Definitief verslag OZA 17-04-2024

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Vergadering

Openbare vergadering van de raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Vergaderdatum Woensdag 17 april 2024 van 09.00 uur tot 12.43 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 22 mei 2024

Voorzitter: het lid Alberts Portefeuillehouders: wethouders Moorman en Scholtes Commissiegriffier: K. van Klooster, R.N. Heeneman Verslaglegging: mevrouw Röling (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Belkasmi (PvdA), Bouhassani (PvdA), Bilgin (FvD), Emmerik (PvdD), Haijen (SP), De Jong (JA21), Kabamba (Lijst Kabamba), Runderkamp (PvdA), Perdok (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Van Pijpen (GroenLinks), Russcher (FvD), Staartjes (VVD), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yacoubi (DENK), Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Badal (CDA), Bakker (PvdD), Bentoumya (GroenLinks), Bobeldijk (SP), Broersen (VOLT), Burgers (VVD), Garmy (VOLT), Von Gerhardt (VVD), Van Haarlem (FvD), Hakiki (DENK), Havelaar (CDA), Hofland (D66), Koyuncu (DENK), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Mangal (DENK), Molema (JA21), Nijssen (VVD), Van Schijndel (FvD), Taşliyurt, Van der Veen (GroenLinks), Veldhuyzen (Lijst Ahmadi-Veldhuyzen), Williams (D66) Overige aanwezigen: de heer Kooijmans, mevrouw Hendriks, mevrouw Adzic

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.07 uur en heet iedereen welkom. Vervolgens stelt zij vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee • dat het lid Bilgin van de FvD het lid Schijndel vervangt; • dat het lid Russcher van de FvD voor de eerste keer bij de vergadering van deze raadscommissie aanwezig is; • dat het presidium heeft ingestemd met een aanscherping van de werkwijze ten aanzien van technische sessies. De nog te organiseren sessies kunnen alleen doorgang vinden als deze in de commissie worden aangekondigd en er minimaal vier fracties aangeven dat zij ook aanwezig zullen zijn. Daarbij worden de namen van de leden genoteerd en wordt er uitgegaan van hun aanwezigheid. Leden mogen vervangen worden door een collega uit de eigen fractie; • dat er bij de ingang van de zaal een poster met een QR-code hangt. De communicatieafdeling van de raadsgriffie voert een onderzoek uit naar het betrekken van jongeren bij de gemeenteraad via sociale media. Als de code wordt gescand, komt men bij een korte vragenlijst. Het wordt zeer gewaardeerd als de raadsleden deze vragenlijst invullen.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Het lid WIJMENGA vraagt met betrekking tot het bijwonen van de technische sessie of het dan ook mogelijk is dat deze ’s avonds plaatsvindt, daar zij overdag vaak werkt. De VOORZITTER geeft aan dat leden in dat geval ook voor vervanging mogen zorgen. Het lid VAN PIJPEN had uitgevraagd of er belangstelling is voor een expertsessie over ouderen. Twee partijen, de PvdA en de VVD, hebben gereageerd en aangegeven aanwezig te kunnen zijn. Deze sessie kan nu niet plaatsvinden, omdat er te weinig aanwezigen zijn om de sessie door te laten gaan. Zij vindt het heel erg jammer en hoopt dat, als er gesproken wordt over ouderen, zoals binnenkort het geval zal zijn, er wel genoeg deskundigheid aanwezig is. Wethouder MOORMAN kondigt aan dat vanmiddag de uitslag van de loting en matching is. De raadsleden krijgen dit toegestuurd. Als tweede deelt zij mede, ten aanzien van een afdoening van de termijnagenda, betreffende de vraag over Klein Amsterdam en de kinderopvang bij Klein Amsterdam en of dit onder druk stond, dat dit is nagevraagd; zolang de school open is, is de kinderopvang ook open. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER geeft aan dat het lid Yacoubi van DENK een actualiteit heeft aangemeld over het dreigende faillissement van de As-Siddieqscholen. De voorzitter concludeert dat er geen bezwaar is deze actualiteit te bespreken, zodat dit bij actualiteiten kan worden besproken.

De VOORZITTER zegt dat er zich geen sprekers hebben gemeld bij agendapunt 5. Besloten wordt agendapunt 5 te hameren. Het lid DE JONG vraagt of er bezwaar is tegen het clusteren van de twee zorgpunten. De VOORZITTER stelt vast dat dit niet het geval is en daarmee worden de twee zorgpunten geclusterd. Het lid WEHKAMP had het agendapunt met betrekking tot de bibliotheken geagendeerd, maar kreeg vanuit de VVD het verzoek om dit de volgende keer te behandelen. Zij verzoekt dan ook dit agendapunt de volgende keer te behandelen. De voorzitter gaat hiermee akkoord. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 20 maart 2024 Er zijn geen wijzigingsvoorstellen en het verslag wordt definitief vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille. Het lid WIJMENGA heeft een vraag over de toezegging van het leesoffensief. Zij vraagt of in de termijnagenda kan worden opgenomen waar de raadsleden hier antwoord op krijgen. Wethouder MOORMAN zegt dit toe en geeft daarbij aan dat zij voor de zomer met een brief komen.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Het lid RUNDERKAMP vraagt wanneer zij de aangekondigde brief ten aanzien van het reparatieproces van de rolstoelen kunnen verwachten. Wethouder SCHOLTENS geeft aan dat zij deze maand de brief kunnen verwachten. Mevrouw YEMANE vraagt naar de raadsbrief over de aanpak meertaligheid. Die zou in Q1 voorgedragen worden aan de commissie. Wethouder MOORMAN geeft aan te kijken wanneer deze raadsbrief komt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken voor bespreking. • • • • • •

TKN-7 was hier geagendeerd, maar is nu doorgeschoven. TKN 4 op verzoek van het lid Wehkamp. TKN-10 op verzoek van het lid Van Pijpen, is gepiept. TKN-12 op verzoek van het lid Van Pijpen. TKN-13 op verzoek van de leden Runderkamp, Van Pijpen & Staartjes. TKN-14 op verzoek van leden Runderkamp, Wehkamp, Van Pijpen & Staartjes.

De VOORZITTER stelt vast dat niemand bezwaar heeft dat deze punten de volgende keer aan de orde komen. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen ingekomen stukken. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij punt 2b: Mevrouw KOOIJMANS spreekt op persoonlijke titel over de ABA-therapie en ondersteuning voor autistische kinderen. Zij geeft aan hier te staan omdat het heel slecht gaat met autistische kinderen. Zij is een autistische ervaringsdeskundige en belangenbehartiger van autistische mensen. ABA-therapie wordt in vele vormen en onder vele namen aangeboden in Nederland en in Amsterdam veel ingezet, om thuiszitters weer in de klas te krijgen. Maar ABA-therapie is zeer omstreden. Het is gebaseerd op dezelfde principes als homoconversietherapie. Al sinds de jaren 90 spreken autistische mensen zich fel uit tegen ABA-therapie. Vorig jaar kreeg het leerlingenbelang voortgezet speciaal onderwijs meer dan 1400 klachten binnen over ABA waarvan 94 uit Amsterdam. 91% van de kinderen ervoer deze ABA-therapie als traumatisch, 62% kreeg er PTSS door. Daarom werkte mevrouw Kooijmans vorig jaar samen met het OSVO, om deze kwestie bij het ministerie van VWS te krijgen. Het rapport van het onderzoek dat zij toen lieten doen is vorige week verschenen.

