Document · PDF

Definitief verslag raadscommissie Algemene Zaken 10-05-2024

Raadscommissie Algemene Zaken 10 mei 2024, gemeente Amsterdam22.799 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Gisterenavond merkte de burgemeester dat ze een beetje optimistisch werd na die lange week. De demonstratie die gisteravond heeft plaatsgevonden vanaf het Roeterseiland door de stad en tot aan het Spui was in hoofdzaak een waardige en mooie demonstratie. Er zijn wel drie pogingen gedaan om het Maagdenhuis te bezetten en daar heeft inderdaad de ME moeten optreden. Maar bij het deel dat vreedzaam was, zoals de sit-in en de twee minuten stilte, hoopte de burgemeester weer de weg omhoog te vinden naar de stad waar de demonstratievrijheid een groot goed is en waar mensen van allerlei gezindten en politieke opvattingen zich moeten en kunnen uiten, zeker in onrustige en verdrietige tijden als deze en ze hoopt dat Amsterdam weer de stad wordt van vreedzame, grote en kleine demonstraties en niet van bezettingen. Het lid NADIF spreekt uit dat zij hoopt dat ook hbo- en mbo-studenten worden betrokken bij de gesprekken met de studenten omdat zij ook betrokken waren bij de acties. Burgemeester HALSEMA vindt dat vanzelfsprekend. De VOORZITTER geeft het woord aan hoofdcommissaris Paauw. De heer PAAUW geeft aan dat de afgelopen week voor de politie van Amsterdam teleurstellend was, omdat zij normaal gesproken voor verbinding staan en altijd proberen protesten en demonstraties te faciliteren. Dit is een kernwaarde en deel van het DNA van de stad.

Het is niet voor niets dat er dit jaar meer dan tweeduizend demonstraties zijn geweest. Een situatie waarin de politie geweld moet gebruiken betekent dat de partijen elkaar niet hebben kunnen vinden en dat de politie als sterke arm daartussenin moet staan waardoor de politie het gezicht wordt van datzelfde conflict. Dit is altijd heel naar omdat het voor de langere termijn een hypotheek legt op de relatie van de politie met de burgers in Amsterdam. De vredeseenheid bestaat uit zeer ervaren mensen die naast hun reguliere werk contact leggen, begeleiden, de-escaleren en uitleggen wat er wel en niet kan. De heer Paauw heeft met een aantal van deze mensen gesproken en zij gaven aan dat ze geconfronteerd werden met een profiel van demonstranten dat ze tot nu toe nog niet gezien hadden. Dit kwam ook doordat de demonstranten geen contact wilden en er een soort huisregels waren dat niemand met de politie sprak waardoor het voor de vredeseenheid onmogelijk werd gemaakt om de demonstranten te faciliteren. De heer Paauw wijst erop dat de demonstraties niet alleen door studenten werden gedragen maar ook door groepen met een heel ander profiel, zoals mensen uit de krakershoek of de Antifa-beweging. Deze groepen hadden een meer georganiseerd karakter dan de studenten en waren verantwoordelijk voor een aantal van de activiteiten.

De barricades die werden opgetrokken op Roeterseiland en later in het centrum werden

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

opgericht op een manier en met een snelheid die niet verwacht wordt van gemiddelde studenten. Dit duidde op een hogere mate van professionaliteit en organisatie. De politie probeert te differentiëren tussen goedwillende, vreedzame studenten en de georganiseerde groepen die met geweld de confrontatie met de politie aangaan. Echter, als vreedzame studenten in de buurt blijven staan tijdens dergelijke confrontaties is het moeilijk voor een ME'er om in het heetst van de strijd het onderscheid te maken. Wanneer de ME naar voren moet in een charge om ruimte te creëren of voor hun eigen veiligheid vanwege de druk op hun linie is er geen tijd om te bepalen wie vreedzaam is en wie niet. Ondanks meerdere waarschuwingen en de constante poging van de politie om geweld te beperken zijn er situaties geweest waarin vreedzame studenten mogelijk betrokken zijn geraakt. De hoofdcommissaris illustreert een concrete situatie van donderdagavond waarbij een ME-busje werd ingesloten en men probeerde de banden lek te steken. Dit was een gevaarlijke situatie voor de politiemensen in het busje omdat een stilstaande bus in een grote, onvoorspelbare menigte een groot risico vormt. Om deze situatie op te lossen moet de bus ontzet worden.

