Definitief verslag DC 02 02 2023docx

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Vergaderdatum Donderdag 2 februari 2023 van 09.00 uur tot 12.13 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 23 februari 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: M. Diemont Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Bilgin (FvD), Garmy (Volt), Haijen (SP), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Mangal (DENK), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Nijssen (VVD), Olivieira (Lijst Kabamba), Wijmenga (CDA) Afwezige commissieleden: de leden Havelaar en Koyuncu Overige aanwezigen: N. Gerbers, M. Schwarz, J. Hendriks, R. van der Veer, S. Komijn, P. Verbeek

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.02 uur en heet iedereen welkom. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER merkt op dat het lid Havelaar vandaag vervangen wordt door het lid Wijmenga. Hij heet het lid Haijen van harte welkom in deze commissie. Het lid GARMY vraagt in het vervolg de beantwoording van schriftelijke vragen met betrekking tot onderwerpen die op de agenda staan, niet pas de avond ervoor te versturen. In dit geval dateerden de betreffende vragen van september en gaat het om relevante informatie voor het debat dat vandaag wordt gevoerd. Wethouder PELS neemt nota van dit verzoek. Het is niet met opzet zo gedaan. Zij weet niet wat de reden is van deze vertraging en zal haar best doen om de achterstand bij de het beantwoorden van vragen in te lopen. De heer MANGAL meldt dat hij vandaag de heer Koyuncu vervangt. Wethouder PELS komt terug op het collegestandpunt dat zou worden ingebracht bij Recreatieschap Twiske-Waterland. Meerdere gemeenten hadden vragen over het afschot en het verlenen van een grondgebruikersverklaring. Besloten is dat de grondgebruikersverklaring voor dit jaar niet zal worden afgegeven. Dat betekent dat er in 2023 geen afschot zal plaatsvinden, maar wel nestbehandelingen en andere alternatieven. Het komende jaar zal benut worden voor het doen van onderzoek.

Verder wil zij dit jaar proberen weer op een lijn te komen met het recreatieschap voor 2024.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Op 23 maart a.s. is er een vergadering van deze commissie, maar diezelfde ochtend moet zij naar de minister toe. Dat kan niet op een ander moment, want het bezoek doet zij vanuit haar rol in de VNG. Zij kan erbij zijn als de vergadering in de avond gehouden wordt. Het alternatief is dat zij ’s ochtends vervangen wordt. De heer NIJSSEN kan ’s avonds niet, maar zijn agenda is niet belangrijker dan die van de wethouder. Het lid HOFLAND geeft er de voorkeur aan dat wethouder Pels aanwezig is bij de vergadering, dus kiest hij voor de avond. De VOORZITTER concludeert dat de vergadering van 23 maart a.s. in de avond gehouden zal worden. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER stelt voor om de drie bespreekpunten over windenergie gevoegd te behandelen. Hij constateert dat de commissie daartegen geen bezwaar maakt. De agenda wordt verder zonder wijzigingen vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 12 januari 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er worden geen opmerkingen gemaakt. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van het volgende verzoek.  Het lid Nijssen verzoekt TKN-2 te bespreken op de vergadering van 23 februari. De motivatie heeft gisteren in de dagmail gestaan. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a.

Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek N. GERBERS spreekt op persoonlijke titel over het Onderstation Uilenburg. Zij maakt zich grote zorgen over de planvorming van Liander en de gemeente voor

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Onderstation Uilenburg. De energietransitie is heel erg belangrijk, maar de manier waarop dit wordt uitgerold is bizar. Voordat er een stadsbreed beleid is, wordt dit plan er al doorheen geduwd. De urgentie van de transitie moet geen onzorgvuldige en overhaaste besluitvorming opleveren voor Uilenburg. De vergunningsprocedure is vooralsnog alleen opgeschort vanwege zorgen over de kade, niet op basis van zorgen van of over de omwonenden. Gezondheid en welzijn zouden leidend moeten zijn in de besluitvorming. Een voorzorgsprincipe is er niet voor niets. De 0,4 microtesla-contour wordt met een reden geadviseerd. Een voorzorgsprincipe is er om plannen van ontwikkelaars aan te passen om omwonenden te beschermen, niet om de omwonenden te laten vertrekken. Het gemak waarmee wordt gesproken over de mogelijke verhuisregeling voor de bewoners van 20-30 woningen vindt zij ongehoord. Eerst moeten alle andere oplossingen voor het definitieve onderstation grondig zijn onderzocht. Ook alternatieve locaties. Maar hierover wordt geen openheid gegeven. Sterker nog, de huidige locatie en het ontwerp voor het tijdelijke en permanente onderstation wordt de omwonenden gepresenteerd als een voldongen feite. Het uitgangspunt van het definitieve station zou het behouden of verbeteren van de 0,4 microtesla-contour moeten zijn. Dit maakt meerdere scenario’s mogelijk.

