Definitief verslag MLW 04 11 2021 (1)

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Raadscommissieverslag, 4 november 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Openbare vergadering van de Raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water Vergaderdatum Donderdag 4 november 2021 van 9.00 tot 12.05 uur in de Raadzaal van het stadhuis Verslag vastgesteld op: Donderdag 25 november 2021 Voorzitter: mevrouw El Ksaihi Portefeuillehouder: wethouder De Vries Commissiegriffier: mevrouw Ter Braak Verslaglegging: mevrouw Smakman (Notuleerservice Nederland) Digitaal aanwezige commissieleden: mevrouw Berckenkamp (D66), de heer Ernsting (GL), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper (CU), de heer Van Lammeren (Partij voor de Dieren), mevrouw Marttin (VVD), de heer Miedema (PvdA), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (Partij van de Ouderen) (avondzitting), mevrouw Wijmenga (CDA), mevrouw IJmker (GL) Afwezige commissieleden: De heer N.T. Bakker (SP), de heer Yilmaz (DENK) en de heer Vroege (D66) Overige aanwezigen:

Inhoudelijk deel 1.a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering om 9:00 uur en heet alle aanwezigen welkom. De voorzitter heeft een bericht van verhindering ontvangen van de heer N.T. Bakker (SP), de heer Yilmaz (DENK) en de heer Vroege (D66). 1.b. Mededelingen Wethouder DE VRIES deelt mee dat het deze week Amsterdam International Water Week is. Dit is een van de grootste conferenties op het gebied van water mondiaal, waar ook heel veel door het college, de gemeente, Waternet en de waterschappen in is geïnvesteerd. De Sarphati Sanitation Challenge 2021 is op 3 november gewonnen door AKYAS Sanitation uit Libanon. Dit bedrijf probeert op een zeer goede manier de sanitatie aldaar te regelen. Ten aanzien van Signalling & Control deelt de wethouder mee dat het nieuwe systeem van de metrobeveiliging wordt gebruikt. Er zijn diverse aandachtspunten. De gemeente is in de afrondende fase om met het bedrijf Alstom langjarige afspraken te maken. De medewerkers zijn nog aan het leren hoe ze met de metro’s om moeten gaan. Er vallen vaker metro’s uit, want het systeem is kritischer. Dit heeft de aandacht van de metrobestuurders en de verkeersleiding. Het tweede wat speelde is dat er achterhaalde informatie op de informatieborden staat. De quick solution hiervoor zal in de volgende

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

software update worden meegenomen. De wethouder erkent dat dit vervelende zaken zijn voor de reiziger, maar het beeld is dat het systeem goed zal gaan werken. Mevrouw BERCKENKAMP vraagt wat er wordt gecommuniceerd met de bewoners nu het systeem nog onbetrouwbaar is. Wethouder DE VRIES geeft aan dat de rituitval boven de norm ligt die is afgesproken met het GVB, maar het zit er niet ver overheen. In de communicatie wordt aangegeven dat er hard wordt gewerkt om het systeem goed werkend te krijgen en dat dit nog enige tijd zal duren. Maar op een gegeven moment is er goed functionerend systeem wat up-to-date is. Er is geen keuze: het is niet mogelijk gebruik te blijven maken van het oude systeem, omdat dit op een gegeven moment niet meer betrouwbaar zal zijn. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER geeft aan dat gezien het aantal agendapunten en de veertien insprekers de vergadering op 4 november om 19.30 uur voortgezet zal worden. De voorzitter stelt voor agendapunten 12. Rapportage juridische kosten en overzicht juridische procedures (ZD2021-012155), en 15, Evaluatie uitgifteronde exploitatievergunningen passagiersvaart 2024 Nr. VN2021-029510, gevoegd te behandelen tijdens de avondzitting. De spreektijden worden vastgesteld als voor twee dagdelen. Akkoord. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de Raadscommissie MLW d.d.

27 oktober 2021 Het verslag is vooralsnog niet beschikbaar en zal tijdens de volgende commissievergadering van 25 november 2021 worden vastgesteld. 1.e. Termijnagenda, per portefeuille Akkoord. 1.f. TKN lijst Akkoord. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

Algemeen deel 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. De spreektijden gaan vanaf dit punt lopen. 2.b. Inspreekmoment publiek Mevrouw MUSCHTER spreekt namens het Bewonerscomité Bewoners Rozengracht en omgeving in inzake de veiligheid op de Rozengracht. Het comité zet zich al geruime tijd in om de bomen van de Rozengracht in de plannen en de uitvoering van het Oranje Loper-project te behouden. In het eerste plan stond dat alle bomen bij de herinrichting zouden worden gekapt. Hier is met succes protest tegen aangetekend: de plannen zijn aangepast. Bij het nieuwe ontwerp heeft de gemeente afgesproken haar uiterste best te doen om op één na alle bomen te behouden. Het is duidelijk dat er iets moet gebeuren in de Rozengracht: het is niet veilig. De voornaamste reden is dat er te hard wordt gereden. Er is daarom eerder al gepleit voor een maximum snelheid van dertig kilometer per uur, waarop door middel van flitspalen kan worden gehandhaafd. Tot op dit moment geldt alleen deze adviessnelheid – automobilisten houden zich hier niet aan – handhaving door flitspalen zou niet mogelijk zijn. Andere grote steden kiezen ervoor flitspalen te plaatsen. Mevrouw Muschter vraagt dit voorbeeld te volgen. In Glasgow is tijdens de Klimaattop afgesproken dat er voor 2030 een einde moet komen aan de ontbossing.

Met name grote, volwassen bomen zijn belangrijk voor het leven op aarde. Dus ook in de stad. Dit staat in schril contract met de keuze een gezonde monumentale boom op de Rozengracht te kappen, omdat deze enkele decimeters te veel richting het midden van de weg staat. De spreker pleit ervoor het beleid ten aanzien van monumentale gebouwen ook toe te passen op bomen zoals deze. In het ontwerp van de Oranje Loper vanaf de Weesperstraat naar de brug over de Amstel van de Sarphatistraat is een goed voorbeeld te zien van hoe het fietsend verkeer zich bij de versmalling van de brug tot één rij invoegt en vervolgens zonder problemen op het smallere pad verder fietst, ook al is het daar druk en de trambaan er vlak naast ligt. De spreker stelt voor een dergelijke versmalling ook rondom deze boom aan te leggen. De heer ERNSTING benadrukt dat er een maximumsnelheid en geen adviessnelheid van dertig kilometer per uur is afgesproken. Mevrouw MUSCHTER geeft aan dat er geen handhaving op plaatsvindt. De heer ERNSTING bevestigt dit. De reden is dat er nog een herinrichting plaats moet vinden. In december wordt een voorstel van GroenLinks besproken om in de hele stad dertig kilometer per uur in te voeren. Mevrouw MUSCHTER vindt dit fijn en benadrukt het belang van handhaving, omdat de situatie onveilig is.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

De heer CROON spreekt namens de bewoners van de Stadhouderskade in inzake het instemmen met het voorkeursbesluit voor de herinrichting Van Woustraat Noord, op basis van de Nota van Uitgangspunten (NvU). De Stadhouderskade is sinds jaar en dag een van de meest vervuilde straten van Amsterdam. De luchtkwaliteit van de Van Woustraat en de binnenstad is vele malen beter dan die van de Stadhouderskade. Welke rechtvaardiging is er om een zwaar vervuilde straat extra te belasten ten behoeve van veel minder vervuilde straten? In de Nota van Uitgangspunten en in de Nota van Beantwoording is veel gebaseerd op aannames en verwachtingen, die niet onderbouwd zijn. Twaalf jaar geleden heeft de Stadhouderskade maandenlang open gelegen voor een nieuwe profilering. Een rijstrook minder zou de doorstroming sterk verbeteren. Nu moet er om diezelfde reden een rijstrook bij. Aan deze verkeersinzichten is ook het gevaarlijke kruispunt Hemonystraat/Oosteinde te danken. Ondanks een dodelijk ongeluk en vele aanrijdingen is er aan dit kruispunt in de afgelopen twaalf jaar nauwelijks iets veranderd. De stad autoluw maken is een goed streven, maar niet op deze manier. De ervaring heeft geleerd dat een knip in de stad de problemen verplaatst en soms zelfs vergroot. Er is een alternatief: de zona trafico limitato. Dit concept wordt in verschillende grote steden al toegepast.