De mensen die bezig zijn de bus onklaar te maken zijn zich bewust van de mogelijke gevolgen maar de mensen die zich braaf rondom de bus bevinden realiseren zich vaak te laat wat er gebeurt. Dat kan leiden tot situaties waarin de politie hard moet optreden met lelijke beelden als gevolg. Dit zijn vaak mensen die te naïef dicht bij het conflict blijven staan in de verwachting dat de politie in het heetst van de strijd onderscheid kan maken tussen vreedzame en agressieve demonstranten. Mensen hebben echter ook een eigen verantwoordelijkheid om tijdig weg te gaan uit dergelijke gevaarlijke situaties. De waarschuwingen blijven een ingewikkeld punt. De politie doet haar uiterste best om te waarschuwen en er wordt zelfs meegeluisterd of de waarschuwingen hoorbaar zijn. Het is echter niet altijd mogelijk om ervoor te zorgen dat waarschuwingen hoorbaar zijn tot het uiterste einde van bijvoorbeeld het Rokin. Er kunnen altijd momenten zijn waarop iemand de waarschuwing niet hoort. Dicht bij politieoptredens wordt wel meegeluisterd en bevestigd dat waarschuwingen hoorbaar zijn. De hoorbaarheid van waarschuwingen blijft een zorg, vooral voor mensen verder naar achteren in de menigte.

Het leger vaak wordt gezien als een oplossing voor allerlei problemen maar het leger heeft andere taken en niet is opgeleid voor politiewerk dat draait om het leggen van verbindingen en het onderhouden van orde in een civiele omgeving. Politiewerk verschilt fundamenteel van militaire activiteiten. De enige uitzondering hierop is de Koninklijke Marechaussee die regelmatig assistentie verleent. Het leger wordt slechts in zeer uitzonderlijke gevallen ingezet, zoals bij de boerenprotesten. De situatie op het Rokin was bijzonder indringend voor de politiemensen. Hier werden agenten geconfronteerd met aanvallen met ammoniak en langdurige provocaties met ontoelaatbare teksten. Ondanks deze provocaties bleef de politie kalm en reageerde niet om de vrede te bewaren. Een charge werd noodzakelijk toen er opnieuw bouwmateriaal werd vrijgemaakt waardoor een onveilige situatie ontstond. De hoofdcommissaris benadrukt de moeilijkheid van de informatiepositie van de politie. De demonstranten waren vaak gemaskerd, spraken andere talen en weigerden te communiceren, zelfs niet met de meest ervaren leden van de vredeseenheid. Dit bemoeilijkte het werk van de politie aanzienlijk, aangezien communicatie een cruciaal element is in het faciliteren en beheersen van demonstraties.

Het lid NADIF heeft nog een vraag over het Rokin en de vreedzame demonstranten specifiek in de buitenste schil die werden geconfronteerd met honden, schilden en stokken en in paniek raakten. Ze denkt dat de-escalatie daar wel had kunnen helpen. De heer PAAUW antwoordt dat de politie altijd zal proberen om deze situaties te voorkomen maar soms zijn snelle acties nodig vanwege gevaarzetting voor politiemensen. Het lid ABDI vindt het zorgelijk dat er met sommige groepen demonstraten geen contact is en vraagt hoe in de toekomst vreedzame demonstraties mogelijk blijven.

