Definitief verslag FED 14-01-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 14 januari van 13.30 tot 17.45 uur in de Raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 4 februari 2021 Voorzitter: mevrouw Kiliç Portefeuillehouders: wethouder de heer Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: mevrouw Meijer Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer N.T. Bakker (SP), de heer Biemond (PvdA), de heer De Boer (Onafhankelijke raadsfractie), de heer Boomsma (CDA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Groen (GroenLinks), de heer Hammelburg (D66), mevrouw Heinhuis ( PvdA), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Kreuger (JA21), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), mevrouw Timman (D66), de heer Torn (VVD) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L.

Bakker (PvdD), de heer Berkhout (Forum voor Democratie), de heer Beving (PvdO), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Ceder (ChristenUnie), de heer Van Dantzig (D66), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), mevrouw Kat (D66), de heer Khan (DENK), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (Forum voor Democratie), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Liberaal-conservatieve Fractie), de heer Taimounti (DENK), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen:

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom. De beste wensen voor allemaal en een hopelijk coronavrij jaar. Ze veronderstelt de regels voor het digitaal vergaderen inmiddels bekend. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat de leden Kreuger en Timman hebben verzocht een expertmeeting te organiseren over het onderwerp windturbines op 2 februari 2021 tussen 17.00 en 19.00 uur. Hiervoor blijkt voldoende belangstelling: de heer Bakker, de heer De Boer, de heer Boomsma, de heer Groen, mevrouw Heinhuis, de heer Van den Heuvel, de heer Van Lammeren, de heer Nijssen, mevrouw Van Soest, lid Verkerke. De griffie organiseert de expertmeeting. 1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

De heer Boutkan heeft verzocht om een besloten vergadering om de geheime bijlage behorend bij de punten 6 en 7 te behandelen. Die zal fysiek plaatsvinden in de raadszaal om 18.00 uur vandaag. Raadsleden die aanwezig willen zijn, kunnen dat in de chat aangeven. Mevrouw Martens gaat proberen of een ander raadslid voor haar dan kan waarnemen. Mevrouw Van Soest zal uit voorzichtigheid niet fysiek aanwezig zijn. Op dit moment hebben zes raadsleden zich aangemeld voor de besloten bijeenkomst. c. Vaststellen agenda Punt 3 wordt nu gehamerd, maar gaat naar de raad voor een korte behandeling. De punten 6 en 7 worden gevoegd behandeld net als de punten 9 en 10. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslagen van de Expertmeeting Baatbelasting d.d. 24 november 2020 en van de openbare vergadering van de Raadscommissie FEZ d.d. 10 december 2020 De verslagen van de Expertmeeting Baatbelasting van 24 november 2020 en van de openbare vergadering van de raadscommissie FEZ d.d. 10 december 2020 worden ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst De VOORZITTER wijst erop dat met het ingaan van het nieuwe Regelement van Orde de regels voor het agenderen van terkennisnamepunten zijn gewijzigd. Raadsleden dienen een tkn-punt uiterlijk de dag vóór de vergadering vóór 13.00 uur schriftelijk bij de commissiegriffier aan te geven met een motivatie.

De raadscommissie beslist daarover. Vandaag zal de voorzitter nog coulant zijn. Mevrouw NADIF agendeert graag tkn-stuk 6, afhandeling motie 1574.19 van raadsleden Nadif e.a. inzake het Amsterdams Ondernemers Programma 2019–2022 ’Naar een sterke buurteconomie’ effecten van gentrificatie in Amsterdam. Maar ze zou daarbij ook een stuk uit de vorige raadscommissievergadering willen voegen, tkn-stuk 7, Kennisnemen van het Economisch herstel- en investeringsplan en bijbehorende raadsbrief. De heer GROEN agendeert graag tkn-stuk 2, de toezegging aan hem inzake baatbelasting. 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers aangemeld. c. Actualiteiten

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d. Rondvraag De heer VAN LAMMEREN heeft deze week de emissierapporten van het AEB ontvangen naar aanleiding van een Wobverzoek door een stichting. Hij wil weten waarom de raad die niet krijgt wanneer daarom wordt verzocht. De bijlagen ontbreken nog steeds. Die wil hij ook nog ontvangen. Wethouder VAN DOORNINCK licht toe dat het AEB geen gemeentelijk bedrijf is maar een deelneming. Het bedrijf beslist zelf of het iets vrij geeft of niet. Na een gesprek en ook vanwege dat Wobverzoek heeft het AEB besloten ze vrij te geven. In de dagmail van gisteren is het wel gelukt om de bijlagen mee te sturen. Dat lukte eerder niet. Bijlage 11, vertrouwelijk, ligt ter inzage. Mevrouw VAN SOEST heeft insprekers horen vragen of de gemeenteraad bereid is een voorlichtingsavond te geven over de 17 windmolens die dit college voornemens is te gaan plaatsen in Amsterdam. Dus dat verzoek legt ze bij de wethouder neer. Wethouder VAN DOORNINCK denkt dat het handig is dit voorstel bij de desbetreffende agendapunten te bespreken. De heer GROEN weet dat de regering het mogelijk gaat maken om eigenaren van grote daken zonder zonnepanelen te dwingen die panelen wel neer te leggen. Hij is benieuwd of het college die mogelijkheid zo snel mogelijk gaat aangrijpen. Wethouder VAN DOORNINCK verduidelijkt dat Amsterdam daar al langer op aandringt.

Het betreft een wijziging van het Besluit Bouwwerken en Leefomgeving en die wijziging is in procedure gebracht. Die geeft gemeenten meer mogelijkheden om dat af te dwingen. Daarbij gaat het om gebouwen waarbij het verblijf van personen ondergeschikt is. Het zal volgend jaar in werking treden maar de gemeente is al in gesprek met veel eigenaren van grote daken. Desgevraagd geeft ze aan dat het hier met name over grote bedrijven gaat die vaker niet zelf direct het voordeel hebben van die zonnepanelen. Dat is een ander geval dan het participatieverhaal van alle Amsterdammers die meedoen. Bespreekpunten Financiën 3. Vaststellen van de beleidsnota Reserves en voorzieningen 2021 (ZD2020014848) De raadscommissie heeft geen behoefte aan bespreking. 4. Risicomanagement (ZD2020-014747)

voortgangsbrief

aanbevelingen

rekeningencommissie

De heer HAMMELBURG bedankt de wethouder voor de brief en de reactie op de motie-Hammelburg. De rekeningencommissie was er helder over. Risicomanagement vergt een betere beheersing. Hij wil graag verder kijken hoe de raad hierop meer grip kan krijgen. Hij verzoekt de wethouder een technische sessie voor de gemeenteraad te organiseren. De heer BIEMOND onderschrijft het verzoek van de heer Hammelburg. Het gaat om een bestuurlijke sessie met de rekeningencommissie en een technische sessie met de 3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

raadscommissie FED. Wethouder EVERHARDT is blij dat de beide indieners van de motie zich kunnen vinden in het voorstel van het college. Hij is zeker bereid die technische sessie voor de raadscommissie te organiseren in samenspraak met de griffie. De VOORZITTER concludeert dat dit punt voldoende is behandeld. De raadscommissie ziet het voorstel voor een technische sessie tegemoet. 5. Raadsbrief introductie nieuw stelsel voor investeringen (ZD2020-015009) De heer BIEMOND ziet dat het hier om een belangrijke wijziging in de besluitvorming gaat. Wellicht kan de wethouder het nog toelichten. Hij begrijpt dat het de bedoeling is om de raad tussentijds inzicht te geven in de samenhang tussen de investeringen en de doelstellingen in de portefeuille waarmee de raad beter kan sturen op de schuldontwikkeling. Het betekent ook wel een maximering van de uitgaven voor investeringen. Hij hoort graag of dit klopt, wat nu eigenlijk de bedoeling van het systeem is en wanneer het voorstel tot wijziging van de financiële verordening naar de raadscommissie komt. De heer BOOMSMA heeft de afgelopen jaren veel kritiek geuit op het slechte zicht op de ontwikkeling van de schuldprognose. Die was steeds anders dan voorspeld. Het voorstel klinkt goed, maar formeel lijkt dit een behoorlijke aantasting van het budgetrecht van de raad.

