Definitief verslag DC 02 02 2023docx

Het lid KROM antwoordt dat er zowel een biodiversiteitscrisis als een klimaatcrisis zijn. Ze zouden beide tegelijk moeten worden aangepakt. Het is geen goed idee om eerst de natuur kapot te maken om er een windmolen te bouwen, en dan opnieuw proberen de biodiversiteit terug te krijgen. Zij is benieuwd naar de reflectie van de wethouder op het document van de SARA. Wordt het meegenomen in het vervolg? Wat betekent het voor de verdere stappen ten aanzien van de windturbines? Hoe kijkt de wethouder naar het verlies van biodiversiteit bij de eventuele bouw van windturbines? Deelt zij de zorgen van de Partij voor de Dieren? Wat betekent ‘onaanvaardbare schade’? Wie bepaalt dat? Is dat wetenschappelijk ‘onaanvaardbaar', of voor interpretatie vatbaar? In de raadsinformatiebrief staat dat de wethouder in gesprek zal gaan met de SARA. Zijn die gesprekken er geweest? Wat was de uitkomst? Van de inspreker begreep zij dat er relevant advies weggehouden is, onder andere waar het ging om geluidshinder voor kinderen.

Hoe ziet de wethouder dat? Moet dit advies worden toegevoegd? Missen er nog andere adviezen die wellicht relevant kunnen zijn voor het verdere proces? Het lid BILGIN constateert dat men voor industrialisatie kiest van het stuk Hoofdgroenstructuur bij de Noorder IJplas, in plaats van die te beschermen om het gebied te ontwikkelen tot natuur- en recreatiegebied voor de tienduizenden mensen die er komen wonen. Hij is bang dat hiermee veel recreanten verjaagd worden, richting parken die nu al onder druk staan, zoals het Westerpark. Bij de afwegingen zou moeten staan dat de beleving bij de Noorder IJplas optimaal gehouden moeten worden voor Amsterdammers die in de buurt wonen en voor mensen die er komen wonen, ook in de buurgemeenten. Er staat dat de drie windturbines doorslaggevend zijn voor het tegengaan van klimaatverandering. Dat betwist hij. De drie windturbines hebben maar een minimaal effect. Je zou de zeventien Amsterdamse windturbines kunnen vervangen door twee op zee. Er zijn dus genoeg opties. Het lid HOFLAND vraagt welke enkele manier van energieopwekking van doorslaggevende betekenis is voor de klimaatcrisis. Het lid BILGIN antwoordt dat je voor het verminderen van het CO2-gehalte kan kiezen voor grote energiecentrales, zoals kerncentrales. Helaas zie je dat men ook in buurlanden daarover anders denkt. Goed draaiende kerncentrales worden stilgelegd.

Dat gebeurt bijvoorbeeld in België. Daarmee stijgt de vraag naar gas en kolen.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid HOFLAND vraagt of de heer Bilgin een kerncentrale wil in Amsterdam. Het lid BILGIN ziet als eerste optie een small modular reactor in Amsterdam. De tweede optie is om op provinciaal niveau ergens in de provincie een grotere kerncentrale neer te zetten. Hij zou niet graag zien dat het geld van de windturbines, als die er helaas toch komen, verdwijnt in de zakken van enkele mensen. Misschien kan een fonds opgezet worden waarmee de minima in de stad geholpen kunnen worden. In Osdorp is een supermarkt waar de minima gratis boodschappen kunnen halen. Dat is het voorbeeld van een initiatief waaraan Amsterdam financieel kan bijdragen. De opbrengsten kunnen daarbij helpen. Bij de geluidsnormen zou het gaan om een gemiddelde. Hij vraagt hoe groot de kans is dat het geluidsniveau in de nacht ver boven de 42 dB uitkomt, waardoor mensen in het omliggende gebied niet zouden kunnen slapen. Het lid GARMY vraagt of al bekend is op welke wijze de wethouder het ontwerpprogramma windenergie Amsterdam wil aanbieden aan de raad ter beoordeling en bespreking. Volt ziet de energietransitie als een opgave die niet alleen door de markt moet worden opgelost, of juist opgelegd moet worden door de overheid. Het vraagt om een samenspel van de overheid, de markt en de maatschappij. Om dat goed te laten verlopen is het van belang de mensen in de stad te horen, mee te nemen en perspectief te bieden.

Hij ondersteunt het idee om de eigen normen vast te stellen met betrekking tot geluid, in plaats van te wachten op de landelijke normen. Wel bestaat het risico dat Amsterdam binnenkort de plannen moet aanpassen. Hoe gaat de gemeente dat doen als dat nodig is? Wordt het ook duidelijk gecommuniceerd naar de bewoners van de zoekgebieden? Om te weten of aan de normen voldaan wordt, zal gemeten moeten worden. Hoe wordt het geluid gemonitord? Wordt het een permanente meting? En wordt die ook gedaan naar laagfrequent geluid? Op welke manier worden deze onderzoeksresultaten benut om ook overlast van toekomstige turbines te voorkomen? Gaat de gemeente bijdragen aan de discussie rondom een geluidsnorm tegenover een afstandsnorm? Gaat Amsterdam helpen een wetenschappelijk onderbouwd meet- en onderzoektraject op te starten bij de eigen windmolens? Hij las dat het college bijzondere piekgeluiden niet aannemelijk acht bij draaiende windturbines, en dat het college daarom geen piekwaarden wil hanteren. En dit, terwijl men nog maar weinig weet over de langdurige effecten van geluid. Zou het college dit niet juist moeten overwegen als uit het monitoren blijkt dat het nodig is? De WHO geeft aan dat er nog maar weinig onderzoek heeft plaatsgevonden naar de langetermijneffecten van windmolens met betrekking tot geluidsschade. Amsterdam moet het daarom zelf onderzoeken.