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

De heer PAAUW deelt voorzichtig het optimisme van de burgemeester met betrekking tot de demonstratie van donderdagavond. Hij merkt op dat er contact is geweest en dat er organisatoren naar voren zijn gekomen die duidelijk hebben gemaakt wat zij onder vredelievend gedrag verstaan en hoe ze daarmee in de toekomst willen omgaan. Hij benadrukt dat de politie zal blijven proberen om contact te houden, omdat de-escalatie in alle situaties het beste werkt voor iedereen. Door middel van contact is de politie beter in staat om te anticiperen en adequaat te reageren waardoor gewelddadige confrontaties voorkomen kunnen worden. De inzet van de politie blijft erop gericht om situaties vreedzaam op te lossen en de veiligheid van zowel de demonstranten als de politiemensen te waarborgen Het lid ABDI vraagt of er nog andere manieren van communicatie ingezet kunnen worden. De heer PAAUW benadrukt dat het voor de politie bijzonder moeilijk is wanneer ze niet op de hoogte zijn van het plan of de route van een demonstratie en er aan de voorkant geen contact is met de organisatoren. Dit gebrek aan communicatie maakt het uitdagender om de situatie effectief en veilig te beheren. Hij legt uit dat het slaan op tenten maandagnacht bedoeld was om ervoor te zorgen dat de mensen die vreedzaam waren de mogelijkheid kregen om te vertrekken.

Er werd niet op tenten geslagen om de mensen daarbinnen te raken maar om te controleren of er stenen in lagen of om te zien of er nog mensen in de tenten waren. Hij merkt op dat er zeer weinig mensen nog aanwezig waren in de tenten op dat moment. Het lid BAKKER vindt de uitleg nog onduidelijk. Als je op een tent slaat en er zou iemand in zitten dan krijgt die persoon de klap. De heer PAAUW heeft ook naar de beelden gekeken. Het is niet zo dat er ingehakt werd op tenten. Hij heeft gezien dat er gevoeld en gepord is om te kijken of er mensen in zaten of dat het loze tenten zijn. Het lid BAKKER heeft toch het idee dat het er harder aan toeging dan alleen porren. De heer PAAUW zegt toe dat hij daar nog naar zal kijken bij de evaluatie. Als hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie benadrukt hij het belang van het herstellen van de communicatie en samenwerking tussen de politie en de demonstranten om toekomstige demonstraties vreedzaam te laten verlopen. Hij vraagt de commissie om dit pleidooi te steunen en om de boodschap door te geven aan de organisatoren van de demonstratie van morgen. Het lid BOBELDIJK vraagt wanneer de interne evaluatie en het onderzoek naar de provocatie met het vuurwerk afgerond zijn. De heer PAAUW moet dat nagaan bij het rechercheonderzoek wat daarop loopt.

De heer STEENBRINK benadrukt de juridische grondslag voor het optreden van de driehoek en sluit zich volledig aan bij de genuanceerde woorden van de burgemeester en de hoofdcommissaris. Hij legt uit dat ondanks de complexe afwegingen het demonstratierecht zo lang mogelijk en zoveel mogelijk werd gewaarborgd, maar wanneer het demonstratierecht wordt overschreden en strafbare feiten worden gepleegd moet er worden opgetreden om de rechtsstaat te waarborgen. Er waren twee situaties waarin het strafrecht in beeld kwam. De ontruiming van Roeterseiland was gebaseerd op erfvredebreuk, blokkades, en vernielingen. Dit bood voldoende aanleiding voor ontruiming. In totaal zijn 164 personen aangehouden waarvan de meeste na vaststelling van hun identiteit zijn vrijgelaten. Twee personen zijn voor de rechter-commissaris gebracht wegens openlijke geweldpleging.

