te monitoren. De voortgangsbrief en het voorstel van de commissie-Zuurmond lijken terug te deinzen voor een openhartige evaluatie van de huidige juridische functie. Hij roept de raad op aan te dringen op meer coproductie met de Amsterdammers die al jaren bewoners helpen in de juridische loopgraven. Een grondige evaluatie van de bezwaarprocedure is logischer om te presenteren als een experiment van een werkwijze met onafhankelijke leden. Er komt nu een pilot. In het experiment wordt een rol van ambtelijk secretarissen voorgesteld. Dat staat eerlijke procedures in de weg bij de selectie van casussen, bij nauw contact met de diensten. De evaluatie wordt afhankelijk van een oordeel van de gemeentelijke organisatie en van de bestuurders. Er is slechts één toetsingscriterium voor het welslagen van deze verbeterde bezwaarprocedure: de toename van procedurele rechtvaardigheid. Hij verzoekt de raad het voorstel op deze punten te amenderen.

Desgevraagd legt hij uit dat een onafhankelijke bezwaarprocedure veronderstelt dat mensen die zich niet eerder met dit onderwerp hebben beziggehouden, nog eens kijken of ze tot hetzelfde besluit zouden zijn gekomen. Nauw contact met de ambtelijke diensten staan die onafhankelijkheid in de weg. Dat is een onevenwichtigheid. Hij ziet helemaal geen reden om ambtelijk secretarissen een rol te geven bij de selectie van casussen. Dat lijkt al snel op sturing. De selectie zou aselect moeten plaatsvinden wanneer twee procedures worden vergeleken. Bij erfpacht gaat het om de categorie juridische misstanden. Daar is helemaal geen sprake van bezwaarmogelijkheden. Het lijkt hem een goed idee als de raad het voorstel zo amendeert dat de categorie erfpachters wordt genoemd. Voor de consumentenbescherming is echter afgesproken dat er een onafhankelijke geschillencommissie zou worden aangesteld. Die is er nog niet. Die kan over alles gaan, maar niet over de ervaring dat de berekening helemaal niet klopt. De hele vergunningverlening verloopt niet goed. Daar valt winst te halen, want dan zullen er uiteindelijk minder bezwaarzaken komen. Al er een bezwaarcommissie is, moet die nu bij voorkeur een informele aanpak hanteren. Dat leest hij als eerst kijken of er in overleg een oplossing kan worden gevonden. Dat zorgt voor niet-juridisering. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun bijdrage. c.

Actualiteiten d. Rondvraag Het lid HOFLAND ziet in analyses dat extreemrechtse telegramkanalen de afgelopen jaren flink zijn gegroeid. Vooral jongeren lopen risico in aanraking te komen met dit soort groeperingen. De AIVD maakt zich hier zorgen over. Hij is benieuwd of de burgemeester inzichtelijk kan maken hoeveel van deze jongeren zich in Amsterdam bevinden en of de gemeente in contact probeert te komen met ex-aanhangers. Misschien kan nieuwe wetgeving ervoor zorgen dat er meer zicht komt op social mediaplatforms waar radicaal gedachtegoed wordt verspreid. Burgemeester HALSEMA kent de berichtgeving en begrijpt de zorg. De gemeente heeft echter geen bevoegdheid om radicalisering online te signaleren of te monitoren. Daarvoor is ze afhankelijk van de veiligheidspartners. Juist vorige week heeft de burgemeester het gesprek gevoerd met een groot aantal social media platforms, de Beneluxdirecties daarvan. Men is zich zeer bewust van de eigen verantwoordelijkheden en de kwetsbaarheden als het gaat om radicalisering of aankondiging van geweld. Nauwere samenwerking is een wens. In de IPGHR is een aantal personen opgenomen, maar

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

daarover kan de burgemeester in openbaarheid niet meer aangeven. De burgemeester komt later terug op wat die wettelijke aanpassingen kunnen betekenen voor de lokale praktijk. Het lid BOOMSMA is geschrokken van de inspraak over de Koestraat, een buitengewoon zorgelijke ontwikkeling. Hij is benieuwd of ook de burgemeester weet dat dit fenomeen in opkomst is en of er mogelijkheden zijn om het cameratoezicht verder uit te breiden. Burgemeester HALSEMA vond het een akelig verhaal. Bendevorming rond dealen is zeker niet nieuw. Als dealers worden opgepakt, is het reservoir zo weer aangevuld. Het lijkt hier om een verplaatsingseffect te gaan. De camera op de hoek heeft de burgemeester eerder aangekondigd. Die is er nog niet, omdat bij het plaatsen van camera’s eerst grondig wordt nagegaan welke verplaatsingseffecten te verwachten zijn. De camera komt waarschijnlijk in mei. Het lid VAN SCHIJNDEL wijst op de partners AIVD en NCTV. De grootste bedreiging voor de nationale veiligheid wordt door hen genegeerd. Wellicht kan de burgemeester dat met die partners opnemen. Burgemeester HALSEMA legt uit dat onderzoek naar misdaad en onveiligheid niet gelijk het terrein is van de AIVD en de NCTV. Hun opdracht is beperkt tot bedreigingen tegen de democratie en rechtsstaat en het onderzoek naar extremisme en terrorisme.

Onderzoek naar de zware georganiseerde misdaad ligt in eerste instantie bij de politie en het ministerie. Dat wordt buitengewoon stevig gedaan en levert ook het nodige op. In Amsterdam zijn veel moorden geweest. Daar ziet de burgemeester een element van terreur in omdat het bedoeld is om de rechtsstaat te ontwrichten. Daar zit wel overlap. Openbare Orde en Veiligheid 3 Wijzigingsverordening van de APV alcoholoverlastgebied 2023 (VN2023-010223)

openlijk

softdrugsgebruik

Het lid NADIF is benieuwd naar de overweging voor het verschil in termijnen: de ene termijn loopt tot 1 april 2025 en de andere kent geen einde. De monitoring vindt GroenLinks heel belangrijk. Wellicht kan het college daarover wat meer aangeven, bijvoorbeeld over de handhavingscapaciteit en de hoeveelheid straatdealers. Misschien kan de burgemeester ingaan die laatste problematiek waarover de inspreker sprak. Het lid BOOMSMA begrijpt dat verschil in termijnen juist heel goed, want dat blowverbod is van een andere orde. Wel is hij benieuwd of dat blowverbod ook gaat gelden voor de boten. Het lijkt hem goed een lik-op-stukveegactie te houden, uiteraard voorafgegaan door een waarschuwing. Het lid BONS ziet nu dat redelijk normale zaken als een jointje roken voor je deur straks niet meer mogelijk zijn. Mensen in de binnenstad hebben het daarover. Het lid MARTENS verbaast zich over deze bijdrage. Juist die jonge gezinnen in de binnenstad willen niet door de zware wietlucht heen lopen. Deze niet-liberale maatregel doet de VVD diep in het hart ook wel pijn, maar die is nodig om de binnenstad aan bewoners terug te geven. Het lid BONS woont zelf in het centrum en ziet veel mensen uit de buurt die klant zijn bij de coffeeshop. Dat zijn geen enkelingen. Ze constateert dat er straks geen ruimte is om met een wijntje en een jointje op een klapstoeltje voor de deur te zitten. Er wonen niet

