Definitief verslag DC 15 06 2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Vergaderdatum Donderdag 15 juni 2023 van 09.00 uur tot 12.35 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 6 juli 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: M. Diemont Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bilgin (Forum voor Democratie), Garmy (Volt), Haijen (SP), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Lust (D66), Mangal (DENK), Meerburg (Partij voor de Dieren), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Nijssen (VVD), Van Pijpen (GroenLinks), Van Tilborg (Forum voor Democratie) Afwezige commissieleden: de leden Koyuncu (DENK) en Krom (Partij voor de Dieren) Overige aanwezigen: X. Asselbergs

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.02 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen.  De leden Koyuncu en Krom hebben zich afgemeld.  Vandaag staan het Jaarverslag en de Voorjaarsnota op het programma. Het Jaarverslag 2022 wordt vandaag in zijn geheel besproken. Het zal worden vastgesteld in de raad van 28 juni a.s. De Voorjaarsnota wordt vandaag alleen in eerste termijn besproken. De tweede termijn vindt plaats in de commissievergadering van 6 juli a.s. De Voorjaarsnota wordt vastgesteld in de raad van 29 juli a.s. Voor vragen kan contact worden opgenomen met de griffie. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat de agendapunten 3 en 4 gevoegd worden behandeld. Het lid Meerburg heeft aangegeven dat hij agendapunt 7 graag wil doorschuiven naar de volgende vergadering. Het punt is door hem geagendeerd. Hij constateert dat de commissie hiertegen geen bezwaar heeft. Het punt wordt doorgeschoven.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Het lid Koyuncu heeft verzocht agendapunt 8 door te schuiven naar de volgende vergadering. Dit punt was door hem geagendeerd. Hij constateert dat de commissie daartegen geen bezwaar maakt. Het punt wordt derhalve doorgeschoven. Het lid HAVELAAR merkt op dat er een uitgebreide Afvalbrief is naast de Voorjaarsnota en het Jaarverslag. Er zijn de nodige raakvlakken tussen deze drie onderwerpen. Misschien moet er een werkafspraak gemaakt worden, anders worden het vermoedelijk alleen maar afvalpunten. Het lid HOFLAND wil het bij de Voorjaarsnota voornamelijk over verduurzaming hebben. Het lid VAN PIJPEN wil alles over afval en reiniging bij punt 6 bespreken. De VOORZITTER stelt voor dat de voorgestelde agenda op die manier behandeld wordt. Het is aan de leden waar ze hun punten willen inbrengen. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 25 mei 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst Het lid NADIF merkt op dat bij de vorige vergadering op de TKN-lijst de brief over Circulaire Economie stond. Er heeft in de tussentijd echter een werkbezoek plaatsgevonden. Er was ook een informatiesessie. Op basis daarvan wil zij de brief graag agenderen voor de volgende commissievergadering.

De VOORZITTER concludeert dat de brief over Circulaire Economie geagendeerd wordt voor de vergadering van 6 juli a.s. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Bij agendapunt 5 X. ASSELBERGS spreekt namens de Zoogdieren en Vogelopvang De Toevlucht. De Toevlucht heeft het zeer moeilijk door een gebrek aan financiën om medewerkers in dienst te nemen en door een chronisch tekort aan vrijwilligers. De Toevlucht, een wildopvangcentrum midden in Zuidoost, is in 1988 opgericht. Een wildopvangcentrum vangt alle in het wild levende dieren op, of ze nu verweesd, verzwakt, gewond of ziek zijn. De bedoeling is ze groot te brengen of te revalideren om ze daarna met succes, zo snel als mogelijk, weer uit te zetten in de stadsnatuur. Inwoners van Amsterdam brengen bijvoorbeeld zelf een aangereden eend naar de opvang, maar de meeste dieren worden door de Dierenambulance gebracht. De Toevlucht is een van de grootste wildopvangcentra van Nederland. Jaarlijks vangt men 9500 dieren op, waarvan drie kwart uit Amsterdam en de rest uit buurgemeenten. De dieren variëren van huismusjes, roodborstjes, tot boommarters, wezels, vossen, egels, aalscholvers, ooievaars, roofvogels, konijnen, hazen of eekhoorns. Alle in het wild levende vogels en zoogdieren worden er gebracht. Daarbij werkt de opvang nauw samen met andere ketenpartners, zoals de Dierenambulance Amsterdam. In het hoogseizoen worden door de Dierenambulance en particulieren soms wel 75 dieren per dag binnengebracht. De gemeente Amsterdam subsidieert De Toevlucht al jaarlijks met 122.000 euro.

Dit bedrag is echter ontoereikend geworden om de professionele dierverzorging, zeker in het hoogseizoen, te garanderen. Door overbelasting van de huidige vakbekwame dierverzorgers -en deze zijn wettelijk verplicht aanwezig in een erkend wildopvangcentrumis er ziekte en uitval. De werkdruk is enorm. Dat kan voor de toekomst betekenen dat De Toevlucht drastische maatregelen moet nemen, waaronder sluiting. Het is voor het vaste personeel namelijk teveel werk om op topsportniveau dag in dag uit dit werk te verzetten. Er is ook een enorm tekort aan vrijwilligers. De Toevlucht heeft er ongeveer tien per dag nodig, maar krijgt er maar twee. Het probleem van de financiën is niet nieuw. Al in het najaar van 2019 heeft De Toevlucht bij de gemeente aangegeven dat ze een structureel probleem heeft. Men wil drastische veranderingen invoeren, zoals een gezond loongebouw in plaats van iedereen op het minimumloon. De Toevlucht vraagt een jaarlijkse verhoging van een ton. Zij vraagt die toe te kennen en de Voorjaarsnota in die zin aan te passen. Van 50.000 euro extra kan een vakbekwame dierverzorger in dienst worden genomen op minimumloon. Daarbij kan dan nog een seizoenskracht op een nulurencontract. De resterende 50.000 euro is bedoeld voor het aantrekken van een assistent-beheerder, zodat de beheerder wat lucht krijgt. Als de raad met dit verzoek instemt, is de ergste nood gelenigd.

Het zou relatief goedkoop zijn, vergeleken met het Rotterdams vogelopvangcentrum. Daar heeft men een begroting van vier ton. De Toevlucht is veel goedkoper, mede omdat elke medewerker, van directeur tot dierverzorger, op het minimumloon staat. Dat laatste zal nodig moeten veranderen. Misschien kan dat bij de Agenda Dieren, en met de Begroting 2024 in het vizier. Zij nodigt iedereen uit De Toevlucht te komen bezoeken. Het lid MEERBURG vraagt of de gemeente behalve de extra financiering nog meer kan doen voor De Toevlucht. X. ASSELBERGS antwoordt dat er allerlei dingetjes gedaan kunnen worden, zoals voor de communicatie. Regelmatig iets in een nieuwsbrief zetten over De Toevlucht zou heel goed kunnen werken voor het werven van vrijwilligers. Daarnaast speelt een ander probleem. Er moet een verkeersbord komen met ‘Uitsluitend bestemmingsverkeer’ en dat lukt maar niet. Rendac, een organisatie die kadavers ophaalt, wil niet verder rijden over een fietspad het park in. Zij probeert al weken iemand bij de gemeente te vinden die haar daarbij kan helpen, maar het lukt niet. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingediend.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

d. Rondvraag Het lid HOFLAND verbaasde zich over de radicale omslag bij Eneco. Aanvankelijk wilde men de grootste warmte/koudevoorziening maken die mogelijk is, en toen plotseling helemaal geen warmte/koudevoorziening meer. Het lijkt dat het college ook verbaasd was om de omslag. Hij vraagt iets te vertellen over de stand van zaken bij de aangekondigde duurzame oplossingen voor Strandeiland in de brief. En wat betekent dat voor toepassingen elders in de stad? Hoe verlopen de gesprekken met Eneco? Wethouder PELS was ook verbaasd, en heeft dat ook duidelijk overgebracht aan Eneco. Als de gemeente met Eneco samenwerkt, moet dat bedrijf zich als een betrouwbare partner gedragen. Eneco gaf aan dat het op een gegeven moment niet meer rond te rekenen was. Eigenlijk was dat gelijk een goede testcase voor de net opgerichte uitvoeringsorganisatie, waarover binnenkort meer informatie gegeven zal worden. Die uitvoeringsorganisatie is meteen gaan rekenen in verband met mogelijk alternatieven. Het lijkt nu dat ook individuele oplossingen, dus per woning, haalbaar zijn. Tegelijkertijd moet nog wel gekeken worden naar de betaalbaarheid en de duurzaamheid. In ieder geval lijkt het dat er voor de korte termijn een oplossing is. Er komt dus geen vertraging. Er zullen gesprekken gevoerd worden met Eneco over het effect voor de rest van de stad.