De gemeente moet ook flexibel zijn door bij overlast en schade de juiste maatregelen te nemen, zodat Amsterdammers zo min mogelijk nadelen ondervinden. Er bestaat een website die helpdeskwindopland.nl heet, waar afwegingskaders gedeeld worden van verschillende gemeenten die er al wat verder mee zijn. Hij vraagt of die input meegenomen wordt in het eigen afwegingskader. Is er contact met andere gemeenten hierover? Het klimaatburgerberaad van Amsterdam stelde voor om vanuit de opbrengsten van het opwekken van duurzame energie maatschappelijke investeringen uit te voeren. Hoe ziet de wethouder dat? Hoe wordt dit in Amsterdam toegepast? Amsterdam streeft naar minimaal 50% lokaal eigenaarschap, liefst uit de directe buurt. Dat lijkt een goed streven. Hij vraagt of de wethouder van mening is dat dit goed naar buiten toe wordt gecommuniceerd. Zijn inwoners goed op de hoogte? Hoe maakt men zo’n eigenaarschap ook toegankelijk voor mensen die minder vermogen hebben? Krijgen ze een lening van de gemeente, die ze terugbetalen met de opbrengsten van zo’n windmolen? In Schotland heeft de gemeenschap een windturbine een naam gegeven: Tilly. Dat deed men omdat men tevreden was met de opbrengsten van de windmolen en de positieve effecten voor de omgeving.

Zo zijn er nog tal van Europese voorbeelden waarbij inwoners door middel van betrokkenheid inzagen dat ze kunnen profiteren van het plaatsen van een windmolen. Amsterdam moet daarop ook gaan sturen. Hij vraagt de

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

wethouder meer te vertellen over de participatietrajecten die worden genoemd in de brief. Hoe gaan die eruitzien? Hij is blij met de voortgang die de gemeente maakt om zoveel mogelijk duurzame energie op te wekken. De strijd tegen de klimaatcrisis gaat echter alleen slagen als iedereen meegenomen wordt. Het lid NIJSSEN vraagt of Volt voorstelt om toekomstige windturbines een gezellige naam te geven. Het lid GARMY antwoordt dat de gemeenschap in Schotland zelf ervoor koos om een windmolen een naam te geven. Dat werkte goed voor de pr en zorgde voor meer toeristen. Het lid NIJSSEN begrijpt dat Volt windturbines wil aan de Noorder IJplas, en vervolgens ook nog toeristen wil trekken. Het lid GARMY vindt dat mensen die daaraan behoefte hebben, hun windmolen een naam moeten geven. Als dat voor meer betrokkenheid zorgt, is dat positief. Het lid NADIF vraagt of Volt zich aansluit bij de voorstellen van DENK om de kwetsbare groepen in de stad en de mensen met het minste geld, hiervan het meeste te laten profiteren. Het lid GARMY sluit zich daarbij zeker aan. Hoe mensen met minder geld invulling moeten geven aan het lokaal eigenaarschap wordt echter niet duidelijk op de gemeentewebsite. Het lid HOFLAND vindt het fijn een tijdspad te zien.

Bij de brief over de Noorder IJplas staat dat de initiatiefnemers een toezegging hebben gedaan dat de slagschaduw near to zero kan komen met maximaal 1% stilzetten. Even verder in de brief staat dat dit nog aangetoond moet worden. Hij vraagt de wethouder uitleg te geven. Binnen de SARA is het niet allemaal even soepel gegaan. Dat heeft tot vertraging geleid. Hij vraagt of de wethouder denkt dat vaker op die manier vertraging zal ontstaan. Naast zorgvuldigheid staat snelheid als belangrijk doel op het programma. Dit maakt namelijk voor veel mensen erg veel los. Daarom is het belangrijk dat er snel duidelijkheid komt. Verder zit men in een klimaatcrisis, waarbij nu al ziektes om zich heen grijpen in Afrika. De situatie is extreem acuut en vraagt daarom haast. In een stuk staat dat er afgesproken is hoe in het vervolgproces nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen betrokken zullen worden bij het onderzoek. Dat is een belangrijke toezegging. Als hij de inspreker hoort gaan die afspraken echter meer om de wijze waarop de klachten worden afgehandeld dan over de wetenschappelijke inzichten. Klopt dat? Als dat zo is moet voor iedereen duidelijk zijn dat die afspraken niet gaan over wetenschappelijke inzichten. Het lid KREUGER merkt op dat in het landelijk regeerakkoord afspraken zijn gemaakt over heldere afstandsnormen voor windturbines.

