Definitief verslag (Gewijzigde)

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 01-11-2023 (Gewijzigde)

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Vergaderdatum Donderdag 1 november 2023 van 09.00 uur tot 12.40 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 7 december 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: D. Struijk Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslagleggin g: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Van Laake (Volt), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Norbruis (D66), Nijssen (VVD), Van Pijpen (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen: E. van de Ketterij

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.05 uur en heet iedereen welkom. In Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen. • Het lid Havelaar laat weten dat hij deze vergadering om 12.00 uur moet verlaten. • De volgende vergadering zal weer op het normale tijdstip plaatsvinden, dus op donderdagochtend 16 november a.s. Wethouder PELS memoreert dat zij in verband met het elektriciteitsstation bij Uilenburg eind 2022 de raad heeft geïnformeerd over de ontwikkelingen. De gemeente en Liander zijn toen het gesprek aangegaan met de buurt vanwege de zorgen die leefden. Liander heeft naar aanleiding van die gesprekken twee extra mogelijke scenario’s ontwikkeld, en locaties waar het elektriciteitsstation op die plek kan komen. Die worden nu verder uitgewerkt, maar ze hebben de nodige uitdagingen. Bij een plek zou het monument aldaar, namelijk de onderwijzerswoning, verplaatst moeten worden. Toch is het het waard om samen te onderzoeken. Zij zal in gesprek blijven met de buurt. In de eerste helft van 2024 wordt bekend hoe haalbaar de verschillende

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

varianten zijn. De raad zal op de hoogte gehouden worden. Ook zal zij de gang van zaken op schrift zetten voor de commissie. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat in verband met de volle agenda twee punten doorgeschoven zijn naar de volgende vergadering, te weten de Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026 en de Warmtetransitie VvE’s in Amsterdam. Het lid Krom heeft voorgesteld om de agendapunten 7 en 9 door te schuiven naar de volgende vergadering. Hij concludeert dat de commissie hiermee instemt. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 1810-2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken. De motivatie heeft in de dagmail gestaan. • TKN-6 op verzoek van het lid Krom • TKN-9 op verzoek van het lid Havelaar Het lid HAVELAAR merkt op dat TKN-9 op de agenda komt van 7 december a.s. De volgende vergadering is hij niet aanwezig. De VOORZITTER neemt daar nota van. Het lid NADIF vraagt of het uitvoeringsplan voor het Isolatieoffensief wel of niet is geagendeerd. De VOORZITTER antwoordt ontkennend. De leden Norbruis en Bakker hebben laten weten dat ze nog met extra verzoeken komen.

Hij wijst er in dat verband op dat de verzoeken voor agendering van TKN-stukken voor de vergadering moeten worden aangemeld. Hij laat de verzoeken van de leden Norbruis en Bakker voor deze keer nog toe. Het lid NORBRUIS verzoekt TKN-3 en -6 op de agenda te plaatsen. Het lid BAKKER vraagt TKN-5 te agenderen. Het lid NADIF vraagt ook TKN-5 te agenderen. De VOORZITTER concludeert dat de commissie daarmee akkoord gaat. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek De VOORZITTER deelt mee dat sinds kort inwoners of organisaties zicht tot de commissie kunnen richten via een video-opname. Daarvan heeft A. Terpstra namens de VvE Bond Amsterdam gebruikgemaakt. Haar video-opname kan via de website bekeken worden en is verder per mail opgestuurd. Bij agendapunt 6 E. VAN DE KETTERIJ spreekt op persoonlijke titel over de voortgangsrapportage en de ingediende klacht. Hij was erg verbaasd dat de notitie aan zijn organisatie ook als stuk is meegestuurd. Ze bevat feitelijke onjuistheden, en verder was niet gezegd dat de notitie op deze manier gebruikt zou worden. In de voortgangsrapportage staat dat de klachtenprocedure is afgehandeld. Maar die klachtenbehandeling kwam pas op gang na een verzoek daartoe van de ombudsman. Nu volgens de gemeente de procedure is afgehandeld, heeft de ombudsman hem voorgesteld zijn klacht mee te nemen in een breder onderzoek naar de vraag hoe de gemeente met klachten omgaat. Helaas wordt in de notitie en de voortgangsbrief alleen ingegaan op het proces, en niet op de inhoud. Dat gebeurt helaas wel vaker in dit dossier.

Illustratief is dat van de zeventien pagina’s die de notitie van de gemeente aan zijn organisatie beslaat, slechts 2,5 pagina over de inhoud gaat. De gemeente geeft aan dat er geen selectief gebruik is gemaakt van onderzoek, en dat WHO en RIVM transparant zijn over de onderzoeken die betrokken zijn in hun analyse. Dat is niet correct. Daarom heeft hij de Commissie van Toezicht RIVM benaderd met een verzoek tot rectificatie van haar factsheet over windturbines en de onderliggende rapporten. Het gaat daarbij met name om de voorwaardelijkheid van het WHO-advies en een model voor het berekenen van het aantal gehinderden. Afgelopen 16 oktober hebben de auteurs van de factsheet de eerste rectificatie uitgevoerd en in ieder geval het woord ‘voorwaardelijk’ toegevoegd. De kritiek op het model is namelijk dat het aantal gehinderden op dit moment niet berekenen is. Men suggereert dat dit wel mogelijk is door heel exacte aantallen te noemen in alle stukken, zoals in MER en NAB. Het model voor deze berekening is gebaseerd op een TNO-model uit 2008 dat een samenvoeging is van een onderzoek uit Nederland en twee uit Zweden. Dit model staat in het factsheet van het RIVM, maar is onjuist. Dat ligt ook besloten in het voorwaardelijk karakter van de WHO-richtlijn.

Maar wat betekent die voorwaardelijkheid dan? Naast het Nederlandse en het Zweedse onderzoeken bekeek de WHO ook nog een Japans onderzoek, dus vier onderzoeken in totaal. Ze gebruikten verschillende methoden en die gaven verschillende uitkomsten. Die verschillende uitkomsten zaten juist in het gebied van 42,5-47 dB waarover het gaat in Amsterdam. De resultaten lagen zover uiteen dat de WHO-onderzoekers ze niet konden combineren. Het leek ze onmogelijk om ze samen te voegen in een gemeenschappelijke grafiek of model. Ze concludeerden dat er vanwege de inconsistenties geen basis was om tussen deze mogelijkheden te kiezen. Dat deden ze dus ook niet, en daarom werd de WHO-richtlijn voorwaardelijk. Deze conclusie over de voorwaardelijkheid van het model en dus het berekende aantal gehinderden wordt nergens genoemd. In geen enkele documentatie die de raad tot zijn beschikking heeft, niet in het expertrapport, niet in de MER en niet in het NAB. Dat

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

betekent dat de ruimtelijke inpassing, die mede op deze berekeningen van het aantal gehinderden gebaseerd zal zijn, onjuist zal zijn. Alle aantallen gehinderden die genoemd worden, zijn dus volledig onzeker. Ook de zogenaamde geluidsnorm uit het expertrapport is op los zand gebaseerd. Op dit moment is hij in afwachting van een inhoudelijke beoordeling van het model door de Commissie van Toezicht RIVM. Het lid NIJSSEN vraagt hoe de landelijke normen die nu ter inzage liggen zich verhouden tot wat de inspreker naar voren brengt. E. VAN DE KETTERIJ antwoordt die landelijke normen sinds een week of twee ter inzage liggen. In die landelijke normen wordt hetzelfde model gebruikt waarop zijn organisatie inhoudelijke kritiek heeft. Deze kritiek zal dan ook worden ingediend als zienswijze. Het is zeker niet zo dat de landelijke normen beter zijn of anders. Het onderliggende model is hetzelfde. Op basis van zijn argumentatie is dat incorrect en kan dus niet gebruikt worden. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld.