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

alleen gezinnen; er wonen ook studenten, er wonen ook jongeren en ouderen. En er wordt wiet gerookt. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de twee bepalingen verschillend zijn tussen het alcoholoverlastgebied en het blowverbod. Het alcoholoverlastgebied ziet op een beperking voor ondernemers van mogelijkheden om alcohol te verkopen. Dat is veel ingrijpender dan een verbod voor individuen om op bepaalde plekken geen softdrugs te gebruiken. In het kader van proportionaliteit en naar aanleiding van de inspraak is gekozen voor alcoholverkoop een einddatum op te nemen. Op die wijze voldoet de maatregel ook aan de eisen van de Europese dienstenrichtlijn. Het college zal de ervaringen met het blowverbod nauwkeurig in de gaten houden, inclusief het eventuele waterbedeffect. Ze informeert de raad over de ervaringen, gelijktijdig met meer algemene informatie die de raad regelmatig ontvangt rond de aanpak binnenstad en Wallengebied. Blowen op de boten kan waarschijnlijk niet. Juristen buigen zich hier nu over. Het blowverbod geldt in het alcoholoverlastgebied in de openbare ruimte. Waarschijnlijk vallen privéboten niet onder openbare ruimte. De overheid treedt niet in de privésfeer. Blowboten hebben een exploitatievergunning en ook daar is waarschijnlijk geen sprake van openbare ruimte. Mocht het toch anders blijken te zijn, dan informeert de burgemeester de raad.

Alle verschillende handhavingspartners zijn nu aan het inventariseren welke capaciteit beschikbaar is en hoe die gezamenlijk het best kan worden ingezet. Dat levert een gezamenlijk handhavingsplan op dat voor de zomer in de driehoek wordt besproken. Ze informeert de raad daarover. Overigens zijn veegacties waarschijnlijk ook mogelijk. Het klopt dat het in wezen een onliberaal plan is. Het is een middel en geen doel. Het middel is echt nodig om de enorm toegenomen overlast terug te dringen. Dat daarmee ook inwoners worden geraakt, is een vervelende bijkomstigheid. Of het werkt, zou zichtbaar moeten zijn door minder blowen in de openbare ruimte. Als het middel geen enkel effect heeft en wel voor problemen zorgt in de handhaving, is het opnieuw een punt van discussie. De VOORZITTER constateert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en in de raad wordt gehamerd. Algemene Zaken 4 Protocol Handhaving Integriteit politieke ambtsdragers (VN2023-007073) Op verzoek van het lid Van Schijndel (FvD) is de bijlage Gedragscode gemeenteraad en raadscommissies gemeenteblad 2016, toegevoegd. Het lid VAN SCHIJNDEL vindt het een heel belangrijk onderwerp. De onderbouwing bij de raadsvoordracht is echter heel erg summier. Het terrein is enorm in beweging.

De gedragscode geeft allerlei normale gebruiken aan, maar er is nu een heel veld van ongewenste gedragsvormen bijgekomen, grensoverschrijdend gedrag, sociale onveiligheid etc. Hij concludeert juist omdat het veld zo in beweging is, dat het onverstandig is het protocol te snel vast te stellen. De raadsleden controleren de burgemeester, maar nu kan de burgemeester individuele raadsleden laten onderzoeken. Dat is constitutioneel gezien niet zuiver. Hij oppert het protocol anders in te richten en eerst staatsrechtelijk advies in te winnen, bijvoorbeeld bij de hoogleraren Voermans of Van der Veen, om te kijken of deze dubbele rollen kunnen worden voorkomen. Het protocol is nu niet rijp voor behandeling in de raad. Het lid ABDI wijst erop dat de burgemeester de bestuurlijke integriteit van de gemeente moet bevorderen. De positie van de burgemeester is in integriteitskwesties een hele logische.

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Het lid VAN SCHIJNDEL weet dat er nog nauwelijks is gesproken in de Eerste en Tweede Kamer over de reikwijdte van de zorgplicht van de burgemeester. Bestuurlijke integriteit van de gemeente betreft de gemeenteorganisatie en de collegeleden. Het mag niet zo ver strekken dat dit de constitutionele verhoudingen verstoort. Het lid BOOMSMA wil weten of dit nu alleen over de gedragscode en grensoverschrijdend gedrag gaat en hoe dat zich verhoudt tot zaken in de bestuursambitie als inclusiviteit en microagressie. Burgemeester HALSEMA brengt in herinnering dat dit protocol tot stand is gekomen op verzoek van de raad als aanvulling op bestaande protocollen rond politieke ambtsdragers naar aan leiding van een concrete kwestie. Het betreft een noodzakelijke aanvulling waarmee de verhouding tussen raad, college en gemeente beter worden geordend dan in het verleden het geval was. De positie van de burgemeester als voorzitter van de raad wordt daarmee beter omschreven. Het protocol is besproken met bureau Integriteit en de Dienst Juridische Zaken, maar ook met het presidium van de raad. Het is een handhavingsprotocol en geen onderzoeksprotocol. De positie van de burgemeester wordt in het protocol nauwkeurig omschreven. Bij onderzoek naar een raadslid dient de burgemeester altijd de griffier en het presidium te informeren. Dat ligt anders bij een lid van het college.

Dan is die verplichting er niet, maar het kan wel. De verantwoordelijkheid voor het aanstellen van gemeenteraadsleden en het aanblijven van hen ligt bij de raad en niet bij de burgemeester. Zij moet zorgen voor voldoende informatie, voor openbaarheid daar waar nodig en dat dat in een ordentelijk proces plaatsvindt. Het lid VAN SCHIJNDEL heeft daar alle vertrouwen in bij deze burgemeester. Maar dat kan veranderen en politieke verhoudingen kunnen verharden. Op zo’n moment lijkt het hem toch beter gebruik te maken van de voorzitter van het presidium die die bevoegdheden ten aanzien van raadsleden uitoefent. Hij zou echt graag een extern advies inwinnen. Burgemeester HALSEMA verzekert dat dit onderwerp heel uitvoerig is besproken. Een advies van een hoogleraar is niet aan de orde. Dat zou dan van de wetgever moeten komen. Zolang de wet de verantwoordelijkheid zo regelt, heeft de burgemeester die te nemen. Ze kan haar verantwoordelijkheid niet terzijde schuiven. Het lid VAN SCHIJNDEL is het er niet mee eens dat de wet het zo regelt. Burgemeester HALSEMA legt uit dat dit protocol alleen toeziet op het protocol politieke ambtsdragers dat in overleg en op verzoek van de raad is toegevoegd aan de bestaande protocollen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld en naar de raad gaat voor een middellange behandeling.