Optie 1: een veilige alternatieve locatie elders in de stad. Optie 2: een alternatieve locatie op het eiland zelf. Op de plek waar het tijdelijke station wordt gebouwd is de straling voor alle huidige bebouwing veilig. Dit staat letterlijk in de stukken van de aanvraag voor het tijdelijke onderstation en is door wethouder Pels zelf bevestigd in een eerdere raadscommissie. Dat is bovendien ook nog gemeentegrond. Optie 3: Uilenburg hoeft niet alleen op te draaien voor de toegenomen capaciteitsvraag in de binnenstad. Vernieuw het huidige onderstation, maar verdubbel daar de capaciteit niet. Of overweeg op zijn minst om alleen te verzwaren tot een waarde waarbij de 0,4-contour niet verandert. Bouw nog elders op een veilige locatie een onderstation voor de overige capaciteit. De vraag blijft of deze scenario’s wel of niet onderzocht zijn. Zij vraagt met klem om onderzoek naar alternatieve en veilige oplossingen serieus te nemen. Zij staat hierin niet alleen; de petitie met dit verzoek is 165 keer ondertekend. Zij hoopt dat deze commissie haar best doet om te voorkomen dat de aangevraagde bouwvergunning voor het tijdelijke onderstation wordt verstrekt, zolang er nog zoveel onduidelijkheden zijn over de precieze impact op de buurt voor de uiteindelijke, definitieve situatie. M. SCHWARZ spreekt op persoonlijke titel over hetzelfde onderwerp.

Hij wil het hebben over de besluitvorming rond het Onderstation Uilenburg. De buurtbewoners dreigen de dupe te worden van de wijze waarop de discussie momenteel wordt gevoerd. Het huidige besluitvormingsproces zit een goede en geïnformeerde afweging in de weg. Hij wil in dat verband twee kritieke punten naar voren halen. Ten eerste gaat de discussie en de informatievoorziening van Liander grotendeels over het ontwerp van een tijdelijk onderstation. Men blijft daarmee in het ongewisse over het precieze ontwerp, de locatie, en de impact van het nieuw te bouwen permanente onderstation. Ten tweede wordt in de besluitvorming de bouwvergunning voor het tijdelijke onderstation als afzonderlijke aanvraag behandeld, terwijl het evident is dat het tijdelijke en permanente onderstation onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, als het gaat over de impact op de omgeving en omwonenden. De bouwaanvraag die nu ter beoordeling bij de gemeente ligt, betreft alleen het tijdelijke onderstation. Liander heeft aangegeven later in het jaar of begin volgend jaar met een separate vergunningsaanvraag te komen voor de nieuwe permanente situatie. Pas in tweede instantie zal in detail worden gekeken naar de voorwaarden voor het definitieve onderstation. Dat lijkt onlogisch en onwenselijk. Het lijkt eigenlijk ook onachtzaam bestuur.