Het lid HOFLAND is blij met de nieuwe uitvoeringsorganisatie. Die zou dus aan het rekenen zijn over de duurzaamheid. Tegelijkertijd staat in de brief dat de gemeentelijke duurzaamheidsambities niet in gevaar komen. Hij vraagt een toelichting. Wethouder PELS antwoordt dat de alternatieven goed doorgerekend moeten worden. Verder betekenen eventuele individuele oplossingen ook iets voor het materiaalgebruik en voor de woningen zelf. Het is echter niet de bedoeling in te boeten op de duurzaamheidsambities. De duurzaamheidsambities in de brief gaan vooral over aardgasvrij. Dit deel is optimalisatie. Het lid NADIF is samen met het lid Van Renssen bezig met een initiatiefvoorstel met betrekking tot het verduurzamen van erfgoed en monumenten. Er kwam een brief van twee VvE’s, Binnendok en Buitendok in Amsterdam-Noord. Die hebben alles rond qua financiering, en alle bewoners zijn om. Er liggen plannen, er is een aannemer. Alles is klaar, behalve het stukje rondom de Welstandscommissie. Zij vraagt of de wethouder hiervan op de hoogte is. Kan ze contact opnemen met deze groep? Het zou zonde zijn als dit zou mislukken, terwijl alles rond is. Wethouder PELS antwoordt dat het niet eenvoudig is om VvE’s te verduurzamen, want daarvoor moet je iedereen mee krijgen, rekening houdend met de statuten. Het is fantastisch dat het deze twee groepen gelukt is.

Zij zal contact opnemen en vinger aan de pols houden. Er staat al een gesprek gepland met de commissie Ruimtelijke Kwaliteit, die mogelijkheden ziet om er samen uit te komen. Dat mag echter niet tot vertraging leiden. Vanuit Duurzaamheid zal zeker vinger aan de pols gehouden worden. Het lid NADIF verwijst naar de investeringen van de gemeente in haar eigen vastgoed, waar dit ook speelt. Zij vraagt of het mogelijk is om efficiëntere, effectievere werkafspraken te maken. Kan er meegekeken worden? Dan zouden de kosten voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed niet opgedreven worden. Zij vraagt een reactie van het college. Wethouder PELS zal daarmee samen met haar collega van Vastgoed aan de slag gaan. Zij zal met een overzicht komen van het vastgoed dat verduurzaamd wordt, en waar eisen worden gesteld door Monumenten of de commissie Ruimtelijke Kwaliteit, met de effecten die dat heeft gehad op de businesscase.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Het lid NIJSSEN herinnert aan het bezoek van de wethouder aan Weesp om daar te praten over windmolens. Niet nieuw is dat er een zoekgebied is bij Driemond. Hij vraagt of het gesprek daarover ging, en over draagvlak voor het zoekgebied aldaar. Of ging het over eventuele extra plekken in Weesp? Wethouder PELS antwoordt dat zij een rondje maakt langs alle zoekgebieden, wat overigens niet bedoeld is om de participatie later niet te hoeven doen. Het is haar bedoeling om open, transparant en menselijk te zijn. In het rondje, dus ook in Weesp, worden verschillende perspectieven besproken. Zij vond het gesprek prettig. Er zijn bij de fusie met Weesp duidelijke afspraken gemaakt, dat er geen extra windmolens geplaatst zullen worden. Inderdaad staat het zoekgebied Driemond er nog steeds, en daarover ging het gesprek dan ook voornamelijk. Ook ging het over de zorgen van volkstuinverenigingen, de molens in De Ronde Venen, gezondheid en andere zorgen. De afspraak staat in ieder geval. Het lid LUST merkt op dat D66 samen met de Partij voor de Dieren begin december 2022 een motie heeft ingediend die met algemene stemmen is aangenomen, om de financiële nood bij dierenwelzijnsorganisaties in Amsterdam te verlichten. De Toevlucht, die onderwerp was van inspraak vandaag, werd daarin expliciet genoemd.

In de Termijnagenda leest zij dat er op dit moment nagedacht wordt over de inrichting van de noodfondsregeling 2023. Kan de wethouder ingaan op het pleidooi van de inspreker, met in het bijzonder aandacht voor die noodfondsregeling? Wethouder PELS antwoordt dat de gemeente erg trots is op De Toevlucht, met een functie voor Amsterdamse dieren en verder de hele regio. Op het vraagstuk van De Toevlucht heeft een aantal regiogemeenten aangehaakt. Ook heeft zij morgen een telefonische afspraak met de gedeputeerde om het probleem te bespreken. Eerder is ambtelijk met De Toevlucht gesproken. In de Voorjaarsnota zijn middelen gereserveerd voor de nieuwe Agenda Dierenwelzijn. Daar zal het vraagstuk van De Toevlucht onder vallen. Er is al een specificatie gemaakt van wat nodig is voor overig beleid, en wat voor De Toevlucht. Er is dit jaar al een probleem voor De Toevlucht door het uitvallen van een beheerder. Er zal gekeken worden hoe de hulp eruit kan zien. Het kan niet via het noodsteunfonds, dat gericht is op financiële problemen door energie. Het geld wordt gezocht in de verwachte onderbesteding op een subsidie, zodat het in ieder geval dit jaar goed komt voor De Toevlucht. Vanaf volgend jaar zal er wat meer financiële ruimte zijn om De Toevlucht te ondersteunen. De organisatie kan dan wat robuuster gemaakt worden.

Er moet ook wat op het terrein van De Toevlucht gebeuren om het toekomstbestendig te maken. Voor dit jaar zal het gesprek met De Toevlucht aangegaan worden over wat nodig is. BESPREEKPUNTEN Financiën 3. Vaststellen van het Jaarverslag 2022 (VN2023-012680) 4. Reactie op het Accountantsverslag 2022 Gemeente Amsterdam (VN2023-013846) De VOORZITTER licht toe dat de gebruikelijke volgorde voor behandeling van het jaarverslag zal worden gehanteerd. Het gaat op volgorde van grootte van de partijen. Het lid NADIF merkt op dat de afgelopen jaren heel veel is gedaan met betrekking tot het klimaat. Amsterdam heeft wat dat betreft het initiatief genomen. Zij denkt erover na hoe die kennis meer gedeeld kan worden. Uit het IPCC-rapport blijkt dat lokale overheden cruciaal zijn als het gaat over het tegengaan van klimaatverandering. Zij vraagt of er in de

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

commissie ideeën zijn over enerzijds het goede voorbeeld geven, en anderzijds de kennis delen, niet alleen binnen Nederland, maar juist met gemeenten die het het hardst nodig hebben. Het lid KREUGER hoorde mevrouw Nadif zeggen dat er heel veel gedaan is. Hij kan niet vinden wat er gedaan is. Het lid NADIF antwoordt dat er hard gewerkt is aan het Isolatieoffensief. Verder is keihard gewerkt aan verschillende projecten op het gebied van Circulair. Amsterdam is daarin voorloper. Zij vraagt hoe het college hierin staat. Hoe kan Amsterdam die verantwoordelijkheid nemen? En hoe kan Sustainable Finance meer onderdeel van het beleid worden? Het lid KREUGER wijst erop dat het Isolatieoffensief van vrij recent is. Hoeveel huizen zijn er nu geïsoleerd? Het lid NADIF is zich ervan bewust dat het Isolatieoffensief van recente datum is. Zij heeft het zelf opgeschreven. Het lid KREUGER benadrukt dat er helemaal niets van de grond komt. Het lid NADIF kondigt aan dat zij haar overige punten naar voren zal brengen bij agendapunt 6. Het lid HOFLAND merkt op dat Nederland midden in een klimaat- en energiecrisis zit. Het is de vraag hoe die het hoofd geboden moet worden. De forse stijging van de energieprijzen heeft gevolgen voor de energietransitie. Energie besparen en aardgasvrij zijn nóg urgenter geworden, net als het tegengaan van energiearmoede.