Hij vraagt of D66 met die afstandsnormen, als ze nog voor de zomer komen, republiekje gaat spelen. Wil D66 dan dat Amsterdam haar eigen ding doet? Of gaat D66 die afstandsnormen dan braaf opvolgen? Het lid HOFLAND denkt dat Amsterdam in ieder geval zelf zorgvuldig moet gaan nadenken. Het is mogelijk dat straks blijkt dat Amsterdam vele te streng is voor zichzelf. Dan kunnen er veel meer windturbines gebouwd worden. Als de landelijke normen strenger zijn kan je er juist minder bouwen. Deze vraag kan alleen goed beantwoord worden als je precies weet waar je in het proces zit. Een windturbine die er al staat is iets anders dan afstandsnormen die volgende week komen, die nog helemaal meegenomen kunnen worden in het proces.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid KREUGER merkt op dat het met alle discussies geen steek verder komt. Niemand wil echt uitzoomen. De coalitiepartijen doen ook vandaag weer of lokale actie globale impact heeft. Dat is niet zo. Het is een dilemma van collectieve actie. Er zijn heel veel zaken die overlast veroorzaken, maar je kunt niet in één keer alle auto’s schrappen. Wel kan je ervoor kiezen om de windturbines op een andere plek neer te zetten. Een plek waar ze meer stroom opwekken, rendabeler zijn en geen overlast veroorzaken. JA21 zou het liefst in elke provincie een kerncentrale neerzetten met drie reactoren. Waarom wil men het toch allemaal lokaal regelen? Het lid HEINHUIS vraagt waarom een lokale kerncentrale dan wél een oplossing is, als lokaal er geen oplossing gevonden kan worden voor grotere problemen, zoals de heer Kreuger stelt? Het lid KREUGER antwoordt dat je als je iets doet aan het klimaat, het veel verstandiger is dat in de slipstream te doen van economieën die wél een grote impact hebben. In je eentje vooroplopen met strenge doelstellingen is heel erg onverstandig. Je kunt beter wachten tot men elders, zoals in Azië of Latijns Amerika, op schema ligt. Het lid HEINHUIS antwoordt dat iedereen iets moet doen bij een collectief actieprobleem. Daarbij komt dat Nederland een van de rijkste landen ter wereld is. Daarom heeft Nederland een morele plicht om actie te ondernemen.

Het punt is dat iedereen actie moet ondernemen. Niets doen is geen optie, want dan doet niemand iets en is het straks te laat. Het lid HOFLAND vraagt de voorzitter om JA21 30 seconden coulance te geven om nog iets aan de wethouder te vragen. De heer Kreuger vraagt om uit te zoomen. Dat lijkt hem inderdaad heel verstandig. Tegelijkertijd wil de heer Kreuger geen verantwoordelijkheid nemen, maar achter anderen aanlopen. Uitzoomend zie je dat in Bangladesh kinderen sterven door overstromingen, en in Oost-Afrika juist door droogtes. Zelfs in Limburg waren er overstromingen. Hoe ernstig en dichtbij moet de rampspoed komen voor JA21 zelf verantwoordelijkheid wil nemen? De VOORZITTER geeft de heer Kreuger, ook al heeft die geen spreektijd meer, de gelegenheid om de vragen te beantwoorden. Daarbij krijgt hij ook nog tijd voor een interruptie bij de wethouder. Het lid KREUGER wijst erop dat zijn partij altijd al heeft gepleit voor het bouwen van kerncentrales. Als een van de eersten heeft JA21 ervoor gepleit om alle huizen te isoleren. Het aardgasvrij maken van woningen vindt hij kolder. Evenmin is hij per se een fan van windturbines of zonnepanelen. JA21 heeft gezegd pas akkoord te gaan met CO2besparing als dat kostenefficiënt kan en significant effect heeft op de totale energievoorziening.

Zijn fractie gaat niet akkoord met de plaatsing van een windturbine naast honderd huizen, terwijl het ook ergens anders kan. Het lid HOFLAND vraagt van de heer Kreuger een principe-uitspraak. De heer Kreuger zegt principieel dat de gemeente achter anderen moet aanlopen. Maar is er een omslagpunt voor JA21? Dat de rampspoed zo dichtbij komt dat JA21 zelf verantwoordelijkheid wil nemen? Het lid KREUGER antwoordt het omslagpunt bij klimaatadaptatie ligt. Als Limburg overstroomt moet je de dijken ophogen. Niet twaalf windturbines plaatsen, want dat heeft dan geen zin. De VOORZITTER schorst de vergadering van 11.10-11.22 uur. Wethouder PELS merkt op dat vanaf het begin de nadruk is gelegd op een open en eerlijk proces, zodat de raad en burgers kennis kunnen nemen van de afwegingen die gemaakt moeten worden rond de plaatsing van windturbines. Ook moet goed duidelijk

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

gemaakt worden dat de windmolens nodig zijn om te helpen een zeer ernstige klimaatontwrichting af te wenden. Er is transitiepijn met twee gezichten. Er is de pijn die mensen ervaren die in de buurt wonen en zich zorgen maken over hun gezondheid en hun welbevinden. Daarnaast is er de pijn van de toekomstige generaties. Hebben zij straks eenzelfde Amsterdam om in te leven als deze generatie? Zij las dat mogelijk al in 2023 de temperatuurstijging de 1,5 C bereikt. Dat is dit jaar. Het betekent dat nog veel meer haast nodig is. Hoe moet Amsterdam de stad beschermen? Hoe zorg je dat het leefbaar blijft, ook als er veel meer regen valt en kelders onderlopen? Naast haast is zorgvuldigheid nodig. En klimaatverandering kent geen pauzeknop. Er is op de korte termijn geen alternatief voor de ingeslagen weg. Hoe moet de 60% gehaald worden in 2030, als het nu op 42% zit? Daarvoor zijn windmolens nodig. Alternatieven zoals kerncentrales kunnen de 1,5 C niet afwenden, maar ook niet helpen het gestelde doel voor 2030 te bereiken. Dan draaien ze nog niet. Daarnaast kleven andere nadelen aan kernenergie, zoals het afval. Het moet dus gaan over wat Amsterdam als stad kan doen. Enerzijds omdat daarover controle uitgeoefend kan worden, maar anderzijds ook omdat Amsterdam een grote voetafdruk heeft.