Hij pleit ervoor om eerst de impact en de locatie van het permanente onderstation te beoordelen, en het ontwerp etc., en op basis daarvan besluiten te nemen over het tijdelijke onderstation. Nu gebeurt het tegenovergestelde, wat neerkomt op het paard achter de wagen te spannen. Voor de bewoners van de Uilenburgbuurt is het cruciaal dat alle opties goed worden onderzocht, inclusief de optie om het definitieve onderstation elders op de gemeentewerf Uilenburg te bouwen, waar nu het tussenstation zou moeten komen, op grotere afstand tot de huidige woningen. Maar deze en andere opties worden de facto uitgesloten wanneer de bouwvergunning voor het huidige ontwerp en de locatie van het

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

tijdelijke station worden toegekend. Zo worden de buurtbewoners slachtoffers van het planningsproces. Hij verzoekt de beoordeling van de bouwvergunningsaanvraag voor het tijdelijke onderstation op te schorten en de besluitvorming hierover pas af te ronden als het feitelijk ontwerp, locatie en impact van het permanente onderstation serieus zijn onderzocht, geëvalueerd en besproken, ook met de omwonenden. Verder vraagt hij de vergunningsaanvraag voor het tijdelijke onderstation niet apart te beoordelen, maar tegelijk en in samenhang met vergunningen voor het permanente onderstation. Hij ziet dat als voorwaarde voor een evenwichtige besluitvorming, waarbij alle opties worden onderzocht, alle impacts goed worden overwogen, inclusief de gezondheidsgevolgen waarover de omwonenden zich veel zorgen maken. Het lid KROM is benieuwd op welke manier de heer Schwarz betrokken wordt bij de huidige plannen. M. SCHWARZ antwoordt dat er maar één informatiebijeenkomst voor de buurt is georganiseerd. Er zijn wel contacten met individuele buurtbewoners en omwonenden, zowel vanuit de gemeente als vanuit Liander. Eigenlijk gaat het alle kanten op. Het kost veel tijd om van Liander informatie te krijgen, bijvoorbeeld over de randvoorwaarden waarmee het permanente onderstation ontworpen is. Er wordt niet structureel aan gewerkt.

Dit sneeuwt onder wat de opties zijn of waren en waar onderzoek naar is gedaan. J. HENDRIKS spreekt op persoonlijke titel over de voortgangsrapportage windenergie Amsterdam, Q3 en Q4. Het RES-team onder leiding van wethouder Van Doorninck, haar bestuursadviseurs en een bevriend adviesbureau zijn vorig jaar veel te ver gaan in hun inspanningen te zorgen voor een goed uitkomend advies van de expertgroep gezondheid. Wie erbij was, zag het gebeuren. Daarom legde een van de drie experts zijn werk neer. Ook elf van de dertien mensen die de gemeente had benoemd in de klankbordgroep. Daarom ligt er nu een expertrapport dat, zolang het gebruikt wordt, een zwakke steen zal blijven onder alle plannen die gemaakt zijn. Hij spreekt ook namens de groep ex-leden van de expert- en klankbordgroep. Die ex-leden hebben er op meerdere manieren klachten over ingediend, vanaf maart, maar niemand reageerde. Iedereen kan het lezen in de brief van de ombudsman die hij gisteren als bijlage bij zijn inspraaktekst heeft toegezonden. Na maanden aandringen volgde in november eindelijk een gesprek tussen wethouder Pels en de ex-leden, dat op pagina 5 van de voorgangsrapportage wordt genoemd. Hij was bij dat gesprek. De wethouder zegde in dat gesprek toe om de klokkenluidersmelding als een klacht te gaan behandelen.

Het gesprek ging niet, zoals staat op pagina 5, over afspraken over het gebruik van nieuw wetenschappelijk onderzoek in de toekomst. De expertgroep veegde veel medische onderzoeksgegevens onder tafel, bijvoorbeeld een belangrijk voorbehoud dat de WHO in 2018 maakte bij de kwaliteit van onderzoek naar geluidshinder door windturbines. De raad kan dat repareren in het afwegingskader dat gemaakt wordt. De wethouder heeft toegezegd dat zij de raad daarbij zal informeren over nieuwe onderzoeksbevindingen. Hij vraagt om er bij die rapportage op te letten dat het nieuwe onderzoek de vraagtekens heeft opgelost die de WHO in 2018 formuleerde. Ook moet men erop letten dat vragen uit de klankbordgroep beantwoord zijn die het secretariaat van de expertgroep niet aan de expertgroep doorgegeven heeft. Aan de wethouder moet het verzoek gedaan worden om op die punten in te gaan als zij over die nieuwe onderzoeksbevindingen rapporteert. De klachtbehandeling is laat begonnen, namelijk zeven maanden na de eerste melding van de ex-leden. Ze zou binnen zes weken afgerond moeten zijn, maar intussen loopt het alweer uit, want de gestelde periode daarvoor is al voorbij. Het is opnieuw een intimiderende en vernederende ervaring voor de ex-leden, want voortgang wordt opnieuw gehinderd door gebrek aan medewerking.