Een jaar voorafgaand aan het desbetreffende begrotingsjaar moet de beschikbare ruimte al worden vastgesteld, maar niemand heeft goed zicht op wat er in het lopende jaar gebeurt. Het lijkt hem slecht werkbaar. Alleen mogen oordelen over investeringsvoorstellen van meer dan 20 miljoen euro na aftrek van de bijdragen van derden, beschouwt hij als een aantasting van het budgetrecht van de raad. Dan is het college bevoegd voor alle overige investeringen en dat vindt hij onwenselijk. Wellicht kan de wethouder toelichten waarom dit nodig zou zijn. Wethouder EVERHARDT beaamt dat het een groot vraagstuk is. Dit is niet het beslissende moment. Er komt nog een voorstel vanuit het college. De achterliggende gedachte is dat de gemeente goed moet kijken naar de schuldontwikkeling en de bandbreedtes waarin wordt gewerkt. De gemeente doet elk jaar een forse investering maar raakt telkens dicht die 130%-norm. De bedoeling is toch investeringen te kunnen doen en die met een cap langjarig beheersbaar te maken. Dat is geen aantasting van het budgetrecht, want bij elke begroting neemt de raad het besluit en daarmee geeft ze richting aan het college. Het voorstel komt nog naar de raad. Daar wordt bij de voorjaarsnota op ingegaan en dan moet het worden vastgesteld in een verordening. Bij de begroting in de tweede helft 2021 vindt dan besluitvorming plaats binnen de nieuw vastgestelde verordening.

Hij is bereid daarvoor een technische sessie te organiseren als de raad daaraan behoefte heeft. Naast de hoogte van de schuldpositie moet de gemeente ook goed kijken wat er elk jaar in de investeringsagenda terugkomt en wat er na een jaar is gerealiseerd. Per jaar worden veel investeringen gedaan maar die worden niet allemaal gerealiseerd, de zogenaamde boeggolf. Daarvoor zijn dikwijls heel goede redenen. De gemeente kent nu een systematiek waarbij grote investeringen in één jaar moeten worden vastgesteld. Met die grote investeringen wordt een groot deel van de investeringscapaciteit in zo’n jaar benut terwijl dat budget in de praktijk altijd langjarig wordt ingezet. Dus er kan per jaar ook een kleiner bedrag voor worden gereserveerd. Dan wordt het wel realistischer. Met het nieuwe systeem probeert het college daarop een antwoord te geven. De heer BOOMSMA vindt het instellen van een cap geen aantasting van het budgetrecht van de raad, want die stelt de raad zelf vast. Maar het college zou bevoegd zijn zelfstandig te beslissen over alle investeringen minder dan 20 miljoen euro na aftrek 4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

van de inbreng van derden en dat gaat de CDA-fractie te ver. Het voorstel voor een technische sessie steunt hij. De heer BIEMOND steunt ook die uitnodiging voor een technische sessie. Het is een belangrijke wijziging en de raad moet goed zicht kunnen houden op de financiële huishouding. Hij hoort graag wanneer de wethouder verwacht met het voorstel voor de wijziging naar de raadscommissie te komen. Misschien kan de raad al zicht krijgen op die wijziging voordat de technische sessie plaatsvindt. Dan weet iedereen waarover het gaat. De heer TORN deelt de zorgen van de heer Boomsma. De VVD is graag aanwezig bij zo’n technische sessie. Wethouder EVERHARDT heeft de woorden van het CDA heel goed gehoord. Het systeem moet dat zicht leveren. Hij begrijpt de vragen over de uitvoering. Bij de technische sessie zal specifiek worden ingegaan op dat budgetrecht. Alle relevante punten die uiteindelijk in de verordening komen, worden dan naar voren gebracht. Het voorstel komt of parallel met de voorjaarsnota of iets later naar de raad maar in ieder geval ver voordat de programmabegroting naar de raad komt. De VOORZITTER concludeert dat dit punt voldoende is behandeld. De commissie wacht de technische sessie af. Deelnemingen 6. Jaarverslag Deelnemingen 2019 (ZD2020-014954) en 7.

Informeren van de commissie over de uitkomsten van aandeelhoudersvergaderingen van gemeentelijke deelnemingen die in de eerste helft van 2020 plaatsvonden (ZD2020-010536) De heer BOUTKAN stelt dat de gemeente deelnemingen heeft omdat ze wil sturen op publieke belangen. Dan helpt het wanneer de raad over goede informatie beschikt. De kwaliteit van de informatie in het jaarverslag was heel goed. Voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en voor goed werkgeverschap is veel meer aandacht gekomen. De PvdA is tevreden over de voortgang die de deelnemingen daarin maken. Er is een brief naar de raad onderweg over het deelnemingenbeleid. Hij is benieuwd wanneer hij die kan verwachten. Het beloningsoverzicht was inzichtelijk. Bij eerdere discussies heeft dat geleid tot een herziening van de bezoldiging. Goed dat het GVB in 2017 dat initiatief heeft genomen. Alles wat te maken heeft met beloningen bij publieke bedrijven dient zo veel mogelijk in openbaarheid met elkaar te kunnen worden besproken. Hij hoort graag wat de impact van corona op de deelnemingen is. Daar komt hij vanavond nog op terug. Ook hoort hij graag meer over de interesse van Ajax in overname van een deel van het gemeentelijk belang. De Johan Cruijff ArenA heeft een grote impact op de omgeving van Zuidoost en de vraag is wat een eventuele verkoop met de zeggenschap doet.

De belangen van de club en de belangen van Amsterdam komen waarschijnlijk niet altijd met elkaar overeen. De heer N.T. BAKKER is benieuwd welk belang de heer Boutkan ziet in dit voetbalstadion. De heer BOUTKAN heeft deze discussie al gevoerd bij de RAI en eerder ook bij Schiphol. Als het gaat om een deelneming met een enorme impact op de publieke ruimte en op de leefbaarheid van de omgeving, dan is het belangrijk daarover zeggenschap te 5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

hebben als stad. De Johan Cruijff ArenA is veel meer dan voetbal; er vinden talloze evenementen plaats. En het gaat om de ruimte eromheen. Mevrouw NADIF hoort graag hoe de wethouder kijkt naar het verslag. Er is veel vernieuwd; er is veel aanvullende informatie vergeleken voorgaande jaren. Belangrijk in een rapportage is natuurlijk dat er continuïteit is. Ze wil ervan uitgaan dat de informatie de komende vijf tot tien jaar laat zien wat er verandert aan beleid. Ze is blij over het goed werkgeverschap. Veiligheid van personeel is ook van belang, maar ze maakt zich wel zorgen over het personeel op Schiphol. Daar is het toch heel druk en dan kan afstand houden niet worden gewaarborgd. Ze hoort graag hoe de wethouder dit beziet. Verder is ze blij dat er kritisch wordt gekeken naar de sociale en duurzame doelstellingen van de gemeente en hoe deelnemingen daarin een rol kunnen spelen. De rapportage stamt uit de precoronatijd. Nu is het anders en zullen de doelstellingen minder prioriteit krijgen. Ze hoort graag hoe de gemeente dat kan ondersteunen. Ze kijkt uit naar de brief over het deelnemingenbeleid en naar de uitwerking van de raadsenquête omdat die niet alleen over het AEB gaat maar ook over het deelnemingenbeleid zelf. De heer HAMMELBURG hoort nog graag wanneer de raad de brief over de actualisatie van het deelnemingenbeleid kan verwachten.