Het lid BILGIN vraagt of je in verband met die 1,5 C opwarming niet nu al moet gaan denken over wat gedaan kan worden met de extra regenval. Wethouder PELS antwoordt dat dit ook gebeurt. In het college is afgesproken dat het gesprek aangegaan zal worden over de impact voor Amsterdam als die 1,5 C bereikt wordt dit jaar. De meeste scenario’s van de deltacommissaris geven namelijk een veel langere termijn. Zij heeft in de commissie gisteren toegezegd dat zij samen met wethouder Van der Horst van Klimaatadaptatie zal bekijken waar de grootste druk door regenwaterval verwacht wordt en wat gedaan kan worden om de inwoners aldaar te ondersteunen. Het lid BILGIN vraagt of de situatie niet zo slecht is dat misschien wel 80 miljoen euro uitgetrokken moet worden om de Lutkemeerpolder terug te kopen en groen te houden. Wethouder PELS antwoordt dat je alleen met het groen houden van de Lutkemeerpolder de 60% niet gehaald zal worden. Wel is zij het met het lid Bilgin eens dat er urgentie is en dat actie moet worden ondernomen. Er moet gekeken worden hoe Amsterdam kan versnellen. Zij wil graag proberen om die 60% in 2030 te halen. Het lid BILGIN antwoordt dat het niet per se om die 60% gaat. Het gaat om de verwerking van regenwater, wat makkelijker gaat als er meer groengebieden zijn in de stad en de Hoofdgroenstructuur wordt bewaakt.

Is het dan niet logisch om de Lutkemeerpolder, waar nu bedrijventerreinen gepland staan, toe te voegen aan de Hoofdgroenstructuur? Als dat gebied groen blijft, kan al het regenwater de grond in. Dat is toch een redelijke oplossing? Wethouder PELS antwoordt dat je niet kunt controleren waar de regen valt. Je kunt er niet voor zorgen dat die in de Lutkemeer valt en niet in de stad. Zij verwacht de grootste problemen in de stenige oude gebieden van Amsterdam, waar nooit rekening is gehouden met intense regenval. Er zijn verschillende culturele instellingen die aangeven dat zij een aantal zalen maar beperkt of niet kunnen gebruiken omdat ze door het regenwater niet meer in kunnen staan voor het juiste klimaat voor de kunststukken. Dit effect zal dus optreden door de hele stad. Het probleem kan niet met één polder afgewend worden. Haar intentie is om de windmolens 100% in lokaal eigendom te ontwikkelen. Dat betekent veel voor de coöperaties die dat waar zouden moeten maken. Zij voelt veel voor het idee van DENK om juist mensen in een kwetsbare positie, zoals in de Wildemanbuurt, te betrekken bij de ontwikkeling van windenergie. Ook die mensen moeten eigenaar kunnen worden. Zij heeft al contact gehad met de stadsdeelbestuurder van Nieuw-West die over duurzaamheid gaat.

Samen gaan zij verkennen welke instrumenten nodig zijn om ervoor te zorgen dat juist de kwetsbare bewoners in Nieuw-West toegang krijgen tot die energie, tegen een veel lagere prijs dan de huidige marktprijs. Op die manier moet de

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

energietransitie, zoals ook de PvdA aangaf, ook een sociaal gezicht krijgen. Het moet niet zo zijn dat de opbrengsten bij de grote bedrijven komen en de rekening belandt bij de mensen die het meest kwetsbaar zijn. Dat moet omgedraaid worden. Als een bijeenkomst daarover of ondersteuning in dat verband gewenst is, wil zij dat graag faciliteren. Daarbij wil zij ook het idee van Forum voor Democratie betrekken. Een fonds is een middel. Je zou gezamenlijk in kunnen kopen bij de eigen Amsterdamse energiecoöperaties om de prijs laag te houden. Het lid NADIF is blij met dit antwoord. Zij wijst op Masterplan Nieuw-West, waar ook Community Wealth Building een onderdeel van is. Daarbij wordt gebruikgemaakt van een incubator. Men gaat uit van het principe dat bewoners dit soort initiatieven kunnen creëren. Het zou dus mooi zijn als dit gekoppeld kan worden aan de Masterplannen. Wethouder PELS vindt dat een goede suggestie. Zij zal dat doen. Het lid GARMY stelde een vraag over de mogelijkheid van een lening die mensen van de gemeente kunnen ontvangen als ze minder vermogend zijn. Ze kunnen dan toch deelnemen aan zo’n initiatief. Hij begrijpt ook dat de wethouder positief staat tegenover het klimaat burgerberaad om maatschappelijk te investeren met de opbrengst van zo’n windmolen. Wethouder PELS antwoordt dat de maatschappelijke investeringen breed geïnterpreteerd kunnen worden.