Het komt neer op het niet om kunnen gaan met tegenspraak, een bunkermentaliteit van het RES-team. Hij heeft de wethouder gevraagd om vanaf nu de spelregels van een klokkenluidersmelding aan te houden. Het zou fijn zijn als de commissie dat verzoek ondersteunt.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid HOFLAND begrijpt dat het onderzoek van de WHO uit 2018 een terugkerende studie betreft. Wanneer kan een nieuwe versie verwacht worden? J. HENDRIKS weet dat niet. Er gaat het gerucht dat het om de vijf jaar gebeurt. In dat geval zou dit jaar de nieuwe versie moeten komen. Het lid MANGAL vraagt welke aspecten precies ontbreken. J. HENDRIKS antwoordt dat de WHO signaleert dat er vraagtekens zijn over de geschiktheid van ‘Lden’ als geluidsmaat om iets te kunnen zeggen over geluidshinder en gezondheidseffecten. Volgens de WHO worden in het onderzoek waarop hun advies berust te grote variaties aangetroffen in aantallen zwaargehinderden. Bij 47 Lden liggen die variaties tussen 0% en 30% van de omwonenden. De WHO zegt ook dat uit het onderzoek dat men heeft ingezien, niet valt op te maken welk verschil in aantallen gehinderden er ontstaat tussen de 42 en 47 Lden. Dit betekent dat de 45 Lden waarmee men nu schermt rondom de Noorder IJplas volgens de WHO een onbetrouwbare maat is om de hinder te voorspellen. Hij noemt kort de andere vragen uit de klankbordgroep die door het secretariaat niet aan de expertgroep zijn doorgegeven. Hoe bereken je geluidscontouren, gegeven de hoogte van de turbines, die veel hoger is dan in de berekeningen waarop het onderzoek van de WHO gebaseerd is? Een andere vraag gaat over het effect van participatie.

Uit het onderzoek komt naar voren dat participatie helpt bij de acceptatie, maar de vraag was of het ook helpt als participatie erop neerkomt dat initiatiefnemers en omwonenden tegenover elkaar worden geplaatst. Leidt dat tot meer acceptatie bij omwonenden? Of juist tot een ernstiger probleem? De vraag naar de effecten van de geluidhinder op kinderen is wél in de expertgroep aan bod gekomen. Het ene lid van de expertgroep dat naderhand opgestapt is, heeft daarover een rapport geschreven. Dat is echter niet terug te vinden in het advies van de expertgroep. Het lid WIJMENGA vraagt wat het zou betekenen als de spelregels van de klokkenluidersregeling aangehouden worden. J. HENDRIKS antwoordt dat het onderzoek dan onafhankelijk uitgevoerd wordt. Dat is belangrijk omdat op dit moment bij de huidige klachtbehandeling alle wegen leiden naar het RES-team, waar ze vervolgens vastlopen. Daarnaast wordt de klokkenluider dan beschermd. Verder zou de klokkenluider op alle momenten dat rapportages worden gemaakt inzage hebben in de stukken, erop kunnen reageren, en daarop zou dan ook weer gereageerd moeten worden. Die waarborgen zitten niet in de klachtbehandeling door de gemeente. Het lid KREUGER merkt op dat er al een tijdje gewacht wordt op een afwegingskader. Althans, er kwam wel een onder de titel ‘Signalen uit de stad’, maar dat was niet écht een afwegingskader.