5 Actieplan 2023 Handhaving Openbare Ruimte (VN2023-010361) Het lid ERNSTING is blij met het actieplan. Het geeft een goed beeld van het belangrijke en diverse werk van de handhavers. Er wordt geprioriteerd en dat is ook nodig. De postprioriteiten worden niet erg duidelijk. Dus wat gebeurt er niet of minder? Alleen dierenwelzijn wordt genoemd, maar er zijn wellicht meer taken op dat lijstje beland. Gaat het om de samenwerking tussen handhaving en politie, dan zou de druk op de handhaving toenemen doordat de politie zich steeds meer richt op haar kerntaken en specialisaties. Sommige samenwerkingen zijn zelfs beëindigd. Het samenwerkingsteam voor dynamische samenwerking met andere partners in de stad bestaat helaas niet meer. Er komen meer politieachtige taken bij boa’s terecht en die moeten dan wel goed geëquipeerd worden om die taken uit te voeren. Hij ziet graag meer eenduidige afspraken als het gaat om samenwerking tussen handhavers en politie. Misschien kan de gemeente

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

de mogelijkheid onderzoeken om een escalatietraining aan alle boa’s aan te bieden en met het rijk het gesprek aangaan over de praktische invulling van het ‘leefbaarheidscriterium’. Het lid HOFLAND vindt dat het actieplan niet helder aangeeft welke keuzes nu zijn gemaakt. D66 zou ongelijk willen investeren voor gelijke kansen. Hij ziet in de tabel met geplande fte’s een verdeling waaruit niet blijkt dat er ongelijk wordt geïnvesteerd voor gelijke kansen. Hij krijgt dus graag uitgelegd hoe dit actieplan wel ruimte biedt aan ongelijke investering als het gaat om handhaving. Het lid NANNINGA houdt erg van handhaving. Ze heeft het plan kritisch gelezen en is het op hoofdpunten eens met het verhaal. Toezicht en handhaving in de openbare ruimte is natuurlijk helemaal prima, maar toch is het plan soms weinig concreet over waarmee de verschillende onderdelen van de THOR-organisatie zich gaan bezighouden doordat de doelen ontbreken. Dat maakt de controlerende taak van de raad wel erg lastig. Er wordt veel en vaak verkeerd geparkeerd en daarbij worden geen uitzonderingssituaties genoemd. Wellicht kan de burgemeester hierover iets zeggen. Het lid MARTENS spreekt haar waardering uit voor de boa’s die in lastige situaties de frontlinie ingestuurd worden. De VVD is dol op handhaving. Prioritering is logisch, maar er is ook een tekort.

Ze is benieuwd of er meer noodzaak is voor handhaving – waarbij de volgende opgave natuurlijk wordt om die handhavers te vinden. Het kan ook zijn dat het aantal handhavers op dit moment voldoende is en dat de grootste opgave het vinden van nieuwe collega’s is. Gaat het om evaluatie en monitoring, dat staat dat abstract weergegeven. Ze wil weten op basis van welke criteria de gemeente besluit of iets werkt of niet. Vuurwerkoverlast is relatief nieuw en lijkt explosief toe te nemen bijvoorbeeld bij voetbalrellen en bij winkels en horecazaken. Twee stadsdelen willen hier extra handhaving op. Het lid Martens krijgt graag toegelicht hoe de burgemeester hiertegen aankijkt. Tot slot meldt ze dat inwoners van Weesp zich soms een beetje verloren voelen, ook als het gaat om boa’s en handhaving. Ze komt met een voorstel om specifieke boa’s in alleen Weesp te plaatsen om Weespers het gevoel te geven dat ze Weesper blijven. Het lid ABDI is blij met de boa’s die moeilijk werk doen. Zeker in de coronaperiode heeft dat in de stad het verschil gemaakt voor de leefbaarheid. De verdeling van de handhaving is zeker een aandachtspunt. De meldingsbereidheid in sommige buurten is niet groot. Ook zij vindt het lastig te prioritering goed te zien en hoe die kan worden getoetst. In de stad is behoefte aan meer jeugdboa’s. Ze is benieuwd wat daar mogelijk is om jeugdoverlast tegen te gaan.

Het lid BONS is geen groot voorstander van handhaving of repressie. Als het nodig is, zijn er natuurlijk wel mensen nodig die daar staan. Die moeten dan goed geoutilleerd zijn zowel qua kennis rond psychologie, psychiatrie en drugs. Mensen in een vrije stad als Amsterdam moeten leren wat er nu allemaal te koop is in de stad. Om repressie toe te passen is echt goede kennis noodzakelijk. Ze hoort dus meer over de opleiding en het meelopen. Het lid BOOMSMA beseft dat het nu vooral gaat om schaarste verdelen. In de binnenstad zijn veel handhavers actief en dat is daar ook echt nodig. Met die toegenomen straatintimidatie van de inspreker in zijn achterhoofd stelt het lid Boomsma dat er eigenlijk meer moet gebeuren. Prioritering zal altijd nodig zijn. Hij hoort graag wat er optimaal nodig is aan extra fte’s en geld om een basaal niveau van handhaving te waarborgen. Het lid ALBERTS ziet bij overlastgevende personen een heldere relatie met voldoende of onvoldoende opvang en of de GGZ goed met mensen omgaat. Ze vraagt zich af of de handhaving op dit niveau blijft met deze mensen op straat zwerven of dat er nog een opschaling mogelijk is. Voorkomen is immers beter dan alleen maar achter mensen aanzitten.

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Burgemeester HALSEMA bedankt voor de complimenten. De boa’s horen niet vaak genoeg hoe goed hun werk voor de leefbaarheid van de stad is. Het is geen gemakkelijk werk. Ze moeten lastige taken vervullen en worden dikwijls getrakteerd op veel chagrijn van bewoners en bezoekers. In toenemende mate worden ze met geweld geconfronteerd, zeker als ze het gat vullen tussen leefbaarheid en openbare ordehandhaving wegens politieschaarste. De organisatie THOR is sterk in ontwikkeling. Het gaat heel goed. De nieuwe directeur is afkomstig van de politie en was daar verantwoordelijkheid voor stadsdeel Nieuw-West. Ze beveelt graag een kennismakingsgesprek met hem aan. Op dit moment worden er kpi’s ontwikkeld, key performance indicators. Dat betekent dat er op een meer eenduidige manier wordt beoordeeld of en hoe het werk wordt gedaan en wat de kwaliteit van het werk is. De burgemeester kan daarover een volgende keer uitgebreider verslag doen. De vragen over prioritering en postprioriteiten zijn terecht. Boa’s hebben 80 officieel vastgelegde taken. Het beperkte aantal taken dat is opgesomd, vormt de prioriteit en dat betekent dat er 70 postprioriteiten zijn. Men kan niet alles doen. Er is schaarste. De gemeente kiest ervoor de handhaving te concentreren op datgene waar mensen de meeste overlast van ervaren en wat de leefbaarheid het zwaarst aantast.