Je zou een windmolen kunnen hebben waarvan de opbrengst naar de lokale sportclub gaat. Of de buurt zou mee kunnen kiezen waar de opbrengsten naartoe gaan. Dan wordt het een soort omgevingsfonds. Ook kan worden gekeken naar meer directe deelname, eigendom, of participatie van mensen. Je hebt het dan bijvoorbeeld over een lidmaatschap. Er kunnen wat dat betreft verschillende instrumenten op een rij worden gezet. Op de website stond ‘ten minste 50%’, maar de ambitie is actueler dan de website. Er wordt naar een manier gezocht, waarbij de coöperaties het wel aan moeten kunnen. Zij gaat in de komende tijd samen met de Amsterdamse coöperaties hard aan de slag om de intenties te verwezenlijken. Daarbij worden ook de stadsdeelbestuurders en de inwoners van de stad betrokken. Zij antwoordt het lid Garmy verder dat in de NRD de vragen gesteld worden die beantwoord moeten worden als er een plan-MER gemaakt wordt. Daarop kunnen zienswijzen worden ingediend. Verder is de SARA om advies gevraagd. Dat is gekomen en werd afgelopen week besproken. Steeds zullen met de SARA onder embargo de documenten gedeeld worden. Op het advies van de SARA zal het college dan inhoudelijk reageren. De omgang met de adviezen van de SARA zal zichtbaar gemaakt worden als de documenten met de raad worden gedeeld.

In het programma Windenergie Amsterdam zal stilgestaan worden bij de vraag hoe de participatie vormgegeven zal worden bij de verschillende projecten. Eerst gaat het nu over de hele stad. Er zullen dan zoekgebieden komen, waarbij ook weer vragen rijzen als waar in een zoekgebied de windmolens komen, welke gehinderden er zijn, hoe die erbij betrokken worden. Het lid KROM is benieuwd naar de zwaarte van de adviezen van de SARA. Wethouder PELS antwoordt dat alle adviezen even serieus genomen worden. De SARA bekijkt de NRD vanuit drie perspectieven. Er zijn groepjes gevormd. Een staat kritisch ten opzichte van de ontwikkeling van windenergie in Amsterdam, een heeft een neutraal perspectief en een staat positief ten opzichte van de ontwikkeling. Vanuit de drie perspectieven geven de leden adviezen mee. Er zijn nu 150 punten aangegeven die in een Excelsheet zijn gezet, waarbij gemotiveerd staat wat wel of niet is overgenomen in de NRD. Ongeveer twintig zijn overgenomen. De commissie krijgt hierin nog inzicht. Het is begrijpelijk dat er vragen komen over het proces. Aan de ene kant wordt de vergunningsverlening en het proces rondom de Noorder IJplas behandeld, maar aan de andere kant gaat het over de verkenning en de documenten die daaruit voortkomen over de ontwikkeling van windenergie in Amsterdam. Amsterdam is de enige gemeente met een reflectiefase.

Nergens doet men meer dan in Amsterdam als het gaat over participatie,

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

hoewel er altijd ruimte is voor verbetering. Alle geluiden en perspectieven zijn op papier gezet en gebundeld. Het gesprek gaat ook door, wat gebeurt via de SARA. Die heeft een gewogen samenstelling. De drie perspectieven komen elk voldoende aan bod. Soms schuurt dat, waardoor er in de afgelopen maanden wat vertraging is opgelopen. Het is ook zaak zorgvuldig te blijven, zoals met stukken die onder embargo met de SARA worden gedeeld. De commissie heeft die nog niet gezien. Ook zorgvuldigheid is geboden bij de gesprekken die gevoerd worden en de wijze waarop wordt gesproken. Zij antwoordt de D66-fractie dat de vertraging eenmalig was. Zij benadrukt dat bij de SARA vanuit alle drie de perspectieven mensen aan tafel zitten die ontzettend hun best doen. Ze steken erg veel energie in de adviezen. Soms gaat er dan weleens wat mis. Er wordt geprobeerd dat weer recht te trekken, maar er zijn wel grenzen aan het gedrag. Het moet veilig zijn voor iedereen om deel te nemen. Zij heeft de ex-leden van de klankbordgroep gesproken, waarbij het ging over hun zorgen en klachten over het proces dat eerder is gelopen. Men had toen al contact gezocht met de ombudsman, die op zijn beurt contact met haar had opgenomen. De ombudsman adviseerde de gemeente om de klacht als gewone klacht in behandeling te nemen.

Dat wilde zij eerst bespreken met de leden, omdat ook contact gezocht was met het bureau Integriteit. Het kon ook via de ombudsman zelf lopen. Zij heeft aangegeven dat zij het aan de betrokkenen zelf liet welke vorm ze de klacht wilden geven. Er is informatie verstrekt over de klachtenprocedure bij de gemeente. Er is toen een klacht ingediend, waarover een gesprek is geweest met de klachtcoördinator. Daarover is het een en ander op papier gezet en er is een gesprek geweest met de indieners van de klacht. Het loopt nog. Dat er een wens van de initiatiefnemers lag om de klokkenluidersmethode te hanteren was voor haar nieuw. Het lijkt haar goed om eerst de voorgestelde procedure af te lopen en de ingediende klacht af te handelen. Desgewenst kunnen ze daarna nog een aanvullende klacht indienen bij de ombudsman, of een ander instrument inzetten. Geregeld zijn er vragen gesteld over het proces en de buurgemeenten. Er wordt met regelmaat gesproken met de buurgemeenten, formeel maar ook informeel. Als er media of pers komt in Amsterdam, laat Amsterdam dat vooraf weten aan de buurgemeenten. Amsterdam doet er alles aan om de buurgemeenten goed te informeren. Dat verandert echter niets aan een mogelijke politieke positie van een buurgemeente. Het kan zijn dat in het coalitieakkoord van een buurgemeente staat dat men tegen windmolens is. Zij kan dat niet veranderen.