Kan de inspreker vertellen waarom er nog geen concreet afwegingskader is? J. HENDRIKS antwoordt dat de term ‘afwegingskader’ een soort kauwgomwoord is. Het kan veel betekenen. Het advies van de expertgroep wordt gepresenteerd als onderdeel van het afwegingskader. Maar voor zover het niet gerepareerd en aangevuld wordt, is dat advies een blijvend zwakke steen in de onderbouwing van alle besluiten. Het lid BILGIN vraagt of de inspreker denkt dat onderzoeken door de gemeente alleen serieus worden genomen als ze ook door de WHO worden genoemd. J. HENDRIKS antwoordt dat hij die indruk niet heeft. De expertgroep heeft echter gezegd dat je niet naar ander onderzoek hoeft te kijken als je je baseert op het meest recente advies van de WHO uit 2018. Dat is de basis van waaruit men geadviseerd heeft over die gezondheidsrisico’s. Hij denkt ook niet dat de gemeente weigert om naar nieuw onderzoek te kijken. De wethouder heeft zelfs toegezegd dat er naar nieuw onderzoek

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

gekeken gaat worden. Dat zou transparant moeten gebeuren, en gebaseerd op concrete zoekvragen. Wat het oplevert zou door meerdere disciplines moeten worden beoordeeld. Het zou dus antwoord moeten geven op duidelijke vragen die vooraf gesteld zijn. De discussie over geluidshinder en gezondheidsrisico’s zou niet aan de commissie moeten worden overgebracht met verschillende resultaten van verschillende onderzoeksrapporten. De commissie mag van de wethouder verwachten dat de informatie die ze levert over nieuw onderzoek volstrekt transparant is, vanuit meerdere invalshoeken en op basis van duidelijke zoekvragen. De oud-leden van de klankbordgroep hebben de wethouder aangeboden om, als de studie er komt, onmiddellijk het werk als klankbordgroep op zich te nemen om als gesprekspartner op te kunnen treden. Het lid MANGAL vraagt waarom het rapport over geluidshinder voor kinderen niet meegenomen is. J. HENDRIKS antwoordt dat erover geklaagd is bij de wethouder. Hij neemt aan dat het is onderzocht. De notitie van de heer Bijl is eind december 2021 bij de expertgroep ingeleverd, maar in de daaropvolgende verslagen van de expertgroep is die notitie niet terug te vinden. Dat was een belangrijke reden voor de heer Bijl om zijn werk neer te leggen. De manier waarop de gesprekken verliepen gaven hem geen vertrouwen.

Toen waren er nog maar twee leden van de expertgroep over en die waren het waarschijnlijk niet eens met die notitie. Vermoedelijk daarom is de notitie niet in het adviesrapport terechtgekomen. R. VAN DER VEER spreekt op persoonlijke titel in over hetzelfde onderwerp. Hij merkt op dat buurgemeenten al een tijd furieus zijn dat ze niet gehoord worden. In de krant vertelt de wethouder van zijn gemeente, Landsmeer, dat Amsterdam niet heeft afgestemd en dat er geen sprake is van participatie over windturbines. Als het moet, trekt Landsmeer juristen uit de kast. Landsmeer wil graag bouwen aan de rand van haar gemeente, wat onmogelijk zou worden door de Amsterdamse windambities. Windturbines zijn geen grenspalen, zo vinden ook Oostzaan, Zaandam, Waterland, Ronde Venen, Weesp en Stichtse Vecht. Amsterdam verzekert dat er geen onaanvaardbare overlast zal komen, maar de buurgemeenten hebben daarin geen vertrouwen. Hij heeft met een team in de afgelopen tijd uitvoerig gekeken naar het geluidsonderzoek project-MER over de Noorder IJplas. Hij heeft de cijfers gevalideerd bij de makers van het rapport. De conclusies zijn schokkend. In de beoordeling van het geluidsonderzoek en in de samenvatting ontbreken 3663 toekomstige woningen die ontoelaatbare geluidsniveaus hebben. Dit getal rekent het rapport wel ergens uit, maar ze zijn verstopt tussen de 172 pagina’s. Je leest er zo overheen.