Daarnaast worden er ook per stadsdeel nog prioriteiten gesteld die kunnen verschillen. Het zal namelijk niet zo zijn dat de heel stad het even zwaar te verduren heeft als het om vuurwerk gaat. Dat concentreert zich nu rond plekken waar veel jongeren samenkomen en rond voetbal. Optreden tegen illegaal vuurwerk is overigens geen taak van boa’s. Met de stadsdelen lopen gesprekken over waartoe ongelijk investeren zou moeten leiden. Van oudsher krijgt een stadsdeel een vast aantal fte’s gerelateerd aan het inwoneraantal. Dan vergt misschien een wat scherpere blik, gemeten aan de overlast en de leefbaarheid in een bepaald stadsdeel. Eigenlijk heeft ieder stadsdeel meer handhavers nodig. Dat vergt dat een aantal stadsdelen bereid moet zijn het met minder te doen. Dat overleg loopt. Zodra dat kan leiden tot een nieuwe prioriteitstelling, stelt ze de raad daarvan op de hoogte. Er zijn onvoldoende handhavers. Er zijn er circa 500. Met 2026 zou de gemeente het liefst 1000 fte’s hebben oplopend naar 1500. Dat vergt bijna 50 miljoen euro. Dat wordt lastig. Daar komt bij dat de arbeidsmarkt op dit moment heel krap is. Ze adviseert de raad en met name het lid Bons, eens te gaan kijken op het ROC in Zuidoost naar de boaopleiding, een mooie, brede opleiding. Die is niet alleen gericht op overlast tegengaan, maar ook op sociale vaardigheden en de omgang met kwetsbare mensen.

Handhavers groeien soms door als agent. Bij de politie speelt vergrijzing een grote rol net als het wegtrekken naar andere delen van het land. De druk in de grote stad is namelijk zwaar. De samenwerking tussen boa’s en politie wordt steeds beter en steeds effectiever. Het is echter ook ingewikkeld. Een koppel agenten moet samenwerken met een koppel handhavers. Daarmee komen de agenten minder toe aan hun eigenlijke taak. De samenwerking kost tijd en energie. Dat neemt niet weg dat er een samenwerkingsplan is opgesteld tussen politie en handhaving en dat verloopt heel goed. Het heeft wel even tijd gekost om de verschillende arbeidsculturen meer met elkaar in overeenstemming te brengen. Er wordt vanzelfsprekend gewoon gehandhaafd op foutparkeren zonder onderscheid te maken naar religies. De-escalatie maakt zeker deel uit van de opleiding. Handhavers worden regelmatig getraind op dit onderdeel. Ze vindt het daarom bezwaarlijk dat het lid Bons de boa’s indeelt bij het repressieve apparaat. Dat is een miskenning dat een belangrijk deel van hun taak eruit bestaat repressie te voorkomen. Op dit moment is er 5,8 fte beschikbaar is voor Weesp. Bij de verdeling moet daarnaar opnieuw worden gekeken. Weesp is te klein om een eigen handhavingsgebied te zijn. Het vormt onderdeel van handhavingsgebied Zuidoost. Daarbinnen wordt wel een pool gevormd voor Weesp.

Bij ongelijk handhaven hoort dat er rekening wordt gehouden met de problemen in de leefbaarheid. Gelukkig is Weesp op dit moment een vreedzame gemeenschap waar weinig problemen zijn. De burgemeester is het helemaal eens met de SP dat voorkomen altijd beter is dan genezen. Het is buitengewoon zorgelijk dat mensen ‘met onbegrepen gedrag’ over straat

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

zwerven. Het is niet de bedoeling dat die bij de politie of handhaving terechtkomen, maar dat gebeurt wel als ze een reëel gevaar worden voor de openbare orde. Het kan immers niet de bedoeling zijn dat de politie geweld moet gebruiken tegen patiënten. Het probleem is niet nieuw. Er zijn commissies geweest om iets te doen aan verwarde personen. Vaak gaat het om mensen die uit de GGZ zijn geduwd en vervolgens verloederen. De bittere waarheid is dat uiteindelijk politie en handhaving moeten optreden. Afgelopen winter heeft de gemeente 2.000 daklozen opgevangen. Amsterdam is een magneet en de armoede heeft ook effect. De GGD heeft een uitgebreid programma lopen op het verminderen van kwetsbare mensen op straat en de Crisisdienst is buitengewoon actief. Er loopt samen met het ministerie van Volksgezondheid en Juridische Zaken een pilot om te voorkomen dat mensen over straat zwerven. Details kan de wethouder Zorg geven. Over de postprioriteiten geeft de burgemeester aan dat op een aantal zaken inderdaad niet meer wordt gehandhaafd: wildplakken – met uitzondering van nazitekens – geparkeerde campers en duivenoverlast. Het lid HOFLAND is dan toch benieuwd waarom die ene postprioriteit, dierenwelzijn, wel in het actieplan is opgenomen en al die andere niet.

Het lijkt hem een goede afweging om bij volgende actieplannen als bijlage zo’n lijst op te nemen zodat de commissie zicht krijgt op het totaal. Burgemeester HALSEMA meldt dat de 80 verplichte taken van boa’s publiek zijn vastgelegd. Ze checkt dat. Dierenwelzijn betreft een verschuiving ten opzichte van de vorige keer en daarom is dat toegevoegd aan de lijst. Prioriteiten stellen betekent niet dat de rest helemaal niet meer gebeurt. Die horen gewoon bij het takenpakket. Moeten er keuzes worden gemaakt, dan gebeurt dat aan de hand van prioriteiten. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld en voor een korte bespreking naar de raad gaat. Openbare Orde en Veiligheid 6 Initiatiefvoorstel van het lid Martens (VVD) getiteld Stop Straatintimidatie (VN2023010362) Het lid MARTENS is blij dit voorstel vandaag te behandelen, want straatintimidatie raakt iedereen. Ruim drie kwart van alle jonge vrouwen in Amsterdam komt hiermee in aanraking. Dan gaat van nasissen tot iemand die aan je zit of agressief reageert als een vrouw niet ingaat op avances. Iedereen vindt het verschrikkelijk, maar het vraagt echt om actie. Dit is niet op te lossen met enkel preventie of repressie. De grootste uitdaging ligt in het feit dat intimidatie subjectief is. Intimidatie accepteren vormt voor het lid Martens geen optie. Aan de andere kant is er ook niet een wondermiddel.