Wethouder EVERHARDT is blij met de complimenten voor de rapportage zelf. Er is heel hard aan gewerkt. De intentie is er om de komende jaren zo te blijven rapporteren maar de ambitie is er ook om het nog iets scherper, iets mooier te maken. Continuïteit is belangrijk want dan worden zaken vergelijkbaar. Als het om de voortgang gaat, dan merkt de wethouder in de gesprekken dat het echt wel in het hart van de organisaties aan het landen is. Het zijn complexe vraagstukken en het valt niet altijd mee om gelijk tot uitvoering over te gaan, maar er wordt wel aan gewerkt. De brief komt eraan en die kan dan op de raadscommissievergadering van 4 maart worden geagendeerd. In de rol van aandeelhouder blijft de wethouder aandacht vragen voor openbaarheid bij beloningen. Ook daar worden goede stappen gezet. Corona doet veel met de organisaties en dat kan ook het nodige betekenen voor de financiële positie van bedrijven en de afdracht richting de gemeentelijke begroting. Tegelijkertijd ziet de wethouder ook dat de duurzaamheidsagenda aandacht krijgt bijvoorbeeld bij de Haven. Mevrouw NADIF bedoelde dat veel deelnemingen allerlei mooie doelen hadden voorafgaand aan de coronacrisis. Die doelen zullen vanwege de financiële situatie worden gewijzigd. Ze vroeg of er contact was en of de gemeente daarin flexibel was. Wethouder EVERHARDT neemt zeker een flexibele houding aan.

Er zijn individuele gesprekken en er zijn partijen die in beweging komen. Ook de RAI blijft altijd weer nadenken over de toekomst van het bedrijf. De heer VAN LAMMEREN hoort dat de gemeente een actieve rol heeft als het gaat om die openbaarheid over beloningen. Hij hoort graag hoe de gemeente dat aanpakt. Hij is ook benieuwd of daar weerstand wordt geboden. Wethouder EVERHARDT licht toe dat hij daarvoor specifiek aandacht vraagt tijdens de officiële vergaderingen of als dat speelt bij herbenoemingen of anderszins. In de rapportages staat het nodige over de beloningen en de openheid. Het standpunt van de gemeente is helder en per deelneming is er een andere verhouding. Die bepaalt mede de discussie en de uitkomst daarvan. De heer VAN LAMMEREN stelt dat de gemeente 100% eigenaar is van het AEB. De raad wil graag de inkoopcontracten inzien. Hij zou graag zien dat de wethouder kan bewerkstelligen dat die inzichtelijk worden voor de gemeenteraad – al dan niet kabinet. 6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

Wethouder EVERHARDT heeft toegelicht hoe de gemeente erin staat als het om beloningen gaat. De bedrijfsuitvoering is natuurlijk in handen van de deelneming zelf. Daarin heeft de gemeente een andere rol te spelen. In 2018 heeft hij de afspraken tussen de drie partijen rond de Johan Cruijff ArenA gedeeld met de raad, Ajax, Stak en de gemeente. Er is een turnsheet vastgesteld waarbij een aantal afspraken is gemaakt over de governance en waarbij de intentie is opgenomen dat de gemeente 23% van haar 48%-belang aan Ajax zou kunnen gaan verkopen. In deze coronatijd worden die gesprekken niet voortgezet. Zodra de situatie is genormaliseerd, komt het turnsheet weer op tafel en worden de gesprekken hervat. De heer BOUTKAN verzoekt de wethouder met een nieuw afwegingskader te komen want de wereld is na corona echt wel veranderd. Dan kan de raad beslissen of ze die verkoop wel of niet nog wenselijk vindt. Wethouder EVERHARDT wijst erop dat die turnsheet ook gewoon een afspraak is. Mocht het zo ver zijn dat er invulling aan de turnsheet kan worden gegeven, dan komt hij naar de raad om te bepalen hoe de gemeente daarmee kan omgaan. De heer N.T. BAKKER weet dat er in de vorige periode met D66 en de VVD een heel helder beleid was rond deelnemingen waarbij het ook ging om de scheiding van voetbal en staat. Dat hoort hij nu niet terug.

Hij hoort graag van de wethouder dat de verkoop van de deelneming van de ArenA toch doorgaat. Wethouder EVERHARDT herhaalt dat er afspraken zijn. De turnsheet is met de raad gedeeld waarbij het erom gaat hoe de gemeente wil omgaan met de aandelen ArenA richting Ajax. Dit is niet het moment om over verkoop te praten. De heer BOUTKAN hoopt dat de wethouder onderschrijft dat de Johan Cruijff ArenA veel meer is dan alleen voetbal. Wethouder EVERHARDT beaamt dat de stichting Johan Cruijff ArenA meer bedient dan alleen Ajax. Dat is volstrekt helder. Dat staat los van hoe de gemeente wil omgaan met haar aandeel. Schiphol gaat ook in coronatijd zorgvuldig met het personeel om. Hij zal dit punt nog eens actief aandragen bij Schiphol. De heer VAN LAMMEREN vindt de houding van het college zeer dubieus. Enerzijds grijpt de gemeente wel in bij de beloningssystemen – en misschien wel terecht – maar anderzijds weigert dit college inzicht te geven in de inkoopcontracten van het AEB waar het hout voor de biomassacentrale vandaan komt. Er wordt alleen maar geclaimd dat het hout duurzaam zou zijn. Hij probeert die contracten al een tijd boven tafel te krijgen, maar geen van de wethouders wil die verstrekken. Tot het tegendeel is bewezen, acht hij dit college schuldig aan het verbranden van bomen die niet duurzaam zijn.

Wethouder EVERHARDT heeft geen vraag gehoord en hij houdt vast aan zijn woorden in de eerste termijn. De VOORZITTER concludeert dat deze punten hiermee voldoende aan de orde zijn geweest. Het agendapunt wordt aangehouden tot het besloten deel vanavond. Economische Zaken 8. Kennisnemen van het Meerjarenplan Amsterdam congresstad 2021-2024 (ZD2020-014980) Mevrouw MARTENS is blij dit document nu te kunnen bespreken. In grote lijnen is 7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

de VVD blij met dit stuk, waarvoor complimenten aan de wethouder. Amsterdam als congresstad, een doelgroep die veel oplevert voor Amsterdam en graag gebruik maakt van de mooie hotels, musea en congresfaciliteiten. Dan een aantal kritische punten. Amsterdam zit in een ongekende economische crisis die helaas veel faillissementen en werkloosheid met zich mee zal brengen. Het lijkt wel of niet iedereen zich realiseert welk effect dit stuk op de werkgelegenheid in Amsterdam heeft. Tal van kleine ondernemers krijgen opdrachten door die congressen. Voor al die kleine ondernemers maakt het niet uit of een congres is gericht op een corporate of een non-corporate. Die willen graag aan het werk. Het is mooi als Amsterdam bekend komt te staan om congressen op het gebied van gezondheid, artificial intelligence etc. maar de VVD meent dat de stad zich op dit moment geen onderscheid kan veroorloven. Elke vorm van communicatie kan desastreus zijn voor het aantal boekingen in hotels en bij congressen. Ze wil weten waarom dit zo expliciet in het stuk staat en hoe dit net iets beter kan worden gecommuniceerd. Ze hoort nog graag waarom Amsterdam kiest voor het lage bedrag dat hiervoor wordt uitgetrokken – zelfs minder dan Rotterdam en Den Haag. Investeert Amsterdam nu meer geld, dan brengt dat wellicht op termijn meer geld op voor de stad.