Bezoekers en doorgaand verkeer mogen de stad niet in. Aan de rand van de stad zijn goede voorzieningen zoals parkeergelegenheid en openbaar vervoer. En cultuurinstellingen, maar ook restaurants, kunnen hun gasten met een elektrische shuttlebus vervoeren. Zo zal de luchtkwaliteit zeker verbeteren, is de heer Croon van mening. De spreker wenst de raad veel wijsheid, maar vooral ook de moed om over de eigen schaduw te stappen, dit onvoldragen plan los te laten en te kiezen voor een alternatief, dat zijn succes inmiddels heeft bewezen. De heer TJIN spreekt in namens Biz Van Woustraat inzake het instemmen met het voorkeursbesluit voor de herinrichting Van Woustraat Noord, op basis van de Nota van Uitgangspunten (NvU). De ondernemers zien verandering als een vooruitgang. Het is wel cruciaal dat een verandering aansluit op de belangen van de direct belanghebbenden. Samen met de bewoners hebben de ondernemers meegedaan aan het participatietraject voor het herinrichtingsproces, wat inmiddels al dertig jaar bezig is. De belangrijkste input is in de wind geslagen door de projectgroep. Daardoor voelen de participanten zich buiten spel gezet. De huidige plannen maken de buurt onleefbaar, onveilig en onbruikbaar.

In de onlangs gehouden DNA-sessie door het projectteam Straatgerichte Aanpak in opdracht van de gemeente werden de krachten en de behoeftes van de straat duidelijk, maar deze komen niet terug in de Nota van Beantwoording. De negentig ondernemers zijn iconisch verbonden aan de revalidatie van De Pijp en hebben baat bij een bereikbare buurt. De Van Woustraat is een straat met een regionale dekking en is geen impulszaken-straat met een buurtfunctie waar eenrichting op is gebaseerd. Daarnaast zijn de oorspronkelijke vier tramlijnen gereduceerd tot één tramlijn. Ook is het beeld dat de parkeergarage er niet meer zal komen. Dit resulteert erin dat de buurt slechts per fiets of te voet bereikbaar is, of De Rode Loper. Dit moet gezien worden in de context dat De Pijp de drukste stroom uit de binnenstad de komende jaren op moet vangen. Daarnaast is gebleken dat na de herinrichting in het middelste stuk van de Van Woustraat de verkeersveiligheid slechter is geworden ten opzichte van het noordelijke deel. De bevindingen van het DNA-onderzoek en de uitkomsten van de herinrichting van het middendeel zijn niet opgenomen in de Nota van Beantwoording, terwijl het DNA-onderzoek juist de behoeftes van de straat naar voren brengt.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

De spreker roept op om, als de gemeente de kleine ondernemers voor de stad wil behouden, de straat goed bereikbaar te houden. De heer VROOM spreekt namens de bewoners van de Hemonylaan en de Hemonybuurt in inzake het instemmen met het voorkeursbesluit voor de herinrichting Van Woustraat Noord, op basis van de Nota van Uitgangspunten (NvU). Het gaat om de plannen van de knip. De buurt heeft sinds jaar en dag overlast op het gebied van verkeer, verkeersveiligheid, leefbaarheid en probeert hier samen met de gemeente oplossingen voor te vinden. Deze zijn mondjesmaat doorgekomen. De supermarkt aldaar wordt bevoorraad door middel van vrachtwagens van 18,5 meter lang, die met een hogere snelheid dan is toegestaan door de straat rijden. De knip heeft een aantal consequenties in relatie tot de genoemde punten. Het is de bedoeling dat straks al het verkeer via de Hemonylaan de buurt verlaat. Op dit moment gebeurt dat via de Van Woustraat. De nieuwe situatie zal meer overlast geven. De buurt ziet de voordelen van de knip en het autoluw maken, maar dit mag niet ten koste gaan van de Hemonybuurt. Het dwaalverkeer – verkeer dat keert in de vrij ruime Hemonylaan – heeft een bestemming in de buurt en verdwijnt dus niet. Dit draagt niet bij aan het autoluw maken van de buurt. Op het moment dat deze plannen doorgaan, ontstaat er overlast van dit verkeer.

Dat komt bovenop de verkeersbewegingen van pakketbezorgers en bevoorraders. In de nieuwe situatie moet het verkeer rondrijden over de Stadhouderskade en de Centuurbaan. De verwachting is dan ook dat mensen zullen wachten en keren. De knip wordt gezet, omdat er een keuze is gemaakt om de doorstroming te bevorderen, zo leest de spreker in de Nota van Beantwoording. Er is geen argumentatie opgenomen waarom dit een verbetering op zou leveren. Hier vraagt de spreker aandacht voor. De heer KREUGER vraagt wat het punt rondom de knip is. De heer VROOM geeft aan dat de buurt niet tegen de knip is. Het is namelijk goed dat er iets gebeurt. Het probleem is dat alles wat er op dit moment aan bevoorrading, vracht, in de buurt plaatsvindt, via de Hemonylaan alsnog de Stadhouderskade op wordt gestuurd. De heer Vroom memoreert dat uit de stukken blijkt dat in 2019 op basis van dezelfde uitgangspunten, die ook nu leidinggevend zijn voor deze nieuwe plannen, de knip niet zo hard gezet zou worden, zoals nu wel het geval is, en de afstroming van dat type verkeer plaats zou vinden via diezelfde Van Woustraat de Stadhouderskade op. Dat betekent dat daar een andere oplossing voor moet worden gezocht, die niet disproportioneel de Hemonybuurt benadeelt. Dit is namelijk de consequentie van het voorliggende plan.

De heer TER BERGH spreekt in namens het Comité Westelijke grachtengordel en omgeving inzake het vaststellen van het uitvoerings- en kredietbesluit voor de volledige herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal Noord, inclusief Martelaarsgracht (tussen Paleisstraat en Prins Hendrikkade). Volgens het huidige plan zouden alle 55 Hollandse iepen gekapt moeten worden. Bomen dragen voor een zeer belangrijk deel bij aan een betere luchtkwaliteit, het verminderen van hittestress en uiteindelijk klimaatverandering. Amsterdam is een van de steden in Europa met de slechtste luchtkwaliteit, de zomers worden steeds warmer en men wordt zich steeds meer bewust van de urgentie om klimaatverandering aan te pakken. Was het, bezien in deze context, niet beter, wijzer en

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

verantwoordelijker geweest een herinrichtingsplan te ontwikkelen die erop gericht is de bestaande bomen te behouden? Mevrouw DE PATER spreekt in namens de Fietsersbond inzake het vaststellen van het uitvoerings- en kredietbesluit voor de volledige herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal Noord, inclusief Martelaarsgracht (tussen Paleisstraat en Prins Hendrikkade). Het fietspad op de Spuistraat zal voorgoed verdwijnen. De straat wordt een fietsstraat als het aan het stadsdeel Centrum ligt. Als de plannen aan de norm van een fietsstraat zouden voldoen, zou de Fietsersbond daar heel blij mee zijn, maar totdat de grondige herinrichting over een paar jaar plaatsvindt, is hier geen sprake van. Met geld wat bedoeld was voor verbetering van het fietspad wordt het fietspad juist weggehaald en toegevoegd aan het trottoir. De Spuistraat is geen Hoofdnet voetganger, maar wel een Hoofdnet fiets. Het is de beste verbinding tussen Amsterdam-Noord en Zuid en wordt dagelijks gebruikt door duizenden fietsers, waaronder veel schoolkinderen. De verwachting is dat de Spuistraat nog drukker – ook met zwaar verkeer – zal worden als gevolg van de werkzaamheden op de Nieuwezijds Voorburgwal. Een fietsstraat met eenrichtingsverkeer hoort volgens de Amsterdamse normen 4,5 meter breed te zijn met een maximum van 2500 auto’s per etmaal.