Om die reden heeft ze een voorstel geschreven waarbij ze de burgemeester vraagt een bepaald gebied aan te wijzen waar alles wordt geprobeerd. Dat betreft een proef met zowel repressie en preventie om te kijken wat er werk, op welke tijdstippen, met welke toon en met welke samenwerkingsinstellingen, bijvoorbeeld scholen. De burgemeester is gelukkig snel gestart met een postercampagne. Het voorstel is nog vrij abstract en laat veel ruimte aan de burgemeester om dit in te vullen met jongerenwerkers, boa’s etc. Het lid NADIF leest in de beantwoording van de burgemeester dat er een wetsartikel in voorbereiding is. Dat treedt in in 2024. Daarop krijgt ze graag een reactie. Oplossingen moeten wel toepasbaar zijn en de toets bij de rechter doorstaan. Het lid MARTENS stelt dat er geen tijd meer te verliezen valt. Elke dag betekent een dag meer niet vrij en niet veilig over straat. Ze wil niet wachten, ook omdat de proef gaandeweg kan worden bijgesteld. Veel intimidatie is niet feitelijk vast te stellen. Dat maakt

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

de aanpak echt ingewikkeld. In de stad moet er bewustwording komen dat bepaalde gedragingen intimiderend zijn. Mensen aanspreken op hun gedrag is nog weer iets anders dan beboeten. Het gaat om alle mogelijke oplossingen; ze wil alles proberen. De gedragsverandering moet ergens beginnen en wachten op een wet is geen optie. Het lid VAN SCHIJNDEL ziet dat het voorstel zich richt op intimidatie van vrouwen. Hij is benieuwd of de aanpak ook is gericht op intimidatie van bijvoorbeeld gays of orthodoxe joden. Het lid MARTENS wijst op de 11 voorstellen de afgelopen acht jaar om allerlei verschillende groeperingen te beschermen tegen intimidatie. Die kan ze desgewenst een keer doorsturen naar het lid Van Schijndel. Het lid BROERSEN is net als haar vele vrienden in de lhbtiq+-community na tien jaar in Amsterdam wel sceptisch geworden over de vraag of straatintimidatie ooit uit te roeien zal zijn. Toch is ze blij met dit voorstel in de hoop dat er nu goede stappen kunnen worden gezet. Vaak genoeg een vuist maken zal hopelijk een verandering te weeg brengen voor de toekomstige generatie. Ze hoopt wel dat er voldoende aandacht is voor de lhbtiq+-community in het voorstel. Die krijgt nogal wat te verduren op straat. Ze is benieuwd hoe de effecten worden gemonitord. Dank aan de collega van de VVD. Het lid MARTENS ziet dat de gemeenteraad vaak te veel in één voorstel wil behandelen.

Dit voorstel richt zich op dit moment specifiek op vrouwen om te kijken wat werkt. Wellicht kan het verder worden gebruikt voor andere doelgroepen. Ze wil het zo klein en meetbaar mogelijk houden, maar dat is aan de burgemeester. Het lid NADIF weet dat verschillende groepen te maken hebben met intimiderend gedrag op straat. De openbare ruimte is van iedereen en dus moet iedereen zich vrij en veilig kunnen voelen. Rond mannenemancipatie zijn ook voorstellen gedaan om die bewustwording te brengen. Daar begint het. Het lid Nadif heeft gezien dat het vaak een groot effect heeft wanneer jongerenwerkers de jongeren aanspreken. Ze hebben namelijk vaak een persoonlijke relatie met deze jongeren. Dat ligt bij een onbekende handhaver of agent nu eenmaal anders. Ze ziet graag dat het college ingaat op de wetswijziging in 2024. Het lid HOFLAND is blij met dit initiatiefvoorstel. D66 spreekt steun uit voor de stellingname. Scepsis is ook een manier om het voor jezelf leefbaar te houden. Als dit niet werkt, moet er volgend jaar gewoon weer iets nieuws komen, al is het maar om te benadrukken dat intimidatie op straat echt abnormaal is. Veel steun en waardering, maar als iets juridisch niet houdbaar is, moet de gemeenteraad er ook geen moeite en tijd aan spanderen. Het lid ABDI complimenteert collega Martens voor het initiatiefvoorstel. Ook het college is met een mooie reactie gekomen.

De campagne is eveneens heel goed. Het is een groot probleem dat blijvend aandacht behoeft. Burgemeester HALSEMA bedankt het lid Martens voor haar initiatiefvoorstel en haar aanhoudende bemoeienis met dit onderwerp. Er zijn veel vrouwen en met name jonge meiden die last hebben van die intimidatie en in hun bewegingsvrijheid beperkt zijn. Aparte aandacht voor dit specifieke probleem lijkt haar juist goed, want de misogynie in de samenleving wordt altijd op een lijn gebracht met andere vijandigheden. In haar eerste voorstel is het lid Martens dit voorjaar bediend: de campagne Stop seksuele intimidatie is een week te zien geweest. Er is de burgemeester veel aan dit onderwerp gelegen. Niet voor niets is in 2020 gestart met het programma SISG, het programma tegen seksuele intimidatie en seksueel geweld. Dat richt zich op straatintimidatie, maar ook tegen geweld online. Dat is een onderschat probleem. Bijna alle scholieren op middelbare scholen in Amsterdam kennen

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

compromitterende foto’s die van meisjes worden verspreid. Het programma SISG kent verschillende elementen: campagnes, het versterken van de samenwerking tussen allerlei hulporganisaties en het programma ROSA voor de allerzwaarste categorie misbruikte meiden. Dit voorjaar nog komt de burgemeester met een reeks van voorstellen om seksuele intimidatie en seksueel geweld beter tegen te kunnen gaan. Analoog aan de vroegere Rutgershuizen worden voorbereidingen getroffen om een locatie in de stad te openen waar psychische, medische en strafrechtelijke hulp wordt samengebracht voor hen die te maken hebben gehad met aanranding en verkrachting. Dat heeft te maken met het gebrek aan meldingen, aanklachten en vervolging. Amsterdam heeft een heel goede zedenrecherche, maar aan de balies ging het nog wel eens mis. Daar worden de agenten nu veel beter getraind zodat onmiddellijk wordt begrepen wat er aan de hand is. Het initiatiefvoorstel richt zich specifiek op straatintimidatie. Veiligheid op straat is heel elementair. Het sisverbod is destijds door de hoogste rechter teruggefloten omdat het in strijd was met de vrijheid van meningsuiting. Het is ook subjectief. Van belang is dat jongens en mannen zowel thuis als op school of waar dan ook worden getraind in hoe ze zich tegenover jonge vrouwen behoren te gedragen.

Daarin is een slechte ontwikkeling zichtbaar zoals bij de influencer Andrew Tate, verdacht van vrouwenhandel, die ook nog eens wordt bewierookt door Thierry Baudet. Veel jonge mannen volgen negatieve rolmodellen en komen terecht in een subcultuur waarin vrouwen als bezit, als minderwaardig worden gezien en waar de grenzen op lichamelijke integriteit niet meer serieus worden genomen. Bij de vrijheid van vrouwen hoort de wellevendheid en opvoeding van mannen en jongens. Daar schort het nog wel eens aan. Straatintimidatie is een ingewikkeld delict omdat niet altijd duidelijk is of de grens naar het strafrecht wordt overschreden. Het vindt zelden plaats als er een handhaver of een coach naast staat. Voor verbalisering is het noodzakelijk dat er strafbaar gedrag is waargenomen door een politieambtenaar of door getuigen. Van de nieuwe wet verwacht de burgemeester daarom niet heel veel. Het is in de eerste plaats een handhavingsprobleem. Voor het wetsartikel verwijst ze de raadsleden naar hun Kamergenoten. Het voorstel probeert te komen tot strafrecht van vormen van intimidatie die op dit moment onvoldoende zijn afgedekt in de bestaande strafbaarheid. Het probleem speelt stadsbreed hoewel er wel hotspots zijn, bijvoorbeeld rond het Leidseplein. Daar zijn het stadsdeel, hosts en portiers extra alert op.