De urgentie kan wat zijn fractie betreft nog meer naar de uitvoering. Wat is er gebeurd met het geld voor klimaat? De totale lasten van 61 miljoen zijn 11,6 miljoen euro lager dan begroot. 6,8 miljoen euro als gevolg van lage realisatie vanwege het nog niet kunnen verantwoorden van subsidie en lage lasten Duurzame Stad, 3,8 miljoen euro als gevolg van lage lasten bodemsanering, 0,6 miljoen euro lagere lasten versnellingsmiddelen van duurzaamheid. Dat baart zorgen. Deze coalitie heeft veel geld vrijgemaakt voor klimaat, hoewel het nog meer zou kunnen zijn. Het moet dan wel omgezet worden in klimaatactie. In het Jaarverslag staat de reden: onder andere door veranderende marktomstandigheden en daarmee samenhangende vertragingen in de aanbesteding. Hij vraagt een toelichting. En wat is het verschil tussen de marktomstandigheden voor dingen die specifiek over duurzaamheid gaan, en de andere delen van de Jaarrekening waar je wel ziet dat het geld wordt omgezet? Wat is hierbij zoveel ingewikkelder dan bij andere portefeuilles? In het antwoord op de rondvraag hoorde hij iets over een uitvoeringsorganisatie. Hij vraagt wat men daarmee van plan is. Het lid GARMY is blij te lezen dat er veel maatregelen zijn en worden genomen om te voldoen aan de doelstellingen van het klimaatakkoord.

Hij vraagt hoe de wethouder denkt over de opgave van Aardgasvrije Stad, met name wat betreft het meenemen daarbij van de inwoners. Worden die goed op de hoogte gesteld van wat staat te gebeuren? Hij vraagt wat verwacht wordt van het gasverbruik dit jaar, gezien de maatregelen die genomen zijn om het gasverbruik te verminderen en de energieprijzen, die weer redelijk stabiel lijken te zijn. Hij las dat er gesprekken lopen met de grootste uitstoters van CO2 van de gemeente om hun uitstoot te realiseren. Hij vraagt een update. Is al duidelijk hoeveel Amsterdammers is 2022 de overstap naar duurzame energie een goede zaak vinden, ten opzichte van het jaar ervoor? Is er een stijgende lijn?

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Het lid KREUGER hoorde van het lid Nadif een positief verhaal. Het ging allemaal goed en er werden veel maatregelen genomen. Volgens de heer Hofland gebeurt er eigenlijk niet zo veel. Hij is het meer met de heer Hofland eens, behalve dat ze flink verschillen wat betreft het doel. Hun analyse van de stand van zaken is echter gelijksoortig. Het is niet goed dat GroenLinks haar kop in het zand steekt en gewoon niet om zich heen kijkt. In het Jaarverslag stond dat nog niet bekend is hoeveel woningen van het gas af zijn gegaan. Bij de vorige vergadering vertelde de wethouder dat het er 1500 waren. Hij vraagt hoe het kan dat de wethouder niet wist dat het er 1500 waren. Is dat misschien omdat het resultaat niet toegeschreven mag worden aan inspanning van de gemeente zelf? Is dat niet omdat het enthousiaste particulieren zijn met teveel geld? Hij hoort het graag van de wethouder. Het lid HAVELAAR kreeg uit de stukken de indruk dat wat Rutte heeft met die 1000 euro, wethouder Pels lijkt te hebben met 10 miljoen euro. Dat kan toch niet waar zijn? Gisteren hoorde hij over 10 miljoen euro voor de wooncrisis, een bedrag dat in werkelijkheid twee ton was. Vandaag wil hij het hebben over de 10 miljoen euro die de wethouder op 27 oktober jl. beloofde om de afvalstoffenheffing te verlagen. Die was namelijk niet dekkend. Maar die 10 miljoen kwam er niet.

Sterker nog, het werd een overschot van 27,7 miljoen euro voor de gemeente. 17,7 miljoen euro daarvan werd besteed aan armoedebeleid, in de vorm van kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. Daarbovenop maakte de gemeente 10 miljoen euro winst. Daarbovenop is er ook nog een risicoreservering van 2 miljoen euro, die ook ter sprake kwam op 27 oktober. Kortom, de wethouder zit dus nog op een pot van 12 miljoen euro, waarvan de gemeente nog moet gaan bedenken, volgens wethouder Van Buren, waarvoor ze het gaat gebruiken. Hij vraagt waarom de wethouder dan toch de afvalstoffenheffing heeft verhoogd voor huishoudens. Het lijkt erop dat het door Amsterdammers teveel betaalde geld opgespaard wordt. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.33-09.41 uur. Wethouder PELS kondigt aan dat haar focus voor de komende drie jaar op de uitvoeringsorganisatie zal komen te liggen. Zij is al een heel eind met de inrichting ervan. Over drie weken zal de commissie geïnformeerd worden over onder andere de klimaatrapportage, de bestuursopdracht duurzaamheid, de visie op het klimaat en de wijze waarop het belegd wordt in de verschillende portefeuilles, en alle extra inzet. Onderdeel daarvan is energie voor de stad. De uitvoeringsorganisatie zal zich in eerste instantie vooral richten op de warmtetransitie. Uiteindelijk hoop zij daar ook andere onderdelen van de energietransitie onder te brengen.

De uitvoering wordt op die manier centraal gesteld. Het is belangrijk om te versnellen. Het Rijk kwam betrekkelijk laat met het idee om te versnellen. Het geld is daardoor pas laat ontvangen, waardoor een nuttige besteding onmogelijk werd. Zij antwoordt de heer Kreuger dat die de resultaten nog niet heeft gezien. In de klimaatrapportage staat hoeveel Amsterdammers positief kijken naar de verduurzaming. Dat aandeel is gestegen van 85 naar 88%. Er is een begin gemaakt met het Isolatieoffensief. Er zijn 12.000 huishoudens gedaan. Het Actienetwerk 15% Gas Terug is opgezet. Het doel is ook gehaald. Er is voor 12.500 woningen een haalbaarheidsstudie gedaan. 530 woningen zijn van het aardgas afgehaald. De heer Kreuger vroeg haar indertijd naar die cijfers. Zij antwoordde toen dat ze die aan Liander moest vragen. Dat heeft zij gedaan, en nu krijgt ze van de heer Kreuger het verwijt dat ze de cijfers niet weet. Wat de gemeente er zelf aan doet kan op de website gevonden worden. Er zijn subsidies, er zijn regelingen. Het lid MEERBURG vraagt hoe hij het zich moet voorstellen. De wethouder zegt dat 12.000 woningen gedaan zijn. Betekent dit dat er iemand langs is geweest? Is het geïsoleerd?