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

De tweede situatie was bij het Binnengasthuis waar op gezag van de burgemeester blokkades op straat werden ontbonden en waarbij 36 personen werden aangehouden, voornamelijk voor openlijke geweldpleging tegen de politie en goederen. Vandaag zijn 21 van deze personen voorgeleid voor de rechter-commissaris, waarvan 16 daadwerkelijk zijn voorgeleid en bij 5 personen de inverzekeringstelling is getoetst. De VOORZITTER stelt voor om geen tweede termijn te doen. De mensen die geen spreektijd meer hebben krijgen nog een minuut om vragen te stellen waarbij het belangrijk is om dan geen hele lange inleiding te houden. Het lid WIJNANTS bedankt de driehoek voor de uitgebreide beantwoording van de vragen en waardeert de openheid van de discussie. Hij wil de woorden van de burgemeester onderschrijven en benadrukt dat het van groot belang is om de gelegenheid te creëren voor verdere gesprekken, dit is in het belang van alle betrokken partijen. Het lid ABDI benadrukt het belang van het zoeken naar verbinding, vooral omdat sommige mensen zich zorgen maken over hun veiligheid en het vermogen om op een goede manier te demonstreren. Ze herhaalt de oproep om aangifte te doen of een klacht in te dienen als mensen het gevoel hebben dat hen iets is aangedaan.

Ze hoopt dat het debat vertrouwen heeft opgebouwd zodat er in de komende periode veilig en vreedzaam gedemonstreerd kan worden aangezien dit een sterk levend onderwerp is in de stad en zij veel sympathie voelt voor degenen die hun rechten willen uitoefenen maar hier niet altijd de kans toe hebben gekregen. Ze vraagt zich af wanneer de evaluatie aan de raad zal worden voorgelegd en wat er gedaan kan worden om de communicatie te verbeteren voor mensen die misschien hun zorgen willen uiten, maar moeite hebben om de weg te vinden naar het stadhuis of de overheid. Het lid NADIF bedankt de fractievoorzitters voor het organiseren van het debat. Ze kijkt uit naar de evaluatie en hoopt dat ook de mensenrechtenorganisatie Amnesty hierbij betrokken wordt. Ze kijkt vooral uit naar de gesprekken met de studenten omdat dat prioriteit moet krijgen. Het lid BROERSEN bedankt de driehoek voor hun reactie en inzet gedurende de afgelopen dagen. Ze heeft nog vragen over het incident op het Rokin, waar na het optreden van de ME paniek uitbrak. Ze erkent dat het ook de eigen verantwoordelijkheid is van mensen die daar aanwezig zijn maar ze vraagt zich af hoe er anders had opgetreden kunnen worden om te voorkomen dat de paniek uitbrak.

Het lid HOFLAND vraagt aan de officier van justitie of deze kan verduidelijken waarom er dinsdagavond niet is ingegrepen terwijl de situatie wat betreft erfvredebreuk, blokkades en vernielingen vergelijkbaar was met maandagavond toen er wel actie werd ondernomen. Hij vraagt of dit afhangt van een samenspel of dat er één cruciale voorwaarde van belang is. Het lid Hofland hoopt op een spoedig staakt-het-vuren en dat er geen nieuwe slachtoffers vallen in Gaza. Hij moedigt iedereen aan die invloed heeft of wil uitoefenen om op een vreedzame en medemenselijke manier voor dit doel te strijden. Het lid BOBELDIJK vraagt om een indicatie van de termijn waarop de gemeenteraad de uitkomst van het interne onderzoek kan verwachten. Het lid KREUGER is tevreden over het optreden van de driehoek. Naar mening van JA21 had er eerder opgetreden kunnen worden maar daar is in de beantwoording op gereflecteerd. Hij is geschrokken van de selectiviteit waarmee een aantal linkse partijen naar dit optreden hebben gekeken en zich blijkbaar niet druk maken over het molesteren van agenten en het vernielen van eigendommen. Dat is echt beschamend voor de mensen die aan het roer zitten in deze stad.