Deze fietsstraat wordt 3,5 meter breed met een verwacht aantal auto’s van 5500 per etmaal. Dit zal betekenen dat het voor fietsers tussen Noord en Zuid moeilijker en onveiliger wordt, terwijl in een autoluwe stad fietsers juist gefaciliteerd zouden moeten worden. Vooral op het Hoofdnet fiets. Het alternatief is eenvoudig: het fietspad weer openstellen voor fietsers totdat het werk aan de Nieuwezijds Voorburgwal voorbij is. Dan kan gestart worden met een grondige herinrichting tot een fietsstraat die aan de normen voldoet en wel veilig is. De raad is hierin aan zet. De heer VERHOEVEN en spreekt namens Biz Spuistraat Noord en Biz Nieuwezijds Voorburgwal in inzake het vaststellen van het uitvoerings- en kredietbesluit voor de volledige herinrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal Noord, inclusief Martelaarsgracht (tussen Paleisstraat en Prins Hendrikkade). Het probleem, zoals aangegeven door mevrouw De Pater, erkent de spreker, maar ziet een andere oplossingsrichting. Het is positief dat de stadsdeelcommissie een week eerder heeft besloten om het fietspad daadwerkelijk op te heffen en de fietsers te verplaatsen naar de straat. Het gevaar is namelijk dat de fietsers zich zullen vermengen met het verkeer dat van de Nieuwezijds Voorburgwal wordt omgeleid over de Spuistraat gedurende de 2,5 jaar dat er werkzaamheden plaatsvinden.

Dat zijn overigens niet de enige problemen waar de Spuistraat mee te maken krijgt. Ook het huisvuil wordt 2,5 jaar lang in de Spuistraat neergezet. Op de Nieuwezijds Voorburgwal staan zes vuilcontainers. Dit huisvuil moet worden gedeponeerd in de twee containers in de Spuistraat. Dit is te weinig. Zo zijn er meer problemen als gevolg van de werkzaamheden op de Nieuwezijds Voorburgwal. De Biz’en zijn inmiddels vier jaar betrokken bij de planvorming. Tenminste, het eerste overleg vond plaats in 2017, vervolgens hebben de Biz’en vier jaar lang niets gehoord en twee weken geleden ontvingen zij om 22.00 uur het BLVC-plan met 125 pagina’s. Deze zou de volgende morgen om 10.00 uur besproken worden in een vergadering met het team. Een biz heeft overigens een wettelijke taak om de raad te adviseren over dit soort werkzaamheden. Op deze manier wordt dit bijna onmogelijk gemaakt. De keuze om alle problemen af te wentelen op de Spuistraat is fijn voor de aannemer, maar het is niet fijn voor de bedrijven daar. De spreker signaleert problemen in

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

het overleg. Wanneer de biz oplossingen aandraagt, geeft de gemeente aan daar geen geld beschikbaar voor te hebben. Er wordt vandaag geld beschikbaar gesteld voor de Nieuwezijds Voorburgwal. De spreker vraagt de raad om in de toekomst een plangebied te laten bestaan uit twee delen: het gebied waar de werkzaamheden daadwerkelijk plaatsvinden; en het gebied waar de overlast plaats gaat vinden. Het verzoek is voor dat tweede gebied een apart budget beschikbaar te stellen om de overlast te mitigeren. De omleiding van het verkeer over de Spuistraat is absoluut ongewenst. De eenvoudige oplossing hiervoor is om al het tramverkeer over het Damrak, via de Paleisstraat linksaf Nieuwezijds Voorburgwal of rechtsdoor Raadhuisstraat en al het verkeer over de trambaan te leiden. Dit is mogelijk. Het enige is dat de gemeenteraad daarvoor extra budget vast moet stellen voor de compensatieregeling van het GVB. Zij krijgen automatisch compensatie in bepaalde situaties. Ondernemers hebben niet standaard recht op compensatie: van de honderd aanvragen voor compensatie voor de Vijzelstraat en de Utrechtsestraat is er slecht één toegekend. Met name de ondernemers in de stegen zullen tijdens de werkzaamheden acht tot tien weken onbereikbaar zijn. De onafhankelijke commissie is qua samenstelling inderdaad onafhankelijk.

Echter, de voorwaarden waarop moet worden getoetst, zijn vastgesteld door de gemeente en dusdanig nauw vastgesteld dat de commissie nauwelijks in staat is om ooit een compensatie toe te kennen. Het voorstel is de commissie op basis van hun ervaring en hun expertise zelf de regels vast te laten stellen. Dan is deze commissie echt onafhankelijk. De overige punten vallen buiten de spreektijd. De spreker zal de commissie de tekst separaat doen toekomen. De heer ZIJLSTRA is bewoner van de Oude Wale en juridisch adviseur van bewonersvereniging De Goede Wal en spreekt in inzake het vaststellen van de uitvoeringsstandaard Bruggen en Kademuren, die toeziet op standaardisering, herkenbaarheid en versnelling van de werkzaamheden binnen het programma (het plaatsen van damwanden in de gracht aan de Oude Waal). De spreker maakt zich zorgen over de binnenstad in de context van het damwandenproject, dat zogenaamd nodig is voor de veiligheid van de kademuren. Dit proces lijkt niet meer te stoppen. Het gaat honderden miljoenen kosten en het zal de aanblik van de gehele binnenstad minstens tien jaar – en waarschijnlijk langer – bederven. Dit is niet nodig, omdat er andere, betere alternatieven zijn. Er kan gekozen worden voor maatwerk. De miljoenen kunnen elders worden ingezet.

Inspraak door goed geïnformeerde burgers en deskundigen verwordt tot toefje op de taart, maar dit zal geen resultaat hebben, is de spreker van mening. De gemeente graaft zich in in het eigen gelijk en negeert elk bewijs dat de gekozen aanpak arbitrair is, geen recht doet aan de werkelijke toestand van de kades, ook als uit meetgegevens van de gemeente zelf blijkt dat er van onjuiste en onjuist geïnterpreteerde feiten wordt uitgegaan. Alle defensieve tactieken worden in stelling gebracht, mooi geëtaleerd in een recente documentaire waarin de damwandenaanpak wordt verdedigd en alternatieve inzichten worden gemarginaliseerd en geridiculiseerd. Het alles overheersende en ongefundeerde argument: de veiligheid. In een vorige commissievergadering is met cijfers aangetoond dat er geen enkele sprake is van gevaar. Wel voor bruggen elders, maar niet voor deze kades. Het argument van de wethouder is dat mensen veiligheid moet worden geboden, waarbij er geen poging wordt gedaan om de argumenten te weerleggen of de veiligheid in een gedegen kader van normen te bezien. De bootbewoners zijn met niet bewijsbare argumenten bang gemaakt om de verplaatsingscontracten te tekenen. Het klopt dat er op vijftig vierkante meter – dit is 10% tot 20% – van de kades versterkingen moeten worden aangebracht. Dat betekent dat dat voor 80% tot 90% niet nodig is. Mocht in een volgende

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

gemeenteraadperiode de behoefte ontstaan te weten of het geld goed is besteed, als er een raadsenquête komt, dan zal dit voor iedereen duidelijk worden, maar dan is het helaas al te laat. De heer Zijlstra roept de raad op haar controlerende functie namens de burgers waar te maken en moed te tonen. De bewonersvereniging vraagt de raad een pauze in te lassen, een onafhankelijke commissie van deskundigen in te stellen en dan tot besluitvorming over te gaan, hetzij om deze grootschalige aanpak door te zetten of te kiezen voor kleinschalige maatwerkoplossingen. De spreker geeft aan dat het niet waar is dat de rechter dit beleid heeft goedgekeurd. Er is een voorlopige voorziening gevraagd, juist om die pauze in te lassen. Dat heeft de rechter helaas gezien de mogelijkheden binnen de wet moeten afwijzen. De rechter heeft echter geen oordeel gegeven over de politieke wenselijkheid van dit project. De heer ERNSTING had de indruk dat er contact was tussen de bewonersgroep, die actief bezig is geweest met dit onderwerp, en de ambtenaren van de gemeente, ook om in de toekomst verder te leren van de ideeën die vanuit de bewonersgroep zijn gekomen. Klopt dit beeld? De heer ZIJLSTRA heeft de indruk dat de inspraak wordt gebruikt als een soort smeermiddel, zodat de burgers meewerken. Vanuit de gemeente wordt benadrukt dat de verhouding met de burgers goed is.