Mevrouw NADIF vindt het een mooi stuk, maar het is wel heel sterk gericht op acquisitie. Het is begrijpelijk dat de gemeente wil voorsorteren op bepaalde onderwerpen omdat die aansluiten bij het beleid van de gemeente. Straks komen al deze zakelijke toeristen naar de stad en vervolgens gaan ze weer weg. De vraag is dan hoe die kennis bij zulke congressen wordt gedeeld en hoe de netwerken die hier worden opgebouwd, effect hebben op de stad. De VVD heeft een terecht punt met de kleine ondernemers. Ook zij lijden eronder dat er geen evenementen meer zijn want dat zijn hun grote opdrachten. Dat is niet altijd zichtbaar. Hopelijk kunnen die ondernemers hierbij een grote rol krijgen. De focus ligt heel sterk op de zakelijke toerist en op congressen, maar de kunst- en cultuurinstituten zijn ook van belang. Dat dient in de toekomst meer te worden uitgedragen. De heer BOUTKAN verzekert dat dit stuk kan rekenen op goedkeuring van de PvdA. Het is wel veel breder dan alleen zakelijke bezoekers. Bewoners en de leefbaarheid moeten voorop staan in de nieuwe bezoekerseconomie. Gaat het om returnal investment, dan vindt hij het heel positief maar gezien de laatste ontwikkelingen rond corona vraagt hij zich af of het wel realistisch genoeg is. Hij bespreekt het stuk graag in de raad.

De heer KHAN ziet een goed uitgewerkt plan ook al is een aantal onderdelen nog niet goed ingevuld bijvoorbeeld in de tabel doelstellingen meerjarenplan Amsterdam congresstad. Het plan zet in op een kleinere congresmarkt. Hij hoort graag wat dat betekent voor het aantal arbeidsplaatsen en opleidingsplekken. Vermindering van het aantal arbeidsplaatsen betekent immers ook minder geld voor Amsterdam. Hij ziet graag dat dit nog vóór de raadsvergadering wordt ingevuld. Fijn dat de motie over de internationale concurrentiepositie zo is uitgewerkt. In andere steden zijn ze uiteraard ook aan het nadenken over hun internationale concurrentiepositie. Congresorganisaties in Amsterdam lopen tegen die hoge toeristenbelasting aan en de hoge OV-kosten. Hij oppert te zoeken naar een manier om dat aantrekkelijker te maken voor die congresbureaus. Hij denkt daarbij aan een korting wanneer een organisator meerdere evenementen wil boeken. Graag een reactie daarop van de wethouder. De heer DE BOER complimenteert de wethouder voor dit mooie plan, een mooie uitvoering van de motie. De motie is destijds niet aangenomen, maar die partijen steunen nu wel dit plan van de wethouder. Mooi. Het aantal congressen liep het afgelopen jaar terug. Maar het aantal middelen dat werd ingezet om congressen naar de stad toe te halen, werd ook teruggedraaid. Daar zit waarschijnlijk een correlatie.

Dat is wel iets om van te leren. Het is heel belangrijk goed te kijken naar de concurrentiepositie en om goede, slimme deals te sluiten met grote congressen. Het onderscheid tussen corporate 8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

en non-corporate vindt hij ingewikkeld. Het is niet gek om prioriteit te geven aan wetenschappelijke congressen, maar dat is maar een klein deel van de congreswereld. Hij hoort ook graag waar de grens ligt en hoe dat onderscheid wordt gemaakt. Wethouder EVERHARDT is blij met alle steun in de raad en dat dit plan op deze wijze wordt ontvangen. Amsterdam heeft geconstateerd dat haar positie in de corporatemarkt sterk was; in de non-corporatemarkt was die kleiner. De pay-offs rond live science and health, EY, de toepasbaarheid in het maatschappelijk deel, dat zijn allemaal extra punten om te benadrukken. Die analyse ligt eronder. Het is zeker niet de intentie dat dat het enige beeld is dat de stad gaat uitstralen. En het is zeker niet zo dat corporate helemaal geen aandacht meer krijgt. Dat is niet de portee van de inzet. Maar bij de noncorporate is Amsterdam een deel kwijt geraakt en dat wil ze terugwinnen in combinatie met de toegevoegde waarde voor de stad. Als die langjarige congressen terugkomen naar de stad, zou dat een mooie extra afwikkeling kunnen zijn – en misschien ook voor het vestigingsklimaat. Voor het geven van een klantenkorting of iets dergelijks heeft de gemeente eenvoudig weg geen budget. De stad heeft een mooie propositie. Congressen in hun algemeenheid dreigen kleiner te worden. Hele grote congressen worden naar verwachting deels live en deels digitaal.

Maar echt heel grote congressen kan Amsterdam sowieso niet ontvangen, dus het biedt ook wel weer kans voor de stad. Het betekent ook dat de digitale wereld daarvoor op orde moet zijn. Ook daarin kan Amsterdam veelbetekenend zijn. De heer KHAN denkt dat een klantkorting zichzelf ook kan terugverdienen: de congresgangers geven geld uit in de stad en er wordt vermakelijkheidsretributie geheven. Hij zou dat graag zien opgenomen in een totaaloverzicht. Wethouder EVERHARDT wil echt inzetten op het terughalen van congressen naar de stad zodra dat weer kan met hopelijk een langjarig commitment. Dat is goed voor de werkgelegenheid. Hij gaat niet nog vóór de raad allerlei tabellen toesturen met wat de gemeente daarvan verwacht, maar hij gaat het wel goed volgen. De resultaten van de inspanningen worden uiteraard wel met de raad gedeeld. De aannames voor zover het college die nu heeft, zijn goed. Het lijken zinvolle investeringen. Misschien investeert Amsterdam minder in vergelijking met andere steden, maar de stad bouwt het nu op. Dit is de eerste stap. Een congresbureau opzetten is een zinvolle exercitie. Hij kan nu niet aangeven waardoor de stad die positie eerder is kwijtgeraakt. Is er meer investering nodig, dan wil hij daarop later inzetten. Maar deze inzet ligt nu voor. Amsterdam&Partners toont zich meer dan bereidwillig.

Er komt op dit moment niet meer financiële armslag voor het plan. Mevrouw MARTENS wil weten hoe het college tot dit bedrag is gekomen. Helder is dat je er meer aan overhoudt wanneer je meer investeert. Iedereen zit te springen om werk. Meer geld investeren helpt de economie sneller op gang dus waarom niet meer geld? Wethouder EVERHARDT gaat deze stappen zetten om een goede positie te veroveren op de congresmarkt. Dit is het bedrag dat daarvoor is vrijgemaakt. De inzet is onderbouwd met activiteiten. Die worden uitgevoerd. Daarvan wordt uiteraard een bepaald rendement verwacht. Is er inzicht in de resultaten, dan worden die uiteraard besproken met de raad. De doelstellingen worden niet aangevuld, maar het college gaat goed volgen wat de inspanningen betekenen en wat het daarvan verwacht. Daaruit volgt dan een voortgangsrapportage over een jaar. GroenLinks las het plan zo alsof de inspanningen alleen op de zakelijke toerist zouden zijn afgestemd. De congresmarkt is onderdeel van het plan. De congresmarkt is ook een zakelijke markt met een profit en een non-profitkant. De gemeente zet daarbij in op bepaalde thema’s maar niet exclusief. Daarnaast heeft de stad veel meer te bieden en het culturele leven heeft absoluut een toegevoegde waarde, niet alleen in de vorm van de prachtige musea maar ook in de vorm van die uitgaanscultuur. Dat trekt ook bezoekers 9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