d. Rondvraag Het lid BAKKER merkt op dat de lachgasflessen die bij het restafval weggegooid worden tot ontploffingen leiden in het Afval Energie Bedrijf (AEB), met miljoenen schade tot gevolg. Zij las in Het Parool dat het invoeren van een inleverpremie bij het AEB enorm heeft geholpen. Er zijn daar inmiddels 10.000 lachgastanks ingeleverd. Het AEB doet nu in Het Parool de oproep aan gemeenten om bij afvalpunten ook zo’n premie in te gaan voeren. Zij las dat de wethouder daarover in gesprek zou gaan. Zij vraagt naar de insteek van dat gesprek en naar de status. Wethouder PELS antwoordt dat de explosies van lachgascilinders in de ovens inderdaad tot grote schade leiden. Daarover wordt continu een gesprek gevoerd met de AEB. Als lachgascilinders gevonden worden in de openbare ruimte, worden deze apart ingezameld. Ze kunnen ingeleverd worden bij de gemeentelijke recyclepunten. Zij zal zeker het gesprek aangaan met het AEB over de suggestie om ook bij de recyclepunten statiegeld te verstrekken. Voor de overheid is het echter wat ingewikkeld. Doordat lachgas nu onder de Opiumwet valt, zou je op die manier burgers uitnodigen om met drugsafval naar een overheidslocatie te komen, en daarvoor geld te ontvangen. Er wordt daarover contact gehouden met de burgemeester. Die heeft aangegeven het standpunt van het AEB te begrijpen. Het gesprek erover gaat voort.

Het zou niet mogen leiden tot dergelijke schades in de oven. De mogelijke stappen die de gemeente kan zetten worden verder verkend. Als er nieuws over is, zal zij de commissie erover informeren. Het lid BAKKER vraagt of de wethouder via een brief informatie kan geven over de mogelijkheid van het onderscheppen van cilinders die toch bij de oven belanden. Wethouder PELS zegt dat toe. Het lid BAKKER herinnert aan de motie van haar fractie die bij de vorige raadsvergadering is aangenomen, waarin gevraagd werd als gemeente in bezwaar te gaan tegen de verleende natuurvergunning van Schiphol. Er waren zes weken om dat te doen. Is het college daarmee bezig? Gaat het lukken met de deadline van 7 november?

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

Wethouder PELS antwoordt dat het college daarmee inderdaad bezig is. Schiphol valt onder wethouder Van Buren. Met de deadline zal het vermoedelijk wel lukken. Het lid HAVELAAR merkt op dat de werkelijke situatie rond Schiphol niet overeenkomt met de vergunde situatie. Schiphol heeft daarom de vergunningen gekocht. De wethouder Deelnemingen zei indertijd dat het goed zou zijn als de vergunningen voldoen aan de werkelijke situatie. Hij heeft toen gevraagd of Schiphol in de ogen van het college een alternatief had. Hij vraagt of de wethouder Duurzaamheid daar iets over kan zeggen. Wethouder PELS antwoordt dat dit een vraag is voor de wethouder Deelnemingen of voor de wethouder Schiphol. Natuurvergunningen vallen niet onder de portefeuille Duurzaamheid. Het lid NORBRUIS brengt in herinnering dat Vattenfall Amsterdam op een lage plek heeft gezet in de eigen duurzaamheidsindex. Dat verbaasde haar. Haar beklijft het gevoel dat dit niet meer dan een pr-stunt is van Vattenfall. Er wordt op basis van een aantal willekeurige parameters beoordeeld hoe duurzaam een gemeente is. Liever dan dat Vattenfall zich bezighoudt met een duurzaamheidsindex, heeft zij dat het bedrijf een bijdrage levert aan de verduurzamingsopgave en de energietransitie in de stad.

Hoe ziet de wethouder dat? Hoe verloopt de samenwerking met Vattenfall? Wethouder PELS denkt dat indexen goed zijn om duidelijk te maken dat er tempo moet worden gemaakt. Vattenfall zelf zegt dat het binnen één generatie fossielvrij moet worden. Daarop moet dan ook ingezet worden. Het zou goed zijn te intensiveren op bewonersparticipatie, zodat mensen vertrouwen krijgen in de samenwerking tussen private partijen en de overheid. Nog vaak blijkt bij participatietrajecten in buurten dat mensen het spannend vinden afhankelijk te zijn van één commerciële partij. Gelukkig kan via Westpoort Warmte gestuurd worden, ook op de tarieven. De samenwerking binnen Westpoort Warmte met Vattenfall gaat nu aardig. De minister heeft er hard aan gewerkt om de bezwaren van de warmtebedrijven weg te nemen. Het blijft wel spannend vanuit de gedachte dat een commerciële partij zich op elk moment kan terugtrekken, omdat fossielvrij binnen één generatie blijkblaar nog steeds behoorlijk wat geld moet opleveren, wil Vattenfall eraan meewerken. Zij is blij dat de minister stappen zet, en dat de gemeente straks vanuit de Wet collectieve warmte zelf publiek een meerderheidsaandeel heeft in de infrastructuur. De gemeente kan dan zelf het tempo betalen, en niet de commerciële bedrijven. Het lid NORBRUIS is blij dat de wethouder het ook een beetje als een pr-stunt ziet.

Netcongestie is een groot probleem, want de leveringszekerheid is voor veel bedrijven en bewoners een zorg. In Het Parool verscheen gisteren een stuk over havenondernemers die zelf een elektriciteitscollectief oprichten om de capaciteit op het net optimaal te benutten. Er zijn nu zo’n twintig deelnemers bij betrokken, maar het heeft de potentie om op te schalen tot honderd deelnemers. Voorstelbaar is het dat de gemeente daarbij een faciliterende rol speelt. Zij vraagt of dat zo is. Is de wethouder in gesprek met het Energiecollectief Schiphol en het collectief in de Amsterdamse haven om ervan te leren en die kennis en ervaring in te zetten bij andere bedrijventerreinen in Amsterdam? Wethouder PELS vindt het een fantastisch voorbeeld. Er werd al een aantal jaren hard aan gewerkt. Op Schiphol in de Haarlemmermeer is ook een heel mooi voorbeeld waarvan veel geleerd kon worden. De gemeente is betrokken bij deze coöperatie. Er zal bekeken worden hoe bijgedragen kan worden aan het opschalen, en lessen geleerd kunnen worden om toe te passen op andere bedrijventerreinen. Niet lang geleden kwam het schokkende nieuws dat er ook op het hoofdnet van TenneT congestie opgetreden is voor de hele provincie Noord-Holland. Het loopt dus vast, ook op een hoofdnet. Er moet daarom ook naar andere oplossingen gekeken worden.

Zij hoopt dat de minister op termijn de ruimte geeft om beperkingen op te leggen op het

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

energieverbruik. Hoe ga je van twintig naar honderd ondernemers in de haven? Als je een beperking op kan leggen aan het totale energieverbruik van de haven heb je een stok achter de deur. Nu gaat alles op basis van vrijwilligheid. Zij ziet ruimte om stappen te zetten door de coöperaties in de komende jaren te stimuleren en tegelijkertijd het Rijk te vragen om een stok achter de deur te creëren. Minister Jetten heeft in dat verband al een aantal opties aangekondigd. Tegelijkertijd maakt zij zich grote zorgen over wat dit op termijn gaat betekenen voor alle plannen die Amsterdam heeft. Alles wat nieuw gepland wordt, heeft in principe geen elektriciteitsaansluiting. Amsterdam moet dus nog meer op zoek gaan naar creatieve oplossingen, zoals met deze coöperatie. Het lid NORBRUIS vraagt of de gemeente met meerdere bedrijventerreinen in gesprek gaat over deze mogelijke samenwerkingsvorm. Wethouder PELS antwoordt dat die gesprekken al lopen, zeker als er grote energiegebruikers op een bepaalde plek zitten, of als er mogelijkheden liggen om te combineren. Te denken valt aan een datacenter op een bedrijventerrein met een warmtevraag. De haven is een mooi groot voorbeeld. Ook met andere bedrijfsterreinen zal zij in gesprek gaan.