De resultaten zijn alarmerend. Ook de Nederlandse vereniging voor Autisme raadt ABA aan de hand van dit rapport met klem af. Het ministerie van VWS

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

heeft gezegd binnen drie maanden op het rapport te reageren. Met het huidige kabinet en de slepende formatie gaat actie ondernemen veel te traag. En intussen gaat het beschadigen van autistische kinderen gewoon door. De gemeente financiert dit. Het staat nu niet alleen zwart op wit dat het niet werkt en dat het ook nog eens heel erg schadelijk is. Mevrouw Kooijmans verzoekt de commissie direct actie te ondernemen. Het liefst permanent, maar in ieder geval tot de reactie van het ministerie van VWS. Zij vraagt de gemeente om onmiddellijk te stoppen met het verstrekken van pgb’s voor ABA-therapie of in te zetten voor ABA-therapie en alle therapieën gebaseerd op ABA-therapie. Ook vraagt zij om geen contracten af te sluiten of te verlengen met aanbieders van ABA-therapie. Tot slot geeft zij aan dat zij met autisme is geboren en daarmee ook zal overlijden. Mevrouw Kooijmans stelt dat autisme onderdeel is van wie zij is. Autisme proberen weg te behandelen gaat altijd ten koste van hen. Amsterdam heeft als hoofdstad volgens haar een voorbeeldfunctie. Als de gemeente het voortouw neemt om kwetsbare kinderen te beschermen, zullen er meer gemeenten volgen. Het hoort namelijk niet heel slecht te gaan met autistische kinderen. Autistisch of niet, iedere Amsterdammer zou het recht moeten hebben om te zijn wie hij of zij is.

Het lid RUNDERKAMP vraagt of ABA-therapie wordt aangeboden in het speciaal onderwijs of in het regulier onderwijs. Mevrouw KOOIJMANS geeft aan dat het doorgaans wordt aangeboden aan kinderen die autistisch zijn en vaak ook gedragsproblemen hebben of een verstandelijke beperking. Er zijn veel trajecten om het specifiek in te zetten om kinderen bij te spijkeren en weer naar school te krijgen als ze thuiszitten. Het lid WEHKAMP geeft aan dat er in de Tweede Kamer ook een debat over komt, waar zij heel blij mee zijn. Vervolgens vraagt zij of mevrouw Kooijmans wat kan vertellen over die klachten. Mevrouw KOOIJMANS zegt dat zij niet alle klachten heeft ingezien, maar wel veel met ze heeft samengewerkt. Zij omschrijft de klachten als ontzettend schrijnend. Ongeveer 40% van de kinderen heeft suïcidale gedachten of pogingen gedaan. Kinderen hebben PTSS. Er zijn ervaringen als dat knuffels worden afgepakt, ze in time-outs worden geplaatst, niet naar de wc mogen en zelfs geen verjaardag mogen vieren. Het is heel divers, maar allemaal heel slecht eigenlijk, aldus mevrouw Kooijmans. Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe de financiering loopt, gaat het dan om zorg of onderwijs. Haar tweede vraag is in hoeverre een inspectie van jeugd hierbij betrokken is. Mevrouw KOOIJMANS weet niet precies welk aandeel de inspectie heeft. Ze weet wel dat er veel kritiek op is.

Vorig jaar kwamen alle klachten naar buiten en toen zijn er een aantal Kamervragen geweest. Ze gaat ervan uit dat de inspectie hier wel wat mee heeft gedaan, maar dat weet zij verder niet zeker. Qua financiering is het een klein beetje ingewikkeld. De meeste vormen gaan via Jeugdzorg of het pgb. Er is een vorm van ABA, die heet PBS, die wordt vaak op scholen gegeven. Zij gaat ervan uit dat dat via onderwijs gaat, misschien ook landelijk. Maar in ieder geval heeft de gemeente invloed op jeugdzorg en pgb. Het lid DE JONG vraagt wie de autistische mensen voor het traject aanmeldt. Mevrouw KOOIJMANS zegt dat dit een combinatie is van ouders en professionals, omdat deze er vaak positief over zijn, omdat de therapie autistische klachten zou verminderen. Dit gaat heel erg ten koste van de autistische mensen zelf, die er juist vaak heel negatief over zijn, dat staat ook in het rapport. Maar ook zijn er binnen de gemeente trajecten om thuiszitters weer in de klas te krijgen. . Wethouder MOORMAN geeft een korte reactie op wat de inspreker vertelt. Zij is gealarmeerd en zegt toe aan de commissie dat zij nader gaat bekijken in hoeverre pgb’s

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

worden ingezet en kernpartners hiermee bezig zijn. Ook gaat zij het gesprek voeren met de professionals waarom dat noodzakelijk wordt geacht en of dat niet op een andere manier kan. De wethouder vindt, zeker omdat de Nederlandse Vereniging voor Autisme dit ook afraadt, een signaal dat hier nader naar gekeken moet worden. De wethouder geeft aan hier nog op terug te komen. Mevrouw KOOIJMANS geeft aan dat er altijd contact met haar kan worden opgenomen. Bij punt 10: Mevrouw HENDRIKS spreekt namens NoordAs. Op 9 november 2023 kreeg zij een appje van Sander. Hij is een neef, politiek actief voor de SP in Leiden. Hij gaf aan dat hij tot zijn grote verbazing haar verhaal als voorbeeld had gehoord tijdens een Amsterdamse gemeentevergadering. En dat zij een reactie op hun manifest kregen, met motie 653 over toetsen op besteedbaar inkomen bij aanspraak op armoederegelingen. Mevrouw Hendriks geeft aan het heel fijn te vinden dat zij gehoord worden. Zij roepen al meer dan twee jaar dat deze toetsing verlichting zou geven in financiële probleemsituaties. De uitwerking van de motie geeft in grote lijnen weer wat zij zouden willen bereiken. Vooral de aandacht die er besteed wordt en het onderzoek wat er gedaan wordt vinden zij helemaal top. Ook dat zij als NoordAs betrokken blijven, vinden zij heel fijn. Tenslotte gebruiken zij pure praktijksituaties.

In de uitwerking wordt veel nadruk gelegd op de keuzes die mensen hebben gemaakt. De gevolgen zijn soms zeer ingrijpend. Toch zijn niet deze altijd vooraf in te schatten. Er zijn omstandigheden waarin mensen geen keuze hebben en toch geconfronteerd worden met financiële problemen, terwijl je vanaf dat moment nergens terechtkunt voor hulp. De keuzes zijn lang niet altijd vermijdbaar. Juist deze situaties vragen om maatwerk. Natuurlijk kost dat wel wat. Maar daartegenover staat dat het wel wat oplevert. Als je de gezinnen van een hoop stress kunt afhelpen en een stuk rust voor bijvoorbeeld aanwezige kleine kinderen, kinderen en/of pubers kunt creëren, is er minder geestelijke en lichamelijke gezondheidszorg nodig. Een bezuiniging, aldus mevrouw Hendriks. Zij vraagt of dit ook genoeg mee wordt genomen in de besluitvorming. In de uitwerking wordt uitgegaan van bestaande praktijkgevallen. Hoe spoor je de nieuwe gevallen op en worden deze meegenomen in de uitwerking? En krijgen de hulpvragers de behandeling waar ze recht op hebben? Zij komen in de praktijk nog steeds mensen tegen die een voedselbankpas hebben, maar nog geen stadspas hebben en bijbehorende regelingen. De buurtteams spelen hierbij een sleutelrol. Deze buurtteams kunnen vanaf de allereerste aanvraag signaleren en bepalen of er maatwerk nodig is.

En hoe breng je naar buiten dat maatwerk bestaat? Zij wensen alle raadsleden veel wijsheid en voldoening toe. Als NoordAs kijken zij uit naar de vervolggesprekken. Het lid HAIJEN vraagt of mevrouw Hendriks een voorbeeld kan geven van een situatie wanneer je nergens meer terechtkunt voor hulp. Mevrouw HENDRIKS geeft aan dat zij zelf een van de voorbeelden is. Zij had destijds geen recht op een stadspas. Inmiddels zijn daar de regels voor veranderd. Iemand die een voedselbankpas heeft, krijgt nu automatisch een stadspas met alle regelingen. Destijds was haar bruto-inkomen te hoog voor een stadspas. Dat heeft ook weer te maken met wel of niet toetsen van besteedbaar inkomen, wat volgens mevrouw Hendriks van cruciaal belang is als je in de problemen zit. Eigenlijk zou zij ervoor willen pleiten om mensen al voordat zij bij de voedselbank terechtkomen te helpen. Zij had destijds vooraf al geroepen dat het niet meer ging en dit eraan zat te komen. Werkelijk alle instanties zeiden dat ze maar terug moest komen als ze al in de problemen zat. Dat zou omgekeerd kunnen worden, als je vooraf gaat toetsen op besteedbaar inkomen. Het lid YEMANE geeft aan dat mevrouw Hendriks de inspirator was om deze motie in te dienen. Zij raadt aan alle verhalen te lezen op de website van de NoordAs of daarlangs te gaan.