Dit gaat ook op voor De Ronde Venen, of Weesp. Met Weesp wordt gesproken over de mogelijke overlast die men verwacht en hoe daarmee omgegaan kan worden. Bij de fusie zijn ook afspraken gemaakt over de omgang met Weesp. Het lid MANGAL vraagt of de buurgemeenten ook mee mogen beslissen. Wethouder PELS antwoordt dat er een gezamenlijk BO bestaat, waar dit thema voorligt. Als het gaat om aanvullende onderzoeken beslissen de buurgemeenten mee. Over de vraag of een windturbine geplaatst wordt beslist Amsterdam uiteindelijk zelf, maar geïnformeerd door de standpunten van de buurgemeenten. In het BO zal het onderzoek besproken worden. Pas daarna zal de vergunningsaanvraag gedaan worden bij de provincie. Er is aan de ene kant het proces voor de Noorder IJplas, en aan de andere kant het proces voor heel Amsterdam. De NRD komt binnenkort naar de commissie. Met de antwoorden die gehaald worden uit de NRD gaat het richting de onderzoeken die in de plan-MER komen. Daarin wordt onderzocht wat qua milieu-impact te verwachten is in de verschillende zoekgebieden. Ook wordt een programma Windenergie Amsterdam gemaakt waarin het afwegingskader en de gemaakte keuzes opgenomen zullen worden. Dat zal met de raad besproken worden. Het ingewikkelde is echter dat met de omgevingswet een programma in principe een collegebesluit is.

Zij probeert een weg te vinden om het toch aan de raad voor te kunnen leggen, op een manier die juridisch houdbaar is. Het kan sowieso met wensen en bedenkingen voorgelegd worden. Het college neemt dan als

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

concept een besluit en legt dat voor wensen en bedenkingen aan de raad voor. Pas daarna neemt het college dan het daadwerkelijke besluit. Zij antwoordt de SP-fractie dat het eventuele referendum pas zou gaan spelen bij de vergunningsverlening. Pas in het voorjaar van 2024 wordt het vastgesteld. Er zal dus geen vertraging optreden voor het programma Windenergie Amsterdam en de plan-MER. Het lid KREUGER merkt op dat er een landelijke afstandsnorm komt. Hij vraagt of het college die gaat accepteren. Of bouwt men dan gewoon door? Wethouder PELS verwacht dat er pas in 2024 landelijke normen komen. Voor de Noorder IJplas zal dat dus geen effect hebben. Op het moment dat er wettelijk normen vastgelegd worden, moet Amsterdam zich daaraan natuurlijk houden. Een van de medewerkers van de GGD Amsterdam zit aan tafel om mee te denken over de normen, bijvoorbeeld in verband met laagfrequent geluid. Alleen een afstand is namelijk onvoldoende voor laagfrequent geluid. Zij zal het programma Windenergie Amsterdam aan de raad voorleggen voor wensen en bedenkingen. De raad zal goed betrokken worden. De besluiten worden genomen door het bevoegd gezag, wat de provincie is. Die heeft dat gemandateerd aan de Omgevingsdienst. Amsterdam zal wel steeds adviseren en dat dan ook voorleggen aan de commissie.

Het rapport over geluidshinder voor kinderen, met de vragen die daarover waren, is betrokken door de expertgroep. Die heeft aangegeven dat deze norm ook voor kinderen geschikt is. Uiteraard moet ook rekening gehouden worden met geluidsgevoelige objecten zoals kinderopvang. Daarvoor bestaan sowieso aanvullende normen. Zij antwoordt de DENK-fractie dat de WHO-normen zijn meegenomen in de expertgroep. Straks kan men in de NRD terugvinden hoe die door het college zijn verwerkt. Er zijn verschillende vormen van geluiden. Je hebt het zoeven van de wieken, waar een geluidsnorm voor opgesteld kan worden. Daarnaast is er soms de brom, het laagfrequente geluid. Aan de Omgevingsdienst worden maatwerkvoorschriften gevraagd om ervoor te zorgen dat de impact van de eventuele brom zo laag mogelijk blijft. Zij antwoordt de CDA-fractie dat het college nog steeds de ambitie in de haven heeft. Het vervangen van bestaande windmolens gaat spelen als bijvoorbeeld de opgave vergroot wordt, als de minister een hogere ambitie voor windenergie op land nodig vindt. Dan kan die vervanging nog eens worden bekeken. Deze windmolens zijn nu echter in exploitatie en ze hebben een restwaarde, met eigenaren erachter die misschien niet willen. Al die verkregen rechten maken het erg complex. Zij wil dat niet door dit traject heen laten lopen.