BESPREEKPUNTEN Afval en Reiniging 3. Vaststellen Verordening Afvalstoffenheffing en Reinigingsrecht Bedrijfsafval 2024 (VN2023-022081) De VOORZITTER licht toe dat dit om een raadsvoordracht gaat voor de raad van 8-9 november a.s. Het lid HAVELAAR merkt op dat er verschillen zijn tussen Amsterdam, Rotterdam, Arnhem en Eindhoven. Men heeft elders een hoger scheidingspercentage en een andere inzamelmethodiek. Hij vraagt of daar iets van geleerd kan worden dat kan leiden tot een verlaging van de afvalstoffenheffing in Amsterdam. Verder vraagt hij wat deze heffing betekent voor Weesp in relatie tot eerdere jaren. Staat de afvalstoffenheffing van Weesp vergeleken met dat gebied ook in relatie tot de kosten, of zijn de kosten verhoogd sinds de aansluiting bij Amsterdam? Wat is de prognose voor de langetermijnontwikkeling van deze kosten? Er wordt nu geïndexeerd en er komt wat bij uit de algemene middelen. Wat betreft de kwijtschelding vraagt hij naar de reden om de vermogensgrens op te hogen met de maximale 2000 euro. En wat is de totale vermogensgrens nu, als je gaat toetsen of de afvalstoffenheffing kwijtgescholden kan worden? Wordt buitenlands bezit meegenomen in die weging? Ten slotte is hij nieuwsgierig welk bedrag er dit jaar vanuit de algemene middelen bij het geld van de afvalstoffenheffing moet.

Wethouder PELS merkt op dat Weesp al eerder, in 2022, meeging in de tariefstijging. Toen ging het om een verhoging van de tarieven voor Weesp, maar tegelijkertijd werd de OZB verlaagd. Er wordt geen onderscheid gemaakt in de kosten van inzameling, want het is één gemeente. Bij de Begroting is gekozen voor een algemene indexatie, zodat het Amsterdammers goed te volgen is hoe het wordt gedaan. Al eerder is er een verlaging geweest vanuit het coalitieakkoord, maar ook dit jaar was een verdere verlaging mogelijk, omdat er minder aanspraak werd gedaan op de kwijtschelding. Vanuit het Rijk is gemaximeerd wat de gemeente mag kwijtschelden. Het is zonde om dat geld op de plank te laten liggen, dus is ervoor gekozen om de post te verlagen, zodat ook de indexatie lager kan uitvallen. Een interessante vraag is wat je kan

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

doen aan het afvalsysteem om de kosten uiteindelijk te laten dalen. Meer scheiden is een route die in eerste instantie vooral vraagt om investeringen. Ook de stap naar een duurzame bedrijfsvoering vraagt nu vooral om investeringen. Er blijkt in de reserve nog wat ruimte te zijn. Zij heeft opdracht gegeven te bekijken welke investeringen in de komende jaren gedaan moeten worden gedaan om tot een duurzame bedrijfsvoering te komen, en maximaal in te zetten op een afvalinzamelingssysteem dat geschikt is voor de circulaire economie. Het is belangrijk om dat onderzoek eerst te doen. Bij de Voorjaarsnota 2025 kan dan geconcludeerd worden hoe het verder vormgegeven moet worden met de reserve. Die heeft in voorgaande jaren nogal gefluctueerd. Het is belangrijk om nu niet te snel over te gaan op een verlaging vanuit de reserve, omdat die altijd tijdelijk zal zijn. De rekening zou anders over vier jaar gepresenteerd worden aan de Amsterdammers. Er is voor gekozen om de vermogensgrens verder op te rekken, omdat dat de enige mogelijkheid is om mensen met een laag inkomen en een laag vermogen tegemoet te komen. Het banktegoed in 2023 voor Amsterdammers komt dan uit op 4350 euro voor echtparen, 3950 euro voor alleenstaande ouders en 3275 euro voor alleenstaanden. Buitenlands bezit wordt daarbij meegerekend.

Vanuit de algemene middelen wordt volgens het coalitieakkoord al 10 miljoen euro gehaald. Een verdere verlaging zou nogmaals 3,5 miljoen euro kosten. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. Het is gereed voor behandeling in de komende raadsvergadering. 4. Vaststellen startnotitie voor het Burgerberaad Schone Stad (VN2023-022429) De VOORZITTER licht toe dat dit een raadsvoordracht betreft voor de raad van 2930 november. De commissie SED is voor deze bespreking ook uitgenodigd. Het lid HAVELAAR merkt op dat zijn fractie erg positief is over het voorstel voor het Burgerberaad Schone Stad. Zijn suggestie daarvoor is om meer dan 150 mensen aan te schrijven, gelet op het percentage no-show dat verwacht wordt. Het is goed om na te denken over mogelijkheden om alle Amsterdammers mee te laten kijken of te laten stemmen over de ideeën die er zijn. De heer Hofland en het CDA kwamen vanochtend met een voorstel voor een locatie. Met een goede locatie en online-betrokkenheid mag een fantastisch Burgerberaad verwacht worden. Het lid NOORDZIJ sluit zich aan bij het enthousiasme van de vorige spreker. Hij is blij met deze opzet. Er zijn mooie gespreksonderwerpen meegegeven, onder andere om de betrokkenheid onder Amsterdammers te vergroten. Bij de eerste loting wordt in het bijzonder aandacht besteed aan groepen die in het algemeen ondervertegenwoordigd zijn.

Bij de tweede en laatste loting is dat niet het geval. Hij vraagt waarom men die keuze heeft gemaakt. Toegankelijk taalgebruik is heel belangrijk. In deze brief kwam hij meerdere malen het woord ‘delibereren’ tegen. Hij weet niet wat dat betekent en vraagt in het vervolg op toegankelijk taalgebruik te letten, ook in brieven. Het lid GARMY is blij dat Amsterdam nu aan de slag gaat met het eerste officiële Burgerberaad. Dat is een bewezen middel om het vertrouwen in de politiek te vergroten en polarisatie tegen te gaan. Het is opvallend dat men in de startnotitie niet ingaat op de vraag hoe de rest van de Amsterdammers bij het Burgerberaad betrokken moet worden. Bureau Burgerberaad noemt het betrekken van de rest van de samenleving zelfs een van de gouden spelregels voor een Burgerberaad. Hoe geeft het college daaraan invulling? Het is positief dat het college zich wil binden aan de uitkomsten van het beraad, voor zover die binnen de gestelde kaders vallen. Het is echter opvallend dat het coalitieakkoord is opgenomen als een van de kaders van het Burgerberaad. Natuurlijk

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

moeten er financiële en wettelijke kaders gelden. Maar de essentie van een Burgerberaad is dat mensen zich niet hoeven te houden aan politieke kaders. Men hoeft geen rekening te houden met de wensen van de verschillende partijen. Ideeën moeten in strijd kunnen zijn met het bestaande coalitieakkoord. Het Burgerberaad hoeft geen rekening te houden met politieke agenda’s van de raad of het college. Dat is echte democratie. Het lid NOORDZIJ is het met Volt eens dat het betrekken van Amsterdammers die niet deelnemen aan het Burgerberaad een belangrijk onderdeel is. In de startnotitie wordt echter gezegd dat er ingezet wordt op het betrekken van Amsterdammers die niet deelnemen voor, tijdens en na het Burgerberaad. Hoe ziet het lid Garmy dat? Het lid GARMY antwoordt dat hij daarover heel positief is, maar er wordt geen aandacht gegeven aan de manier waarop dat moet gebeuren. Dat moet uitgewerkt worden. Het lid VAN PIJPEN is het eens dat het Burgerberaad zich niet gebonden hoeft te voelen aan het coalitieakkoord. Maar als het gaat om afval, ziet het lid Garmy dan problemen in het coalitieakkoord, of politieke keuzes die beperkend zouden kunnen zijn? Het lid GARMY antwoordt dat de kaders genoemd worden in de notitie. Er staat dat men meer afvalbakken wil. Daar staat hij achter, maar een Burgerberaad moet eventueel met betere ideeën kunnen komen.