Het lid vraagt of mevrouw Hendriks voorbeelden heeft van een manier van communicatie die haar ook had moeten bereiken.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Mevrouw HENDRIKS geeft aan dat het bij haar vrij complex was. Zij kreeg geen hulp vooraf of een luisterend oor. Dat liep uiteen van woningbouwvereniging, die mogelijkheid had haar huur tijdelijk te verlagen, in de crisisperiode, maar dit niet deed en zei dat ze naar de gemeente moest gaan. De gemeente stelde dat ze moest verhuizen, terwijl ze net verhuisd was. Mevrouw Hendriks zegt dat ze alleen adviezen kreeg die geen oplossing boden. Zij had het gevoel dat ze bij alle instanties tegen de muur aan liep. De enige die haar geholpen heeft om te overleven was haar familie. Zij wijst erop dat niet iedereen dat heeft. Zij vindt het vooral belangrijk is dat er geluisterd wordt. Nu hoort het een automatisme te zijn dat mensen direct een stadspas krijgen zodra ze een pas voor de voedselbank krijgen. Dit loopt nog niet altijd soepel. Het lid YACOUBI geeft aan dat de gemeente veel investeert in Vroeg Eropaftrajecten en vraagt wat er naast die trajecten nog meer moet plaatsvinden om vanuit preventie te opereren. Mevrouw HENDRIKS geeft aan dat zij niets aan dat soort trajecten zou hebben gehad, want zij had bijvoorbeeld geen schulden. Zij had enkel een plotseling overleden man en een teruggang in inkomen, waardoor zij de hypotheek niet meer kon betalen. Het is heel jammer dat er in al die tijd heel weinig veranderd is.

Er wordt uitgegaan van bepaalde levenservaringen, maar er zijn ook heel veel uitzonderingen waardoor je in dezelfde situatie komt en waarbij mensen dan niet geholpen worden. Kijk naar een grote diversiteit, niet alleen naar een achterstand bij de huur of bij de energieleverancier. Het kan complexer zijn en dan heb je ook te weinig geld om te eten en te drinken. Mevrouw Hendriks had wel een eigen huis en daarmee vermogen, maar geen geld om te eten. Dat is een benadering die anders zou moeten. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor haar inbreng en verwelkomt de volgende spreker. Mevrouw ADZIC spreekt op persoonlijke titel over het Kabouterhuis. Zij vertelt dat op de website van het Kabouterhuis te lezen is dat zij hulp bieden aan mensen die zich zorgen maken om het gedrag of de ontwikkeling van hun kind in de leeftijd van nul tot zeven jaar. Haar kleinkind is nu vijfenhalf jaar en hij zit nu thuis. Als orthopedagogen zouden ze moeten kijken naar de achterliggende oorzaken en een oplossing moeten vinden. Haar kleinkind kan niet naar een reguliere school vanwege zwakke longen en allergie voor onder andere koemelk. Menig traumatisch moment heeft de jongen al meegemaakt in het ziekenhuis. Ook omdat de spraak slecht op gang kwam en hij een trauma had opgelopen, werden zij verwezen naar het Kabouterhuis. Via het Kabouterhuis zou een zorgplan opgesteld worden.

Op de vraag of hun kleinzoon intussen opvang kon krijgen, hebben zij nooit een reactie gekregen. Het zorgplan zelf bestond uit drie momenten van observatie waarbij al nagenoeg direct de conclusie werd getrokken dat hij een gedragsprobleem zou hebben. Dus cluster vier. Over het trauma en hoe daarmee om te gaan, hebben zij nooit meer wat gehoord. De wetenschappelijke onderbouwing ontbreekt en handvatten om de oorzaak weg te nemen zijn niet gegeven. Naar hun mening was het zorgplan dus niet klaar. Maar hoe nu verder. Lange wachtlijsten, geen medewerking van het Kabouterhuis en lang wachten op rapporten. Ondertussen zit haar kleinkind thuis. Uiteindelijk was de wijze van rapporteren niet wat je van een professionele instelling mag verwachten. Maar misschien hebben zij de lat te hoog gelegd. Maar minder mondige ouders lopen ook eveneens vast. Uiteindelijk hebben zij zelf een afspraak gemaakt bij Kentalis. Daar bleek dat sprake was van een mogelijk gehoorprobleem. Uiteindelijk bleek bij de KNO-arts dat er inderdaad sprake is van een gehoorprobleem. Voor de behandelend arts was dit echt herkenbaar. Zij vraagt zich nu af of dit niet eerder vastgesteld kon worden. Ook vraagt inspreekster zich af wat zo’n medisch orthopedagogisch centrum nu eigenlijk doet.

Nu is het kind alleen drie keer geobserveerd in een vreemde omgeving, terwijl dat kind zich niet zo kan uiten of begrip kan vinden zoals andere kinderen. Vervolgens is het etiket klaar en wordt hij naar cluster vier gestuurd. Zij is zeer ontevreden over de wijze waarop het Kabouterhuis functioneert, net zoals vele andere ouders. De wethouder kan daardoor veel mailtjes van andere ouders verwachten, aldus inspreekster. Wat haar en de andere ouders opvalt, is dat

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

wetenschappelijk onderzoek en goede wetenschappelijke diagnostiek ontbreekt, maar snelle conclusies trekken zij wel waardoor veel talent verloren gaat, terwijl het Kabouterhuis gefinancierd wordt door gemeentemiddelen. Dan mag je echt een goede aanpak en diagnostiek verwachten. Het lid PERDOK vraagt wanneer de diagnose is gesteld en hoe lang dat ongeveer heeft geduurd. Mevrouw ADZIC geeft aan dat zij meer dan twee jaar bezig waren met het Kabouterhuis en er alleen drie observaties zijn geweest. Daarom zegt zij dat wetenschappelijk onderzoek en diagnostiek ontbreekt. Hier maakt zij zich heel erg zorgen over. De VOORZITTER bedankt inspreekster voor haar inspraak. c. Actualiteiten en mededelingen Actualiteit Het lid YACOUBI spreekt over het dreigende faillissement van de AsSiddieqscholen. Hij zegt dat de beslissing van het ministerie enorm veel stress bezorgt aan ouders van 1200 leerlingen. Tegelijkertijd heeft de rechter recent een uitspraak gedaan die wat ademruimte geeft en een duidelijke deadline stelt. Het ministerie heeft een voorwaardelijke financiering toegezegd die afhangt van de aanstelling van een nieuw schoolbestuur dat hun goedkeuring heeft. Dit nieuwe schoolbestuur moet voor 1 juni a.s. zijn aangesteld. Deze situatie roept vragen op om snel en effectief te reageren in het belang van 1200 leerlingen die mogelijk hun scholen verliezen.

Daarom heeft hij namens zijn fractie een aantal vragen voor de wethouder. Kan de wethouder een uitgebreid noodplan voorleggen dat is ontworpen voor als de As-Siddieqscholen buiten werking raken. Dit plan moet natuurlijk informatie bevatten over directe overplaatsing van 1200 leerlingen, de aanpak van persoonskwesties en zekerstelling van de benodigde fysieke en onderwijskundige middelen. Het lid Yacoubi stelt dat zij nog een kleine anderhalve maand de tijd hebben om een plan van aanpak op te stellen en die langs de raadscommissie te laten gaan. Daarnaast bereiken hen berichten van andere islamitische scholen dat zij bereid zijn om deze 1200 leerlingen op te vangen, maar dat ze nog geen informatie hebben gekregen. Hij wil graag van de wethouder weten wat de status is. Het lid RUNDERKAMP stelt dat de actie nu toch niet bij de gemeente ligt, maar bij de school waar een nieuw schoolbestuur moet komen om aan de opgelegde maatregelen vanuit het ministerie te voldoen. Het lid YACOUBI zegt dat dit klopt, maar vraagt zich af of nu het ministerie of de wethouder de leiding heeft. Het gaat hem om die 1200 leerlingen. Hij krijgt enorm veel berichten van ouders die op het moment veel stress hebben, omdat ze zich afvragen of hun kind wel onderwijs krijgt na het zomerreces. Het lid RUNDERKAMP zegt dat zij vorige maand hetzelfde gesprek hebben gehad. De situatie is zijns inziens duidelijk.