Het komt pas aan de orde als er een aanvullende ambitie wordt geformuleerd. Het is belangrijk om met betrekking tot de Noorder IJplas helderheid te verkrijgen over de cijfers. Er zullen 91 omwonenden gehinderd zijn, naast 700 nieuwe omwonenden op het moment dat er woningbouw plaatsvindt. De meeste van die gehinderden zullen echter worden weggenomen, want er moet een geluidscherm komen als je wilt bouwen in Landsmeer. De belangrijkste bron van geluidsoverlast is namelijk de snelweg. Nog maar 24 zullen meer gehinderd worden door de windmolens, omdat er al zoveel geluidsbronnen zijn in de omgeving. De geluidschermen voor de snelweg vangen het geluid van de windmolens grotendeels af. Zaanstad heeft aangegeven dat de Achtersluispolder gefaseerd ontwikkeld wordt. Het is mogelijk dat het deel dat het dichtst op de windmolens zou komen als laatste aan de beurt is. Dan heb je het over een veel kortere periode waarin je misschien aanvullende maatregelen kan nemen. Het rapport is vertraagd omdat er geen bureau kon worden gevonden dat de vraag goed kon beantwoorden. Inmiddels is het weer verder gekomen en wordt het rapport eind februari verwacht. Dat zal dan eerst met de buurgemeenten worden besproken, voor het ook met de commissie gedeeld wordt.

Er wordt geprobeerd om met de buurgemeenten rondom de Noorder IJplas zo gezamenlijk mogelijk op te trekken, bijvoorbeeld door een technische sessie te organiseren voor alle raden en de stadsdeelcommissie. Op die manier heeft men overal hetzelfde informatieniveau. Het lid MANGAL merkt op dat er geluidsbronnen zijn met een monotoon geluid die als ze geluid produceren van dezelfde frequentie als een ander geluid, het geluidsniveau

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

zelfs kunnen versterken, in plaats van het andere geluid te maskeren. Wordt daarmee rekening gehouden? Wethouder PELS antwoordt dat dit ook een vraag kan zijn voor de technische sessie. Het zal maximaal gaan om 1 dB en het wordt standaard meegenomen. Het lid NIJSSEN vraagt wat de wethouder wil zeggen tegen de 24 gehinderden. Wat gaat de gemeente voor hen doen? Wethouder PELS antwoordt dat zij zich goed begrijpt dat de bewoners zich erover zorgen maken. Hinder is ook iets persoonlijks. Je weet niet of, en in welke mate, iedereen gehinderd zal zijn. Er moeten zeker goede afspraken over gemaakt worden. Zij antwoordt het lid Krom dat monitoren inderdaad heel belangrijk is. Wat gedaan kan worden is iets tussen de initiatiefnemers, de gemeente en de bewoners. De initiatiefnemers kijken naar verschillende vormen, zoals een omgevingsfonds of een kostprijs-plus, dus lagere energieprijzen. Het lid NIJSSEN leest in de geluidsrapportage dat er nul direct gehinderden zijn. Dat blijken er nu toch 24 te zijn. Waar zit de zekerheid? En hoe voelt iemand van die 24 zich? Het heeft toch enorme impact op je leefomgeving? Wethouder PELS meent dat het met die ‘nul’ ging over de slagschaduw en niet over geluidshinder. Zij zal dat nog uitzoeken en er schriftelijk op terugkomen. Zij wil het in ieder geval een menselijk gezicht geven; daarom is zij ook twee keer langs geweest.

Zij zal er alles aan doen om de zorgen weg te nemen. En toch: er is geen pauzeknop voor klimaatverandering. Je kunt de opwarming niet bestrijden zonder er hinder van te ondervinden. Het lid NIJSSEN ziet inderdaad graag op schrift waar die ‘nul’ over ging. Verder komen er nog 3700 toekomstige woningen die gehinderd worden. Dat roept de vraag op wat belangrijker is: woningbouw of het plaatsen van windturbines? Die afweging moet gemaakt worden. Waarom heeft men voor het Cornelis Douwesterrein afgezien van plaatsing omdat de impact te groot was? Waarom is dat in dit geval anders? Wethouder PELS zegt toe dat zij de cijfers voor de commissie op papier zal zetten. De woningbouw wordt gefaseerd ontwikkeld, waarbij het niet over vijf jaar gaat. De plannen voor de Achtersluispolder kunnen zelfs dertig of veertig jaar bestrijken. Dat is nu nog niet duidelijk. Uit het onderzoek moet komen of tegen die tijd aanvullende maatregelen nodig zijn, om eventuele hinder weg te nemen. Zij herhaalt dat de voornaamste reden waarom de 700 woningen er niet kunnen komen de snelweg is. Er moet sowieso een geluidscherm komen. Tegen die tijd zal de hinder door de windmolens ook wegvallen. Het onderzoek richt zich echter uitsluitend op de windmolens, zonder de hele omgeving mee te nemen.

Het lid NIJSSEN begrijpt dat door de plaatsing van een geluidscherm de hinder door windturbines volledig wordt gemitigeerd. Wethouder PELS antwoordt dat het begint bij het mitigeren van het geluid van de snelweg. Daarvoor is een geluidscherm niet voldoende; er zal ook goed naar de isolatie van de woningen gekeken moeten worden. Het lid KROM vraagt of zij goed begrepen heeft dat er bij aanvullende ambities van het Rijk toch extra windturbines in de haven mogelijk zijn. Wethouder PELS antwoordt dat vol ingezet wordt op de haven, waarbij gekeken wordt naar nieuwe locaties. Bestaande windmolens worden daar nu niet vervangen. Vanuit de SARA en inspraak in Noord kwam de vraag naar voren of het niet eerder kon. Zij wilde daar eerlijk in zijn. Het is niet een onderdeel van het huidige traject, vanwege de complexiteit door heersende rechten en vergunningen etc. Maar met een nieuwe ambitie