Het kader moet de hoofdvraag zijn: hoe maak je de stad schoon? Afgelopen zomer werd het beleidskader Burgerberaden vastgesteld. Hierin staat: ‘Bij een Burgerberaad komen burgers met aanbevelingen via een deliberatief proces waarbij de eigen ervaringskennis centraal staat. Partijprogramma’s en belangen of afspraken binnen coalitieakkoord spelen geen rol in een Burgerberaad.‘ Hij vraagt daarom aan de wethouder waarom het coalitieakkoord als kader in de startnotitie is opgenomen. Het lid KROM sluit zich aan bij de vraag van het lid Garmy. Haar fractie is blij met het komende Burgerberaad. Ten aanzien van het commitment is zij blij dat het binnen de kaders moet passen, maar dat alleen zwaarwegende redenen gelden als argument om het niet over te nemen. Zij hoopt dat de raad ermee instemt. Er staat dat in 2024 nog besluitvorming plaats moet vinden over de inpasbaarheid van de aanbeveling van het Burgerberaad binnen de gemeentelijke Begroting. Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Voorstelbaar is dat het straks een belemmering wordt, dus dat een goed idee niet gerealiseerd kan worden omdat de financiën dat onmogelijk maken. In het stuk staat ‘ongedierte’ genoemd. Zij vraagt dat woord te verwijderen uit het stuk. Ratten kunnen het niet helpen dat het een lopend buffet is in de stad. Dat maakt ze nog geen ongedierte.

Voor de Begroting wil haar fractie nog met een motie komen die gaat over het zwerfafval in de stad. Er blijken nog geen bekeuringen te zijn uitgeschreven naar aanleiding van de 25 m-regel die geldt. Zij vraagt de wethouder via een motie om ervoor te zorgen dat er daadwerkelijke beboet gaat worden. Zij ziet elke ochtend mensen van de reiniging erg hard werken, waarmee bewijsmateriaal verdwijnt voordat handhaving er geweest is. Kunnen handhaving en reiniging misschien gecombineerd worden? Het lid HAVELAAR wijst erop dat de aangekondigde motie bijna precies hetzelfde is als die onder andere het CDA een halfjaar geleden heeft ingediend. De coalitie stemde die toen weg. Hij vraagt wat de ideeën van de Partij voor de Dieren zijn om de coalitie ertoe te verleiden om deze keer wel voor te stemmen. Het lid KROM antwoordt dat een schonere stad en een biertje na de raadsvergadering misschien kunnen helpen. Het lid NIJSSEN is niet zo positief. Een Burgerberaad over afval is niet nodig. De stad moet schoner worden, waarvoor oplossingen bedacht zijn die al veelvuldig in de commissie zijn gedeeld. Er zijn meer afvalcontainers nodig, boven- en ondergronds. Er

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

moeten meer reinigers komen en meer handhavers om boetes uit te delen aan mensen die het afval verkeerd aanbieden. Het lid KROM vraagt of deze maatregelen volgens het lid Nijssen voldoende werken. Het lid NIJSSEN antwoordt dat de wethouder heeft gezegd dat het 25 miljoen euro zou kosten om de stad naar niveau A te krijgen. Dat is ook wat de VVD wil. Het werkt momenteel dus helemaal niet goed. Het instrument van een Burgerberaad lijkt hem echter niet het juiste. Het lid LUST vraagt of een perspectief vanuit de bewoners nieuwe ideeën zou kunnen brengen waar iedereen op gemeentelijk niveau nog niet aan gedacht heeft. Het lid NIJSSEN antwoordt dat die input al jarenlang bij de raad komt. Dit Burgerberaad kost 650.000 euro. Dat geld kan beter gaan naar meer containers, meer reinigers, meer handhavers om boetes uit te delen. Hij wil dat het geld besteed wordt aan de kerntaken, en niet aan een Burgerberaad. Het lid LUST hoort daarin de aanname dat de VVD weinig ziet in het nut van een Burgerberaad. Het zal volgens de VVD niet meer opleveren dan wat al in het gemeentelijk bestuur bedacht is. Zij vindt dat spijtig. Het lid NOORDZIJ is het eens met het lid Nijssen dat er al heel veel input is gekomen vanuit de stad. Er zullen dus in het Burgerberaad wellicht ook geluiden klinken die niet onbekend voorkomen. Maar er zijn ook stemmen in de stad die nog niet goed doorklinken in de Stopera.

Het Burgerberaad kan een mooi middel zijn om ook die stemmen te betrekken bij de besluitvorming. Het lid NIJSSEN antwoordt dat de VVD sowieso weinig ziet in het instrument ‘Burgerberaad’. De gemiddelde Amsterdammer wil waarschijnlijk dat het buiten schoner wordt. Die 650.000 euro moet niet naar een mooie zaal gaan om een goede uitstraling van het Burgerberaad te bewerkstelligen, maar naar meer containers, handhavers en reinigers. Het lid NOORDZIJ is ervan overtuigd dat alle Amsterdammers willen dat de stad een stuk schoner wordt. Daarvoor heb je geen Burgerberaad nodig. Het is wel belangrijk dat juist mensen met ideeën, maar die niet weten wat ze ermee moeten, gehoord worden in de Stopera. Met het oog op mensen met stemmen die nog niet gehoord zijn, kan het Burgerberaad toch een aanvulling zijn? Het lid NIJSSEN vindt dat het geld anders ingezet moet worden. Het moet niet naar een Burgerberaad gaan. Het lid NOORDZIJ vraagt of het lid Nijssen verwacht dat het Burgerberaad een aanvulling kan zijn op de stemmen die al gehoord worden. Er is toch een kans dat je nieuwe dingen hoort? Voor veel mensen is de weg naar de Stopera ingewikkeld. Het lid NIJSSEN antwoordt heeft veel vertrouwen in het probleemoplossend vermogen van het college. Hij denkt dat de oplossingen voor het probleem al in beeld zijn en verwacht eigenlijk niet dat er wat nieuws komt uit het Burgerberaad.

Het lid VAN PIJPEN wijst erop dat die 650.000 euro een incidenteel bedrag is, terwijl het hierbij gaat om structureel geld voor Reiniging. Het lid HAVELAAR wijst erop dat de gemeenteraad een mandaat heeft van minder dan 50% van de kiezers. Daarom is het ook een kerntaak voor de gemeente om te investeren in de relatie met de bewoners. Hoe kan dat beter dan met een thema dat zoveel Amsterdammers bezighoudt? Hij verwacht niet dat uit het Burgerberaad enorme nieuwe

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

beleidsstukken voort zullen komen. Wel denkt hij dat er veel praktische inzicht uit naar voren zal komen. Het is goed dat er 30.000 euro - want het bedrag is niet 650.000 euro geïnvesteerd wordt voor locaties. Hij vraag of het enige evaluatiecriterium voor zo’n Burgerberaad de vraag is of het extra informatie oplevert, dus informatie die het bestuur nog niet had. Het lid NIJSSEN herinnert zich het Burgerberaad over klimaat in Amsterdam. Om te kijken wie daarop afkomt, heeft hij een tijd bij de ingang gestaan. Ondanks het feit dat men erg zijn best had gedaan, kwam er steeds hetzelfde publiek op af. De participatie werkt dus alleen voor een heel specifieke groep Amsterdammers. Het instrument werkt dus gewoon niet. Het lid HAVELAAR deelt die zorg. Je wilt ook de mensen die zich niet van nature betrokken voelen erbij betrekken. Hij vraagt hoe het college ervoor wil zorgen dat ook die mensen zich geroepen voelen. Hoe gaat de communicatie over de resultaten van de loting? Worden de betrokkenen gebeld? Het lid NIJSSEN voelt geen behoefte om die vraag te stellen. Hij wil dat het geld naar extra bakken, reinigers en handhavers gaat. Het lid VAN PIJPEN is heel positief over dit Burgerberaad. Het is een mooi thema dat alle Amsterdammers aangaat en daarom heel geschikt voor een Burgerberaad. Zij kan zich vinden in het uitgangspunt van de schone stad.