Het ligt nu tussen het ministerie en de AsSiddieqscholen. De gemeente komt in actie zodra er daadwerkelijk een faillissement wordt uitgesproken en de leerlingen moeten worden overgeplaatst. Het lid geeft aan dat zij vorige maand ook met elkaar hebben geconcludeerd dat er een back-upplan moet komen. Het lid YACOUBI stelt dat het de vraag is of dat back-upplan aanwezig is of niet. Het gaat ouders er niet om of het ministerie of de wethouder aan zet is, maar om die leerlingen. Zij vragen zich af of zij straks nog onderwijs hebben. Daarnaast gezien de unieke culturele en religieuze aspecten van het islamitisch onderwijs, vraagt het lid zich af hoe de wethouder garandeert dat de islamitische identiteit behouden blijft en vraagt hij welke criteria worden gehanteerd. Tot slot vraagt het lid hoe de wethouder communiceert met de

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

ouders, de leerkrachten en andere islamitische scholen over de ontwikkelingen en voortgang van eventuele oplossingen. Het lid WEHKAMP snapt van beide kanten waar het vandaan komt, omdat het om 1200 kinderen gaat, maar ook omdat dit al besproken is en de wethouder hier niet over gaat. Maar de wethouder staat wel in contact met het schoolbestuur. Zij vraagt naar de laatste contacten en of er inderdaad een plan ligt. Het lid RUNDERKAMP vindt het vooral in- en intriest dat 1200 kinderen in onzekerheid verkeren. In het Parool heeft hij gelezen dat een lerares zich afvraagt of ze haar salaris nog krijgt uitbetaald. Hij heeft begrepen van het nog zittende bestuur dat er geen financiële zorgen zijn tot het einde van het jaar en vindt het wel heel treurig wat er nu aan de hand is. Het lid vraagt of de wethouder kan zeggen of er gesprekken zijn geweest tot bemiddeling. Wethouder MOORMAN geeft aan dat het de vorige keer ook al uitgebreid is besproken en er geen andere antwoorden zijn. De gemeente is betrokken en wil dat alle kinderen gegarandeerd zijn van onderwijs. Zij gaan er zeker voor zorgen dat alle kinderen onderwijs hebben. De wethouder hoopt ook dat de commissie die rust erin wil houden. De vervelende situatie die is ontstaan, is ontstaan door het schoolbestuur dat al heel lang niet altijd heeft gedaan wat in het belang is van de kinderen en de scholen.

Daar moet een einde aan komen in het belang van de kinderen. Zij gaan samen met het ministerie en met de andere schoolbesturen er alles aan doen om ervoor te zorgen dat continuïteit van onderwijs gegarandeerd is. Er spelen momenteel nu twee zaken. Zo heeft de Raad van State uitspraak gedaan tot opschorting. Daarmee is het niet veranderd dat er voor 1 juni een nieuwe bestuurder moet worden gevonden. Als dat zo is, kan vanaf april de financiering weer worden hervat. Tegelijkertijd heeft het Openbaar Ministerie verzocht het schoolbestuur te ontslaan en staan er interimbestuurders klaar, mocht de rechter daartoe besluiten. De gemeente heeft inmiddels een kwartiermaker aangesteld die alle scenario’s uitwerkt. Zij doen dat in het belang van kinderen en zij hopen dat de raad dit zich ook realiseert dat zij dit zorgvuldig en goed moeten doen. Die verschillende scenario’s bevatten ook een scenario waarbij leerlingen door andere schoolbesturen worden overgenomen, in het geval van een faillissement, want ook daar zou het toe kunnen leiden. Daarvoor zijn zij in gesprek, zeker ook met de islamitische schoolbesturen, want zij begrijpen dat de ouders hebben gekozen voor een school met islamitische identiteit. Het ligt voor de hand dat juist de schoolbesturen met een islamitische identiteit hier een rol in spelen. Zij hebben daar ook de gesprekken over.

Daarnaast zijn er ook gesprekken met de andere schoolbesturen via het BBO. Iedereen voelt zich zeer betrokken. Het is een ongelooflijk vervelende situatie waarin ze nooit hadden mogen belanden. De wethouder vindt dat schoolbestuurders altijd moeten handelen in het belang van kinderen en de kwaliteit van onderwijs. Zij zet hier zeker vraagtekens bij dat ze hier nu terecht zijn gekomen, maar stelt vast dat er gelukkig ook heel veel andere betrokkenen zijn die ervoor gaan zorgen dat continuïteit van onderwijs voor de kinderen is gegarandeerd. Wat betreft de bemiddeling tussen de GMR en het bestuur geeft de wethouder aan dat dit is aangeboden en inmiddels heeft plaatsgevonden. De VOORZITTER stelt vast dat er behoefte is aan een tweede termijn. Het lid YACOUBI bedankt wethouder voor de beantwoording van de vragen. Hij snapt dat de wethouder zich ook inspant voor de 1200 leerlingen en vraagt of de wethouder toezegt dat zij gegarandeerd onderwijs gaan krijgen op islamitische scholen. Wethouder MOORMAN geeft aan dat deze vraag al is beantwoord. Zij zijn daarover in gesprek met alle besturen. Ouders mogen ook eigen keuzes daarin maken. De VOORZITTER stelt vast dat het lid Yacoubi dit punt door wil sturen naar de raad om een motie in te dienen. Dit punt zal dan de eerstkomende raad worden behandeld.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Vervolgens geeft de voorzitter aan dat ze daarmee aan het einde zijn gekomen van deze actualiteit. d. Rondvraag Het lid RUNDERKAMP zegt dat sinds 2020 in Amsterdam de kansenongelijkheid in het primair onderwijs wordt tegengegaan door scholen te korten in hun subsidie als zij aan de ouders een hogere bijdrage dan 225 euro vragen. Hij las in de Volkskrant dat in Utrecht een voorstel wordt ingevoerd dat de ouderbijdrage van alle scholen in een groot solidariteitsfonds wordt gestort en op die manier wordt herverdeeld over de scholen. Het lid vond dit een sympathiek idee en vraagt hoe de wethouder dit ziet tegenover de wijze waarop zij dat in Amsterdam doen. Wethouder MOORMAN was ook verheugd over dit voorstel, ook omdat Utrecht Amsterdam heeft gevolgd in het niet meer verstrekken van subsidies aan scholen als de ouderbijdrage te hoog is. Zij gaan nu een stap verder. De wethouder vond het een heel mooi idee en geeft aan dat het een idee van de schoolbesturen zelf is. De wethouder is van zins om met de schoolbesturen te bespreken of zij dit ook een goed idee vinden. Niet alleen in het PO, maar ook in het WO, waarbij het wel zo is dat veel schoolbesturen in Amsterdam hebben besloten om helemaal geen ouderbijdrage meer te vragen aan ouders. Dat vindt zij ook een heel goed idee.

Daarbij zegt de wethouder dat zij overigens wel nog de stadsbijdrage aan die scholen geven zodat zij wel hun schoolreisjes et cetera kunnen blijven organiseren. Dat zou nog een hindernis kunnen zijn voor dit plan, maar ze gaat het zeker bespreken. Het lid RUNDERKAMP geeft aan dat het NRC gisteren een artikel publiceerde waaruit bleek dat de huisartsenketen COMED in de financiële problemen zit. Er bestaat een risico dat een huisartsenketen zomaar kan omvallen. Wat doe je als een huisartsenketen omvalt en er veel Amsterdammers zonder huisarts zitten, ook al heeft de gemeente niet de formele rol met de huisartsenzorg, zoals eerder besproken? Maar de wethouder heeft wel contact met de landelijke huisartsvereniging en het Zilveren Kruis. Komt dit dan ook op tafel en wordt hier dan ook naar gekeken? Wethouder SCHOLTENS kent ook dit artikel en heeft zich ook verdiept in deze huisartsenketen. Hij stelt dat de inspectie ook de aandacht heeft voor deze keten. In Amsterdam heeft deze keten twee vestigingen, in Slotervaart en Zuidoost. Vooralsnog geldt het faillissement alleen bij de ICT-tak. De zorgtak loopt vooralsnog gewoon door. De zorgplicht ligt bij de zorgverzekeraar.