aan. De VOORZITTER concludeert dat dit punt hiermee voldoende aan de orde is geweest. Het onderwerp gaat voor een middellange behandeling naar de raad. Duurzaamheid en Circulaire Economie 9. Kennis te nemen van de reactienota Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid (RES NHZ) en de verwerking van de reactienota in de RES 1.0 en de toezegging met betrekking tot participatietrajecten inzake de RES (ZD2020-013880). De commissie RO is hierbij uitgenodigd. en 10. Resultaten onderzoek draagvlak voor windmolens in Amsterdam (ZD2020014470) Mevrouw TIMMAN heeft in haar raadsperiode van zeven jaar nog nooit eerder in zo korte tijd zo veel e-mails ontvangen. De inspraakavond afgelopen dinsdag maakte duidelijk dat dit dossier de volle aandacht van de raad behoeft. Zij neemt haar werk als volksvertegenwoordiger serieus; volksvertegenwoordigers moeten tegenwicht bieden aan een almachtige overheid en dat is in dit dossier heel belangrijk. Vorig jaar maart werd de conceptRES met daarin de zoekgebieden vastgesteld door de raad. Toen ging het echt om zoekgebieden waarbij geen enkele locatie definitief was ingetekend. Het leek even stil, maar blijkbaar zijn er daarna participatieavonden gestart maar daarvan heeft ze als raadslid niets meegekregen. Begin november kreeg ze veel signalen over grote onrust met name op IJburg. Die signalen zijn steeds heftiger en talrijker geworden.

De grootste zorg daar betreft de volksgezondheid: eventuele schade bij mensen die straks te dicht bij de windturbines wonen. Daar ligt meteen de grens voor D66: D66 doet geen concessies aan de volksgezondheid. Dat is niet onderhandelbaar. De heer VAN LAMMEREN is blij dat D66 een harde grens trekt bij geluidsoverlast en de volksgezondheid van bewoners. Hij is benieuwd of D66 dat dan ook doet bij de festivalnota. Daar spelen immers dezelfde geluidsoverlast en gezondheidsklachten. Ook festivals hebben een negatieve impact op de volksgezondheid. Hij is benieuwd of D66 dan haar mening gaat herzien ten aanzien van festivals in natuurgebieden. Mevrouw TIMMAN benadrukt dat het nu over windturbines gaat die voortdurend geluid produceren en voor jaren worden geplaatst. Festivals zijn uiteindelijk altijd tijdelijk. De vergelijking gaat dus niet helemaal op. Als wordt aangetoond dat er structurele effecten zijn op de volksgezondheid gaat zij daarover zeker het gesprek aan. Ze heeft er begrip voor dat de heer Van Lammeren op een ander onderwerp een toezegging wil horen, maar wat zij nu heeft gezegd, wordt gedragen door de fractie van D66. Festivals zijn echt een andere discussie en het debat daarover dient de heer Van Lammeren met een ander D66-lid te voeren.

De heer GROEN deelt het standpunt dat gezondheid een harde grens moet zijn, maar de RIVM heeft daarvoor richtlijnen die de gemeente Amsterdam vanzelfsprekend volgt. Hij is benieuwd welke grens mevrouw Timman dan gerust kan stellen. Mevrouw TIMMAN komt daar zo in haar betoog op terug. Naast de impact op de volksgezondheid is er natuurlijk ook sprake van gewoon geluidsoverlast vergelijkbaar met geluidsoverlast van festivals. Dan gaat het om de aantasting van het leefgebied van vogels en andere dieren. Daarbij gaat het ook nog om draagvlak en participatie. D66 stelt voor een burgerberaad te houden, een vorm van burgerparticipatie waarin een groep gelote Amsterdammers maar ook mensen van buiten, 10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

een doorsnee van de samenleving, goed geïnformeerd, aanbevelingen doet. Dat lijkt D66 een mooie vorm om aan het huidige proces toe te voegen. De heer VAN DEN HEUVEL vraagt of het huidige participatieproces dan onvoldoende is en of het niet de raad is die die keuze moet maken. Het kan niet zo zijn dat de raad zich straks bij de echte keuze achter een burgerberaad moet verschuilen. Hij ziet niet wat de aanvulling van een burgerraad is ten opzichte van een gemeenteraad. Het is de gemeenteraad die afwegingen dient te maken. Mevrouw TIMMAN vindt niet dat de raad zich dan achter een burgerberaad verschuilt. Alle aspecten waarover bewoners zich zorgen maken, daar staat D66 voor. Een burgerberaad zou een mooie aanvulling zijn op het traject dat nu loopt maar waarover veel klachten zijn. Een burgerberaad bestaat uit mensen die het daadwerkelijk in hun leefomgeving gaan meemaken. Zij woont niet op IJburg; ze heeft alleen een idee over hoe het zou zijn. Ze ziet de controverse niet. Het is niet de bedoeling dat een burgerberaad de bevoegdheid van de gemeenteraad overneemt. De heer KHAN heeft geconstateerd dat mensen het vertrouwen in participatieprocessen voor een groot deel hebben verloren. Nu ligt er in feite een voorstel voor nog meer participatie. Mensen willen niet meer participatie, maar ze willen dat hun inbreng tot nu toe wordt gehoord.

Het college is tekort geschoten met de participatie. Dat moet eerst op orde komen alvorens andere trajecten in te zetten. Mevrouw TIMMAN heeft begrepen dat bewoners de kwaliteit van de participatie onvoldoende vinden. Zij kan zich voorstellen dat participatie in een andere vorm daarbij behulpzaam kan zijn. Dat lijkt haar de moeite van onderzoeken waard. De heer BOOMSMA benadrukt de onzekerheid over de effecten van geluid op de gezondheid en over de effecten op de ecologie. Hij is benieuwd of D66 het ermee eens is dat hier het voorzorgsbeginsel van toepassing is. Dat houdt in dat een minimale afstand van zulke grote windturbines wordt aangehouden. Mevrouw TIMMAN is het ermee eens dat het voorzorgsbeginsel van toepassing is. De informatievoorziening moet beter en op maat. Het hele proces van nu tot de plaatsing is haar in ieder geval niet helemaal helder noch wanneer het bevoegd gezag aan zet is. D66 is niet principieel tegen een afstandscriterium. Dat kan misschien een geruststelling zijn in dit dossier dat voor veel paniek zorgt. Maar er is een hele range aan meters afstand waarvan bewoners aangeven genoegen mee te nemen. 600 m afstand over water is een andere 600 m dan over land waar nog geluidsbarrières tussen zitten. Gaat het om de waardevermindering van huizen, dan is mevrouw Timman geen expert.

Daarom heeft ze met de heer Kreuger een expertmeeting geïnitieerd waarvoor de raad steun heeft uitgesproken om de raadsleden te informeren over deze specifieke onderwerpen die in feite vakgebieden op zich zijn. De heer NIJSSEN heeft nog niet gehoord wat D66 nu gaat doen voor al die mensen. Hij heeft nog geen concrete zaken gehoord. Mensen hebben aangegeven het gevoel te hebben dat alles al is beklonken. Een burgerberaad heeft daar waarschijnlijk niet veel invloed op. Mevrouw TIMMAN heeft veel mensen gehoord en veel e-mails gelezen. Mensen worden te woord gestaan en met de beantwoording van de mails is ze nog druk doende. En uiteindelijk zal D66 een besluit nemen, maar wel een afgewogen besluit. Het is zeker niet de bedoeling zich te verschuilen achter een burgerberaad. In die expertmeeting wil ze de experts goed bevragen. De experts zijn gekozen op last van de bewoners. Uiteindelijk zullen er besluiten worden genomen, maar die dienen zich nu nog niet aan.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