Zij mist de bezoekers als categorie, want die zijn een belangrijke producent van afval. Verder is het goed dat er ook ondernemers betrokken worden. Zij vraagt of er een specifieke focus is op bedrijfstakken zoals horeca of detailhandel. Misschien zijn er ook andere ideeën over. Kan dat nader gespecificeerd worden? Het lid KREUGER is niet enthousiast over het instrument ‘Burgerberaad’. De argumenten werden al door het lid Nijssen genoemd. Bij het Burgerberaad klimaat waren de deelnemers volgens De Volkskrant blank en hoog opgeleid. En erg links. Dat laatste vindt hij nog het ergst. Zou het niet goed zijn om tot een betere afspiegeling te komen? Het lid Havelaar had het al over ‘stemmers’ en ‘niet-stemmers’. Kan daarvan geen categorie gemaakt worden? Het lid NOORDZIJ denkt dat de politieke voorkeur iets persoonlijks is. Niet iedereen zal bij de aanmelding voor het Burgerberaad zeggen wat hij gestemd heeft. Daarnaast zijn er nog veel andere criteria die een rol spelen bij de loting voor het Burgerberaad. Hoe ziet het lid Kreuger dat? Het lid KREUGER antwoordt dat het weinig boeiend is om mensen in te delen in ‘man’, ‘vrouw’, ‘non-binair’, etc. Dat zijn ook kenmerken waaraan je niets kan doen. Wel invloed heb je op zaken als ‘hoog opgeleid’ of ‘laag opgeleid’, en ook ‘links’ of ‘rechts’.

Er zitten zoveel linkse mensen in die zaal! Het lid NOORDZIJ vraagt hoe het lid Kreuger wil kijken of mensen links of rechts zijn. Het lid KREUGER wil helemaal geen Burgerberaad. Hij gelooft niet dat zoiets werkt. Maar als je het dan toch wil doen, moet je daarnaar kijken. Hij weet niet hoe je het beter kan doen. Het is gewoon een slecht instrument. Men wil 150 mensen inloten, want er is uitval. Hij vraagt of de wethouder niet bang is dat dat precies de groep is die je in evenwicht probeert te brengen. Worden er dan relatief gezien meer laagopgeleide, of praktisch geschoolde mensen ingeloot afgezet tegen het aantal hoogopgeleide mensen? De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.55-10.04 uur.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

Wethouder PELS dankt voor de steun vanuit de commissie. Dit is het eerste grote Burgerberaad dat zo georganiseerd werd. In de discussie in de commissie ging het vooral over de fysieke kant, zoals meer afvalbakken en meer vegen. Maar de gemeente gooit het afval niet op de grond. Het gedrag van de bewoners, de ondernemers en van bezoekers is een heel belangrijke factor die zij graag met de bewoners wil bespreken. Welke acties kan je inzetten om het voor de inwoners makkelijker te maken om tot het gewenste gedrag te komen? De bewoners mogen zelf bespreken waarover ze het willen hebben. Dit incidentele bedrag is aan de lage kant als je kijkt naar de totale structurele opgave die nodig is voor een hoger schoonniveau. Het is heel belangrijk om die perspectieven op te halen bij een grote groep Amsterdammers die mee wil denken. Er is voor gekozen om met 150 mensen te werken, omdat je anders later veel mensen teleur zou moeten stellen. Er zijn wel twee rondes. Zij antwoordt het lid Noordzij dat in een tweede ronde, als dat nodig is, breder uitgezet kan worden in de bevolkingsgroepen die nog ondervertegenwoordigd zijn. Dat is ook de intentie van die tweede ronde. Ook zal worden nagebeld om mensen te overtuigen toch mee te doen. Dit is overigens een experiment. Het lid KREUGER vraagt hoeveel non-binaire mensen in het panel zitten. Wethouder PELS verwijst daarvoor naar de stukken.

Het lid KREUGER vraagt nogmaals hoeveel het er zijn. Wethouder PELS antwoordt dat het naar verwachting 1-2% is. Het lid KREUGER vraagt hoe de wethouder weet dat 1-2% de juiste afspiegeling is. Het staat toch niet in het paspoort van mensen? Wethouder PELS antwoordt dat de mogelijkheden onderzocht zijn om een zo goed mogelijke afspiegeling te krijgen. In de uitvraag is expliciet gezegd dat het college graag heeft dat mensen die zich als non-binair identificeren zich aanmelden. Een belangrijke stap daarbij is dat ook kenbaar te maken in de uitnodiging. Het is moeilijk te zeggen welk percentage van de Amsterdammers zich identificeert als non-binair. Misschien is het wel hoger dan die 1-2%. Toch is het heel belangrijk dat mensen die zich als non-binair identificeren zich expliciet uitgenodigd voelen om mee te doen. Zij antwoordt het lid Havelaar dat dit de eerste keer is dat zo’n groot Burgerberaad vormgegeven wordt. Een online sessie organiseren voor de rest van de Amsterdammers is een mooi idee voor een volgende keer. Nu is het beter alle capaciteit en middelen in te zetten om de dialoog zo goed mogelijk te laten verlopen. Een extra opdracht is voor nu niet wenselijk. Zij antwoordt de fracties van Partij voor de Dieren en PvdA dat zij in toekomstige brieven zal proberen om de taal zo simpel en helder mogelijk te houden.

Zij antwoordt het lid Garmy dat zij helemaal achter de belofte staat die aan de stad gedaan wordt. Als het binnen de kaders past, zal het ook uitgevoerd worden. De huidige realiteit is echter dat er tot 2026 een coalitieakkoord ligt, waaraan het beleid van het college gebonden is. De deelnemers aan het Burgerberaad mogen natuurlijk tot ver buiten het coalitieakkoord adviseren, en dan zal daarnaar door het college gekeken worden. Misschien zal het ook geïmplementeerd worden, maar zij kan niet beloven dat het ook uitgevoerd kan worden. Als een advies ingrijpt op de openbare ruimte, dan zal zij eerst met de betreffende wethouder moeten bekijken of het haalbaar is. Het coalitieakkoord is niet bedoeld om de advisering van het Burgerberaad te beperken, maar om al vooruit te lopen op de gedane belofte met betrekking tot de uitvoering. Het lid GARMY leest deze uitleg niet in het stuk. Die zou dan alsnog opgenomen moeten worden. En hoe rijmt het met wat afgelopen zomer afgesproken is in het

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

beleidskader? Daarin stond expliciet dat coalitieakkoordafspraken geen rol spelen in een Burgerberaad. Wethouder PELS antwoordt dat die inderdaad geen rol spelen bij de advisering. Het gaat om het commitment van het college dat voorstellen van het Burgerberaad die vallen binnen het coalitieakkoord uitgevoerd zullen worden. Als dat nog onduidelijk is in de tekst, zal zij het expliciet maken. Zij antwoordt de fracties van CDA en Volt dat de mensen via verschillende kanalen op de hoogte worden gehouden. Mensen die zich hebben aangemeld, maar die uiteindelijk niet meedoen, zullen betrokken worden bij de verschillende stappen die gezet worden en de uitkomsten. Er zijn ook klankbordgroepen die meekijken. Ook wordt gekeken hoe voor, tijdens en na de Amsterdammers op de hoogte gehouden kunnen worden. De beschikbare capaciteit en middelen zullen nu ingezet worden op het experiment van het Burgerberaad, waarbij de dialoog zo goed mogelijk vorm moet krijgen. Er zal nagedacht worden over de vraag hoe de adviezen van het Burgerberaad kenbaar moeten worden gemaakt aan de stad. Er wordt gekeken of andere Amsterdammers er nog iets over kunnen zeggen, maar zonder dat de belofte in gevaar komt dat tot uitvoering over te gaan, voor zover het binnen de kaders past. Het is een zoektocht.