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Wethouder PELS antwoordt dat dit uit de Energiebespaarservice is gedaan. Die resultaten krijgt de commissie ook nog. Er zijn 30.000 woningen gedaan. De gemeente is in 2022 langs 12.000 woningen gegaan. Dat was de actie om snel mensen in de winter te helpen. Het lid KREUGER probeert erachter te komen of de wethouder er zelf bij betrokken is. Hij verwijt haar inderdaad dat ze het niet weet, omdat ze vervolgens claimt dat ‘we’ 1530 woningen van het gas hebben gehaald. Heeft de wethouder dat zelf gedaan? Of is het wat enthousiaste particulieren hebben gedaan? Als ze het zelf had gedaan, had ze geweten hoeveel het er waren. Wethouder PELS antwoordt dat zij het zeker niet zelf heeft gedaan; anders had zij geen tijd gehad om wethouder te zijn. Het is natuurlijk een samenspel. De subsidie is belangrijk; daarmee kunnen mensen net over de streep worden getrokken om het te doen. Er zijn de regelingen voor VvE’s. Maar uiteindelijk moeten de corporaties, en eigenaren het zelf doen. Het lid NIJSSEN begrijpt dat de wethouder ook haast wil maken en uitvoeren. Het gaat om 475.000 woningen in Amsterdam. Als de coalitie inderdaad voor aardgasvrij 2040 wil halen, moet je richting 27.000-28.000 woningen per jaar gaan. Het moet een factor vijftien sneller! Hoe gaat dat gebeuren? Wethouder PELS bevestigt dat er versneld zal moeten worden. Hoe dat moet is een zoektocht.

Zij is het ook eens dat de warmtetransitie het ingewikkeldste onderdeel is van deze transitie. Het is ook een waarmee je voorzichtig moet zijn, omdat je bij mensen achter de voordeur moet komen. Eerder al heeft zij aan de commissie toegezegd met een uitvoeringsagenda Warmte te zullen komen om te laten zien hoe de gemeente in de huidige bestuurstermijn de versnelling kan realiseren. Die uitvoeringsagenda zou rond de zomer naar de commissie moeten komen. Het lid NIJSSEN merkt op dat dit probleem in heel Nederland bestaat. Het ligt echter voor de hand dit te combineren met het nieuws over Eneco. Vattenfall wil niet langer investeren in een aantal soorten warmtenetten. Dat verhoudt zich zo slecht met de noodzaak tempo te maken. Is 2040 dan nog wel een haalbare kaart? Wethouder PELS antwoordt dat er doelen afgesproken zijn. Er is een Klimaatwet waarover zij enthousiast is. De Klimaatwet is een doel. Die verhoudt zich enigszins tot wat er in de buitenwereld gebeurt. Je kunt lang debatteren of 2040 haalbaar is, maar ondertussen stromen de berichten binnen over een opwarmende zee, dat de opwarming veel sneller gaat dan ooit is verwacht. Daar schrikt iedereen enorm van. Het is nutteloos bij 2040 stil te staan als je weet dat het misschien op de huidige, of de volgende periode aankomt om het voor elkaar te krijgen.

Zij concentreert zich dus op de versnelling die ze nu kan realiseren om zoveel mogelijk CO2 uit de lucht te halen. Als zichtbaar wordt dat er vertraging optreedt in de gebouwde omgeving, bijvoorbeeld door de keuzes die Vattenfall en Eneco maken, dan zal de gemeente zich daartoe vanuit het klimaatakkoord moeten verhouden. De industrie kan nog er echt wel een tandje bij zetten. De doelen mogen daar echt nog wel verhoogd worden, opdat je niet de deuren van inwoners plat hoeft te walsen, omdat men veel te laat is begonnen. Bij de minister bepleit zij dat als ergens vertraging opgelopen wordt, er ergens anders binnen het klimaatakkoord een versnelling plaatsvindt. Het lid NIJSSEN vindt dat iedereen heel blij moet zijn met het klimaatakkoord. Iedereen moet daarachter staan. De discussie over 2040 of 2050 is niet triviaal, want tussen die twee jaartallen zit een kostenverschil van 9 miljard euro. Wethouder PELS antwoordt dat het college zichzelf bij deze Voorjaarsnota opgedragen heeft uit te gaan rekenen wat de wel of niet vermeden kosten zijn bij

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

verduurzaming. Je moet berekenen wat het kost om een maatregel níet te nemen. En wat de toekomstige besparing is van wat je nu wél doet. Duidelijk is het wel dat die 9 miljard euro een grapje is als men de klimaatverandering, op de schaal waarmee die zich nu afspeelt, niet weet te stoppen. De kosten worden dan vele malen hoger. De ambities zijn hoog. Maar als zij naar buiten kijkt en de nieuwsberichten hoort, blijft zij er pal achter staan. Het lid KREUGER hoort dat de wethouder wil zoeken naar de mogelijkheden tot versnelling. Maar hij leest in het coalitieakkoord dat men wil doorgaan met aardgasvrij maken van wijken en versnellen op basis van de tot nu toe opgedane ervaring. De wethouder beroept zich erop dat ze hier pas een jaar zit, maar ondertussen is men al vijf jaar bezig. Hij begrijpt dus niet dat de wethouder moet zoeken naar de versnelling. Wethouder PELS zal meer op haar taal letten. Zoeken betekent dan blijkbaar ook dat je niet weet waar je heen gaat. Maar dat is niet zo! Er is een transitie gaande en natuurlijk is het zoeken. Iedereen zoekt naar een manier op met een eigen bijdrage te komen. Al heel duidelijk is in kaart gebracht wat in welke buurt gaan gebeuren. Dat kan je online vinden. Daarna wordt gekeken naar versnelling. Zo kan je naast warmtenetten versnellen op de uitrol van de warmtepompen.

En hoe ga je versnellen op het duurzaam gasnetwerk? Misschien kan daarmee iets gedaan worden. Voor de VvE-bond werd de mogelijkheid van blokverwarming aangedragen. Er is veel meer blokverwarming dat bekend was. Misschien leent dat zich voor versnelling. Het lid MEERBURG is blij dat het over cijfers en versnellen gaat. Hij vraagt een uitsplitsing te maken van de woningen waar tochtstrippen en ledlampen geplaatst worden, en woningen waar flink geïsoleerd wordt. Dat laatste bespaart veel meer CO2 dan ledlampen en tochtstrippen. Wethouder PELS is dat helemaal eens met de heer Meerburg. Dit is een eerste stap. Binnenkort wordt de commissie geïnformeerd over de uitgangspunten voor het grotere Isolatieoffensief, waarbij het bijvoorbeeld gaat over spouwmuur, vloeren en daken. Dat zal met de commissie besproken worden. Op basis daarvan presenteert zij na de zomer het plan. Het lid GARMY vraagt of er draagvlak wordt gecreëerd voor de uitvoeringsagenda warmtetransitie, die veel impact zal hebben op de inwoners. Men zal achter de voordeur moeten komen. Wethouder PELS antwoordt dat er zeker aan draagvlak gewerkt zal worden. Het lid BILGIN vindt het interessant dat de wethouder een soort brede context berekening wil maken over de schade die optreedt als 2040 aardgasvrij niet gevolgd wordt.

Maar er worden ook dergelijke berekeningen gemaakt over de Lutkemeerpolder, om de 100 miljoen euro aan grondprijzen in perspectief te plaatsen. Het college vond dat echter altijd onzin. Op basis waarvan besluit het college of zo’n berekening wel of niet gemaakt wordt? Gebeurt het alleen als dat het college goed uitkomt? Wethouder PELS antwoord dat die keuze gemaakt is omdat gewerkt moet worden binnen de beschikbare middelen. Er is een begroting. Maar met het oog op komende generaties zijn er bepaalde investeringen die beter nu gedaan kunnen worden, ook al kosten ze meer dan je misschien zou willen. Het college heeft daarvoor gekozen. Als andere partijen voor hun eigen project zo’n berekening willen maken, staat ze dat vrij. Zij wijst erop dat het college een oplossing heeft geboden voor het voedselpark, alleen is die oplossing niet conform de wens van de initiatiefnemers. Dan is zo’n berekening ook anders, want dan weet je het alsnog wél te realiseren. Het lid BILGIN vraagt waarom de wethouder ‘volgende generaties’ als argument gebruikt. Ook landbouwgrond voor een voedselpark gaat over volgende generaties. De