De heer VAN DEN HEUVEL vraagt of er nu al zoekgebieden zijn waarvan D66 zegt daar sowieso geen windmolens te willen plaatsen of dat er al zoekgebieden zijn waar dat juist wel het geval is. De VOORZITTER geeft aan dat mevrouw Timman echt geen spreektijd meer heeft. De heer KREUGER leest dat bijna twee derde van de Amsterdammers positief zou zijn over de windturbines volgens het persbericht van wethouder Van Doorninck op 21 oktober 2020. Dat klopt helemaal niet. 65% staat open voor meer windturbines, maar een ander staatje laat iets heel anders zien: ja, maar niet in de zoekgebieden zelf. Hij is benieuwd waarom de wethouder richting bewoners aangeeft dat er heel veel draagvlak is. De heer GROEN begrijpt dat de heer Kreuger ook ziet dat twee derde voor windmolens in Amsterdam is. Het persbericht klopt dus gewoon. De heer KREUGER legt uit dat dat weliswaar klopt, maar dat raakt de essentie niet. Het gaat immers om de zoekgebieden waar die windturbines worden geplaatst. Het persbericht is uitgegaan op 21 oktober, maar de 600 m-norm is pas een dag later opgeheven. Dat houdt in dat de spelregels worden veranderd één dag nadat de enquête is gehouden. Dan is het maar de vraag wat de Amsterdammers is voorgelegd. Met de omgevingsnorm heeft een groot aantal partijen ingestemd, ook de VVD.

De heer NIJSSEN vraagt of de heer Kreuger zich ervan bewust is dat er een onderdeel is opgenomen, dat draagvlak is vereist om te mogen afwijken van die 600 m. De heer KREUGER heeft zo vaak gevraagd om het kwantificeerbaar maken van draagvlak en dat wordt iedere keer geweigerd. Dit is noch de plaats noch de tijd om dergelijke verwijten te maken. De VVD heeft willens en wetens de 600 m-norm afgebroken. De zoekgebieden waren al bekend op het moment dat de 600 m-norm eruit werd gehaald. Het is dus niet alleen maar de schuld van GroenLinks. De heer GROEN vraagt of de heer Kreuger het ermee eens is dat er een landelijke norm is voor die 350 m en dat die 600 m-norm een door het CDA en VVD bedachte bovenwettelijke norm was die in de provincie gold. De heer KREUGER beaamt dat. De omgevingsverordening is doorgedrukt. Dat kreeg nauwelijks persaandacht. Meteen de 22 oktober heeft hij schriftelijke vragen ingediend. De Telegraaf plaatste de 23 ste meteen een artikel Zorg over windturbines. De rest van de pers heeft zitten slapen. De inspreekavond werd gigantisch goed bezocht. De zorgen van de bewoners zijn terecht. Er waren enkele voorstanders en die blijken nu allemaal dubbele petten op te hebben. Dat mag, iedereen mag inspreken, maar dan moet men ook gewoon zeggen dat men een financieel belang heeft of een ander belang.

Het mag duidelijk zijn dat de fractie van JA21 tegen de plaatsing van windturbines is zoals het plan nu voorligt. Hij piept het graag door naar de raad. En samen met D66 organiseert hij die expertsessie waarin allemaal experts aan het woord komen over dit thema – 2 februari vanaf 17.00 uur. De heer NIJSSEN is benieuwd of de fractie van JA21 tegen windturbines in Amsterdam is en of de fractie openstaat voor eventuele alternatieven. De heer KREUGER zal dat in de raad aangeven. De heer GROEN hoorde de heer Kreuger bevestigen dat 65% van de Amsterdammers meent dat er windturbines op Amsterdams grondgebied moeten komen. Dan zou hij toch ook moeten willen dat er windturbines komen. De vraag is dan waar ze moeten komen. 12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

De heer KREUGER legt uit dat het om de zoekgebieden gaat. Die twee derde van de Amsterdammers heeft daarop geen betrekking. De heer NIJSSEN heeft heel veel betrokken Amsterdammers gesproken. De meeste mensen geven aan achter de energietransitie te staan, maar ze hebben ook zorgen over de gezondheidseffecten, schade aan de biodiversiteit. Terecht, want mensen vrezen dat het nu gaat gebeuren terwijl ze zich niet gehoord voelen. Daar wil de VVDfractie recht aan doen. De heer KREUGER hoort de VVD de schuld geven aan GroenLinks maar hij is benieuwd in hoeverre de heer Nijssen vindt dat de VVD zelf schuldig is door het opheffen van die 600 m-norm waardoor bewoners zo in paniek zijn geraakt. De heer NIJSSEN wil een redelijk doch duurzaam tegenvoorstel doen waarbij hij dezelfde ambitie hanteert als wethouder Van Doorninck, 0,663 terrawatt uur. De VVD deelt diezelfde duurzaamheidsambitie. De heer GROEN hoort dat de heer Nijssen nu de woorden van Windalarm overneemt alsof er niets meer te doen is aan het proces, maar uniek aan het RESproces is nu juist dat de gemeente al bij het vooronderzoek van het beleid participatie organiseert. De gebruikelijke participatie gaat ook nog volgen. De heer NIJSSEN heeft alleen maar mensen gehoord en gesproken die allemaal zeggen dat ze duurzaam willen zijn maar die ook hun verhaal kunnen vertellen.

De nuance tussen duurzaam zijn en toch kritiek hebben op windmolens komt niet terug in het proces. Mensen hebben niet in brede zin mogen meepraten. Mevrouw HEINHUIS is benieuwd of de heer Nijssen in algemene zin kritiek heeft op het RESproces zoals dat op dit moment in heel Nederland wordt uitgevoerd. De heer NIJSSEN vindt het soms ongemakkelijk voelen hoe hij in het systeem van al die energieregels is geduwd. De VVD wil een aanpassing doen in het voorstel. De heer N.T. BAKKER wijst erop dat het RESbeleid landelijk beleid is en hij hoort graag in hoeverre de heer Nijssen hierin meegaat. De heer NIJSSEN ziet graag dat de 60% zonnecellen die nu op de grote daken zijn geprognosticeerd, wordt opgehoogd naar 70% en dan zijn er geen 17 windturbines meer nodig maar de helft. Die andere helft kan dan in de haven komen staan. Daarmee is het niet meer nodig windturbines te plaatsen in het Amsterdamse groen of nabij woningen. Hij doet een nadrukkelijk beroep op GroenLinks en D66 dit voorstel in overweging te nemen. Het is duurzaam, toch redelijk en daarmee blijft de natuur en de bewoning beschermd. Los van dit alternatieve voorstel komt de VVD met een motie in de raad om het college op te roepen geen windmolens in het groen te plaatsen en niet af te wijken van de provinciale afstandsnorm van 600 m.