Het voornemen is wel om voor, tijdens en na te communiceren en de mensen die zich hebben aangemeld of in een klankbordgroep zitten te informeren. Aan het einde zal gekeken worden hoe de adviezen van het Burgerberaad breder met de stad gedeeld kunnen worden. Het lid GARMY zou dit graag ook op papier willen zien. Er is een extern bureau ingehuurd dat gespecialiseerd is in het organiseren van Burgerberaden. Hij doet de suggestie met dat bureau te overleggen hoe je de rest van de stad zo goed mogelijk mee kan nemen. Wethouder PELS zegt dat toe. Zij antwoordt de fractie van de Partij voor de Dieren dat afgelopen zomer een pilot is geweest in Centrum om ondernemers te informeren over de 25 m-regel, ook naar aanleiding van het initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren. De ondernemers zijn op verschillende manieren geïnformeerd over de regel. Er zijn nog niet meteen effecten gezien. Handhavers zijn echter niet onbeperkt voorhanden; zij zijn ook nodig voor de aanpak bijplaatsingen. Het college is vooral nieuwsgierig naar de dekking van de motie. Bij het initiatiefvoorstel heeft zij aangegeven dat een van de grootste uitdagingen is hoe je het juridisch hard moet maken. Van wie is die pizzadoos? Het lid KROM denkt niet dat je extra dekking hoeft te hebben omdat er al handhaving in de stad loopt.

Ze zien een doosje met een gele M en kunnen dan naar binnen lopen om een bekeuring uitdelen. De bestaande handhavers in de stad kunnen dit toch meenemen in hun reguliere ronde? Zij vraagt met de burgemeester te overleggen of deze taak meegenomen kan worden in hun dagelijkse werkzaamheden. Wethouder PELS vraagt welke taken de handhavers zouden moeten laten liggen om dit extra werk te kunnen doen. Deze functionarissen zitten niet te wachten op meer taken. Ze doen bijvoorbeeld de controle op bijplaatsingen, of verkeerd aangeboden bedrijfsafval. In de motie zou dus worden opgenomen welke taken binnen handhaving geschrapt kunnen worden. Het lid KROM herhaalt dat er gewoon handhaving rondloopt in de stad. Als ze handhaven op het blowverbod, waarom dan niet ook de 25 m-regel meenemen? Wethouder PELS antwoordt dat handhavers vaak heel gespecialiseerd zijn. Zo zijn ook bouwinspecteurs handhavers. Of mensen die op veiligheidsmaatregelen controleren. Het is niet zo dat er een algemene handhaver rondloopt die voor alles inzetbaar is. Als handhavers moeten handhaven op 25 m, dan zullen andere taken geschrapt moeten

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

worden. Er zijn drie mogelijkheden voor de dekking: andere taken van de handhavers schrappen, andere handhavers ontslaan en nieuwe toevoegen die de 25 m-regel handhaven, of een budgetclaim doen. Zij antwoordt de Partij voor de Dieren verder dat half 2024 inzicht bestaat en er een analyse gemaakt kan worden. Op dat moment zal moeten worden bekeken wat direct geïmplementeerd kan worden in de huidige bedrijfsvoering, bijvoorbeeld door een onderbesteding ergens, en wat mee moet naar de Begroting 2025 en de Voorjaarsnota 2025. Zeker is het dat medio 2024 de maatregelen vanuit het Burgerberaad nog niet hun weerslag kunnen krijgen in de Begroting, want die is rond de zomer grotendeels af. Verder zal zij voorstellen opwerken naar de Voorjaarsnota 2025. Zij antwoordt het lid Kreuger dat mensen die uitvallen bij het Burgerberaad uitgenodigd worden om terug te komen bij de stemming. Zij blijven op die manier aangehaakt. Het lijkt haar heel vreemd om potentiële deelnemers te vragen naar hun politieke voorkeur en dat zal dus ook niet gebeuren. Het lid KREUGER vraagt of de wethouder het niet problematisch vindt dat er zoveel linkse mensen deelnemen aan het Burgerberaad. Dat is toch een probleem als je een afspiegeling wilt van de bevolking? Wethouder PELS antwoordt dat er geselecteerd wordt op allerlei kenmerken van mensen, maar de politieke voorkeur hoort daar niet bij.

De politieke voorkeur komt een keer per vier jaar tot uiting bij het stemmen voor het stadsbestuur. Zij weet niet hoeveel mensen op bepaalde partijen stemmen. Het is ook niet de bedoeling dat het Burgerberaad een afspiegeling wordt van de gemeenteraad. Mensen kunnen zelf bepalen of ze mee willen doen. Het lid KREUGER blijft erbij dat het problematisch is dat zoveel linkse mensen naar het Burgerberaad toe komen. Je zou toch een afspiegeling willen van wat de stad is? Wethouder PELS antwoordt dat het lid Kreuger een conclusie trekt over mensen die naar een Burgerberaad komen, terwijl dit het eerste grote Burgerberaad is dat Amsterdam organiseert. Het blijkt in andere steden en landen dat het een mooie, brede afspiegeling is van mensen op verschillende kenmerken. De conclusie die de heer Kreuger trekt is nergens op te baseren. Het lid KREUGER antwoordt dat het lid Nijssen empirisch bewijs heeft verzameld. En zelfs De Volkskrant schreef over het Burgerberaad Klimaat dat is gehouden dat de deelnemers allemaal blank waren en hoog opgeleid. Ze waren ook bijna allemaal links. Dat staat zelfs in De Volkskrant. Zijn vraag blijft dus of de wethouder het niet problematisch vindt dat er zoveel linkse mensen op een Burgerberaad afkomen.

Wethouder PELS antwoordt dat er een onderscheid gemaakt moet worden tussen een eerste mini-Burgerberaad waarvoor een brede uitnodiging is gedaan, en het volledige Burgerberaad dat nu georganiseerd wordt. Er zijn lessen getrokken van andere Burgerberaden uit andere steden en landen om tot een brede afspiegeling te komen. Wat het lid Nijssen deed bij dat miniburgerberaad levert geen empirisch bewijs dat een Burgerberaad een instrument is waarop alleen linkse mensen afkomen. Zij raadt het lid Kreuger aan om zich te verdiepen in het instrument Burgerberaad en goed te kijken naar experimenten elders. Het is lastig om bezoekers hierbij te betrekken. Daarom richt men zich voornamelijk op de bewoners. Het is wel mogelijk dat de bewoners de aanwezigheid van bezoekers als gespreksonderwerp aan zullen dragen. Dat zal moeten blijken; zij wil daarop niet sturen. Het lid VAN PIJPEN is het daarmee eens. Zij vraagt het de bezoekers mee te nemen bij de perspectieven.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

Wethouder PELS begrijpt dat de bewoners ook gevraagd wordt te kijken naar het perspectief van de bezoeker. Zij zal dat meegeven aan het Burgerberaad. Het lijkt interessant om ook ondernemers uit te nodigen bij het Burgerberaad. Het zou mooi zijn als er bij het Burgerberaad ondernemers zijn die het gesprek aan kunnen gaan mochten er ideeën naar voren worden gebracht over het bedrijfsafval. Daarom worden Amsterdammers gezocht die ook ondernemer zijn. Daarbij denkt zij aan een brede waaier van ondernemers. Het hoeven niet allemaal horecaondernemers te zijn. Het lid VAN PIJPEN merkt op dat zijzelf zzp’er is. Zij veroorzaakt geen bedrijfsafval. Is het mogelijk om vanuit die loting nog wel wat te specificeren? Wethouder PELS antwoordt dat het voornemen is om na die loting aan de ondernemers te vragen of ze te maken hebben met bedrijfsafval in hun bedrijf. Natuurlijk veroorzaakt een zzp’er in de dienstensector minder of geen bedrijfsafval. Het lid GARMY vraagt of de wethouder het zo bedoelt dat adviezen die buiten het kader van het coalitieakkoord vallen eerst moeten worden gecontroleerd op haalbaarheid. Kan het niet een ‘praktische haalbaarheidstoets’ genoemd worden, in plaats van het coalitieakkoord? Wethouder PELS antwoordt dat zij de weerstand van het lid Garmy snapt.