Tegelijkertijd heeft dit geen concrete gevolgen. De heer ERNSTING heeft begrepen dat voor dit gebied het proces al in gang was gezet, maar dat er wel degelijk wordt nagedacht of de maatregelen, die later door de heer Klinkhamer zullen worden geopperd, op andere plekken mogelijk zijn. De heer ZIJLSTRA erkent dat af en toe wordt gezegd dat het mogelijk elders zou kunnen. Aan de andere kant wordt er overlegd bijvoorbeeld over die vijftig vierkante meter. Maar bij de beoordeling van het plan De Goede Wal – waar de spreker het uitdrukkelijk nu niet over heeft gehad – wordt uitgegaan van onjuiste cijfers die het op voorhand onmogelijk maken om het plan als haalbaar te beoordelen. De heer KLINKHAMER is adviseur van bewonersvereniging De Goede Wal en spreekt in inzake het vaststellen van de uitvoeringsstandaard Bruggen en Kademuren, die toeziet op standaardisering, herkenbaarheid en versnelling van de werkzaamheden binnen het programma (het plaatsen van damwanden in de gracht aan de Oude Waal). Slechts visuele waarnemingen hebben geleid tot de afkeuring van de kades van de Waalseilandsgracht, terwijl met de wettelijke normen en correcte kwantitatieve beoordeling dit heel anders had kunnen uitpakken. Op 15 september 2021 heeft de bewonersvereniging een raadsadres verzonden met daarin argumenten waarom de damwanden voor ruim 80% van de kadelengte overbodig zijn.

De raad delegeerde de beantwoording aan B&W, wat leidde tot dit antwoord van de wethouder: over de hele lengte van de Oude Waal en binnenkant zijn diverse schadebeelden en lokale vervormingen vastgesteld, gebreken aan fundering, scheuren in het metselwerk, het voorover hellen van de kade. Dit is geen onwaarheid, maar wel een vertrokken beeld. Ter vergelijking: over de hele oppervlakte van de gemeente zijn diverse bodemverontreinigingen lokaal aangetroffen, zoals verfresten, asfalt, batterijen en oplosmiddelen; het gaat om de veiligheid van de inwoners en daarom moet de hele oppervlakte van Amsterdam afgedekt worden met een beschermende laag beton. De opsomming van de verontreinigingen klopt, maar de conclusie is bizar. Uit de

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

opsomming van de wethouder blijkt niet dat al die lokale gebreken zeer verspreid voorkomen en variëren van onschuldig tot iets serieuzer. Slechts op twee, drie kleine stukjes kade zijn de gebreken echt serieus. De conclusie is dat het antwoord van de wethouder net zomin relevant is als de vergelijking. Het eerste advies van de wethouder was om de parkeervakken te sluiten en de verkeerslast te beperken. Na die ontlasting bleven de genoemde twee à drie stukjes kade voldoende stabiel. Toch werd voor de uitdaging gekozen om het parkeren wel terug te brengen. Daarom kwamen er damwanden, waardoor zeventien boten tweemaal versleept moesten worden en vele miljoenen worden verspild. De onderbouwing van deze stelling is te vinden bij het raadsadres van de bewonersvereniging van 1 november 2021. Het gaat nu om het voorkomen van voortgaande verspilling met damwanden over de volle kadelengtes. In de binnenstad dreigt er nog 25 kilometer kade damwanden te krijgen. Dit kan honderden miljoenen schelen. De bewonersvereniging vraagt de raad daarom een onderzoeks- en adviescommissie in te stellen om de bestedingen van veiligheidsconstructies langs de kades nader te toetsen met als doel tot maatwerk te komen. De spreker heeft vernomen van landelijke experts dat dit bij hen ook had gekund. Voor hen is het nu te laat. Voor de Oude Waal en vele andere kades nog niet.

De heer ERNSTING vraagt ter verduidelijking of het hier gaat om de tijdelijke maatregelen en niet om de uiteindelijke reconstructie. De heer KLINKHAMER bevestigt dit. Het is tien tot vijftien jaar wettelijk mogelijk met deze tijdelijke constructies. De bedoeling is dit binnen tien jaar weer weg te halen. De heer VAN LAMMEREN geeft aan dat zeker gezien de financiële uitdagingen die de gemeente heeft het goed is tussentijds bij te sturen. De spreker nodigt de heer Klinkhamer uit samen tot een voorstel te komen voor een onderzoeks- en adviescommissie. De verwachting is dat de raad hiermee in zal stemmen, omdat er heel veel geld mee is gemoeid. De heer KLINKHAMER neemt de uitnodiging aan. De heer HERMSEN spreekt in inzake het uitvoerings- en kredietbesluit voor de aanleg en exploitatie van de tijdelijke pontverbinding tussen Sluisbuurt en Kop Sporenburg voor een periode van zeven jaar. De spreker is sinds vier jaar bewoner van Zeeburgereiland en lid van de klankbordgroep Fietsverbinding Oost – deze is opgeheven – en beheerder van de facebookgroep Fietsverbinding Zeeburgereiland met 1100 leden. Een pontverbinding tussen Zeeburgereiland en het Oostelijk Havengebied is de second best oplossing voor een duurzame – betrouwbaar en milieuvriendelijk – verbinding aan de oostflank.

Deze verbinding is noodzakelijk, omdat de realisatie van de first best oplossing jaren in beslag zou nemen en ook de last best oplossing – de opwaardering van de Amsterdamse brug – ook jaren in beslag zal nemen. Daarnaast is deze verbinding noodzakelijk omdat er nu pas plannen worden gemaakt voor het verkeer op Zeeburgereiland. In 2018 werd € 330 miljoen voor het ov en de fiets gereserveerd. In 2021 is er een notitie gemaakt met de titel ‘Kansrijke oplossingen, onderdeel van het Mobiliteitsprogramma Zeeburgereiland en IJburg, op tijd op orde’. Daarover zegt de spreker dat het goed is altijd rekening te houden met vertragingen. Minimale aanpassingen aan de kruising Zuiderzeeweg/IJburglaan vanwege

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

bouwactiviteiten in de Sluisbuurt zullen tot grote opstoppingen kunnen leiden. Ook als de Piet Heintunnel weer open is. De pontverbinding is dus noodzakelijk. Het is dan ook een no brainer de vaartijden te verruimen met doordeweeks ’s avonds en in de weekenden. In het advies van de stadsdeelcommissie Oost is geschreven dat de route meer wordt gebruikt als deze betrouwbaar en voorspelbaar is en de informatievoorziening goed is. Tot slot gaat de spreker in op het proces in de context van de totale mobiliteit op Zeeburgereiland. De gemeente heeft getracht de voorbereiding en de processtappen zorgvuldig te doen. Toch vindt er geen beoordeling van het geheel plaats: recht doen aan alle bewoners en gebruikers; alle knelpunten en ontwikkelingen ook in het licht van de stad als geheel bekijken. Het college heeft de fietsverbinding Oost in de commissie D’Hooghe samengevoegd. Er is gekozen voor een pont in plaats van een brug. In de bijeenkomst Sprong over het IJ werd de verbinding over het Amsterdam Rijnkanaal niet meer genoemd. Drie jaar geleden sprak de wethouder bij de uitbreiding van IJburg uit dat de gedachte was dat de IJtram en die twee belangrijke busverbindingen een goede manier zijn om IJburg II te ontsluiten. Mocht er later blijken iets anders nodig te zijn, was dat bespreekbaar. De heer Hermsen spreekt de hoop uit dat de gemeenteraad een visie ontwikkelt voor de oostflank.