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Naar aanleiding van de opmerking van de officier dat er pogingen zijn gedaan om mensen te identificeren heeft het lid Kreuger nog een vraag over de procedure in het geval arrestanten niet geïdentificeerd kunnen worden. Het lid ABDI weerspreekt de suggestie dat het geweld niet veroordeeld is door linkse partijen en vindt dat de uitspraken van het lid Kreuger in het debat juist geweld kunnen aanwakkeren. Het lid KREUGER wil het debat ontspannen houden. Het lid KHAN vraagt de heer Steenbrink op basis waarvan artikel 138 is ingezet voor de ontruiming van het kamp, aangezien de universiteit normaal kon functioneren en er geen kort geding aan voorafging. Daarnaast wil hij weten of het OM heeft vastgesteld dat er antisemitische leuzen zijn gescandeerd, zoals door sommige partijen wordt gesuggereerd. Van de politiecommissaris wil het lid Khan graag weten wat de aanleiding was voor de charge van de ME op donderdagmiddag op het Spui, aangezien er ogenschijnlijk niet veel aan de hand was. Het lid AHMADI kijkt uit naar de evaluatie en naar een mogelijke inspreekavond zodat iedereen de gelegenheid krijgt om hun verhaal te doen en er een completer beeld ontstaat. Ze heeft nog vragen over de communicatie omdat ze signalen heeft opgevangen dat er veel behoefte was om te communiceren met de politie.

Als dit niet goed bij de politie terecht is gekomen spreekt ze daar graag over met de hoofdcommissaris. Het lid HAVELAAR vond het een goede discussie maar schrikt van de opmerkingen dat de demonstranten een ander profiel hebben dan de vredeseenheden gewend zijn. Hij vraagt of er in het handelingskader van de politie nog ruimte is om op te treden tegen mensen die proberen anoniem over straat te gaan en of het is toegestaan om met zo'n grote groep anoniem over straat te gaan. Hij benadrukt dat hij de reflectie mist op zijn vraag over signalen van groepen die niet bij de UvA horen en niet per se willen demonstreren voor wat er gebeurt in Gaza maar die gewoon uit zijn op rellen en die zich kunnen verbergen achter een zonnebril en dergelijke. Hij maakt zich grote zorgen over deze groepen. Tot slot bedankt hij voor het debat, complimenteert hij de beantwoording en het ingrijpen van de driehoek. Het lid VAN SCHIJNDEL bedankt de burgemeester, de hoofdcommissaris en de officier van justitie voor hun goede beantwoording. Hij heeft nog een vraag over radicale groepen die uit zijn op gewelddadigheden. De indruk bestaat dat het buitenlanders zijn en hij vraagt of het OM onderzoekt of het mogelijk is om deze mensen als ongewenst vreemdeling uit te zetten. Het lid KABAMBA heeft voor het lid Kreuger haar reactie op X en op Instagram geplaatst.

De belangrijkste vraag die nog openstaat betreft het opslaan van persoonsgegevens van vrijgelaten betogers. Ze wil weten hoe lang deze gegevens worden bewaard en met welk doel. De overige vragen kunnen schriftelijk worden beantwoord. De heer STEENBRINK heeft op dit moment geen concrete aanwijzingen dat er antisemitische leuzen zijn waargenomen maar als die er zijn hoort het OM dat graag. Deze informatie komt via de politie bij het OM binnen. Op maandagavond is er strafrechtelijk opgetreden, de situatie werd beëindigd en de verdachten zijn naar het politiebureau gebracht en daar wordt de identiteit vastgesteld volgens de gebruikelijke procedure. Als verdachten hun identiteit niet geven worden er maatregelen genomen zoals het afnemen van vingerafdrukken. Dit gebeurt op een normale manier met alle waarborgen van dien. Als er een proces-verbaal is opgemaakt zal de officier beoordelen of er voldoende bewijs is om tot vervolging over te gaan.