Er is ingezet op ‘safer clubbing-trainingen’ voor personeel en bezoekers van clubs. In de Kolenkitbuurt is extra verlichting op straat geplaatst. In Zuidoost is geëxperimenteerd door aan een inclusieve buurtschouw een weerbaarheids- en empowermentstraining te verbinden. Er gebeurt dus wel het nodige, maar de burgemeester vindt het heel ingewikkeld andere zaken in te richten. Het is lastig een bepaald gebied als pilotzone af te schermen. Als het college met andere voorstellen komt, kunnen die misschien aanleiding vormen om ze in een bepaald deel van de stad te concentreren. Daarover kan dan opnieuw het gesprek worden gevoerd. Een aantal jaren geleden is de regenboogveiligheidsalliantie in het leven geroepen. Er vinden veel gesprekken plaats. Politie, OM, gemeenten, het Meldpunt Discriminatie en allerlei leden van de regenbooggemeenschap hebben daar zitting in. In de regenbooggemeenschap zelf is er een voortgaand gesprek over deelname aan die alliantie. Doel van de alliantie is samen casussen te selecteren, te bespreken, te kijken of daaruit hotspots voortkomen en de meldingsbereidheid te vergroten. De coördinator heeft inmiddels een actieplan voor de bescherming en veiligheid van de regenbooggemeenschap ontwikkeld. Dat komt nog deze week naar de raad. Mannenemancipatie is toegevoegd aan het collegeprogramma. Dat ligt bij de wethouder Emancipatie en Inclusie.

Natuurlijk verdient het ook aandacht in het programma SISG. Aanvankelijk zijn de beschikbare middelen exclusief gereserveerd voor vrouwen en meiden omdat er in verhouding al veel geld naar jongens en mannen gaat in de sociale hulpverlening. In de publiekscampagne dit voorjaar heeft de gemeente zich direct gericht op de emancipatie van mannen en hun gedrag jegens vrouwen. Het lid MARTENS benadrukt dat het een probleem is voor de hele stad. Omdat er 1000 handhavers te weinig zijn, is ze met dit voorstel gekomen om daadwerkelijk uit te

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

zoeken wat werkt. Ze heeft niet de illusie dat dit probleem wordt opgelost door strafbaarstelling, maar het is wel een signaal voor hoe mensen in Nederland met elkaar omgaan. Ze beraadt zich en zal de collega’s informeren over de vorm waarin ze dit initiatiefvoorstel voortzet. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld. 7 Meerjarenplan integrale persoonsgerichte aanpakken veelplegers en jongeren/jongvolwassenen (HIC-, drugs- en wapendelicten) 2023-2026 (VN2023-008265) Het lid ABDI beschouwt die top-600- en top-400-aanpak als een mooi instrument voor de moeilijk bereikbare groep jonge Amsterdammers. Het vraagt veel van de eigen mensen van de gemeente en daarom spreekt ze haar dank uit in de richting van deze ambtenaren. De gemeente heeft niet alleen een plicht jegens deze Amsterdammers, maar ook richting de hele stad. Criminaliteit in de stad heeft een enorme ontwrichtende werking. Met deze aanpak is gekozen voor gerichte interventie, een scherpe regie op een tweede kans, misschien wel een derde kans. Het werk, zo blijkt uit onderzoek. Op veel andere plekken in het land is de aanpak overgenomen. Het betekent niet dat Amsterdam nu stil kan gaan zitten. Het is mooi dat er in mei met een pilot wordt gestart, een tijdelijk uitbreiding van de instroomcriteria als het gaat om bezit en handel van wapens.

Daarbij ziet ze graag een koppeling met wat er online gebeurt. Regisseurs worden getraind op het herkennen van criminele uitbuiting. Het is haar nog niet duidelijk of de regisseurs daar ook wat mee kunnen doen. Zorgwekkend is dat deelnemers aangeven last te hebben van de stijgende armoede in de stad. Het is cruciaal om te voorkomen dat deelnemers terugvallen en vatbaar zijn voor crimineel geld. Ze is benieuwd wat er nog mogelijk is rond die armoederegelingen en of regisseurs voldoende bekend zijn met de voorzieningen die Amsterdam heeft. Het lid GARMY vindt het rapport helder. Het is goed dat die aanpak er is. In het rapport worden uitdagingen genoemd, hele grote uitdagingen waarvan de oplossingen veelal niet in handen van de gemeente liggen. Oplossingen worden eigenlijk niet genoemd, dus hij is benieuwd hoe de gemeente verder gaat met die uitdagingen. Het lid HOFLAND zegt nu graag dank aan de mensen die werken met die top-400 en top-600. De vorige keer had hij daar geen spreektijd voor. Deze mensen hebben een gigantische impact op hoe veilig het hier is. Het leed dat wordt voorkomen, is niet te meten. D66 is heel dankbaar dat deze medewerkers de stad zo veilig houden. Uit het vorige debat is een aantal toezeggingen voortgekomen. Dat ging om ouders beter bij de aanpak te betrekken. Daarvoor ziet hij nu heel veel aanzetten.

De naamswijziging is op komst, dus hij ziet uit naar dat moment. De vraag was destijds ook hoe de gemeente kon omgaan met jongeren in deze aanpak die nog geen veroordeling hadden gekregen. Daarbij werd een commissie van toezicht geopperd. Daarvan is nog niets terug te vinden in dit stuk. Hij hoort graag of er nog steeds bereidheid is zo’n commissie in te stellen. Het lijkt D66 een ontzettend goed idee. Het lid NADIF gaat even terug naar een aantal punten bij de eerdere bespreking. Op het moment dat er sprake is van detentie is het belangrijk het toekomstperspectief te verbeteren. Verschillende jongerenwerkers geven aan dat ze mensen kwijt raken. Ze zouden bijvoorbeeld met educatie aan de slag willen op het moment dat de jongeren nog in detentie zitten. Ze hoort graag meer over de rol van jongerenwerkers. Het moment dat deze jongeren 18 jaar worden, zijn ze volwassen. Dat vormt direct een probleem. De rol van ouders is dan zeker belangrijk. Er komt nog een rapportage over preventie en daarbij ziet ze graag meer aandacht voor de mensen er omheen. Dan gaat het niet alleen om de ouders, maar ook de andere familieleden. Mensen weten namelijk vaak niet wat ze moeten doen. Er is echt behoefte aan informatie en ondersteuning, over hoe ze gesprekken kunnen

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

voeren en hoe ze ermee om kunnen gaan. Dat geeft ze graag mee voor de volgende keer als preventie wordt besproken. Het lid NANNINGA leest in het meerjarenplan dat de instroomcriteria van de top600 in 2019 uitgebreid werden met drugs- en geweldsdelicten naast ic-delicten. Binnen de top-400 start in mei 2023 een pilot voor de duur van een jaar met twee instroommomenten waarbij bezit en handel in wapens aan de zorgcriteria worden toegevoegd. JA21 denkt dat dit goede, voor de hand liggende criteria zijn. Zijn die eerder vergeten of deden de problemen zich eerder niet voor onder deze leeftijdscategorie? Het lid ALBERTS vindt de aanpak goed. Die heeft de SP ook altijd gesteund. Mensen stromen in en mensen stromen uit. Het is een voortdurende taak dus het is heel goed dat de gemeente hiermee doorgaat. Ouders betrekken is heel goed, maar hoe zit dat dan bij 18+’ers? Er kan niet worden overgeplaatst van de ene naar de andere PI omdat de jongeren dan in contact komen met mensen uit de ‘groep’ waar ze juist uitgehaald moeten worden. Misschien kan de burgemeester dat nog toelichten. Toenemende armoede vormt wel een punt van zorg. Dan dreigt immers dat er een oplossing wordt gezocht in de verkeerde richting. Burgemeester HALSEMA is blij met de waardering voor de regisseurs en andere betrokkenen. Veel regisseurs doen het naast hun reguliere werk, bijvoorbeeld de agenten.