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

experts zeggen dat het voedselpark over meerdere generaties, decennialang, voedsel kan leveren. Je bespaart op die manier veel transportkosten. De opbrengsten in mediterrane landen zullen minder worden door de opwarming, dus zal je het voedsel dan uit Brazilië moeten importeren, ten koste van het oerwoud. Is dat geen reden om ook daarvoor een brede context berekening te maken? Wethouder PELS mist in de analyse van de heer Bilgin nog het enorme overschot aan vee, maar verder is zij het er helemaal mee eens. Het kan alleen niet opgelost worden met één initiatief. Daarbij komt dat het niet over de grond zelf gaat, maar om de locatie. Het college heeft via wethouder Van Dantzig al een alternatief aangeboden. Zij praat er graag over verder in de commissie RO. Het lid BILGIN merkt op dat de wethouder RO er niet over wil praten. Daarom probeert hij het via deze weg. Er is een aanbod gedaan, maar dat gaat over een heel beperkt stukje grond. Als je heel veel voedselproductie wilt opvangen met een korte voedselketen, is er meer productie nodig. Dat redt je niet met een klein lapje grond. Is dat geen argument om zoveel mogelijk grond in die polder te bewaren voor de productie van voedsel? Wethouder PELS antwoordt dat de wereldproblemen in het voedselsysteem niet opgelost worden met één initiatief. Er moet natuurlijk gekeken worden hoe de stadslandbouw verder gestimuleerd kan worden.

Je zult goed moeten kijken hoe het geld ingezet wordt. Met 100 miljoen kan je ook veel andere dingen doen voor de stad, en andere stadslandbouwinitiatieven. Het lid MANGAL wijst erop dat deze locatie de meest vruchtbare grond van Amsterdam heeft. Als daar geen landbouw wordt bedreven, en men gaat het in plaats daarvan ‘verdozen’, hoe duurzaam is dat dan? Wethouder PELS antwoordt dat hierover al lang geleden afspraken zijn gemaakt. De grond in kwestie is niet meer van Amsterdam, maar van de SADC, waarin Schiphol en de Haarlemmermeer zitten. Het is geen lege kavel waarvoor Amsterdam plannetjes kan bedenken. Het gaat bij de Lutkemeer om een heel erg groot bedrag, en dit is een tijd waarin je financiële keuzes moet maken. Je zou op die manier een initiatief voorrang geven op heel veel andere initiatieven. Daar is zij het vanuit haar portefeuille niet mee eens. Het lid MANGAL herhaalt dat het om de meest vruchtbare grond van Amsterdam gaat. Wethouder PELS antwoordt dat er op meer plekken in de stad vruchtbare grond ligt. Helaas ook dan vaak bebouwd, maar dan met een bestemming die meer enthousiasme losmaakt dan het distributiecentrum. Zij ziet het als een noodzakelijk kwaad. Er komt onder andere een distributeur van medicijnen voor de apotheken. Zij antwoordt de Volt-fractie dat er een aantal gesprekken is gevoerd met de tien grootste vervuilers van de stad.

Er wordt gewerkt naar afspraken en een agenda. De grote bedrijven hebben gezegd ook tegen infrastructuur aan te lopen. Zij willen graag met waterstof versnellen -iets wat doorgezet is naar de provincie en naar het Rijk. Zodra er zicht komt op resultaten van de gesprekken zal zij dat op de termijnagenda laten zetten. Zij antwoordt het lid Havelaar dat gisteren gesproken is over de AAV, die volgende week naar de commissie komt. Daarin staat dat er 10 miljoen is vrijgemaakt, waarvan twee ton bovenop de coalitiemiddelen die vol worden ingezet dit jaar. Dit is dan naast de middelen die Wonen sowieso al heeft. Die twee ton was nodig om op te starten. Kijk je naar de Afvalstoffenheffing, dan wordt duidelijk dat de directie het ontzettend goed heeft gedaan. Eerder was ingezet op extra middelen voor de directie vanuit de algemene reserve, omdat het niet goed ging. Er is nu geld overgebleven, onder andere omdat het geld uiteindelijk niet nodig bleek te zijn. De Afvalstoffenheffing is bij de begroting in september verhoogd vanwege de enorme inflatie van dat moment. Er is dus

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

een grote kostenstijging geweest, maar tegelijkertijd is er een aantal meevallers gerealiseerd. Nu zal bekeken worden waarvoor het extra geld ingezet kan worden. Zo zou je de komende jaren versneld kunnen verduurzamen, schonere voertuigen inzetten, versneld in kunnen zetten op het vervangen van ondergrondse containers. Het geld wordt dus nuttig ingezet. Het lid HAVELAAR vraagt of het waar is dat er ongeveer nog 12 miljoen euro op de plank ligt, waarvoor een bestemming gezocht wordt om het nuttig in te zetten. Wethouder PELS antwoordt dat dit niet klopt. Het lid HAVELAAR vraagt hoe hij de woorden van wethouder Van Buren in de commissie van begin juni moet interpreteren, als zij zegt dat geld nog beschikbaar is, onder andere omdat er minder uitgegeven is aan kwijtschelding van de Afvalstoffenheffing voor mensen met weinig geld. Wethouder Van Buren zei dat aan het eind van het jaar besloten zou worden over de bestemming van het geld. Dan is er nu toch nog geen bestemming? Wethouder PELS antwoordt dat de Afvalstoffenheffing voor haar een gesloten systeem is. Dat betekent dat er wel degelijk plannen kunnen worden gemaakt binnen Afval om het uit te geven. Er zijn dus al plannen voor. Op de eerste vraag van de heer Havelaar antwoordt ze dat er minder aanvragen zijn gedaan. De kwijtschelding was daarom minder vaak nodig dan verwacht.

Zij zal hierover nog contact opnemen met wethouder Van Buren. Het lid HAVELAAR begrijpt van de wethouder dat er een meevaller is van ongeveer 10 miljoen euro. Het geld uit de algemene middelen hoefde niet uitgegeven te worden, en is dus eigenlijk ook een meevaller. En dat geld is dus 100% al ergens voor bestemd. Wethouder PELS antwoordt dat men op dit moment bezig is met de plantontwikkeling. Als er bestemd wordt, moet er ook een besluit voor zijn. Er is nu één besluit genomen. In ieder geval zal het geld ingezet worden voor het schoner maken van de stad. Ook de bedrijfsvoering moet schoner worden. Het lid VAN PIJPEN heeft begrepen dat het geld gewoon in de egalisatiereserve Afval wordt gestopt. Het blijft dus gewoon beschikbaar voor Afval en Reiniging. Wethouder PELS bevestigt dat. De Afvalstoffenheffing is een gesloten systeem. Het lid HOFLAND vraagt nader in te gaan op de veranderende marktomstandigheden, waardoor dingen langzamer gingen. Dit staat zo in de Jaarrekening. Hoe verhoudt zich dit tot andere beleidsterreinen? Wethouder PELS antwoordt dat het daarbij ging om wat gebeurt is na de bekendmaking over de Wet collectieve warmte. Toen veranderde de markt ineens, omdat Vattenfall een bepaald besluit nam. Op dat moment heeft dat voor vertraging gezorgd. Iets anders is dat in de markt mensen die bezig waren met iets, door bijvoorbeeld de inflatie harder geraakt werden.