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

vanuit het Rijk voor wind op land zou alsnog kunnen worden bekeken of bestaande windmolens vervangen kunnen worden. Je hebt dan ook een langere termijn. Het lid KROM vraagt of je niet veel zorgen en problemen waartegen je nu aanloopt, weggenomen kunnen zorgen als je het nu al doet. Wethouder PELS gelooft dat niet. Het is een enorm complexe operatie en er is geen tijd te verliezen. Het proces zou enorm vertraagd worden en er zouden keuzes gemaakt moeten worden. Haar keuze is om het huidige traject af te maken. Aanvullende ambities kunnen ook vanuit de raad komen. Er kan altijd nog gekeken worden naar het vervangen van bestaande molens. Zij antwoordt de CDA-fractie dat er bij de Noorder IJplas op de gevel wordt gemeten. Zij antwoordt de Partij voor de Dieren dat er een natuurtoets is gedaan, waaruit bleek dat de plaatsing geen effect heeft op de aanwezige soorten. Slechts bij één soort was er de mogelijkheid tot het optreden van schade. Daarvoor zijn aanvullende maatregelen vastgesteld. Ook in de bouw gaat het om zorgvuldigheid. Er zijn voorwaarden met betrekking tot het broedseizoen. Op die manier is er geen of minimale schade tijdens de bouw. Interessant is het om te verkennen hoe windmolens kunnen werken voor biodiversiteit. Je ontwikkelt ermee namelijk ruimte waar niet direct op gebouwd kan worden, of andere activiteiten kunnen plaatsvinden. Daar kan de natuur dan floreren.

Dit idee is nog in ontwikkeling. Zij wil graag dat monitoren verplicht wordt en dat de omgevingsdienst daarnaar gaat handelen. Er zal extra aandacht worden gegeven aan het laagfrequente geluid. Het lid BILGIN vraagt of er ook wegen moeten worden aangelegd naar de windturbines, waardoor rijen met bomen verdwijnen. Wethouder PELS antwoordt dat er inderdaad bouwwegen nodig zijn. Over de uiteindelijke inpassing kunnen vragen gesteld worden bij de technische sessie. Zij zal ervoor zorgen dat het tegen die tijd helemaal uitgezocht is. Het lid GARMY vraagt of er, als uit het monitoren blijkt dat er teveel overlast is, maatregelen getroffen zullen worden. Wethouder PELS antwoordt dat het gaat over de voorwaarden die in de vergunning zijn opgenomen. Als er sprake blijkt te zijn van een overschrijding, zal daarop gehandhaafd worden door de omgevingsdienst. Mocht blijken dat mensen er ondanks de normen toch heel veel last van te hebben, dan moet je toch het gesprek aangaan. Daar ligt ook de meerwaarde van de ontwikkeling met coöperatie in plaats van met grote bedrijven. De coöperaties gaan graag het gesprek aan. Ook als het zou tegenvallen, kan je naar verwachting makkelijker met hen afspraken maken over aanvullende maatregelen dan met grote bedrijven. Zij antwoordt de D66-fractie dat het college blij is met de inzet van de initiatiefnemers en tegelijkertijd het zeker wil weten.

Daarom gaat zij aan hen vraag hoe zij aan near to zero komen en welke impact dat heeft op de businesscase. Het moet natuurlijk ook geen verliesgevende coöperatie worden. Het lid NIJSSEN vraagt wat er met de businesscase gebeurt als de coöperaties verantwoordelijk worden gehouden voor dat near to zero, om de eventuele gezondheidsschade te kunnen mitigeren. Krijgt de commissie te zien hoe die businesscase eruitziet? Wethouder PELS zegt toe dat de raad inzicht krijgt in de businesscase, met de effecten die aanvullende maatregelen hebben op de businesscase. Zij is voor de zomer op bezoek gegaan bij de Noorder IJplas, toen de bewoners daar in participatiestaking gingen. Er was door het college een participatieplan vastgesteld, waarop een omgevingsberaad was belegd. Er zou gepraat worden over de ontwikkeling.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

De bewoners gaven aan niet tevreden te zijn. Een aantal aangedragen punten zou niet voldoende te zijn meegenomen. Het ging bijvoorbeeld op het effect van de ontwikkeling op de huizenprijzen, en de vraag of er planschade op zou treden. De bewoners wilden dat vooraf uitgezocht krijgen. Later is nog gesproken met de bewoners en de initiatiefnemers samen. Het is belangrijk om in de komende tijd goed contact te houden. Iedereen die eromheen woont, maar ook breder in Noord, moet goed geïnformeerd blijven. Er is nog een extra bewonersbrief gestuurd. Er is nog een aanvullende informatieavond georganiseerd. Ook in de komende tijd zal de informatie goed gedeeld worden. Toch moet men zich bedenken dat participatie niet zal leiden tot ‘iedereen vindt het goed’. Het gaat om een open en eerlijk proces. Als windmolens passen binnen de resultaten van onderzoeken en er geen onaanvaardbare schade komt, dan komen die er ook. De of-vraag wordt dan niet voorgelegd aan de inwoners. Wel de hoe-vraag. Hoe worden ze geplaatst? Welke overlast mag verwacht worden? Wat is mogelijk aan mitigerende maatregelen? Komt er een omgevingsfonds? Zorgt de gemeente ervoor dat mensen eigenaar kunnen worden? Die vragen gaat het college aan alle Amsterdammers stellen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.13 uur.

27