Mevrouw DIEPENMAAT spreekt op persoonlijke titel in inzake het uitvoerings- en kredietbesluit voor de aanleg en exploitatie van de tijdelijke pontverbinding tussen Sluisbuurt en Kop Sporenburg voor een periode van zeven jaar. De spreker noemt in haar betoog acht wetenwaardigheden over de pontverbinding Sluisbuurt/Sporenburg ter ondersteuning van de besluitvorming over € 17 miljoen gemeenschapsgeld. De variant Cruquius aanlanding is nooit goed onderzocht, omdat Amvest € 30 miljoen zou claimen, terwijl de raad daar in 2017 wel opdracht voor heeft gegeven. De kosten-batenanalyse van deze investering komt uit op 0,1 (zie de integrale kostenberekening). De enige kwantificeerbare bate is de bedachte reistijdwinst tegenover € 17 miljoen. In de voorkeursvariant zijn echter de black spots niet meegenomen in de reistijd. Diezelfde aanpassing aan deze black spots zijn tevens uit de investeringskosten gehouden. Daardoor zijn de werkelijke kosten dus niet volledig in beeld. De aanpassingen van de black spots zijn gecommuniceerd als zelfstandige aanpassingen. In het agendapunt staat dat het alvast is aangepast voor de verwachte fietsersstroom. De conclusie is dat er steeds andere waarheden worden gecommuniceerd. De belanghebbenden hadden jarenlang het beeld dat er een brug zou komen, gezien de artist impressions.

Dit geldt ook voor de verkeersveiligheid in de Sluisbuurt, een buurt in ontwikkeling met zwaar bouwverkeer. Dit is nooit gewogen gepubliceerd, terwijl dit de reden is dat de Cruquius-variant niet nader is onderzocht. De aanlanding van het Azartplein ligt al direct klaar voor gebruik. Daarin ontbreekt de bijlage van de kostenberekening van dit uitgangspunt. Dat zal veel geld schelen. Het Azartplein is overigens nauwelijks onderzocht. Op verzoek van wethouder Dijksma is aangetoond dat de verschillende opties niet gelijkwaardig zijn onderzocht en dat er is toegewerkt naar een vooraf bepaalde uitkomst en het daarom niet betrouwbaar is. Maar zelfs met de Ombudsman van de metropool Amsterdam komt men er niet doorheen. In 2017 bleek dat iedereen om de tuin is geleid door een doodlopende straat te benoemen als Hoofdnet fiets. Het ontnemen van pont 50 voor deze verbinding geeft directe druk op de bestaande routes van ‘t IJ. Dit is te lezen in de integrale kostenberekening. Mevrouw Diepenmaat verwacht van het college dat zij de raad goed informeren. Omdat dat in dit geval niet is gebeurd, verzoekt de spreker de raad niet akkoord te gaan met dit investeringsbesluit.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

De heer VAN MENS spreekt namens 135 woonbootbewoners in de Ertshaven in inzake het uitvoerings- en kredietbesluit voor de aanleg en exploitatie van de tijdelijke pontverbinding tussen Sluisbuurt en Kop Sporenburg voor een periode van zeven jaar. De woonbootbewoners waren bang dat de grondaanlanding bij het recreatiepark naast De Steltloper zou komen. Deze optie is om meerdere redenen onlogisch. De route van en naar De Steltloper is lang, de pont vaart dwars door een woongebied en er dient een stuk park, dat een jaar geleden is opgeleverd, voor de aanleglocatie opgeofferd te worden. De woonbootbewoners zijn met de commissie Tijdelijke Pontverbinding in gesprek gegaan. In het definitieve advies zijn een groot aantal van de inzichten overgenomen. Daarnaast heeft de commissie geprobeerd de bezwaren en zorgen van de buurtbewoners zoveel mogelijk weg te nemen. Het is goed om te ervaren dat de gemeente wat heeft gedaan met de argumenten van de woonbootbewoners. Wel hebben de bewoners twee kritische opmerkingen. Allereerst wordt in de variantenstudie de vervoerswaarde van een pontverbinding tussen Sporenburg en Sluisbuurt gebaseerd op niet onderbouwde aannames en waarvan de berekeningen op een aantal punten aantoonbaar onjuist zijn. De komst van deze pontverbinding lijkt vooral te zijn gebaseerd op een politieke wil.

De vraag is of de gemeente er goed aan doet om in te stemmen met deze pontverbinding terwijl het nut en de noodzaak onvoldoende is aangetoond. De gemeente heeft de woonbootbewoners voorgehouden dat zij de tijdelijke en de definitieve pontverbinding, zoals verwoord in het advies D'Hooghe, geheel los van elkaar moeten zien. In de beantwoording echter gaat D'Hooghe uitgebreid in op de variantenstudie en lijkt hij de bevindingen van de commissie Tijdelijke Pontverbindingen te onderschrijven. De woonbootbewoners hebben dus niet de illusie dat men in de toekomst voor een definitieve pontverbinding tot een ander oordeel zou komen. Zodoende ligt er op de raad een extra verantwoordelijkheid en taak om hierover een gedegen oordeel te vellen en een goede beslissing te nemen. De heer GROEN spreekt op persoonlijke titel in inzake het uitvoerings- en kredietbesluit voor de aanleg en exploitatie van de tijdelijke pontverbinding tussen Sluisbuurt en Kop Sporenburg voor een periode van zeven jaar. De heer Groen woont in het Oostelijk Havengebied. De spreker is een groot voorstander van pontverbindingen. De verschillen zijn klein, maar zijn groot gemaakt door de wijze waarop het is gepresenteerd. De spreker voelt zich om de tuin geleid. Er zaten fouten in de berekening van de vervoerswaarde en aantallen. De fouten zijn onderkend, maar niet volledig meegenomen in het resultaat.

In zijn zienswijze heeft de spreker vragen gesteld en berekeningen gegeven. Deze zijn niet of onvolledig beantwoord. De spreker verzoekt de raad eerlijk te kijken naar de pontverbinding naar het Azartplein. Er is al een steiger voor twee ponten, er is direct aansluitend een pont naar Noord, een tram, een bus, detailhandel, horeca en geen school langs de route. Er is weinig tot geen overlast voor omwonenden. Er zijn goede fietspaden, gescheiden van de rijweg. Vanuit het oogpunt van de bewoners aan beide kanten is dit gewoon de beste keuze, aldus de spreker. Ook vanuit de fietsers die de pont gaan gebruiken: liever wat langer op de pont, en daarmee minder kilometers fietsen, dan een wat directere verbinding. Dit aspect is vreemd genoeg nooit meegenomen. Faciliteiten zoals horeca en detailhandel zijn er niet op Sporenburg. Wel een onmogelijke verkeerssituatie met de verbindingsdam, een school en hoge aanlegkosten. Het gaat dan alleen nog maar om het feit dat de pont maar twee keer per uur vaart en om de nautische veiligheid. Bij de lange route naar het Azartplein, die niet is meegenomen in het onderzoek, kan de pont op volle snelheid varen en is de reistijd korter

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

dan de korte route naar het Azartplein. Er is voldoende capaciteit. Ook nautisch gezien is het de vraag wat veiliger is. Een van de meest drukke vaarroutes loopt dicht langs de aanlanding aan de kant van Zeeburgereiland. Er liggen twee bunkerboten die zorgen voor extra onoverzichtelijk scheepverkeer. Een pontschipper vertelde de spreker dat hij het veiliger vindt om de mogelijkheid te hebben niet gelijk te hoeven oversteken en zo de oversteek beter te kunnen inpassen in het drukke scheepvaartverkeer. Ook gaf hij aan dat het Azartplein voor een pontschipper een veel fijnere en afwisselend traject is. De pont naar het NDSM bevalt en functioneert tenslotte ook goed. Ervaringsdeskundigen zijn niet aan bod gekomen in het onderzoek, wel zeer dure onderzoeksbureaus. Tot slot gaat de spreker in op de kosten. Er is al een steiger op het Azartplein voor twee ponten, terwijl de nodige voorzieningen op Sporenburg kostbaar zijn: extra steigers, een grote oprit en verkeersaanpassingen. Bij het Azartplein hoeft alleen de oversteek voor fietsers die van de pont komen, te worden verbeterd. Dit moet sowieso al gebeuren, omdat er al een pont is. De heer Groen stelt voor om in plaats van de proeftijd van zeven jaar de pont op proef voor twee jaar naar het Azartplein te laten varen, dit te evalueren en dan pas zo nodig de aanlanding aan te leggen op Sporenburg. Dit scheelt veel geld en veel gedoe.