Daardoor was meer afstemming nodig om de uiteindelijke afronding van de subsidies goed te laten verlopen. Ook bij Volkshuisvesting liep men tegen dit soort zaken aan. Het lid HOFLAND kan zich iets voorstellen bij de eerste reden, dus het publiek maken van die voorzieningen. Verwacht de wethouder een inhaaleffect in de komende jaren op de vertraging op korte termijn? Wethouder PELS antwoordt dat er nog steeds onderhandeld wordt over die wet. Zij durft daarom nog niet veel te zeggen over dit jaar. Vermoedelijk zullen ook dit jaar nog investeringsbesluiten later worden genomen dan gehoopt. Die investeringsbesluiten

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

worden al genomen heel lang voordat de nieuwbouw begint. Het leidt dus voor de projecten zelf niet tot vertraging, maar wel in de besluitvorming. Zij verwacht het grootste inhaaleffect volgend jaar, omdat er dan een Wet collectieve warmte is. Samen met de partners kan men dan vol aan de slag. Het lid HOFLAND concludeert dat een uitgesteld investeringsbesluit niet tot vertraging van de realisatie van een project hoeft te leiden. Wethouder PELS antwoordt dat dit niet hoeft, maar het kan wel. Er wordt vol druk gezet op Vattenfall, want er is een aantal projecten na de zomer dat zonder besluit wel degelijk vertraagd kan worden. Vattenfall lijkt positief over de huidige opzet van de WCW. Het zorgt op dit moment dus nog niet voor vertraging, maar zonder 100% garantie. Als er vertraging blijkt te gaan ontstaan, zal zij dat direct aan de commissie melden. Het lid NADIF doet de suggestie een technische sessie te organiseren, voorafgaande aan de behandeling. Wethouder PELS wil dat graag faciliteren. Tweede termijn Het lid KREUGER vraagt voorbeelden te geven van kosten die hoger worden als aardgasvrij 2040 niet gehaald wordt. Wethouder PELS wil het breder trekken. Het gaat niet alleen om aardgasvrij, maar om alle onderdelen van het klimaatbeleid. Als de ambities op dat klimaatbeleid niet serieus genomen worden, mogen hele hoge kosten verwacht worden.

Een paar maanden geleden ging het in de commissie Volkshuisvesting over ondergelopen kelders, omdat het regenwater zo plotseling kwam dat het rioolwatersysteem het niet af kon voeren. Dat soort schade zal je vaker in Amsterdam zien, als te weinig aan het tegenhouden van klimaatverandering gedaan wordt. Ook moet dan rekening gehouden worden met gezondheidsschade. Men zal ouderen moeten helpen om veilig door hitteperiodes te komen. De luchtverontreiniging zal nog meer last veroorzaken. Dit alles komt aan de orde in de brief die aan de raad gestuurd zal worden over het klimaatverhaal. Het lid KREUGER benadrukt dat met alle maatregelen in Amsterdam, het niet zo is dat alleen dit stukje van de aarde niet opwarmt. Voor de hele aarde maakt het helemaal niets uit. Hij vraagt of de kosten voor klimaatadaptatie of het reduceren van de risico’s omhooggaan bij het niet realiseren van aardgasvrij 2040. Of gaan ze omlaag, of blijven ze gelijk? Wethouder PELS antwoordt dat heel veel Amsterdammers ongemak ervaren bij de huidige toestand. Heel veel jongeren maken zich zoveel zorgen om de klimaatverandering, dat ze richting een depressie gaan. Wat maakt dit alles uit voor Amsterdam? De voetafdruk van het westen op de wereld is gigantisch. Amsterdam is verantwoordelijk voor een deel van de vervuiling met plastic in Indonesië.

Amsterdam is mede verantwoordelijk voor de bosbranden die elders plaatsvinden. Dat komt door de hoge CO2-uitstoot. Amsterdam wil een verantwoordelijke hoofdstad zijn met oog voor de rest van de wereld. Het lid KREUGER vraagt of de kosten sowieso omhooggaan, omdat Amsterdam geen eilandje is. De heer Nijssen had het terecht over de 9 miljard euro. Dat bedrag staat voor kosten die je extra maakt, bovenop de kosten die je nog moet maken voor bijvoorbeeld de afvoer van water. Het is niet zo dat je die kosten niet hoeft te maken als Amsterdam in 2040 niet aardgasvrij is. Wethouder PELS wil niemand een schuldgevoel aanpraten, behalve misschien de grote bedrijven. Als men in Amsterdam en elders die inspanning levert, zullen de kosten

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

lager uitvallen. Dat wil het college in kaart gaan brengen. Of dat 9 miljard euro gaat schelen, zal in 2040 blijken. Maar als het nu niet gebeurt, zullen de kosten ongekend hoog worden. Dan is die 9 miljard euro een schijntje. Het lid KREUGER vraagt of het college inderdaad vindt dat de bedrijven schuldig zijn. Wethouder PELS antwoordt dat het college vindt dat de grootste vervuilers de zwaarste lasten van deze transitie moeten dragen. Dat staat helder in het klimaatbeleid. De VOORZITTER concludeert dat de commissie het Jaarverslag 2022 en het Accountantsverslag 2022 van ACAM voldoende heeft besproken. De voordrachten zijn vanuit de commissie DC gereed voor behandeling in de raadsvergadering van 28 juni. 5. Voorjaarsnota 2023 (VN2023-013884) De VOORZITTER licht toe dat de Voorjaarsnota vandaag wordt behandeld in eerste termijn. De tweede termijn volgt op 6 juli. De grootste oppositiepartij krijgt als eerste het woord, daarna de grootste coalitiepartij enz. Het lid NIJSSEN wil het nog hebben over de Vattenfall/Eneco-ontwikkelingen, dus het weigeren te investeren als gevolg van de introductie van de Warmtewet. Er zou een aantal gesprekken over geweest zijn. Hij vraagt wat er uit die gesprekken is gekomen. Uit de beantwoording van technische vragen bij het Jaarverslag bleek dat er nu in Amsterdam 3000 laadpalen zijn, dus 6000 plekken. Dat zou genoeg zijn. Hij vraagt hoe dat zit.

Hoe schat je in of het er genoeg zijn? Hij las in het FD dat ondernemers steeds meer moeite hebben met het vinden van een plek, zeker als ze een aantal busjes hebben dat geëlektrificeerd moet worden. Er zijn wat zwaardere aansluitingen nodig om busjes te laden. Dat vraagt ook wat meer van het net. Hij hoort wat dat betreft noodkreten van ondernemers. Hij kan dat allemaal moeilijk rijmen met de uitspraak dat er nu genoeg laadinfrastructuur aanwezig is voor auto’s en busjes. Er ligt in Amsterdam een enorme kans voor groene waterstof. Daarmee kan je zorgen dat bedrijven in Amsterdam groen zijn, terwijl ze ‘grijs’ zouden zijn in het buitenland. Die kans moet gepakt worden. Het gaat erom dat het transport en de import van waterstof geregeld worden. Daarom komt er een waterstoffabriek in de Amsterdamse haven per 2027. Hij vraagt hoe het daarmee staat. Komt die fabriek er? De gasleidingen laat men in de grond liggen, omdat bijna 90% ervan bruikbaar is voor het transport van waterstof op termijn. Hij vraagt of er zicht is op de slagingskans. Gaat het lukken? Is het bekend waar die leidingen liggen? Kunnen ze allemaal ingezet worden? Ligt er een plan klaar om de leidingen er klaar voor te maken? Het lid NOORDZIJ las in de nota over extra inzet op het gebied van afval in Zuidoost, Nieuw-West en Noord. Dat was inderdaad hard nodig.