Daarnaast wordt het aantal ernstig gehinderden onterecht afgezwakt, zogenaamd omdat er al heel veel mensen gehinderd worden door verkeersgeluid. De windturbines zouden dan maar weinig uitmaken. Maar dat is van de zotte. Ten eerste wordt windturbinegeluid niet goed gemaskeerd door verkeersgeluid. Ten tweede stopt het verkeer ’s nachts, iets wat windturbines niet doen. En dan hebben mensen rust nodig. In het rapport wordt uitgerekend dat er 700 ernstig gehinderden zullen zijn in de toekomstige woningbouw, los van welke geluidsgrens dan ook. Dat geldt alleen binnenshuis, want buitenshuis zijn het er 2100. Deze getallen ontbreken allemaal in de samenvatting en conclusies van het rapport. Daar staat doodleuk het getal nul bij het aantal woningen met geluidsoverlast. Bij nalezing blijken dat er echter 91 te zijn in bestaande bouw, plus dan nog die 3663 in toekomstige bouw. Hij roept de commissie op om het positieve advies over de Noorder IJplas niet over te nemen. Het is gebaseerd op een misverstand, of het beslist moedwillig dat er duizenden gehinderden akkoord zijn. Dat is dan de ruimtelijke afweging die gemaakt is. Dat kan niet kloppen, want eerder al ging een streep door windturbineplannen omdat ze niet ten koste mochten gaan van de toekomstige woningbouw bij het Cornelis Douwesterrein.

Hij verzoekt om de zoekgebieden langs buurgemeenten te schrappen en daar pas weer in actie te komen als er nieuwe geluidsnormen zijn en een deugdelijke participatie wordt uitgevoerd. Men kan blijven beweren dat er goed contact en participatie zijn, en dat er fijne gesprekken zijn, maar die mening moet echt van twee kanten komen.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid NIJSSEN vraagt of hij het goed begrijpt. Er zijn dus 91 woningen die sowieso hinder zullen ervaren en bijna 3700 woningen die nog gebouwd gaan worden. Dat heeft hijzelf ook gelezen in het rapport. Klopt het dat dit op basis is van het advies dat de expertgroep gezondheid heeft gegeven, wat het college zelf heeft gemandateerd? Dus met de grens van 42 dB die door de eigen expertgroep gezondheid is opgesteld? En dan nog steeds zijn er dus 91 gehinderden in bestaande bouw en 3700 in toekomstige bouw? R. VAN DER VEER antwoordt dat dit klopt. De expertgroep heeft gezegd dat als er gehinderden zijn bij 42 dB, de ruimtelijke afweging zeer goed gemotiveerd moet worden. Je moet dan gaan motiveren dat het oké is dat er 700 ernstig gehinderden zijn. Daarbij moet dan het belang van woningbouw voor de stad betrokken worden. Het lid MANGAL vraagt of het mogelijk is dat er overleg is met de B. en W. van Landsmeer zonder dat dit gecommuniceerd wordt naar de burgers van die gemeente. R. VAN DER VEER antwoordt dat hij daarover een brief heeft geschreven aan de raad en het college. Daarop is ook antwoord gekomen. Er zijn gesprekken. Landsmeer wil de windturbines niet en wordt gehoord in gesprekken. Landsmeer doet nu mee in het proces, maar zonder te weten wat de handelingsmogelijkheden zijn op dit moment.

Het lid GARMY vraagt wat precies de reactie van het Amsterdamse college was op het onderzoek en de gegevens. R. VAN DER VEER antwoordt dat die gegevens in het rapport staan. Hij weet niet wat de reactie is geweest, maar uiteindelijk leidde het tot een positief advies over de opties bij de Noorder IJplas. Het lid KREUGER kan zich voorstellen dat het college erkent dat er soms overlast is. Een tijdje geleden heeft het een brief gestuurd waarin stond dat er mitigerende maatregelen kunnen komen, zoals het stilzetten van de windturbines. Hij is benieuwd wat de inspreker vindt van die maatregel. R. VAN DER VEER antwoordt dat op die manier ook een windturbine in het Vondelpark of op het Museumplein geplaatst kan worden. Mitigeren is een politieke belofte. Natuurlijk is het belangrijk te mitigeren en natuurlijk kan je daarmee iets bereiken, maar het geeft geen garantie. Je moet daarom in de MER kijken wat de situatie is zonder mitigatie. Wie gaat dat controleren? Hoe houdt de politieke belofte van mitigeren stand; wat is de garantie? De handhaving zal ook een uitdaging zijn. De initiatiefnemer is gebaat bij het opwekken van veel energie, terwijl de burgers willen dat de turbines stilstaan.