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

Wat betreft ongewenste vreemdelingen, deze volgen de normale procedure. Bij EUburgers is het geen issue als zij veroordeeld zijn maar als dit een bepaalde grens overschrijdt wordt bekeken of er sprake is van een ongewenste vreemdeling. Dit gebeurt echter helemaal aan de achterkant van het proces. Het lid HOFLAND vraagt nogmaals wat doorslaggevend is bij een beslissing om te ontruimen en wat het verschil was tussen maandag en dinsdag. De heer STEENBRINK antwoordt dat er op maandagavond een uitdrukkelijk verzoek lag en een voornemen om aangifte te doen. Dat was voldoende basis om op te treden. Op dinsdag was er juist vanuit de universiteit het signaal gegeven dat ze geen aangifte wilden doen omdat ze in gesprek wilden blijven. Dus het verschil lag in een uitdrukkelijk verzoek van de universiteit. Het lid HOFLAND geeft aan dat de brief hierover onduidelijk was maar dat met het antwoord van de officier van justitie nu helder is dat de UvA beslist of ze aangifte wil doen of niet. De heer PAAUW kan de vraag over een charge op het Spui op dit moment niet beantwoorden. Op de beelden is zelden te zien wat er heeft plaatsgevonden voorafgaand aan een charge waardoor het lijkt alsof het uit het niets komt. Hij zal nog nakijken wat er op het Spui heeft plaatsgevonden.

Burgemeester HALSEMA beantwoordt de vraag van het lid Abdi over de inspanningen om de contacten met demonstranten te onderhouden en ervoor te zorgen dat zij hun weg weten te vinden. Ze wijst erop dat de aard van demonstratieorganisaties verandert naar een meer netwerkachtige en minder hiërarchische structuur wat nieuwe uitdagingen met zich meebrengt voor de driehoek. Hier zal apart binnen de driehoek nog over gesproken worden. Verder wilde de burgemeester nog een opmerking maken over de positie van de pers. Bij de demonstratie die tijdens het debat plaatsvond zijn journalisten weer uitgescholden met schandalige termen. Ze benadrukt dat dit een effect heeft op de vrijheid die journalisten ervaren om hun werk te doen. Het is een taak van zowel de politie als de gemeente om de persvrijheid te waarborgen maar ook voor demonstranten is de vrijheid van de pers van groot belang omdat het kan helpen bij het vaststellen van politiegeweld. Burgemeester Halsema bedankt de raadsleden voor hun bijdrage. Ze erkent dat er veel zorgen en kritische opmerkingen zijn geuit naar aanleiding van de ingrijpende gebeurtenissen van de afgelopen week. Het gebruik van geweld is altijd ingrijpend. Tegelijkertijd waardeert ze dat de driehoek brede steun ervaart vanuit de gemeenteraad voor de ingewikkeld keuzes. Het van groot belang dat de raad hen daarin steunt.

De VOORZITTER meldt dat er nog een brief naar de commissie komt met een evaluatie van het hele proces. Er volgen mogelijk nog gesprekken in de ambtswoning met vertegenwoordigers van de universiteiten en hbo- en mbo-studenten en wellicht kan dit ook een gelegenheid zijn om een soort inspreekavond te organiseren waarbij insprekers betrokken worden. Het lid HAVELAAR vraagt of zijn vragen over het profiel van de demonstranten in relatie tot het juridisch instrumentarium en de mate van anoniem over straat gaan in de evaluatie schriftelijk kunnen worden meegenomen. Burgemeester HALSEMA wil ervoor zorgen dat tegen de tijd dat de evaluatie klaar is er ook in een brief antwoord wordt gegeven op de vragen die nog openstaan. Hierbij zal ook de vraag van het lid Havelaar worden meegenomen. Het lid KHAN vraagt of eventuele constatering van antisemitische leuzen ook in die brief meegenomen wordt.

Definitief Raadscommissieverslag, 10 mei 2024

De heer STEENBRINK antwoordt dat als er antisemitische leuzen zijn en daarvan aangifte wordt gedaan dit zal worden onderzocht en opgespoord en dat dit prioriteit heeft in de vervolging. Op dit moment is het OM niet bekend met antisemitische leuzen en de heer Steenbrink vraagt om aangifte te doen als deze zijn waargenomen. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 17:40 uur.

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14198841/1