De heer HULST spreekt namens de vele bewoners van de Prins Hendrikkade in inzake het instemmen met het voorkeursbesluit Maatregel 15, Prins Hendrikkade Oost, Oostertoegang en Kattenburgerstraat en instemmen met een aantal wijzigingen van het beleidskader Verkeersnetten. In de meer dan veertig jaar dat de heer Hulst op de Prins Hendrikkade woont, waren er drie keer plannen om de kade op te knappen. Al deze plannen werden als gevolg van bezuinigingen stopgezet. De kade wordt er al met al niet beter op. Het verdwijnen van de secundaire weg vorig jaar leverde een verbetering op voor fietsers en voetgangers, maar het duurt nog tot na 2027 voor verdere plannen gerealiseerd worden. Op essentiële onderwerpen als dertig kilometer per uur en het terugbrengen van het autoen busvervoer is het onduidelijk wat de koers van de gemeente feitelijk zal zijn. Daarom zijn de bewoners van mening dat bij de verdere uitvoering van het plan van de Prins Hendrikkade de hierna te noemen punten meegenomen moeten worden. In de Nota van Uitgangspunten is een inspraakvariant opgenomen met een kade zonder busbaan en meer bomen. Dat is prima. Deze variant past bij de uitgangspunten die de gemeente Amsterdam hanteert en sluit aan op de behoefte van honderden Amsterdammers. De bewoners dringen erop aan te kiezen voor deze variant en om daar nu al rekening mee te houden.

Ten onrechte wordt voor de Prins Hendrikkade een voorbehoud gemaakt op het invoeren van een maximum snelheid van dertig kilometer per uur. De kade is een woongebied met een grote aantrekkingswaarde voor centrum en stad en dient autoluw, veilig en leefbaar te zijn. Daarom is maximaal dertig kilometer per uur vereist. Het verzoek is daarom ook hier nu al rekening mee te houden. Een autoluwe, veilige en leefbare kade is slechts mogelijk zonder de honderden regiobussen die dagelijks over de kade rijden. In de nota wordt ten onrechte gezegd dat dit aantal aanzienlijk minder is geworden. Dit is pertinent onjuist. De metro Noord/Zuid is een beter alternatief voor de aansluiting van deze bussen en is hier zelfs voor bedoeld. De bewoners verzoeken de gemeente te voorkomen dat de Vervoersregio straks opnieuw concessies krijgt en de Prins Hendrikkade blijft domineren. De planning is om eind 2022 eenrichtingsverkeer voor auto’s in te voeren voor het traject Odebrug/IJtunnel. Dit is positief. Het leidt namelijk tot minder autoverkeer en het

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

maakt eenbaansverkeer mogelijk. De bewoners dringen erop aan dit eenbaansverkeer direct eind 2022 in te voeren en dit met eenvoudige middelen te realiseren. Door het verdwijnen van de secundaire weg zijn er acute problemen ontstaan. Er is bijvoorbeeld nauwelijks ruimte voor laden en lossen en wordt het trottoir en het fietspad gebruikt om te parkeren. Dit heeft gevaarlijks situaties voor fietsers en voetgangers tot gevolg. Daarnaast blijkt dat driekwart van het trottoir voor fietsparkeren wordt gebruikt. het gevolg is dat voetgangers uit moeten wijken naar het fietspad. De bewoners verzoeken op korte termijn in overleg met buurtbewoners tot oplossingen te komen. In de Nota wordt te gemakkelijk gekozen voor de kap van een fors aantal bomen. Dit is al eerder gebeurd en er is weinig voor in de plaats gekomen. Het duurt veel jaren voordat jonge bomen het volume hebben van de huidige bomen. De bewoners pleiten er daarom voor alle bomen te behouden. Recent heeft het dagelijks bestuur van stadsdeel Centrum toegestemd een second opinion uit te voeren. Het verzoek is dit tijdig in de uitvoering mee te nemen. De spreker spreekt namens de bewoners de verwachting uit dat de bewoners bij de verdere uitvoering tijdig en voldoende betrokken zullen worden. De heer HEIJN spreekt in namens E-boats inzake onderwerpen ten aanzien van Water. Dit onderwerp staat driemaal geagendeerd.

Grotendeels gaat het over fouten. Fouten maken is niet erg, maar opnieuw dezelfde fouten maken of de fout proberen te verbergen, is niet zo slim. Op basis van een uitspraak in 2018 van de Raad van State is de voormalig wethouder bevolen snel beleid te maken. Dit is niet goed gegaan. De expertise ontbrak en er werd wat geroepen: 550 vergunningen. Daarna werd alles uitgewerkt. Dat resulteerde in een loting waarbij de helft van de salonboten hun vergunning verloor. Het proces omtrent de loting wordt nu besproken; niet de uitwerking op reders. Zelfs de input van de reders is weggelaten. De loting was geheim. De schriftelijke belofte door Pels Rijcken om de filmopnamen weer te geven, is niet waargemaakt. Het Programma Varen komt met 21 verbeterpunten. Er is onder andere geconstateerd dat sloepen de inschrijving domineren. Dit wil men oplossen door de eis van de historische tijd van de romp te laten vervallen. Het is de vraag of hierdoor minder sloepen en meer salonboten komen. Ook het verzoek om de ronde een jaar uit te stellen kon niet worden ingewilligd, omdat de loting al had plaatsgevonden. Voor deze situatie was al gewaarschuwd. Over twee weken start een elf dagen durend proces met Pels Rijcken en aan de andere kant met onder andere professor Nicolai en Jobien Monster. Zij hebben serieuze alternatieven gevonden waar eigenlijk niet goed naar is gekeken.

Het steen is meer dan stuk. De heer Heijn roept de commissie op de wethouder te vragen dit te erkennen en goed te kijken naar de alternatieven van deze juristen. En het niet zover te laten komen dat het steeds uitstellen van het ligplaatsbeleid tot een farce behoort. De VOORZITTER dankt de insprekers voor hun inbreng. 2.c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

2.d. Rondvraag De heer ERNSTING vraagt de wethouder naar aanleiding van de inspraak over de Rozengracht nog naar de boom en de geboden oplossingsrichting te kijken. Wethouder DE VRIES geeft aan dat op verzoek van het comité meerdere mensen zijn betrokken bij de Rozengracht. Het technische antwoord is dat de boom dertig centimeter te veel in het fietspad staat en daarmee als enige boom niet aan de veiligheid voldoet en dus weg zou moeten. Het oordeel is aan de raad. De heer NIJSSEN memoreert dat er in de afgelopen jaren veel te doen is geweest over het Surinameplein. De fractie van de VVD heeft enkele weken geleden met een aantal bewoners een rondje heeft gelopen over het Surinameplein. Er wordt nu ook weer gewerkt. De spreker vraagt de wethouder te reflecteren op of een update te geven over de stand van zaken omtrent dit plein en de mogelijke ontwikkelingen. Wethouder DE VRIES zal samen met de stadsdeelbestuurders ook het Surinameplein bezoeken. Er is in het verleden besloten daar geen P+R aan te leggen. Toch komt dit idee iedere keer weer terug. Het is nu wel noodzakelijk geworden om te kijken wat er wel gedaan kan worden op het Surinameplein en hoe de bewoners daar goed bij betrokken kunnen worden. De wethouder zal de raad hierover informeren. De VOORZITTER schorst de vergadering vijf minuten. De VOORZITTER heropent de vergadering. Bespreekpunten Water 3.