Ze zijn ongelofelijk betrokken bij de jongeren en hebben de diepe overtuiging dat de programma’s bijdragen aan een beter leven voor de jongeren. Dat blijkt wel uit de recidievencijfers. De burgemeester geeft aan dat er komende week een stuk naar de raad komt: De driehoek tegen drugscriminaliteit. Dat is een overkoepelend beleidskader dat veel van de activiteiten van de gemeente, van de politie en van het OM ordent, een breed en algemeen overzicht. ‘De weerbare stad’ zit daar als bijlage bij, het gemeentelijk deel. Dat bevat o.a. de top-600 en de top-400 maar ook de aanpak wapengeweld. Er is een groot aantal maatregelen om economische ondermijning te verminderen. Dat gaat van activiteiten door het RIEC en andere partners tot en met preventieve activiteiten die vallen onder het Actiecentrum voor Veiligheid en Zorg. Dat omvat ook de groepsaanpak waarmee in de Wildemanbuurt een begin is gemaakt. Bredere netwerken moeten namelijk in beeld worden gebracht om te zien welke invloed jongeren hebben in criminele carrières. De credible messengers vallen daar ook onder net als de begeleiding in detentie – samen met de justitiële inrichting Zaanstad – waarbij criminele jongeren worden begeleid op hun leven na detentie. Bij jongeren is namelijk straf én hulp nodig.

Een ander programma is de Eervolle uitweg voor jongeren die na detentie of de top-600 echt weg willen uit die criminele subcultuur. Het is dus een breed palet aan programma’s waarvan de top-400 en de top-600 deel uitmaken. De brede aanpak wordt begeleid door het Actiecentrum voor Veiligheid en Zorg en de stuurgroep op Veiligheid en Zorg. Dat is een grote groep partners die zowel het beleid beoordelen, maar de individuele casussen. De programmaonderdelen raken steeds beter op elkaar aangesloten waardoor bijvoorbeeld doorverwijzing in de justitiële jeugdinrichtingen beter verloopt. Zo ligt er een compleet programma voor heel verschillende jongeren in een heel verschillende fase van hun leven. Het gaat in feite om een soort levensloopprogramma met aandacht voor armoede en aandacht voor onderwijsachterstanden. Daarbij gaat de burgemeester ervan uit dat de regisseurs over alle informatie beschikken. Ook vanuit de buurtteams wordt het steeds makkelijker om al die informatie bij elkaar te brengen. Er zijn ouders waartegen jongeren moeten worden beschermd. Dat zijn niet de ouders met wie de gemeente contact wil onderhouden. Maar het overgrote deel van de ouders is hartstikke bezorgd voor hun kinderen. Een aantal maatregelen is genomen: het opstellen van een individueel plan voor de aanpak van de jongere onder regie van de regisseur in samenwerking met alle betrokken netwerkpartners.

Ouders kunnen daar invloed op hebben. Dat wordt verder versterkt. Ouders zijn ook van groot belang bij de uitvoering van het plan. Ze hebben een signaalfunctie en daar moeten ze beter op worden

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

aangesproken. Dan worden ze alerter. Ouders kunnen desgewenst ook zelf hulp krijgen. Regisseurs worden getraind op die samenwerking met ouders. Er zijn jongeren die niet worden opgenomen in de aanpak, maar voor wie wel zorgen zijn. Een aantal regisseurs is de afgelopen tijd meer preventief en wijkgericht ingezet bij overlastgevende groepen in onder andere Noord, Nieuw-West en Oost. De naamswijziging is nog altijd in ontwikkeling. Een te abstracte naam doet misschien niemand pijn, maar dan weet ook niemand meer waar het over gaat. Een beleidsmatige naam leidt ertoe dat iedereen de oude term blijft gebruiken. Het zoeken is naar een goed alternatief. Met het idee voor een commissie van toezicht gaat de burgemeester door. Dat zal ze de stuurgroep voorleggen. De top-400 en de top-600 zijn voortgekomen uit de behoefte om misdaad te verminderen. Dat is langzaam verdraaid naar het intensief begeleiden van jongeren die niet alleen maar high impactcrimes plegen. De aanpak is dus verbreed; de aanpak op drugscriminaliteit en wapenbezit. Dat laatste is nu een pilot. Dat hoorde niet in de oorspronkelijke definitie van de tops thuis. Online geweld, hidden impactcrimes, werden al aangegeven door de heren Tops en Tromp. Zij verwezen daarmee naar online criminaliteit. Dat heeft heel veel aandacht. Om die reden is er recent gesproken met de online platforms.

De gemeente heeft beperkte bevoegdheden om daarbij te kunnen komen. De regisseurs zijn er wel op getraind daar echt op te letten. Een belangrijk deel van het leven van jongeren speelt zich namelijk online af. Helaas maakt criminaliteit deel uit van de stad. Dat blijft komen. Het benadrukt het belang van die top-400 en top-600 omdat die aanpakken leiden tot minder recidieven. De 18-/18+-problematiek is niet kenmerkend voor de top-600. Dat is een algemeen probleem in de jeugdzorg. Jongeren worden op hun 18de volwassen voor de wet en daarmee houdt de bevoegdheid van ouders op. Er zijn wel allerlei programma’s die zich richten op jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar, maar een jongere bepaalt vanaf zijn 18de zelf of zijn ouders worden geïnformeerd. Als het gaat om (over)plaatsing, dan wordt er bij de justitiële jeugdinrichting sterk gelet op bendevorming en gangs om te voorkomen dat bestaande bendes worden doorgezet in de inrichting. De vraag blijft of dat helemaal waterdicht is. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld en naar de raad gaat voor een korte behandeling op verzoek van het lid Abdi.