Mevrouw HEINHUIS is benieuwd hoe de VVD dan denkt die hogere ambitie voor zon op het dak te behalen en welke extra middelen de VVD daarvoor aandraagt en ze hoort nog graag of de VVD geluidshinder belangrijk vindt. Ook de PvdA vindt het belangrijk naar bewoners en actiegroepen te luisteren. Juiste argumenten moeten serieus worden genomen om straks zoekgebieden aan te wijzen. Zo ver is het nu nog niet. De feiten moeten helder zijn en ze is blij met het initiatief om een expertsessie te organiseren. Die feiten moeten ook inzichtelijk zijn voor bewoners. Op de inspreekavond bleek dat veel zaken voor bewoners nog helemaal niet helder zijn. Ze is benieuwd wat de wethouder eraan gaat doen om die zorgen bij de mensen weg te nemen zodat ze kunnen nadenken over wat ze nu echt willen op basis van voldoende 13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

informatie. Het idee van een burgerberaad vindt ze een interessant idee. Op de inspraakavond werd ook geopperd een expertsessie voor bewoners te organiseren waarbij voor- en tegenstanders uit de wetenschap aan het woord komen. Dat lijkt haar ook heel zinvol. De heer VAN DEN HEUVEL is benieuwd of de PvdA nog steeds vindt dat in alle zoekgebieden potentieel windturbines kunnen komen nu zoveel mensen op de inspraakavond zich daartegen hebben uitgesproken. Nu zou dat kunnen in het groen, in Zuidoost, vlakbij bewoning. Mevrouw HEINHUIS legt uit dat de PvdA die afweging nog gaat maken op basis van alle informatie die de komende tijd beschikbaar komt. Op dit moment sluit ze nog niets uit. Mevrouw VAN SOEST heeft het idee dat de PvdA haar voorstel in de rondvraag gaat steunen. Mevrouw HEINHUIS vond dat zeker een interessant voorstel. Als laatste geeft ze aan dat alle raadsleden veel e-mails hebben ontvangen, grotendeels afkomstig van IJburg. Het kan niet zo zijn dat alleen de bewoners die het hardst roepen worden gehoord. Het kan ook niet zo zijn dat de windmolens straks worden geplaatst op de plekken waar de minste weerstand wordt geboden. Dat zou niet eerlijk zijn. Ze hoort graag hoe de wethouder als ze ontwikkelaars gaat faciliteren, ervoor zorgt dat de molens niet alleen in die gebieden met de minste weerstand komen. De heer N.T.

BAKKER stelt dat het plan zonder de steun van Amsterdammers en omwonenden helemaal op niets uitloopt. Het is ook maar de vraag of de gemeente de participatie in deze coronatijd wel goed kan vormgeven. Hij is benieuwd hoe de gemeente de bewoners van de Banne gaat betrekken bij de participatie en inspraak wanneer het zoekgebied ten noorden van de A10 Noord wordt aangewezen. Een paar zoomsessies lijken hem onvoldoende. Er is eigenlijk laagdrempelig contact in buurthuizen nodig. Dat geldt ook voor Zuidoost. De SP is niet gelukkig met digitale sessies of ateliers. Het moet echt met de Amsterdammers samen en niet over de hoofden van mensen. En misschien moet de gemeente wel meer tijd voor dit proces nemen dan aanvankelijk gedacht. Veel Amsterdammers maken zich terecht zorgen over geluidsoverlast, de afstand tot de woningen, slagschaduw en het evenwicht in de natuurgebieden. Er zijn natuurlijk regels en normen waaraan Amsterdam zich wil houden, maar tot dusver zijn er nog geen gebieden uitgesloten van windmolens. Die terechte zorgen van mensen zouden moeten worden meegenomen in een quickscan om te kijken waar het wel en niet kan. In de brief wordt veel regelgeving genoemd. Die brief kan voor zo’n quickscan worden gebruikt. In de Staten van Noord-Holland staat het windpark Westpoort op de agenda.

Hij hoort graag of het correct is dat daar windmolens langs het spoor kunnen komen en waarom de wethouder daaraan dan niet meer aandacht geeft. De heer KHAN hoorde van een hoogleraar dat energie enerzijds om technologie gaat en transitie anderzijds om mensen. Het is dus belangrijk te focussen op hoe de gemeente mensen kan meekrijgen. Het is belangrijk draagvlak te creëren. De inspraakavond met 160 burgers liet zien dat het college tekort geschoten is om mensen mee te nemen in het proces. De avond liet zien hoe mensen denken over windmolens en de gemeente moet die zorgen heel serieus nemen. De heer N.T. BAKKER ziet ook dat Amsterdammers zelf op onderzoek uitgaan en ze komen met allerlei zaken waarvan ze nog geen kennis hebben. Dat is niet hetzelfde als een transitie. De heer KHAN herhaalt dat het om technologie én om draagvlak gaat. Burgers voelden zich niet gehoord. Ze hebben het inspraaktraject ervaren als het afstrepen van een verplichting. Burgers gaven aan helemaal geen informatie van de 14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

gemeente te hebben ontvangen. Ze zijn zelf elkaar gaan informeren. De petitie van Windalarm is meer dan 5.000 keer ondertekend. Dat zegt wel iets. Het mag zeker niet zo zijn dat de gemeente alleen naar deze mondige burgers luistert; de gemeente moet naar de zorgen van alle burgers luisteren. Hij hoort graag hoe de wethouder hieraan vorm gaat geven. Bij de technische sessie eerder heeft de heer Khan gevraagd hoe het college heeft gereageerd op de protesten op IJburg. Afgelopen dinsdag is er pas een extra brief gestuurd om hun zorgen weg te nemen. De gemeente is nota bene twaalf maanden geleden al begonnen met deze plannen en de onrust op IJburg is toch al maanden bekend. Misschien kan de wethouder hierop reageren. Tot slot hoort hij graag of de gemeente wel voldoende kennis heeft om beslissingen te nemen. Draagvlak is enorm belangrijk. In andere RESdocumenten zag hij dat zoekgebieden verwijderd kunnen worden. Hij verzoekt de wethouder alle zoekgebieden in en om Amsterdam te verwijderen omdat daarvoor helemaal geen draagvlak is met uitzondering van Sloterdijk en naar andere mogelijkheden te zoeken, bijvoorbeeld op zee. Hij hoort graag of het college daartoe bereid is. De heer GROEN corrigeert de heer Khan dat toch echt 65% van de Amsterdammers voorstander van windmolens in Amsterdam is. Dat maakt het onbegrijpelijk dat de heer Khan alle zoekgebieden wil schrappen.

De heer KHAN focust specifiek op draagvlak bij mensen in de zoekgebieden. Uiteindelijk gaat het om hun leefgebied, om hun gezondheid en om die van hun kinderen. De heer GROEN is dan nog benieuwd of de heer Khan zijn bezwaren intrekt wanneer in de expertsessie deskundigen aangeven dat er geen gezondheidszorgen zijn wanneer er een afstand van 500 m wordt aangehouden. De heer KHAN denkt dat dat enorm zou helpen maar uiteindelijk gaat het niet alleen om technologie maar het gaat ook om mensen. Als die aangeven er geen problemen mee te hebben, zal hij zich daarbij aansluiten. De heer BOOMSMA is tegen het plaatsen van windturbines in de buurt van woningen en in kwetsbare en schaarse natuurgebieden in de stad. Daarom heeft hij al eerder aangegeven die minimale afstand van 600 m aan te houden. Nog grotere turbines vragen nog meer afstand. Dan vallen de zoekgebieden buiten het industriële havengebied af. Deze vorm van elektriciteitsopwekking is ongeschikt voor een dichtbevolkte stad als Amsterdam; de nadelen zijn te groot. Overlast tast overigens ook de gezondheid aan. Dit ondermijnt het draagvlak voor de hele energietransitie. Hij steunt het idee voor een expertsessie absoluut. De heer GROEN is benieuwd naar de onderbouwing van dat afstandscriterium van 600 m. Een criterium moet toch zijn gebaseerd op daadwerkelijke overlast. De heer BOOMSMA legt uit dat dat een minimum is.