Wie gaat dat aansturen en controleren? Krijgen burgers straks de mogelijkheid om in een app een berichtje te sturen, wat dan verzameld wordt en belandt in statistieken? Mitigatie is een prima middel om te minimaliseren, maar het hoort niet thuis in de afweging. S. KOMIJN spreekt in op persoonlijke titel over hetzelfde onderwerp. Hij is verbonden met Windalarm IJburg. Vandaag staat de raadsinformatiebrief over windenergie van 2 december op de agenda. Daarin staat een tijdpad voor het proces voor de plaatsing van windturbines. De gemeenteraad komt daarin twee keer voor. Een keer aan het begin van de rit, dit voorjaar, in een technische sessie over de inhoud van de plan-MER. De tweede keer is de raad aan woord bij de besluitvorming over het programma windenergie Amsterdam en het bespreken van de plan-MER in voorjaar 2024. Hij vraagt wanneer de besluitvorming over het afwegingskader in de raad plaatsvindt. Is dat gelijktijdig met het vaststellen van het programma windenergie Amsterdam in 2024? Worden de criteria dus pas vastgesteld als de plan-MER al klaar is? Of wordt vooraf vastgesteld aan welke voorwaarden een duurzame invulling van de ambitie moet voldoen? Hij doelt daarbij op randvoorwaarden zoals de motieVink stelt op het gebied van natuur, ecologie en landschap, hinderbeleving en gezondheid, externe veiligheid en energieopbrengst.

Om deze vraag te beantwoorden heeft Amsterdam

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

vorig jaar expertadvies ingewonnen. Sinds een week liggen er ingrediënten voor een afwegingskader van de stedelijke adviesraad SARA. Hij roept op om in het komende deel van de besluitvorming de koninklijke weg te volgen. De koninklijke weg is dat de raad binnenkort een weloverwogen besluit neemt over de randvoorwaarden, waarbij niet primair gestuurd wordt door de ambitie. Verder zou de raad voorafgaande aan het besluit een technische sessie moeten organiseren over de te maken afwegingen, waarin ook een kritisch geluid mag klinken. Hij hoopt dat Amsterdam daarmee een voorbeeld kan zijn voor de wijze waarop de ontwikkeling van windenergie kan plaatsvinden binnen heldere en duurzame randvoorwaarden. P. VERBEEK spreekt in namens de Bewonersvereniging Zijkanaal Noorder IJplas over de raadsinformatiebrief voorlopig standpunt voor voorkeurslocaties windturbines Noorder IJplas-Cornelis Douwesterrein. Hij merkt op dat de commissie recentelijk is geïnformeerd over de status van het windturbinesproject Noorder IJplas. De commissie is niet op de hoogte gebracht van het mislukken van de participatie bij het project. In het klimaatakkoord is afgesproken dat bij windturbineprojecten samen met de omgeving een participatieplan wordt opgesteld. De gemaakte afspraken moeten dan worden vastgelegd in een omgevingsovereenkomst.

Dit is niet gebeurd, en toch is het participatieplan goedgekeurd door het college. Bezwaar van omwonenden mocht niet baten. Die zouden nog genoeg gelegenheid krijgen om invloed op het proces uit te oefenen tijdens de omgevingsberaden. In het participatieplan stonden namelijk vijf omgevingsberaden opgenomen, waarvoor veertig omwonenden werden uitgenodigd. Na twee omgevingsberaden was 60% van de deelnemers afgehaakt. Er werd namelijk geen poging gedaan om te verbinden. Vragen werden niet beantwoord, maar opgeschreven, waarna je later op een website de antwoorden kon vinden. Het doel van participatie moet zijn om tot een gezamenlijke acceptatie van een project te komen. Daarvoor moeten dan wel de zorgen van de participanten over hinder en gezondheid worden erkend, en vervolgens weggenomen. Dat is niet gebeurd. In de project-MER moeten alle nieuwe inzichten worden meegenomen. De planMER voor de Noorder IJplas is tien jaar oud. De commissie-MER publiceerde vorig jaar een handreiking om onderzoek naar de sociale effecten van een project mee te nemen in de MER. Tijdens het derde omgevingsberaad hebben de bewoners daarover een discussie geforceerd. Ook na een aantal vervolggesprekken kwam men er niet uit. Toen heeft een groep van tien deelnemers de verdere medewerking aan deze participatie beëindigd. Er wonen nu 15.000 burgers binnen de 1200 m-hinderzone.