Ze hebben contact opgenomen met de zorgverzekeraar en die heeft aangegeven dat zij afspraken hebben gemaakt met de huisartsalliantie dat, mocht er een zorgstop plaatsvinden, de Amsterdamse huisartsenalliantie paraat staat om mensen over te nemen. Dat is de afspraak tussen de huisartsenalliantie en het Zilveren Kruis. Zij houden een vinger aan de pols. Het lid YEMANE geeft aan dat zij waarschijnlijk allen het artikel gelezen hebben van de scholen die in de knel komen vanwege het wegvallen van de NPO-gelden. Deze gelden zouden toch wat structureler ingezet zijn dan de bedoeling was, maar scholen hadden ook niet veel keuze. Het raadslid geeft aan een aantal docenten gesproken te hebben en zij stevenen echt af op een groot begrotingstekort. Er zijn al brieven van bijvoorbeeld ASVO naar ouders gegaan met de consequenties van deze tekorten. Zij vraagt zich af of de wethouder hiervoor al in gesprek is met het Rijk. En zij vraagt zich af of er iets is wat zij zouden kunnen doen. Ook vraagt zij zich af of er niet eerder signalen zijn geweest. Zij vindt het heel heftig om te lezen dat er straks misschien kinderen zijn die drie dagen in de week thuiszitten. Wethouder MOORMAN zegt dat zij vanaf dag één aan de NPO aangegeven heeft dat dit het gevolg kon zijn.

8,6 miljard incidenteel in het onderwijs pompen zonder dat je aangeeft wat daar precies mee kan gebeuren, dat kan dit soort gevolgen hebben, zeker als

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

het geld is gebruikt voor de basis. De lumpsum moet natuurlijk voldoende zijn om leraren en het vaste personeel te betalen. De wethouder begrijpt niet zo goed waarom ze hiermee leraren moeten ontslaan. Zeker bij een lerarentekort zou men dat niet verwachten. Dan zou dat betekenen dat dat boventallig is. De wethouder constateert dat ook op kleine scholen, waar ze met NPO-middelen leraren aan zich binden waarvoor ze te weinig geld hebben uit de lumpsum. In die zin heeft het NPO-geld het lerarentekort aangejaagd en verstorend gewerkt op de basis die je met zijn allen zou moeten doen. De wethouder pleit er dan ook al heel lang voor om te stoppen met dat incidentele geld in het onderwijs, want onderwijs is geen incidenteel iets wat je wilt gaan doen. Onderwijs is iets wat je echt structureel gewaarborgd wil hebben. De wethouder stelt dat ze het vooral moeten hebben over de lumpsum en of dat voldoende is om de basis te bieden. Met betrekking tot de vraag of de VloA hiervoor gebruikt kan worden, om dit gat te dichten, geeft zij aan dat ze het hier hebben over een bedrag van 8,6 miljard. Dit is niet wat zij kunnen dekken met de VloA. Dit geld is ook niet bedoeld voor de basis van het onderwijs. De wethouder zegt met de schoolbesturen te hebben besproken of het nu zo is dat ze hiermee niet meer kunnen voldoen aan de financiering van de basis.

Daarvan wordt haar bezworen dat dit niet het geval is. Een flexibele schil die daarom heen zit, kan minder worden ingezet. De flexibele schil rondom het onderwijs verstoort mogelijk ook het onderwijsproces. Het lid YEMANE zegt dat zij begrijpt wat de wethouder zegt, maar stelt een aanvullende vraag. Zo sprak zij iemand van een school die zei dat ze door deze gelden meertalige kinderen iets meer hebben kunnen bieden, waardoor ze het nu veel beter doen op school. Zij geeft aan dat ze begrijpt dat men wil dat de lumpsum groter wordt, maar straks valt wel alles weg. Zij vraagt zich af of niet besproken kan worden of de NPO-gelden toch niet structureel kunnen worden ingezet, omdat zij bang is voor de problemen die er straks gaan komen, zoals bij bepaalde scholen in bepaalde stadsdelen die het nu ook al ontzettend zwaar hebben Wethouder MOORMAN deelt de zorg over de grote verschillen in het onderwijs. Ze zegt dat ze daar in de stad al voortdurend mee bezig zijn, met het ongelijke investeren, de extra bonus voor leraren op dat soort plekken, de manier waarop ANDERSOM.AMSTERDAM wordt ingezet, et cetera. Ook met hun kansenaanpak. De wethouder denkt dat wat er nu gebeurt, leidt tot vragen, zoals hoe de basis in het onderwijs er nu uitziet.

Wat behoort daartoe? En hoe gaat men daarop herijken? Dat gesprek is volgens de wethouder de afgelopen jaren mogelijk niet genoeg gevoerd, omdat er ineens heel veel incidenteel geld in het onderwijs kwam waardoor ze het te weinig hebben gehad over hoe die basis nu goed gefinancierd moet worden. Dat is volgens haar ongelooflijk pijnlijk. Meer onderwijsgeld is goed, incidenteel onderwijsgeld is niet goed. Het lid YEMANE heeft een tweede vraag. Zo geeft zij aan geschrokken te zijn van het artikel waarin gesproken werd over het deurbeleid van de OBA en alles wat daartoe heeft geleid. Ze zegt dat ze weet dat ze aan het kijken zijn naar oplossingen over eventuele inzet van buurtmoeders, er zijn in Nieuw West sowieso al weinig agenten en handhavers, alleen vraagt ze zich af hoe ze de meest toegankelijke plek in de stad weer toegankelijk voor iedereen kunnen maken. Het feit dat niet-leden niet naar binnen kunnen komen vindt zij verdrietig en mogelijk is dit ook een moment om extra te communiceren dat lidmaatschappen tot 27 jaar juist gratis zijn. Ze zegt dat de veiligheid van de medewerkers natuurlijk voorop moet staan, maar dat zij hoopt dat de meest toegankelijke plek in de stad weer toegankelijk kan worden voor iedereen. Wethouder MOORMAN geeft aan dat het lid Yemane natuurlijk gelijk heeft. Ze willen juist een openbare bibliotheek om openbaar en toegankelijk te zijn voor iedereen.

De maatschappelijke functie wordt steeds beter ingevuld. Dat is heel goed, helaas heeft dit ook het gevolg dat dit soort dingen soms voorkomen. Dit is op meerdere plekken in Nederland het geval. Maar het feit dat je daarmee alleen nog maar toegankelijk en open kan zijn, dat is natuurlijk wat je echt wil voorkomen. Daarvoor zijn heel veel maatregelen ingezet, ook met de veiligheidscoördinatoren. Daar is de raad ook over geïnformeerd. De directeur van

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

de OBA is ook aanwezig, wat laat zien hoeveel belang hieraan wordt gehecht. Er is heel veel contact met het stadsdeel, met de politie en er wordt gekeken ook naar weerbaarheidstrainingen voor het personeel van de OBA. Alles om dit te voorkomen. Het is uiteindelijk een heel kleine groep jongeren die daarmee heel veel verstoren voor heel veel mensen. Hopelijk lukt het zo snel mogelijk om dit weer een rustige, fijne en veilige plek voor iedereen te krijgen. Zij realiseren zich ook dat met de nieuwe maatschappelijke functie die de bibliotheek vervult, zij meer alert hierop zullen moeten blijven, wat zij met alle betrokkenen ook zijn en zullen moeten blijven voor de toekomst. Met betrekking tot de lidmaatschappen geeft de wethouder aan dat het pas net is aangekondigd dat het tot 27 jaar gratis is en nog niet is ingevoerd. Het betrekken van jongeren bij de bibliotheek is juist heel belangrijk wat ze ook gezien hebben rondom OBA-next. En dat je daarmee dus een heel andere vibe kan krijgen dan wat er nu gebeurt. Dus niet zozeer het willen verstoren, maar juist het willen bijdragen en het daarmee willen omarmen. De lessen die zij nu trekken in Kraaiennest met OBA-next, kunnen zij nu dan ook weer elders gebruiken.