Moeten de politieke afspraken als kader wel genoemd worden? Toch zijn ze alleen uit praktische overwegingen benoemd, omdat dat het kader is waarbinnen het college moet werken tot 2026. Het college kan zich niet aan meer committeren dan wat binnen het coalitieakkoord uitgevoerd kan worden. Er mag wel op alles geadviseerd worden door het Burgerberaad. Als een advies niet binnen de afspraken van het coalitieakkoord valt, zal bekeken moeten worden of het wel of niet kan worden geïmplementeerd. Het zal dus niet een beperkend karakter hebben in haar omgang met de adviezen. Wel zegt het iets over de haalbaarheid in deze periode. Je zult dan wellicht afstand moeten doen van iets wat in het coalitieakkoord staat. Of het is iets voor een volgende periode, bijvoorbeeld als er een grote budgetclaim aan verbonden is. Zij stelt voor de bekritiseerde passage erin te laten, maar het wel nader te duiden. Zij zal in de tekst expliciet maken dat het echt gaat om de implementatie van de voorstellen. Het lid GARMY vraagt of de aanpassingen in de tekst er komen voor het in de raad besproken wordt. Wethouder PELS antwoordt dat de tekstsuggesties niet per se voor de raad vastgesteld hoeven te worden. De raad zal via de politiek adviseur geïnformeerd worden over de beste manier om het aan te pakken. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende behandeld is.

Het is gereed voor een bespreking in de raad van 29-30 november. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over ‘Onze Stad van Morgen’ (VN2023022770) De VOORZITTER licht toe dat dit bespreekpunt is geagendeerd op verzoek van het lid Hofland, omdat D66 de aanpak van de klimaatcrisis wil bespreken. Het lid HOFLAND leest in dit stuk duidelijk waarom je je ook in Amsterdam zorgen zou moeten maken, bijvoorbeeld over hittestress of overstromingen. Er sterven in Nederland mensen door de hitte en er zijn overstromingsrisico’s die zorgen voor beperkingen in de ontwikkelingen van de stad. Een grote overstroming kan zorgen voor

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

zoveel schade en slachtoffers dat het direct kan leiden tot financiële instabiliteit van de stad. Droogte en bodemdaling leiden in Amsterdam tot paalrot. In dit stuk staan mooie ambities en denkrichtingen. Onduidelijk blijft echter wanneer dingen afkomen, of hoe dingen versneld kunnen worden. Dit lijkt op een visie. Een mooie visie. Er staat dat interne True Pricing toegepast gaat worden om klimaatrechtvaardige keuzes te maken. Dat is heel goed. Er wordt verder een interne CO2-prijs gerekend. Maar bij aanbestedingen heb je prijs en kwaliteit. De True Pricing, de prijs, zit nu in het kwaliteitsonderdeel. Echte True Pricing zou zijn als het ook in het prijsonderdeel zit. Het is heel goed dat men in 2024 wil kijken naar meer dan alleen CO2. Hij kondigt aan al daarvoor met een voorstel te zullen komen om ook dit aan te passen. Er is dan al heel goed onderzoek gedaan door CE Delft, met een lijst van honderden stoffen en hun echte prijs. Die uitbreiding kan goed gedaan worden. Het is mogelijk te versnellen. In de tekst staat dat er een klimaatjaarrekening is. Het is duidelijk dat je moet weten wat je nu doet, voordat je kan begroten. In de volgende coalitieperiode zou het richting een CO2-begroting gaan. Hijzelf denkt dat je sneller tot iets als een CO2-begroting kan komen. Als je iets extra’s gaat doen met CO2, ga je ook kijken waar de CO2-dekking zit.

Zo gaat het ook bij financiën. Terecht hamert het lid Nadif bij ieder punt op de netcongestie waarop alles vastloopt. Wat doe je eraan? Daarvoor heeft de gemeente het Rijk nodig. Minister Jetten komt bijvoorbeeld met de premium-contracten. Iemand die 24 uur lang stroom gebruikt, gaat meer betalen. De ACM gaf het handvat voor Use it or lose it. Dat moet snel gebeuren. Minister Jetten komt ook met het idee om tijdens de vergunningverlening al te beginnen met de bouw van dingen die de netcongestie oplossen, zoals hoogspanningsmasten. Dat kan ook zo in Amsterdam gebeuren. Er zijn insprekers geweest die zich zorgen maakten over een onderstation in hun buurt, maar toch moet je de moed hebben om de bouw al te beginnen terwijl de vergunning verleend wordt. Het lid HAIJEN is het eens dat alles vastloopt met de netcongestie. Is D66 het eens met het idee om te prioriteren? Je zou een maatschappelijke instelling zoals een school voor een aansluiting voorrang kunnen geven boven een bedrijf. Het kabinet is bezig om dat prioriteren mogelijk te maken. Het lid HOFLAND is het eens met het lid Haijen. Je zou direct moeten gaan prioriteren. Als het Rijk het geregeld heeft, moet de gemeente de plannen al klaar hebben. Dan moeten de prioriteiten al vaststaan zodat je direct kan beginnen. Het moet echt snel. Je mag geen seconde meer verliezen in de strijd tegen klimaatverandering.

De opwarming moest eerst binnen de 1,5 graden blijven, en nu wordt het al meer dan 2 graden. Gaat men op de huidige manier door, dan kom je op een niveau dat elke verbeelding tart. Daar wil je niet over nadenken. Hij is het hierbij dus helemaal eens met de SP. De uitvoeringsorganisatie staat al geagendeerd voor de volgende vergadering. Het is niet de gemeente die het gaat doen. Tot nu toe was hij een fan van de uitvoeringsorganisatie, want het gaat om uitvoeren. Toch lees je ook in het stuk van de uitvoeringsorganisatie dat er een ‘regie wordt gevoerd’, met een ‘integrale afweging’ en ‘interne afstemming’. Dat klinkt niet naar actie. Je wilt eigenlijk dat het gewoon gedaan wordt. Hij mist in de visie op de Stad van Morgen iets over de mensen die dit gaan doen. Iets over het knelpunt dat er te weinig mensen zijn die het gaan doen. Er valt op dat punt winst te boeken. Het kan sneller als je kijkt wie de mensen zijn die het doen, en welke opleidingen zij doen. Met veel van die opleidingen weet je zeker dat je aan een baan kan komen. Hij stelt voor om in gesprek te gaan en deze mensen een baangarantie te bieden. Minister Dijkgraaf heeft een brief gestuurd aan mensen die hun eindexamen gaan doen, met de suggestie eens te kijken naar mbo-opleidingen. Dat is heel terecht. Daar komen de mensen vandaan die onze manier van leven gaan redden.