Het gaat natuurlijk om de overlast die zo’n windturbines veroorzaakt wanneer die te dicht op woningen staat. Eigenlijk is tien keer de hoogte als afstand beter. 600 m is het absolute minimum. En natuurlijk hangt het af van de wind en allerlei andere factoren. Het gaat niet alleen om geluid, het gaat ook om het zicht en om de ecologische effecten op de natuur. Het idee voor een quickscan lijkt hem heel bruikbaar. Daaruit zal dan blijken dat veel van de zoekgebieden afvallen. Er zijn gelukkig alternatieven. Zet de turbines op zee of verhoog de ambitie voor zon. Dat is een veel beter idee. De heer N.T. BAKKER wil dan wel weten hoe zo’n quickscan eruit moet zien. De heer BOOMSMA legt uit dat er nu een salamitactiek wordt gehanteerd. Er zijn zoekgebieden aangewezen, dan volgt een heel traject en pas aan het eind wordt er een MER gedaan terwijl nu al duidelijk is dat het in sommige gebieden ecologisch gezien heel 15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

onverstandig is. Duidelijk is geworden dat het draagvlak er niet is. Ook op die gronden zou de gemeente de zoekgebieden in de stad moeten schrappen. Dat voorkomt ook dat er veel goodwill bij de burgers wordt verspild. De heer N.T. BAKKER is het eens dat er draagvlak moet zijn. Hij zou zo’n quickscan eind januari willen houden en hij hoort graag wat het CDA daarvan denkt. De heer BOOMSMA steunt het verzoek in de raad en hij zal met moties komen om dit op een andere manier op te lossen en de zoekgebieden uit te sluiten. Dus eigenlijk zou de quickscan voor die tijd moeten. Het is niet zijn bedoeling om extra draagvlak te creëren maar wel om een zo goed mogelijk beeld te hebben om te voorkomen dat er in de RES 1.0 gebieden worden aangewezen die zorgen veroorzaken die helemaal niet nodig zijn. Dus het moet sowieso voor het vaststellen van de RES 1.0. De heer GROEN constateert dat het CDA er blijkbaar voor kiest om de noodzaak van het plaatsen van windmolens af te wentelen op de regio omdat het niet in Amsterdam kan. De heer BOOMSMA heeft dat niet zo gezegd. Mevrouw VAN SOEST stelt dat de klimaatdroom van GroenLinks voor haar een klimaatnachtmerrie wordt. Dat zei een inspreker. De wethouder zei dat de bewoners op IJburg er maar aan moesten wennen en Amsterdammers moeten iets terugdoen voor de regio. Amsterdam heeft een economische functie en biedt de regio werkgelegenheid.

Ze heeft zo’n 80 mails ontvangen, ze heeft de 160 insprekers gehoord, ze heeft in de Staten de vele insprekers gehoord. Ze is dus goed geïnformeerd en begrijpt niet hoe het stadsbestuur kan denken 17 windmolens te kunnen plaatsen in Amsterdam, 200 m hoog op 350 m afstand van plekken waar gezinnen wonen. Europese richtlijnen worden genegeerd. Voor molens van 200 m hoog geldt een afstand van 1,5 km tot een woonwijk. De wethouder had het over molentjes terugbrengen in het Amsterdamse straatbeeld. Niets is minder waar. Ze maakt van een mooie woonwijk een industriegebied. Heel veel bewoners en volkstuinders worden geraakt door dit visieloze beleid. Rust en groen worden door nota bene deze GroenLinkswethouder totaal teniet gedaan. Over de participatie heeft ze geen goed woord over. In de gemeente zijn deze besluiten genomen terwijl de mensen die het aangaat er niet van op de hoogte waren. Het proces is extreem en ondoorzichtig. College, stop met het bedonderen van de Amsterdammers. Ze wil weten of het klopt dat de conceptRES geen enkele wettelijke status heeft. De gedeputeerde meldde dat de participatie in Amsterdam niet goed is verlopen. Ze is benieuwd of de wethouder het hiermee eens is. Zijn zoekgebieden vrijwillig? Andere gemeenten hebben ervoor bedankt om mee te doen. Texel gaat een volksraadpleging houden.

Is de wethouder daartoe ook bereid? De Partij van de Ouderen komt met een motie om alle windmolens in te ruilen voor zonnepanelen. Leg heel Amsterdam daarmee vol op elk dak. Daar profiteren zowel de huiseigenaren als de huurders van. De heer VAN DEN HEUVEL is blij dat de VVD het voorstel dat de ChristenUnie dinsdagmiddag op de site plaatste, ook op haar site heeft geplaatst en hier heeft toegelicht. De heer Nijssen volgt goed wat andere leden van deze raadscommissie voorstellen. Dat behoeft geen verdere toelichting. De ChristenUnie ziet de ambitie voor windenergie en de ambitie voor zonne-energie als communicerende vaten; minder wind, meer zonne-energie. Schone energievoorziening is het doel. Met bijvoorbeeld 10 molens in het havengebied en met meer zonnepanelen kan meer vaart worden gemaakt als het gaat om duurzame energieopwekking. En daarmee wordt voorkomen dat de gemeente het draagvlak voor de energietransitie verspeelt. Daar zit ook een zorg. De effecten van de plaatsing van windmolens moeten heel helder zijn en met name de impact op de natuur, de biodiversiteit en de gezondheid. Al in maart 2020 gaf de wethouder aan dat er een nadere studie over biodiversiteit zou komen. Tot nog toe heeft hij nog niets gezien. 16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 14 januari 2021

De heer GROEN vroeg zich af of de heer Van den Heuvel echt denkt dat Nederland de klimaatdoelstellingen haalt zonder windmolens. De heer VAN DEN HEUVEL denkt dat niet. Dat heeft hij zojuist betoogd. Maar het hoeven er niet per se 17 te zijn. Over die studie heeft de raad nog een motie ingediend om uitgebreid onderzoek te doen naar de gevolgen voor de biodiversiteit van zonneweides en windmolens. Dat zou ruim voor januari aan de raad worden voorgelegd, in het najaar. Noch dat onderzoek noch de resultaten heeft hij gezien. Dat vergt een toelichting. Dit zijn echt aspecten die ertoe doen om draagvlak te genereren. Hij is benieuwd hoe de gemeente dat draagvlakonderzoek heeft uitgevoerd. Ruim 12.000 mensen zouden zijn benaderd. Is dat iedereen rond een zoekgebied? Dat lijkt niet het geval. Waarom niet? Het grafiekje met wat bewoners in en rond de zoekgebieden zelf zeggen over de windmolens is het belangrijkste deel. Hun stem is het belangrijkst want het is hun leefomgeving. De ChristenUnie is geen voorstander van het plaatsen van windturbines in de zoekgebieden A10 Noord, Gaasperplas, Diemerscheg, Amstelscheg en IJburg. Wat dan wel? Zonne-energie, inzetten op de haven, Amstel 3 lijkt ook bespreekbaar.

Hij begrijpt niet hoe een burgerinitiatief in korte tijd veel burgers weet te bereiken die zich actief laten horen terwijl al die mensen dinsdagavond aangaven nog niets van de gemeente te hebben gehoord. Als een participatieproces er alleen op is gericht om aan te geven waar de windmolens in de gebieden moeten staan, gaat het dus niet over de vraag of mensen dat überhaupt wel willen in hun eigen leefomgeving. Dat is verkeerd. Hij hoort graag of het college inmiddels al zoekgebieden uitsluit, zo ja welke en op grond waarvan. Het college heeft vorige week een brief naar de bewoners van IJburg gestuurd. Is die brief naar alle omwonenden van alle zoekgebieden gegaan? Zo nee, waarom niet? Het kan niet zo zijn dat de gemeente alleen reageert naar de bewoners die het hardst schreeuwen. Lid VERKERKE is beslist voorstander van windmolens in de regio, maar er zijn veel vragen, verwarring en emoties bij bewoners. BIJ1 gaat ervanuit dat het college geen stappen zal zetten die de volksgezondheid op het spel zetten en het zal dus een deel van de bezwaren van omwonenden wegnemen. Gemiddeld mag het geluidsniveau van een molen op de gevel 47 dB zijn. Lager wordt veilig geacht en lid Verkerke is benieuwd of het college bereid is tot een lager dBniveau. Ook het aantal molens dat nog op zee kan worden gebouwd is van belang, want dat zou molens op land wellicht overbodig maken.