Het lid YEMANE hoorde van verschillende organisaties dat de wachtlijsten bij de ISK en taalklassen toch wel weer hoog zijn en sommige kinderen alweer een aantal weken thuiszitten. Is wethouder hiervan op de hoogte en wat is de verwachting of prognose? Wethouder MOORMAN zegt dat de druk hoog blijft. Daarmee blijft ook het vraagstuk op tafel liggen en dit wordt ook besproken met een aantal schoolbesturen. Dat komt niet alleen doordat er te weinig plek is, maar ook omdat AMV’ers al jaren op de vlucht zijn en al jarenlang geen onderwijs hebben gekregen. Dat het ook belangrijk is om dan te kijken waar ze het beste bij gebaat zijn. In die periode zijn ze al aangemeld en dan lijkt het alsof ze op een wachtlijst staan, terwijl ze dan al bezig zijn om te kijken wat het meest geschikt is. De wachtlijst is niet alleen het wachten op een plek die niet beschikbaar is. Op dit moment staan er negentig leerlingen op een wachtlijst in het VO. Ook in het PO is dit een vraagstuk en daar wachten op dit moment veertig kinderen op een plek. De verwachting is dat zij na de meivakantie in het nieuwkomersonderwijs instromen. Het lid WEHKAMP vertelt over een interview dat zij in het Parool gelezen heeft. In dit interview werd gesproken over een meisje van 13 jaar dat een abortus heeft laten plegen, omdat ze geen anticonceptie kon betalen.

Een jaar later was zij er weer, omdat ze nog steeds geen anticonceptie kon betalen. Dit trof het lid Wehkamp, waardoor zij onder andere langs is gegaan bij de GGD. In Amsterdam hebben zij nu het programma “Nu niet zwanger” waar je anticonceptie kunt krijgen als je bekend bent bij de instituten. Het lid vraagt zich af wat nu als je gewoon niet genoeg geld hebt, maar niet bekend bent bij de instituten zoals dit meisje. De vrouwenkliniek is nu wel aangesloten bij “Nu niet zwanger”. In Flevoland hebben ze een mooi idee, namelijk gewoon een knop op een website die je kan aanklikken waarmee je aangeeft dat je geen geld hebt voor anticonceptie, waarna je een consult krijgt en daarna geholpen wordt. Het lid vraagt of zij dit in Amsterdam ook kunnen doen. Idealiter is anticonceptie gewoon gratis, maar dit zou naar idee een stapje in de goede richting zijn. Wethouder MOORMAN zegt blij te zijn met het programma “Nu niet zwanger”, daar bij haar de rillingen over de rug lopen als ze hoort dat jonge meiden gedwongen zouden zijn tot abortus omdat ze anticonceptie niet kunnen betalen. De wethouder is het volstrekt met het lid Wehkamp eens dat dit gewoon gratis moet zijn en in het basispakket zou moeten zitten. Zij geeft aan dat het overigens wel zo is dat in de collectieve zorgverzekering voor minima wel anticonceptie zit.

Bij de pilot die nu in Flevoland loopt, is niet zo dat je dan direct gratis anticonceptie krijgt, maar een consult kan krijgen bij een van de hulpverleners. De wethouder vindt dat best een interessant idee. Nu doen ze dat via hun eigen buurtteams, Leger des Heils en mensen die hen daarin helpen. Ze is benieuwd naar wat de pilot oplevert. Er is contact met Flevoland en ze kijkt naar de resultaten om te kijken of dat zinvol is om dit in Amsterdam na te volgen. De wethouder stelt dat de vraag is of dat voldoende hulp en steun biedt aan de mensen die dat nodig hebben. In dat geval staat er hun niets in de weg om dat ook na te volgen.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Het lid WEHKAMP vraagt of de wethouder de raad kan informeren naar de resultaten. Wethouder MOORMAN zal het doen laten toekomen aan de raad met daarbij wat zij als gevolg van deze resultaten gaan doen. Daarbij merkt zij op dat dit wel even kan duren, daar een onderzoek een tijd duurt. Zij verwacht de resultaten dan ook nog niet volgende maand te hebben. Het lid BIRGIN onderbreekt kort de vergadering, daar er water uit het plafond loopt. De VOORZITTER vraagt de bodes ernaar te kijken en geeft aan door te gaan met de vergadering. Het lid WEHKAMP geeft aan dat om het lerarentekort aan te pakken en gelijke kansen te bevorderen, samenwerken tussen schoolbesturen enorm belangrijk is. Zij heeft een interview met de OSVO gelezen, waarin zij aangeeft dat samenwerking tussen 23 schoolbesturen onhaalbaar is, waardoor zij het liever anders zouden zien. Hoe reflecteert de wethouder op deze uitspraak? Hoe kan de wethouder dit meer faciliteren? Wethouder MOORMAN stelt dat het gaat om een interpretatie. De wethouder geeft aan dat de journalist vooral vroeg hoe we er meer voor kunnen zorgen dat er meer eenheid is. Er wordt natuurlijk samengewerkt, zoals bij de loting en de matching. Daarin wordt natuurlijk heel veel samengewerkt tussen de schoolbesturen. Zij hebben samen de RPO opgesteld en overleggen daar veel over. Ze hebben samen een systeem en doen het niet allemaal onafhankelijk.

Tegelijkertijd verwees de voorzitter van het OSVO naar de opmerking van de voorzitter van Spinoza. Deze had aangegeven dat in het huidige financieringssysteem, waarbij scholen worden gefinancierd op basis van leerlingenaantallen, je natuurlijk een vorm van concurrentie stimuleert. Zij heeft volgens de wethouder proberen aan te geven dat er hard aan gewerkt wordt om meer samen te werken, maar de manier waarop het systeem op dit moment is ingericht, hindert die samenwerking soms wel. Zij zag het vooral als een oproep richting Den Haag om ook na te denken over hoe men het financieringssysteem inricht. Toevallig lag er vorige week ook een brief van demissionair minister Paul waarin zij juist ook de financieringssystematiek ter discussie stelt en ook het gesprek aangaat met de kamer. De wethouder zegt dat het goed is te blijven volgen als Amsterdam wat daaruit komt, waarbij zij hoopt dat erover wordt nagedacht hoe men tot samenwerking komt. De wethouder vermoedt dat het helemaal schrappen van de schoolbesturen, waardoor elke school het dan voor zichzelf zal moeten doen, de samenwerking en schoolverschillen niet zal verkleinen, maar eerder zal vergroten. Zij heeft dan ook liever een systeem waarin schoolbesturen op de maatschappelijke verantwoordelijkheid gewezen wordt, samenwerking gestimuleerd en de concurrentie verder aangejaagd wordt.