8 Raadsinformatiebrief wapenproblematiek en de afdoeningen van motie 1386.20, toezeggingen messenspel en VRtool en toezegging landelijke en regionale inspanningen tegen wapenbezit en wapengebruik (VN2023-008264) Het lid ABDI maakt zich ernstig zorgen over het wapenbezit onder soms zeer jonge jongeren. Extreem geweld lijkt toe te nemen. Het bezit en dragen van wapens mag nooit normaal worden. Een recent bezoek aan het wijkactieteam Venserpolder liet zien waarom dit een groot probleem is. Daar klopte een Eritrees gezin aan voor hulp omdat ze hun dertienjarige zoon niet meer veilig thuis konden houden. Uiteindelijk vertelde de jongen dat hij ernstig werd bedreigd en zich nergens meer veilig voelde. Het begon online, vertaalde zich naar de straat, hij moest klusjes doen en zo ging het van kwaad tot erger. De oplossing die werd aangedragen was om te zien naar een verhuizing. Dat is een heel verdrietig resultaat. Ze deelt de conclusie van het college dat er geen universele, effectieve aanpak tegen wapengeweld is. Het is goed dat de driehoek verkent welke aanpak passend is bij personen die een hoog risico vormen. Niet heel veel jongeren bezitten wapens, maar ze dragen ze wel. Ze hoort graag meer over deze verkenning.

Er komt belangrijke Europese wetgeving aan deze zomer die meer mogelijkheden biedt als het gaat om transparantie, monitoren en ingrijpen en sancties voor online platforms als die zich niet aan de wetgeving houden. Sluimerende conflicten online vertalen zich vaak naar de straat. Ze is benieuwd wat de gemeente daartegen kan doen.

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Tot slot heeft ze positieve verhalen gehoord over mediation in Zuidoost. Ze hoort graag of dat ook in andere delen van de stad kan worden ingezet. Het lid GARMY ziet dat het wapengeweld overal in Europa toeneemt door het messenbezit en vuurwapenbezit. Hij vraagt zich af of Amsterdam met andere steden in gesprek is over een aanpak, bijvoorbeeld met Londen of Stockholm waar dit echt een groot probleem is. Jongerenwerkers geven aan dat messenbezit en vuurwapenbezit lijken te normaliseren, maar het is nog gissen naar de oorzaak daarvan. Wellicht kan de burgemeester daar meer over aangeven. Het lid NANNINGA maakt zich net als de gehele raad ernstig zorgen over het toegenomen wapenbezit. De brief neemt die zorgen niet weg. Zo leest ze over een messenspel waarbij jongeren in een rollenspel bewust worden gemaakt van de gevaren van messenbezit en -gebruik. Ze leest ook over muziek als positieve factor. Daarbij is het doel om een positieve mentaliteit te stimuleren zodat die zich uit in positieve boodschappen in de muziek, ook bij drillrap. Door negatieve voorbeelden te veranderen in positieve voorbeelden wordt de negatieve leefwereld van de lokale jeugd positief beantwoord. De aanpak zoals genoemd in de brief vindt het lid Nanninga weinig realistisch. Kinderen gaan met messen de straat op omdat ze weten dat die gevaarlijk zijn.

Ze doen het om ermee te shinen of anderen mee te beroven of om zich te verdedigen tegen anderen met wapens. Het lid HOFLAND stelt: als jongeren denken veiliger te zijn door het dragen van een wapen maar als het dragen van een wapen ze juist onveiliger maakt, dan is er toch niets op tegen om die jongere daarover te informeren. Hij oppert dat het lid Nanninga eens meedoet met zo’n rollenspel. Het lid NANNINGA legt uit dat jongeren echt wel weten dat messen steekwapens zijn en gevaar opleveren. Om die reden hebben ze die messen bij zich. JA21 staat heel sceptisch tegenover de aanpak. Ze is benieuwd naar de resultaten en wil ook horen hoe de resultaten meetbaar worden gemaakt. Dan is er ook nog de virtual realitytour om tieners te wijzen op de gevaren van wapengebruik. Wapens zijn gevaarlijk. Juist daarom worden ze mee de straat opgenomen. Het Actiecentrum Veiligheid en Zorg heeft de tool laten ontwikkelen om de bewustwording rondom de risico’s van wapengebruik bij jongeren tussen de 12 en 16 jaar te activeren en te vergroten. JA21 is benieuwd naar de kosten van die virtual reality tool. JA21 heeft weinig vertrouwen in de aanpak. Het lid BOOMSMA ziet dat vier scholen werken aan 100%-controles. Hij is benieuwd of dat nog kan worden uitgebreid. Helder moet zijn dat een school een plek is waar wapens niet thuishoren.

Als er belemmeringen zijn voor verdere uitbreiding, hoort hij die graag. Burgemeester HALSEMA is het met de hele raad eens dat het een ongelofelijk zorgelijke ontwikkeling is. Steeds meer jongeren, soms kinderen, lopen rond met steekwapens en zelfs met vuurwapens. Het probleem is heel lastig te tackelen. Er wordt veel aan gedaan. De brief begint bij de meest repressieve maatregelen: aanscherping van politieoptreden, de vervolgingsprioriteiten door het OM en de meest preventieve maatregelen. Het blijft gissen naar de oorzaak. Het lijkt sterk te worden veroorzaakt in de jeugdcultuur, waar het showen van wapens statusverhogend werkt. Dat is echt een groot probleem. Om die reden is het zo belangrijk muziek erbij te betrekken. Een andere oorzaak is angst. Jongeren beginnen ermee, anderen worden bang, gaan het ook bij zich dragen en zo spreidt het zich. Wapenbezit dreigt endemisch te worden, niet alleen in Amsterdam, niet alleen in Nederland. Het is een wijdverbreid fenomeen dat heel moeilijk te keren valt. Ouders moeten hierover met hun kinderen praten en ook op scholen wordt hierover gepraat.

Definitief Raadscommissieverslag, 20 april 2023

Het advies om te verhuizen gebeurt alleen in uitzonderlijke gevallen. Het is een onwenselijke situatie die helaas niet altijd te vermijden valt. Het behoort natuurlijk zo te zijn dat daders degenen zijn die uiteindelijk verhuizen. De gemeente is zich van de online gevaren bewust en heeft gesproken met radiozenders en platforms om hen te wijzen op de relatie die er kan bestaan tussen het laten zien van wapens of het maken van gebaren in een clip die rechtstreeks worden vertaald in geweld op straat. Het moet ook weer niet leiden tot het criminaliseren van rap, want dat is een uitlaatklep voor niet-gewelddadige jongeren die alleen beschrijven hoe het leven op straat is. Gekeken wordt of zo nodig een online gebiedsverbod iets zou kunnen betekenen. Het blijft heel ingewikkeld, want de relatie tussen het een en het ander moet dan aantoonbaar zijn. Ze gaat zich verder verdiepen in de Digital Service Act en zal de raad daarover informeren. In Zuidoost, met name in Venserpolder, loopt een geweldig initiatief van het OM, politie en partners van de gemeente. Er worden echt vorderingen gemaakt met het in beeld brengen van de meest risicovolle jongeren. Als de resultaten van het initiatief er zijn, wordt dit in Zuidoost en in andere stadsdelen uitgebreid. Het is nu nog in een beginstadium. Zodra het solide is, vindt die opschaling plaats. De burgemeester is er heel enthousiast over.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12916958/1