Instemmen met het investeringskrediet voor 2022 inzake uitvoering van de vervanging en uitbreiding van de drinkwaterdistributie van € 21 miljoen (ZD2021-012593) Eerste termijn commissie De heer VAN LAMMEREN geeft aan dat drinkwatervoorziening een wettelijke taak is, die de gemeente goed moet regelen. Normaal gesproken zou dit raadsvoorstel een hamerstuk zijn, maar de spreker heeft een aantal kritische vragen alvorens in te kunnen stemmen met het investeringskrediet. Wat is de invloed van de geplande datacenters op het gebruik van het zeer schaars wordende drinkwater? Buiten dat het steeds lastiger wordt om het drinkwater schoon te maken, is er ook een capaciteitsprobleem. Waternet plaatst in het onderzoeksrapport uit 2021 over de Toekomstvisie Drinkwater een aantal vrij kritische punten. Er moet onderzocht worden wat de uiteindelijke watervraag is van de datacenters, de geplande 670 megavolt ampère. In hoeverre belast de komst van datacenters de capaciteit van het drinkwaternet i.c. de drinkwaterdistributie en capaciteit voor Amsterdam? De spreker vraagt de wethouder hierop te reflecteren. Het is namelijk mogelijk datacenters te bouwen zonder gebruik van drinkwater te maken. Echter, deze keuze wordt niet gemaakt door de gemeente Amsterdam.

De vraag is of dit tijd nog gekeerd kan worden, want de Partij voor de Dieren stelt steeds meer kritische vragen bij de negatieve effecten van de geplande datacenters.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

De heer MIEDEMA heeft aansluitend de volgende vragen. Hoe verhoudt dit zich tot de Integrale Drinkwatervisie? Het college kiest ervoor om geen MKBA te doen en het ook niet onder de Regeling Risicovolle Projecten te laten vallen. Welke argumenten zijn hiervoor? De heer KREUGER sluit aan op de vraag van de heer Van Lammeren over de impact van de datacenters op de drinkwatervoorziening. Op 25 november worden de dreigende drinkwatertekorten behandeld. Er is algemeen bekend dat datacenters met name op warme dagen extra gekoeld moeten worden. De verwachting is dat er daardoor tekorten zullen ontstaan. Welke invloed heeft de uitbreiding van de datacenters op de drinkwaterdistributie en eventueel wat op termijn de invloed is op het tekort. Mevrouw KUIPER ziet graag dat uitgesplitst wordt wat de kosten van de drinkwatervoorzieningen zijn voor de burgers wanneer de datacenters hier al dan niet in worden meegenomen. Is dit mogelijk? Beantwoording Wethouder DE VRIES geeft aan dat in de Toekomstvisie Drinkwater de mening van het college over drinkwater en datacenters is weggeschreven. Deze visie zal in de volgende commissievergadering worden besproken. Dit sluit aan bij het Beleid Datacenters. In het algemeen is het zonde om gezuiverd drinkwater te gebruiken voor industriële koeling. Dat betekent dat alternatieven vanuit milieuoogpunt, kosten, et cetera, beter zijn.

De impact op de vraag zal in de volgende commissievergadering worden besproken. Het is zo dat de vraag naar drinkwater vanuit de industrie bijdraagt aan het feit dat er meer moet worden geïnvesteerd in de drinkwaterproductie. Daarnaast groeit ook het aantal inwoners enorm, maar ook kantoren moeten van drinkwater worden voorzien. Het is mogelijk een schatting te maken van de uitsplitsing van de kosten voor burgers. Tegelijkertijd, als een datacenter drinkwater gebruikt, betalen zij daarvoor. Het is de vraag of de gevraagde investering – het aanleggen van waterleidingen – leidt tot kruissubsidiëring van burgers naar de industrie of vice versa. Het is voorstelbaar dat er voor de aanleg van drinkwaterleidingen naar burgers meer moet gebeuren dan voor de aanleg naar de industrie. De heer KREUGER geeft aan dat het voor een deel waar is dat de industrie of de datacenters betalen voor het gebruik van drinkwater. Er wordt namelijk gebruik gemaakt van staffelkortingen. Zij betalen daarom relatief minder dan een burger. Wethouder DE VRIES bevestigt dat er staffels worden gehanteerd, maar de industrie betaalt uiteraard wel voor het gebruik van drinkwater. Indien dit nodig wordt geacht, kan de raad schriftelijk worden geïnformeerd over de systematiek. Mevrouw KUIPER geeft aan dat datacenters een omvangrijk effect hebben op de samenleving als het gaat om energie en elektriciteit.

De totale infrastructuur zou daardoor beïnvloedt kunnen worden. Die kosten worden indirect verhaald op de burgers. Klopt deze gedachtegang. Wethouder DE VRIES geeft aan dat nog besproken zal worden in hoeverre datacenters gebruik zullen maken van drinkwater. Mocht hiervoor worden gekozen, zullen

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

de datacenters ook betalen voor de kosten. De discussie ten aanzien van energievoorziening – nutsvoorziening moet gevoerd worden met wethouder Van Doorninck. Dit staat namelijk ver af van het onderwerp investeren in de drinkwatervoorzieningen voor het komend jaar. De heer VAN LAMMEREN gaat niet mee in de gedachtegang dat datacenters ver af staan van de investering voor drinkwatervoorzieningen, omdat die datacenters wel op het waternet worden aangesloten. In het rapport Toekomstvisie Drinkwater staat dat het effect van datacenters nog niet volledig in de prognose is ingenomen. Ondertussen wordt er een investeringskrediet van € 21 miljoen gevraagd. Eind november worden de datacenters en de visie besproken. De vraag is waarom deze onderwerpen niet integraal worden besproken. Wat maakt dat de wethouder zegt dat de onderwerpen niet met elkaar te maken hebben, omdat de datacenters op het waternet worden aangesloten? Wethouder DE VRIES geeft aan dat dat laatste juist onderwerp van gesprek is. In dit voorstel is geen specifiek voorstel opgenomen om een datacenter op het drinkwater aan te sluiten. Integendeel. Dit voorstel gaat vooral over de voorziening voor het onderhoud van het huidige reguliere net en het onderhoud van de zuiveringen. De heer VAN LAMMEREN beaamt dit.

Tegelijkertijd gaat het wel over hetzelfde waternet en dezelfde infrastructuur, die door en de huishoudens en de datacenters worden gebruikt. Daarom begrijpt de spreker nog steeds niet hoe de wethouder kan zeggen dat het geld wat wordt gebruikt voor het onderhoud, de capaciteitsuitbreidingen en een extra leiding die door het Amsterdamse Bos wordt gelegd ook niet voor een deel voortvloeit uit de toenemende vraag naar water door het datacenterbeleid van de gemeente Amsterdam, namelijk 670 megavolt ampère. In hoeverre is de wethouder betrokken geweest bij het datacenterbeleid en de invloed op het waternet? In het rapport Toekomstvisie Drinkwater staat namelijk dat dat allemaal nog niet in de prognose is meegenomen. Desondanks heeft het college het datacenterplan, de 670 megavolt ampère, aan de raad voorgelegd. Wethouder DE VRIES herhaalt dat de keuze of datacenters al dan niet worden aangesloten op het drinkwaternet op 25 november 2021 in de commissie MLW wordt behandeld. Nu ligt het raadsvoorstel voor het onderhoud en de uitbreiding van de leidingen, die om heel veel redenen moeten worden uitgebreid, voor. Of dit ook voor datacenters zal zijn, is afhankelijk van de keuzes die de raad eind november en daarna zal maken.