Het lid HAIJEN stelt een vraag naar aanleiding van de voorjaarsnota die het demissionaire kabinet vorige week heeft gepresenteerd. Het lid las in de voorjaarsnota over een stevige flinke eigen bijdrage bij de jeugdzorg vanwege de bezuinigingen. Hij kan zich zo voorstellen dat de wethouder hier niet blij mee is. Hij vraagt of er in VNG-verband nog gelobbyd wordt om dit plan van tafel te krijgen, omdat dit een heel slecht plan is als aan zeer kwetsbare kinderen die gewoon hulp nodig hebben een stevige eigen bijdrage gevraagd wordt. Wethouder MOORMAN bevestigt dit. Zij zit namens Amsterdam in de VNGcommissie Zorg, Jeugd en Onderwijs. Zij hebben gisteren aangegeven dit een heel slecht idee te vinden, omdat het ertoe zal leiden dat de ongelijkheid toeneemt. Kinderen zijn er sowieso van afhankelijk of hun ouders dit willen betalen. Een eigen bijdrage vindt de wethouder dan ook onverstandig, want het is dan een soort van boete op pech. Waarom zouden mensen zorg willen hebben die ze niet nodig hebben. In de jeugdzorg vindt zij dit extra schrijnend, omdat kinderen dit niet zelf kunnen bepalen, maar afhankelijk zijn van hun ouders. Bovendien zien ze dat in de jeugdzorg veel problemen het gevolg zijn van financiële

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

stress, hiermee jaag je juist financiële stress aan. De wethouder vindt het op alle manieren zeer onverstandig. Eigen bijdrage innen betekent ook weer een enorme financiële rompslomp en dat zorgt er ook weer voor, in tijden van personeelskosten, dat daar ook weer allerlei mensen voor geworven moeten worden. De vraag is dan ook wat daar de kosten van moeten zijn. De wethouder zegt dan ook ‘niet doen’ en zij hoopt dat de Kamer dit zeer onfortuinlijke idee van tafel veegt. Zij stelt voor dat zij zichzelf zo sterk mogelijk maken, ook via de VNG-lijn. Het lid YACOUBI vraagt of er een update is wat betreft de situatie op het Calandlyceum. Wethouder MOORMAN vraagt zich af wat dan de update zou moeten zijn. Het lid YACOUBI verduidelijkt dat de raadscommissie op de hoogte zou worden gesteld over de situatie dat docenten vertrokken zouden zijn en een deel van de leerlingen geen les meer zouden krijgen. Het lid vraagt naar wat de situatie nu is en of er gesprekken gevoerd worden of anderszins. Wethouder MOORMAN heeft eerder aangegeven dat zij, zodra er wijzigingen zijn, de raadscommissie op de hoogte stelt. Op dit moment is er geen update. Het lid YACOUBI geeft aan dat er tot twee keer toe een urgentie afwijzing is geweest van een vrouw met een kind. Het lid vraagt zich af of de wethouder zich in het kader van jeugdbescherming met deze zaak bezighoudt.

De WETHOUDER geeft aan dat zij niet kan ingaan op individuele zaken, maar dat in het algemeen in dit soort zaken ook jeugd betrokken wordt. De VOORZITTER geeft vervolgens het woord aan lid Kabamba die nog een vraag heeft voor de rondvraag. Het lid KABAMBA heeft een vraag naar aanleiding van wat het ministerie SZW gisteren heeft gedeeld, namelijk dat scholen tussen de 75.000 en 300.000 euro subsidie kunnen vragen voor financiële educatie van hun jongeren. Zij vraagt zich af hoe de gemeente Amsterdam dit wil inzetten om dat te stimuleren zodat jongeren hier mogelijk hulp voor kunnen krijgen. Wethouder MOORMAN vraagt of het lid Kabamba het hier heeft over de subsidie van de gemeente Amsterdam of over rijkssubsidie. Het lid KABAMBA geeft aan dat zij hier doelt op de rijkssubsidie. Daarbij geeft zij aan dat het goed zou zijn als alle scholen hier gebruik van zouden maken, want het is opengesteld voor heel Nederland. Wethouder MOORMAN kan zich niet voorstellen dat scholen hier niet van op de hoogte zouden zijn, daar onder andere vanuit het Rijk hierover wordt gecommuniceerd. De VOORZITTER geeft aan dat er geen verdere vragen zijn en hiermee een einde is gekomen aan de rondvraag. De vergadering wordt voor een pauze van zeven minuten geschorst.

BESPREEKPUNTEN Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 3. Wijzigen van de Subsidieverordening sociale basis en instemmen met meerjarige subsidies SPUK BRC (VN2024-003319)

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Het lid STAARTJES stelt dat zij kunnen instemmen met de wijzigingen. Alleen bij penvoerder wordt het woord ‘mede’ geschrapt, wat zij niet begrijpen, omdat dit in de vorige verordening er wel in stond. Hij vraagt welke onduidelijkheid dit heeft veroorzaakt dat dit woord er nu uit moet Wethouder SCHOLTES kan dit nu niet beantwoorden. De wethouder beantwoordt dit schriftelijk voor de raadsbehandeling. De VOORZITTER stelt dat dit punt nu voldoende besproken is, maar nu niet gehamerd wordt, want het antwoord van de wethouder wordt eerst afgewacht. Onderwijs 4. Bekrachtigen van de wijziging van de VloA 2019 i.v.m. de Voorziening aanpak van een urgente situatie die de voortgang van het onderwijs bedreigt (VN2024-003886) Dit punt is gehamerd. 5. Herbenoeming lid raad van toezicht STAIJ (VN2024-002670) Dit punt is gehamerd. 6. Publicatie Staat van het Primair Onderwijs Amsterdam 2023 (VN2024-004073) Het lid WEHKAMP bedankt voor het rapport en zegt drie punten uit te gaan lichten, namelijk de basisvaardigheden, het lerarentekort en de link met de zorg. Dit is de eerste keer dat de leergroei van de basisvaardigheden is onderzocht. Je ziet bijvoorbeeld dat de stadsdelen waar in deze periode extra geïnvesteerd wordt in resultaten ook wel achterblijven met de rest van de stad. En op veel plekken in Amsterdam halen zij het gewenste niveau op het basisvaardigheden niet.

Het percentage dat dit niet haalt, is bovengemiddeld. Zij vraagt hoe zij extra kunnen inzetten op deze basisvaardigheden, nu deze NPO-gelden wegvallen die daar vaak voor gebruikt werden. De heer Kuijpers van ASKO zegt dat de winst met name zou kunnen zitten in een meer integrale aanpak, waarbij scholen meer de regie zouden mogen pakken dan nu het geval is in Amsterdam. Zij vraagt hoe de wethouder kijkt naar dit standpunt. Wat betreft het lerarentekort geeft zij aan dat dit nijpend blijft en leest zij interessante quotes in het onderzoek. Zo leest het lid dat vele docenten aangaven dat zij vertrokken, omdat hun contract afliep. Nu zegt een bestuurder dat het de moeite kan lonen om nadrukkelijker te kijken naar personeel met een aflopend contract, een soort van stedelijk exitloket. Dit hebben ze nog niet in Amsterdam. Zij vraagt of dit in Amsterdam ook mogelijk is. Het lid HAIJEN vraagt of D66 nu wat betreft de contracten de bal bij de wethouder neerlegt of bij de schoolbesturen die daadwerkelijk over de contracten gaan. Het lid WEHKAMP zegt dat de schoolbesturen inderdaad gaan over de contracten, maar dat de gemeente daar wel een bevorderlijke rol in kan hebben. Zo zorgen de NPOgelden voor de tijdelijke contracten voor een deel. Eigenlijk is het ook landelijk dan, want er zou structureel meer geld nodig zijn voor onderwijs.

Het lid HAIJEN geeft aan zich bij die laatste opmerking van D66 aan te willen sluiten en zegt de gemeente te willen aansporen om vooral de schoolbestuurder aan te spreken fatsoenlijke contracten te geven en dat staat wat hem betreft helemaal los van de NPOgelden.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

Het lid WEHKAMP vraagt hoe de wethouder kijkt naar een exitloket. Een andere suggestie die gedaan wordt in het rapport – het leerlingenaantal daalt natuurlijk –, als een schoolgebouw leegstaat, komt het natuurlijk in de strategische voorraad terecht voor maatschappelijke opgaven; is het lerarentekort nu niet zo’n maatschappelijke opgave dat zij deze gebruikt wordt voor woningen voor leraren? Het lid zegt met betrekking tot de link met zorg dat het OKT wijkgeorganiseerd is, maar de school is juist niet tot één wijk beperkt. En het citaat “Jouw leerling zit niet in mijn postcode”, illustreert dat het met de OKT’s niet altijd goed gaat. Het lid vraagt hoe de wethouder hiernaar kijkt. Tot slot blijkt uit het onderzoek dat het voor het kwaliteit van het onderwijs en het lerarentekort is, dat men kijkt naar kleine scholen. Zij is heel erg blij dat de wethouder dit benadrukt heeft. Het lid YEMANE wil inzoomen op de verschillen in de stad die zo groot blijven. Het fundamentele niveau 1F is de basis en het streefniveau is 1S en dat heeft iedereen nodig om echt mee te doen. Zij vraagt of het klopt dat bij andere scholen in andere scholen het streefniveau hoger ligt en ook wel wordt behaald. Hoe is het dan mogelijk dat het meest minimaal, het meest basale, niet wordt gehaald in de stadsdelen die het al zo zwaar hebben.