Het is zaak zoveel mogelijk mensen te interesseren voor die opleidingen die ertoe leiden dat deze en volgende generaties kunnen leven zoals dat tot nu toe kon. Ook hierbij ziet zijn fractie ruimte voor extra inzet. Hij wil dit punt graag in de raad bespreken.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

Het lid HAVELAAR is blij dat er in het document aandacht wordt gegeven aan voedselverspilling, maar het is jammer dat alleen gesproken wordt over het onderzoeken van een juridisch instrumentarium. Hij vraagt de wethouder toe te zeggen dat die juridische capaciteit nog even met rust wordt gelaten om eerst de creatieve- en samenwerkingscapaciteit te benutten. Er doen bijvoorbeeld nog maar weinig horecagelegenheden mee met de Too Good To Go-app. Dat soort initiatieven verdient meer aandacht en kan wellicht beter toegankelijk worden gemaakt voor mensen met een kleine portemonnee. Hij mist in het rapport groen op daken. Welke rol spelen groene daken in het plan? De CO2-beprijzing geldt nu voor inkoop vanaf 1 miljoen euro. Hij vraagt welk percentage van de 2,8 miljard inkoop euro’s valt onder de CO2-beprijzing. Waarom wordt dat niet gelijkgetrokken met de drempelbedragen voor Europees aanbesteden? Hij vraagt verder of omrijden en extra files als gevolg van knips en paaltjes meegenomen worden in de CO2-berekeningen. Welke rol speelt de maakindustrie of relatief vieze industrie om deze strategie? Of blijft het bij negatief framen? In het document ontbreekt aandacht voor kernenergie. Dat is een gemiste kans, want in een gezonde energiemix hoort kernenergie thuis. Hij vraagt te onderzoek of kleine modulaire reactoren een rol kunnen spelen in de MRA.

Het lid NADIF wijst erop dat er nauwelijks plek is voor extra woningen, dus laat staan voor kernreactoren. Hoe komt het CDA erbij om kernenergie toe te voegen aan de plannen? Het lid HAVELAAR blijft erbij dat je serieus moet kijken of binnen de MRA daarvoor ruimte gemaakt kan worden. Het lid HAIJEN vraagt wat je met het kernafval moet doen. Het lid HAVELAAR antwoordt dat je in een gezonde energiemix moet kijken wat je kan doen. Zeker omdat het de energietransitie kan versnellen, helpt kernenergie om de industrie te verschonen. Het lid HAIJEN concludeert dat het lid Havelaar de gemeente, en toekomstige generaties, opzadelt met een afvalprobleem. Het lid GARMY is het eens dat de tijd van beleidsplannen en visies voorbij is. Er is geen tijd te verliezen, want de effecten van klimaatverandering zijn nu al merkbaar in de hele wereld, zo ook in Amsterdam. De nadruk komt daarom nu op de uitvoering. Ironisch is het dan dat er weer een visiedocument voorligt. Het is wederom een document dat (heel goede) ambities schetst. Voor concrete doelen moet je wachten op de vele verschillende uitvoeringsagenda’s. Zijn fractie steunt de goede intenties in het stuk, zoals meer investeren in buurten waar dat nodig is, samenwerking over landsgrenzen heen, aan de slag gaan met bewonersinitiatieven. Dat zijn allemaal goede uitgangspunten.

Maar er hoort bij het credo van ‘uitvoeren, uitvoeren, uitvoeren’ een duidelijke en centrale doelenboom. Er moet een duurzame doelenboom komen die alle doelen en ambities van de verschillende uitvoeringsagenda’s bundelt. Concrete doelen met tastbare acties en jaartallen. Pas als de doelen concreet gemaakt worden, kan ingeschat worden of die ambitieus genoeg zijn om de ambities te halen. Dan blijkt of het op schema loopt en kan je bepalen wat nodig is om bij te sturen. Hij vraagt dat toe te voegen aan de visie. Onlangs kwam een aantal Europese steden samen om best practices op het gebied van energietransitie uit te wisselen. Daar kwam een best practice uit naar voren die nog niet in onze Stad van Morgen opgenomen staat, maar waarvan wel geprofiteerd kan worden. In verschillende Europese steden zijn sleutelfiguren ingezet om mensen in kwetsbare wijken mee te krijgen in verduurzaming. Veel mensen, met name in kwetsbare wijken, hebben weinig vertrouwen in de overheid. Mogelijk nemen ze daardoor een

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitie Raadscommissieverslag, 01-11-2023

boodschap over verduurzaming van de overheid niet aan. Steden als Wenen en Bologna hebben onderzocht welke mensen en organisaties wél vertrouwen genoten in bepaalde wijken. Deze mensen werden vervolgens ingeschakeld om mensen mee te krijgen in de energietransitie. In Wenen zet men huismeesters van complexen in om met mensen het gesprek over het warmtenet aan te gaan. Wat vindt de wethouder van dat idee? Het lid NADIF vraagt wat het voorstel van het lid Garmy toevoegt aan wat al gebeurt, als het gaat om het inzetten van sleutelfiguren voor het inclusiever maken van de energietransitie en het meenemen van mensen in de verschillende beleidsstukken rondom duurzaamheid. Het lid GARMY stelt voor om dat toe te voegen aan De Stad van Morgen. Hij vindt het inzetten van huismeesters van complexen iets waarvan Amsterdam kan leren. Zijn suggestie is dan ook dat toe te voegen. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.47-10.52 uur. Het lid HAIJEN is hartstochtelijk voorstander van de plannen. Hij is blij dat het college de oprichting van een publiek warmtebedrijf gaat onderzoeken. Energie is een eerste levensbehoefte en hoort niet thuis op de markt als handelswaar. Energie moet in publieke handen zijn, zodat ze schoon is en betaalbaar voor iedereen. In 2009 maakte Amsterdam een verkeerde afslag door aandelen Nuon te verkopen en daarmee de zeggenschap te verpatsen aan de markt.

Met het voorliggende plan om een publiek warmtebedrijf op te richten, neemt Amsterdam weer een deel van de zeggenschap terug. Het is een historische stap in de goede richting. Toch lijkt het dat dit warmtebedrijf zich vooral gaat richten op de infrastructuur van het warmtenet. Ook is het volgens de stukken vooral een voornemen en dat men wil onderzoeken hoe het kan worden opgericht. Klopt dat? Is het vooral onderzoek en verkenning? Niet helemaal duidelijk is het welke publieke speler deze rol op zich gaat nemen. De gemeente, de provincie, of misschien wel bewoners die in een energiecoöperatie het warmtebedrijf gaan beheren? Het maakt allemaal niet veel uit. De SP wil meer. Het is zaak de hele energievoorziening onder democratische controle te brengen. Daarbij denkt hij aan productie van energie, het transport en de levering. Hij spoort de wethouder aan om grootser te denken dan alleen aan de stadsverwarming. Uiteindelijk moet er een groot energiebedrijf terugkomen. In Hamburg is men een gemeentelijk energiebedrijf gestart en heeft men het elektriciteitsnet weer overgenomen van Vattenfall. Verder heb je Barcelona Energie en het Engelse Plymouth waar de gemeente samenwerkt met lokale energiecoöperaties. Verder gaat de provincie Groningen de mogelijkheid van een provinciaal energiebedrijf onderzoeken.

Hij vraagt wanneer de wethouder verwacht dat de plannen wat meer geconcretiseerd worden en naar de raad gestuurd kunnen worden. Het lid NADIF merkt op dat 6,9 miljoen vluchtelingen ontheemd zijn geraakt door de conflicten in Congo. Het is daarmee een van de grootste humanitaire crises ter wereld. De controle over deze regio is heel gewild vanwege de kostbare grondstoffen ter plekke, zoals diamant, goud, koper en zink. Er is ook kobalt te vinden. De impact op de regio is gigantisch. Heb je het over de klimaatcrisis, dan moet altijd klimaatrechtvaardigheid het uitgangspunt zijn. Je moet solidair zijn met iedereen die te maken krijgt met de klimaatcrisis. In Congo, maar ook in Amsterdam. Bij het Isolatieoffensief zitten mensen met lage inkomens met de hoogste energierekeningen. Zij leven in ongezonde woningen omdat er niet in wordt geïnvesteerd. Zijzelf hebben niet het geld om er iets aan te doen. Zij is dan ook blij dat in dit stuk klimaatrechtvaardigheid het uitgangspunt is. In het stuk staat dat de vorm voor een publiek warmtenetwerkbedrijf nog onbekend is. Zij vraagt of gekozen mag worden uit scenario’s. Worden er verschillende vormen voorgelegd? Hoe zorg je ervoor dat inwoners er zoveel mogelijk van kunnen profiteren? En