De heer VAN LAMMEREN concludeert dat hij geen antwoord krijgt op zijn vraag in hoeverre deze wethouder betrokken is bij het datacentervestigingsbeleid Amsterdam, die wel degelijk invloed kan hebben op het waternet van de gemeenten. Wethouder DE VRIES is lid van het college van burgemeester en wethouders. Dit onderwerp wordt in dit gremium besproken. In die hoedanigheid is de wethouder erbij betrokken. De heer KREUGER memoreert de vraag naar de impact van datacenters op de distributie van het water. De wethouder zegt hierover dat dit onderwerp van gesprek is tijdens de commissievergadering van 25 november en dat de raad de regie heeft. In dat geval klopt de volgorde niet.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

Wethouder DE VRIES herhaalt dat in dit raadsvoorstel een kredietaanvraag wordt gedaan voor het onderhoud van de leidingen voor 2022. Hier zit geen voorstel in om datacenters aan te sluiten op deze leidingen. Dit krediet is noodzakelijk en moet ook op tijd worden aangevraagd om volgend jaar überhaupt leidingen te kunnen onderhouden. Het is daarom zeer onverstandig om dit proces op te houden. De heer Miedema vroeg naar de MKBA en de Regeling Risicovolle Projecten. De uitvoering van dit onderhoud is regulier werk en ook noodzakelijk om de leidingen goed te kunnen onderhouden en eventuele nieuwe aansluitingen richting nieuwe wijken te maken. Er wordt ieder jaar gebruik gemaakt van zo’n krediet van ongeveer dezelfde hoogte. Het bedrag neemt iets toe, omdat er één werk meer gedaan moet worden en het onderhoud goed moet blijven. Uiteraard worden hier voldoende checks and balances en controles op gedaan, ook binnen de organisatie. Dit soort kredieten valt in de regel niet onder de Regeling Risicovolle Projecten, hoewel het wel een groot krediet is. Tweede termijn commissie De heer VAN LAMMEREN memoreert het belang van een kwalitatief goede drinkwatervoorziening, zoals Amsterdam gewend is. De spreker noemt het elektriciteitsnetwerk, waar een aantal grootverbruikers de infrastructuur onderuit kunnen trekken als gevolg van congestie en de negatieve effecten daarvan.

De heer Van Lammeren wil niet dat dit ook gebeurt op het waternet. Het elektriciteitsnet is al voldoende uitdaging, laat staan de fysieke infrastructuur waar deze wethouder ook verantwoordelijk voor is. De wethouder heeft aangegeven dat hij volledig betrokken is bij dit onderwerp. Dit is prettig voor de discussie binnenkort. Partij voor de Dieren ziet enorme problemen met de datacenters: de capaciteitsuitbreiding en de volledig arbitraire 670 megavolt ampère, die in Amsterdam wordt uitgerold. De spreker wil voorkomen dat dezelfde congestie ontstaat op het drinkwaternet. Dit staat los van de vraag of drinkwater überhaupt gebruikt moet worden voor het koelen van machines. De wethouder geeft ook aan dat deze discussie nu nog niet gevoerd zal worden. Hierin geeft de spreker de heer Kreuger gelijk dat de aangehouden volgorde niet klopt. De Partij voor de Dieren spreekt de verwachting uit dat het college stelling neemt en geen kostbaar drinkwater levert aan datacenters. Ondanks dat het gevraagde investeringskrediet bedoeld is voor regulier onderhoud, kan de spreker zich niet aan de indruk onttrekken dat dit niet te maken heeft met grootverbruikers die ook op het drinkwaternet zitten en die een enorme lobby voeren in Amsterdam om meer datacenters te plaatsen, ook vanwege de trans-Atlantische leiding.

De heer Van Lammeren merkt dat de wethouder hierop geen antwoord wil geven en daarnaast het belang benadrukt van het investeringskrediet, zodat het onderhoud uitgevoerd kan worden. De spreker zal de discussie laten rusten, maar spreekt de hoop uit dat wanneer de datacentercapaciteit wordt besproken de wethouder aangeeft geen drinkwater te zullen leveren aan datacenters, omdat het zonde is en er alternatieven zijn. Mevrouw KUIPER hoort graag van de wethouder, indien er een drinkwatertekort ontstaat, dat burgers altijd op één staan voor wat betreft het recht op kwalitatief goed drinkwater en pas in tweede termijn bedrijven. En ook dat de kosten voor bedrijven niet lager zijn dan voor inwoners. Beantwoording Wethouder DE VRIES complimenteert de heer Van Lammeren met zijn bijdrage in de tweede termijn. Het is een uitbreiding op hetgeen de wethouder heeft gezegd: er moet

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 4 november 2021

MLW

gezocht worden naar alternatieven voor koeling in de industrie. Dit is precies wat in de Toekomstvisie Drinkwater is opgenomen. Het college heeft zich een mening gevormd over hoeveel datacenters er moeten komen en welke capaciteit. Dit onderwerp is geagendeerd in een andere commissie. De heer VAN LAMMEREN vraagt aanvullend of er zorgen zijn geuit door wethouder De Vries over de mogelijke toename in de capaciteitsvraag van 670 megavolt ampère van deze datacenters. Er is namelijk nog geen duidelijke stelling genomen over de levering van drinkwater. Wethouder DE VRIES bevestigt dit. Deze zorgen worden door het voltallige college gedeeld. Daarom moet er worden gezocht naar andere oplossingen, zoals is aangegeven in de Toekomstvisie Drinkwater. Voor zover na is kunnen gaan, omvat deze kredietaanvraag niet de aanleg van een leiding richting een datacenter in 2022. Dit zal de wethouder voor de raadsvergadering bevestigen. De heer VAN LAMMEREN vraagt bevestigend of dit college overweegt geen vergunningen te verlenen of te willen verstrekken indien een datacenter drinkwatercapaciteit vraagt. En is dit juridisch mogelijk, omdat het vestigingsbeleid inmiddels is vastgesteld? Wethouder DE VRIES geeft aan dat de gemeente eigen beleid kan vaststellen voor de vestiging van datacenters. De levering van drinkwater kan hier onderdeel van uitmaken.

De strategie van het college is te kijken naar alternatieven. Ten aanzien van de levering van drinkwater moet de gemeente zich houden aan de wettelijke kaders. Dit gaat over wie er recht heeft op een aansluiting en de kosten. In het algemeen is de wethouder het is eens dat burgers voorrang hebben. In de Toekomstvisie Drinkwater wordt beschreven hoe gegarandeerd kan worden dat er in de toekomst voldoende drinkwater is voor de burgers en alle andere groepen. Dit is mogelijk. De heer KREUGER vraagt de wethouder of de wethouder een positief preadvies geeft op de mogelijk in te dienen motie door Partij voor de Dieren om geen datacenters meer aan te sluiten op drinkwater. Wethouder DE VRIES herhaalt dat het niet de voorkeur heeft datacenters op drinkwater aan te sluiten. Dat betekent dat er een andere koelingsbron gevonden moet worden, maar dit moet wel kunnen en passen. De heer VAN LAMMEREN vindt dit een belangrijk onderwerp. Er is inmiddels door dit college uitgesproken dat er een uitbreiding van 670 megavolt ampère zal plaatsvinden. De eisen, zoals genoemd door de wethouder, zijn hier niet in genoemd. Hoe kan dit nog worden gewijzigd? Wethouder DE VRIES antwoordt dat de gezamenlijke opgave met de industrie is te kijken naar alternatieven. Deze zijn er al. De heer KREUGER vraagt waarom de alternatieven niet worden ingezet. Horende de discussie is de gedachtegang niet duidelijk.