Hij is benieuwd hoe dit zich verhoudt tot de brief over de afvalplannen. En hoe ziet deze extra inzet eruit? Voor hoelang is het, en over hoeveel middelen gaat het? Hoe worden de stadsdelen erbij betrokken? Het lid MEERBURG merkt op dat 12 april jl. de dag was dat net zoveel aardse grondstoffen en hulpbronnen waren opgemaakt als de aarde in een jaar kan opbrengen aan afvalstoffen. Als iedereen in de wereld zo zou leven als mensen in Nederland, zou het in navolging van Earth Overshoot Day de ‘Dutch Overshoot Day’ heten. Die dag valt ieder jaar eerder. In 1970 was die dag op 29 december. Dat betekent dat er momenteel meerdere aardbollen nodig zijn om aan alle behoeften te voldoen. Er is een probleem. Zijn fractie komt daarom met een motie om activiteiten te ontwikkelen rondom Overshoot Day of een andersoortige dag, om zo extra aandacht te besteden aan de ecologische voetafdruk van Amsterdam, met de vraag hoe die verkleind kan worden. Dit

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

zal Amsterdammers helpen om nog meer urgentie te voelen dat het anders moet en dat de voetafdruk in evenwicht moet komen met de draagkracht van de aarde. Ondanks alle goede bedoelingen is er nog steeds veel zwerfafval in de stad. Daarom wil zijn fractie dat Amsterdam meedoet aan de World Cleanup Day, een jaarlijks terugkerende schoonmaakactie om het probleem van zwerfafval aan te pakken. Hij stelt voor om in Amsterdam een Cleanup Day te organiseren. Het zou mooi zijn als ieder jaar heel Amsterdam bewust wordt gemaakt van het zwerfafval en de stadsdelen schoongeveegd worden. Dat is ook gezellig. De Toevlucht, waarover de inspreker het had, is een bijzondere plek in Amsterdam. Jaarlijks vangt men er 5000 vogels op, maar ook egels, vossen, hazen etc. Het blijft er sloven en zwoegen, en er is een tekort aan middelen. Hij zal contact houden met de inspreker mevrouw Asselbergs over een eventuele motie. Op dit moment zijn er slechts twee van de achttien kinderboerderijen die het keurmerk ‘Diervriendelijke kinderboerderij’ hebben. Dat is weinig. Met dit keurmerk committeren kinderboerderijen zich aan diervriendelijk beleid, zoals met betrekking tot het recht van dieren om zich te kunnen terugtrekken. Ook wordt er niet gefokt of gebroed. Helaas is het niet vanzelfsprekend dat kinderboerderijen diervriendelijk zijn.

Via een motie wil zijn fractie de wethouder vragen om in gesprek te gaan met de kinderboerderijen om ze te stimuleren zich aan te melden voor dit keurmerk. Het lid NOORDZIJ vraagt hoe het lid Meerburg het voor zich ziet, als de gemeente zich betrekt bij Word Cleanup Day. Er worden vanuit de gemeente al heel veel dingen op die dag gedaan. Het lid MEERBURG kan hierover niet veel zeggen, want hij valt vandaag in. Het lid NADIF merkt met betrekking tot de Voorjaarsnota op dat er een gebrek is aan personeel voor het uitvoeren van de klimaatmaatregelen. Er zijn enorme wachtlijsten bij aannemers. Zij vraagt hoe daarop nog meer ingezet kan worden, wellicht in samenwerking met de masterplannen en de Aanpak Noord. Er kan gekeken worden naar de combinatie Werk en Inkomen en Duurzaamheid. Er is al een duurzame banen plan, maar dat kan verder geïntensiveerd worden. Het lid GARMY vraagt of het gaat lukken om in de komende jaren alle 475 panden te verduurzamen. Is daarvoor voldoende budget vrijgemaakt? Verder las hij in de Voorjaarsnota dat er op termijn 50 miljoen om de Specials verder te verduurzamen. Wat betekent ‘op termijn’? En waarom wordt het pas later vrijgemaakt? Je zou zeggen dat je, nu de Specials vanaf de grond opgebouwd worden, meteen alle duurzaamheidsdoelstellingen meeneemt. Het lid HOFLAND merkt op dat het IPCC-rapport er niet om liegt.

Het maximum van 1,5 graad opwarming dreigt uit beeld te raken. Dat betekent wereldwijd, dus ook in Amsterdam, extremer weer. 3 miljard mensen in kwetsbare gebieden worden daarmee direct bedreigd. Actie is daarom vereist. 150 miljoen toevoegen aan de investeringsruimte voor het verduurzamen van vastgoed is heel goed. Bij de Begroting 2024 komt er een nadere invulling en verdeling over drie domeinen. Hij vraagt wat morgen of over een week gedaan wordt, voordat alles is verdeeld en er een uitvoeringsplan ligt. Hoe gaat men nu bezig? Het lid HAIJEN zag een aantal keuzes van het college met betrekking tot duurzaamheid die hem de wenkbrauwen deden fronsen, maar die onderwerpen horen niet per se in deze commissie thuis. Zo vindt hij het onbegrijpelijk dat het GVB voorstelt om een metrolijn in Zuidoost weg te halen. En dit, terwijl het college van plan is om wel een parkeergarage in Zuidoost te bouwen. Maar dit onderwerp hoort thuis in een andere commissie. Hij complimenteert het college met de investeringen in de openbare ruimte in Amsterdam-Noord. Ze gaan gepaard met investeringen in de reiniging, ook in Noord, Zuidoost en Nieuw-West. Hij is daar heel blij mee.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

Het lid KREUGER merkt op dat dit college geen stad bestuurt, maar een marketingbureau runt. Dat is op deze commissie meer van toepassing dan op de andere commissies. Al vijf jaar gaat dit zo voort. Er worden persberichten verstuurd en ambities opgetuigd. En toch komt er nagenoeg niets van de grond. JA21 wil liever kijken naar zaken die wél haalbaar zijn, zaken waar mensen snel mee geholpen zijn. Hij doelt daarbij met name op het Isolatieoffensief en zou het toejuichen als men daarmee wat meer haast ging maken. Hij heeft het dan over het echte isoleren, zoals met spouwmuren en dubbelglas. Hij wil graag een pad zien van wat er in deze bestuursperiode allemaal gaat gebeuren, zodat hij de wethouder erop kan afrekenen. Hij wijst erop dat het Isolatieoffensief in 2019 door zijn fractie geopperd werd. Het lid HOFLAND nodigt de heer Kreuger uit om een paar acties te noemen die hij als marketing bestempelt. Het lid KREUGER antwoordt dat er geld is dat niet uitgegeven wordt. Het college zegt dat het veel meer CO2-reductie wil. Die gaat naar 60%. Dat verschijnt met grote letters in de krant, maar als je dan kijkt naar de besteding, blijkt er helemaal geen geld uitgegeven te worden. Dat is de marketing. Er gebeurt niets. Hetzelfde geldt voor isolatie: te laat, te weinig enz. Het lid HOFLAND denkt dat hij het met de heer Kreuger eens is dat dit goede acties zijn.

Hij verwacht dat de heer Kreuger er samen met zijn fractie voor strijdt dat die acties voor de komende drie jaar ook worden uitgevoerd. Het lid KREUGER zal zeker isolatieacties steunen. Dat geldt niet voor het aardgasvrij maken. Zijn fractie geeft daaraan met trots geen steun. Het lid MANGAL merkt op dat je behalve naar isolatie, ook moet kijken naar ventilatie. De gemeente doet haar uiterste best om de duurzaamheidsambities te halen, maar krijgt ze wel iedereen mee? Zijn fractie heeft de indruk dat het draagvlak daarvoor vermindert. Als je subsidie en voordelen bedenkt om anderen te verleiden om over te stappen naar zon- en windenergie, dan geeft dat voordelen aan particulieren, wooncorporaties, bedrijven etc. Alleen de huurders profiteren niet. Die blijven wel de steeds stijgende rekeningen betalen, maar profiteren niet van de voordelen. Hij vraagt hoe huurders zouden kunnen meeprofiteren van bijvoorbeeld zonne-energie op een huurhuis. De gas- en lichtrekening blijft namelijk even hoog. De huur blijft stijgen. Hun duurzaamheid wordt dus niet beloond. Dit ondermijnt het draagvlak voor de transitie. Hij vraagt de wethouder hoe die huurders gaat meenemen in het draagvlak voor duurzaamheid. Het lid HAIJEN is het eens voor wat betreft het opkomen voor huurders. Toch begrijpt hij niet waarom sociale huurders niet zouden profiteren van zonnepanelen op hun dak.