Zij vraagt of zij daar niet meer inzet op moeten plegen of iets dergelijks. Zij weet dat de wethouder hier al veel inzet op pleegt, maar wilde dit opnieuw aankaarten. Het lid RUNDERKAMP vindt het een heel waardevol onderzoek en sluit zich aan bij de complimenten van de vorige sprekers. Hij geeft aan dat dit rapport laat zien dat de kwaliteit van het onderwijs onder druk staat en dat er verschillen zijn tussen de stadsdelen. Hij heeft het idee dat dit rapport nog een slag dieper gaat, waardoor zij echt gericht kunnen kijken waar de uitdagingen zitten in Amsterdam. Als positieve punten noemt het lid dat de groei van het speciaal onderwijs vanuit het regulier onderwijs eindelijk gestelpt is sinds corona. Vanuit het regulier onderwijs is die groei afgenomen. In lijn met de pilot De succesvolle schooldag hebben alle scholen afgesproken dat ze 20% meer gaan bewegen. Het lid stelt dat het rapport niet is ingegaan op hoe het komt dat er in de stadsdelen verschillen zitten tussen de aantallen voltijdsaanstellingen. Mogelijk zou een oplossing kunnen zijn, één van de oplossingen voor het lerarentekort, dat mensen een gecombineerde baan hebben. Dus een deel voor de klas en een deel buiten het onderwijs. Het lid is benieuwd naar hoe de wethouder deze gegevens vanuit het rapport ziet. Het lid WIJBENGA sluit zich aan bij de grenzen van de vragen van de andere leden.

Ook vraagt zij hoe het rapport door de wethouder wordt gewogen. Ook vraagt het lid wat zij nog meer gaan doen om het gebruik van mobieltjes gaan terugdringen. Het lid KABAMBA geeft ook complimenten voor het rapport en sluit zich ook aan bij de vragen van haar collega’s. Met betrekking tot gezondheid ziet zij bij kinderen in Zuidoost en Zuid heel veel stress. Het lid vraagt in hoeverre er wordt ingespeeld op die kinderen die met heel veel stress opgroeien, in hoeverre dit komt door corona of door andere aspecten die nu duidelijker zijn geworden. Daarnaast vraagt zij zich af in hoeverre in het advies om kleine scholen te sluiten rekening wordt gehouden met neurodivergente of hooggevoelige kinderen die niet op speciale scholen zitten, die mogelijk gedwongen worden om op een grotere school te zitten wat ook weer meer stress op kan leveren. Het lid STAARTJES zegt dat de VVD ook ziet dat basisvaardigheden zoals lezen en schrijven nog steeds achterblijven ten aanzien van het landelijk gemiddelde. De VVD maakt zich hier zorgen over en zij vinden het belangrijk dat hier de komende tijd de focus op ligt. Zij zien lokaal ook mogelijkheden om dat mogelijk te maken. Zo zien ze dat docenten aangeven dat kinderen met een taalachterstand beginnen aan de basisschool.

De VVD heeft eerder een voorstel ingediend voor meer lesprogramma’s voor kinderen en ouders op de voorschool, om taalachterstand te voorkomen en ouderbetrokkenheid te vergroten. Het lid Staartjes stelt de volgende vragen: Heeft het college het gevoel dat er nu voldoende middelen zijn om dit te doen? En zijn de effecten zichtbaar? Het andere punt zijn de vele kleine scholen. Juist op deze kleine scholen zijn de achterstanden groter, ook omdat er weinig ruimte is om uitval van docenten op te vangen. Het lid vraagt of de wethouder in

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 17 april 2024

gesprek kan gaan met deze kleine scholen om zo snel mogelijk samen te gaan. In de rapportage staat op pagina 12 een uitspraak, namelijk dat men in het veld ziet dat, als kleine scholen gesloten worden, in hetzelfde pand weer een nieuwe school toegewezen wordt. Hij vraagt zich af hoe de wethouder dit beoordeelt. Het lid WEHKAMP zegt te onderschrijven wat het lid Staartjes zegt over basisvaardigheden, maar vraagt zich af of hij nu bedoelt dat ze moeten inleveren op andere onderwijsgebieden. Het lid Wehkamp geeft aan dit zelf geen goed idee te vinden, omdat je naast de basisvaardigheden ook andere vaardigheden in de maatschappij moet hebben. Het lid STAARTJES zegt dat het altijd en-en is. De VVD vindt dat de focus moet liggen op het versterken van de basisvaardigheden. Het lid BILGIN zegt in het rapport en in het nieuws gelezen te hebben dat het opleidingsniveau van de ouders ook van invloed is op de kansen van leerlingen, dat dit in de buitenwijken relatief laag ligt, maar er wel een groei is ingezet. Het lid ziet ook een grote groep die daar niet in meegaat. Wat hij merkt in de buitenwijken, is dat ouders die op een bepaalde leeftijd zijn, schaamte voelen zich nog aan te melden bij een onderwijsinstelling, terwijl ze zich nog wel willen ontwikkelen. Hierdoor zitten ze zich ongewild thuis te vervelen.

Het lid vraagt wat zij kunnen doen om deze mensen te motiveren en perspectief te bieden. Wethouder MOORMAN zegt dat de commissie zich moet realiseren dat het vrij uniek is dat Amsterdam een eigen staat van het onderwijs heeft en ook de schoolbesturen maar toch met elkaar de samenwerking opzoeken om inzicht te geven in dingen die goed gaan en dingen die niet goed gaan. Het valt zeker te waarderen dat zij daar zo open over zijn. Kwaliteit van onderwijs is in principe niet waar zij als gemeente over gaan, maar waar schoolbesturen het soms best wel spannend vinden om dat met elkaar te delen, maar toch hebben ze met elkaar afgesproken dat ze daar openheid over geven. Daaruit blijkt dan wel dat er verbeteringen mogelijk zijn, wat op zich niet nieuw is. Ze weten al langer dat er grote verschillen zijn in de stad. Uit het inspectierapport blijkt dat de inspectie ook constateert dat de kwaliteit van het onderwijs achteruitgaat. Wat zij echt een hele grote zorg vindt, is dat de kwaliteit en de verschillen tussen de scholen heel erg aan het toenemen zijn, wat ook heel erg te maken heeft met de personeelstekorten waarbij ze eigenlijk terugkomen bij een situatie waarbij het er enorm toe doet waar je opgroeit, wie je ouders zijn, in welke wijk je woont en wat je toekomstkansen zijn.

Dat zouden ze echt niet moeten willen en dat is precies waarom zij in Amsterdam zoveel inzetten op ongelijk investeren voor gelijke kansen, de kansenaanpak, de high dosis tutoring, juist om op die plekken te investeren waar het het hardste nodig is. Deze resultaten laten zien dat dit nodig blijft, want ze zijn er zeker nog niet, aldus de wethouder. Op de basisvaardigheden zie je twee dingen. Wat betreft het eindresultaat zie je dat in de wijken waar de meeste kwetsbaarheid is, de resultaten het slechtst zijn. Overigens moeten ze zich daar niet op blindstaren, want het gaat ook echt om leerrendement. Met wat komt een leerling binnen en met wat verlaat een leerling de school. De wethouder wil ook tegen de ouders zeggen, dat alleen maar kijken naar het eindresultaat, weinig zegt over de school. Ze moeten ook kijken naar het leerrendement van de school en niet al dat schaduwonderwijs wat er omheen zit, want dat wil ook wel eens een vertekend beeld geven. Vervolgens zegt de wethouder dat het wel een zorg blijft dat kinderen kansen krijgen in bepaalde wijken. In sommige wijken, zoals in Nieuw West en in Noord, ligt het leerrendement boven het landelijk gemiddelde. Maar ze ziet ook op andere plekken, zoals op Zuidoost, dat het leerrendement dan ook nog een keer achterblijft bij het landelijk gemiddelde, terwijl de resultaten ook al niet te goed zijn.