Hun energiekosten gaan daarmee toch omlaag? Het lid MANGAL antwoordt dat de gas- en lichtrekening soms onderdeel is van de huurprijs. De corporatie verlaagt de huurprijs niet als er zonnepanelen geplaatst worden. Het lid HAIJEN kan zich voorstellen dat dit geldt voor een deel van de huurders. Maar er zijn ook sociale huurders met zonnepanelen van wie de energierekening daalt. Hij vraagt de wethouder om een reactie. Het lid HAVELAAR herinnert eraan dat bij de Najaarsnota een aanzienlijk bedrag in het gesloten systeem van het egalisatiefonds Afval zat, en dat daarvoor nog geen bestemming gevonden was. Hij wil het college graag helpen om een goede bestemming voor dit bedrag te vinden. Publicist Onno Aerden deelde in Het Parool zijn observaties over ‘slierten scholieren die bij supermarkten, bakkerijen en slagers energiedrankjes, familiezakken

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

chips, broodjes bal of ham-kaascroissantjes kopen die meteen op moeten en in plastic verpakkingen zitten.’ Eerder drong hij er al op aan om bij dit soort zaken verplicht, en op hun kosten, prullenbakken te plaatsen, binnen vijf minuten lopen van de zaak. De wethouder vond dat toen een interessante gedachte. Hij vraagt hoe het ermee staat. Welk deel van het bedrag dat nog in het egalisatiefonds zit, kan daarvoor gebruikt worden? Ook deelde zijn fractie haar frustratie dat het allemaal wegwerpverpakkingen zijn. Kan het niet met statiegeld? Of iets wat in het restaurant afgewassen kan worden? Ook op zijn vragen daarover reageerde de wethouder positief. Wat heeft zij sindsdien gedaan? Is zij in gesprek geweest met de Amsterdamse fastfoodketens, de supermarkten etc.? En welk deel van het bedrag heeft de wethouder nodig voor een aantal pilotprojecten om de stad meer circulair te maken? De recente aankondiging over het einde van de gratis patatbakjes kan daarvoor een mooie aanmoediging zijn. Hij vraagt verder hoe het staat met de inzameling van statiegeldblikjes en -flesjes in het Amsterdamse straatafval. Hoeveel statiegeld is er inmiddels opgehaald? En wat gebeurt er met dat geld? Hij hoopt niet dat de blikjes uiteindelijk toch verbrand worden.

Onno van Aerden schreef ook over zijn zondagse wandelclub waarin men met door de gemeente te beschikking gestelde prikstokken de straat schoonmaakt. Helaas heeft hij nog geen reactie gehad op de motie ‘Heel Amsterdam helpt om de stad schoon te maken’ van vorig jaar. Daarin werd gevraagd om nu, bij de Voorjaarsnota, bekend te maken wat het grootschalig maken van dit soort initiatieven zou kosten. Hij gaat ervan uit dat de wethouder een deel van het egalisatiefonds daarvoor gebruikt. Er staan ongeveer 13.000 ondergrondse vuilnislocaties in Amsterdam. Het CDA wil graag dat die allemaal geadopteerd worden en dat het adoptantenbestand geactualiseerd wordt. Hij vraagt wat de wethouder daarvan vindt. Wat gaat ze doen om dit te realiseren? Het lid BILGIN vindt het beleid heel onrealistisch. De CO2-uitstoot in de wereld blijft stijgen, of Amsterdam CO2-neutraal wordt of niet. Je kunt 9 miljard weggooien aan zaken die niets uithalen, of geld steken in klimaatadaptatie. Hij vindt het zorgelijk dat de wethouder 2040 wil afwachten om te kijken of de besteding van die 9 miljard euro terecht was. Het gaat om veel geld. Volgende generaties hebben er meer aan als de mensen voorbereid worden op de veranderingen die gaan komen.

En als men toch per se de CO2 wil reduceren, waarom dan die 9 miljard in één initiatief steken? Het lid MEERBURG vraagt of het lid Bilgin het met hem eens is dat er ook andere voordelen zijn aan een verminderde afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Het lid BILGIN antwoordt dat het erom gaat waar je de fossiele brandstoffen vandaan haalt. Het kan ook voordelig uitpakken voor landen waarmee je een goede relatie hebt, en die reserves hebben die je kunt kopen. Het lid MEERBURG vraagt of die reserves niet opraken. Het lid BILGIN antwoordt dat ze waarschijnlijk niet op zijn voor 2040. Het lid MEERBURG vraagt hoe Forum voor Democratie aankijkt tegen 2040. Wie dan leeft, wie dan zorgt? Het lid BILGIN antwoordt dat de elektrificatie veel te snel gaat. Hij zal daar nog op ingaan. De doelstelling van 2040 of 2050 is veel te dichtbij. Als je meer tijd neemt, kun je kerncentrales opzetten. Daaraan heb je veel meer dan aan windturbines die het landschap verwoesten. Alle woningen in Amsterdam worden dus aardgasvrij gemaakt, inclusief duizenden woningen die heel goed zijn geïsoleerd en nauwelijks aardgas verbruiken. Waarom zou je dat geld niet spreiden? Eerder noemde hij het voorbeeld van de Lutkemeerpolder, maar je kunt ook veel geld in het ov stoppen. Wat is daarmee vergeleken het nut van het aardgasvrij maken van goed geïsoleerde woningen? Die elektrificatie gaat veel te snel.

Heeft dat te maken met pr? Het is interessant om plannen neer te leggen voor duurzame projecten, maar daar is geen basis voor. Het

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 15-06-2023

stroomnet is propvol. Daarmee kunnen veel projecten, zoals woningbouw en scholenbouw niet plaatsvinden. Het is desastreus voor de kansen van toekomstige generaties, en voor de economie. Waarom niet meer aandacht besteden aan die congestie, in plaats van onhaalbare doelen te blijven stapelen? De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.41-10.48 uur. Wethouder PELS merkt op dat zij vragen over laadpalen of vastgoed niet zal beantwoorden. Die kunnen vanmiddag gesteld worden in de commissie van wethouder Van der Horst. En anders kunnen ze aan de orde gesteld worden in de commissie van wethouder Groot Wassink. Het lid HOFLAND wijst erop dat er veel staat te gebeuren. Het gaat om veel geld en veel panden. Je zou in een situatie kunnen komen waarin je andere mensen beconcurreert, maar je zou er ook voor kunnen zorgen dat het door de acties van Amsterdam makkelijker wordt om hun pand of monument te verduurzamen. Daar ligt wel degelijk een rol voor de wethouder Duurzaamheid. Hoe ziet de wethouder dat? Wethouder PELS antwoordt dat de gemeente inderdaad het goede voorbeeld geeft. Tegelijkertijd kunnen er lessen getrokken worden om het voor andere eigenaren simpeler te maken. Dat lijkt haar ook iets voor de wethouder Monumenten. Natuurlijk houdt zij daarbij als wethouder Duurzaamheid ook vinger aan de pols. Het lid MANGAL vraagt wie verantwoordelijk is voor de middelen voor Duurzaamheid.

Is dat de andere wethouder? Wethouder PELS antwoordt dat het geld voor vastgoed onder beheer van haar collega wordt uitgegeven. Maar regelingen binnen Duurzaamheid, bijvoorbeeld specifiek gericht op de energietransitie vallen onder haar. Er is een aantal bespiegelingen meegegeven, of inzetten voor moties. Afgesproken is dat het college schriftelijk met een preadvies op de moties komt. Nu gaat zij er niet op in. Zij antwoordt de VVD dat de gesprekken naar aanleiding van de nieuwe inzet voor de Wet collectieve warmte voornamelijk via de VNG lopen. Ook zij heeft regelmatig contact met de minister over wat zij tegenkomt. De minister is zeer geïnteresseerd in wat voor effect het heeft binnen Amsterdam en hoe samen effecten gedempt, of juist versterkt kunnen worden. Daarover hebben ze regelmatig contact. Zij vermoedt na lezing van de nieuwe wetteksten dat zij er met de warmtebedrijven wel uit gaat komen. Die warmtebedrijven kunnen aangesproken worden op hun verantwoordelijkheid om vooral door te investeren. Zij heeft er momenteel een goed gevoel bij. Waterstof is een belangrijke ontwikkeling voor het hele gebied. De plannen bestaan nog steeds. Er vinden op dit moment gesprekken plaats over de fabriek, maar er is nog geen Final Investment Decision (FID) afgegeven. Wel lopen er gesprekken over bij Waternet, omdat er een grote vraag naar water zal zijn.