Met alle nieuwbouwplannen verdubbelt dit aantal tot 30.000. De beslissing over een project waarvan men de maatschappelijke impact niet kent, is onverantwoord. Hij vraagt de commissie dan ook met klem om de zorgen van bewoners te respecteren en alsnog een deugdelijk onderzoek te doen naar draagvlak en woningwaardedaling. Daarnaast vraagt hij een maatschappelijke impactanalyse uit te voeren. Het lid BILGIN merkt op dat bewoners in de buurt ook groen en recreatiegebieden nodig hebben. Denkt de inspreker dat de windturbines de beleving bij de Noorder IJplas dermate aantasten dat mensen zullen besluiten om naar andere parken te gaan, waar de capaciteit nu al onder druk staat? P. VERBEEK kan moeilijk voorspellen wat mensen in de toekomst gaan doen. Hij vindt in het plan van de Hoofdgroenstructuur geen hoofdstuk over windturbines in de Hoofdgroenstructuur. Er staat alleen ergens dat windturbines niet thuishoren in de Hoofdgroenstructuur. Er is geen onderzoek gedaan naar de acceptatie van windturbines. Het lid BILGIN merkt op dat volgens het beleidskader Hoofdgroenstructuur windturbines in de Hoofdgroenstructuur geplaatst kunnen worden als de milieueffectenrapportages dat toelaten. Hij vraagt wat de inspreker daarvan vindt. P. VERBEEK antwoordt dat er ongeveer zeven jaar geleden een poging is gedaan om windturbines bij de Noorder IJplas te plaatsen.

Die omgevingsvergunning is niet verstrekt omdat er in de Hoofdgroenstructuur niet gebouwd mag worden. Het lijkt dus niet de

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

bedoeling dat er in de Hoofdgroenstructuur windturbines gebouwd gaan worden. Het is hem niet duidelijk waarom dat nu ineens wel zou kunnen. M. DOPPEN spreekt op persoonlijke titel over hetzelfde onderwerp. Zij woont in Amsterdam-Noord en studeerde gezondheidswetenschappen en global health aan de VU. Haar ouders hadden nooit verwacht dat zij die studie ooit zou halen. Zij zat op de basisschool in een klein dorpje in de Achterhoek en haar rapport in groep 3 beloofde weinig goeds. De scores waren matig en de juf schreef: ‘Martine droomt de hele dag’. Nu is zij dankbaar dat zij heeft leren dromen. Dromen is een privilege in een tijd waarin meer dan 16% van de Amsterdammers in armoede leeft. Als je je rekeningen niet kunt betalen, is er geen ruimte meer in je hoofd om te dromen. In haar studie leerde ze ook dat arm zijn een van de meest ongezonde dingen is die bestaan. Je kiest er nooit zelf voor. Armoede overkomt je, door een gebrek aan sociale zekerheid en politieke keuzes. Van armoede word je ziek, en daarvan word je nog armer. Mensen die in armoede leven, wonen vaker in wijken met vervuilde lucht, omringd door snelwegen of zware industrie. Ook dat is schadelijk voor de gezondheid. Door luchtvervuiling door fossiele brandstoffen, fijnstof en stikstof, sterven er jaarlijks 12.000 Nederlanders. Daarnaast zorgen ze voor klimaatontwrichting en het verlies van biodiversiteit.

De WHO zegt dat klimaatverandering de grootste bedreiging is voor de menselijk gezondheid in deze eeuw. Als men zo doorgaat, betekent dat het einde van Amsterdam, het einde van Nederland en het einde van de mensheid. Maar zij is een dromer. Zij droomt over het jaar 2027, als zij een huis vindt waarin zij mag blijven wonen, in een woning die betaalbaar is en waar het warm is, waar zij uitkijkt over het water en buiten zachtjes de wind waait. Diezelfde wind die ervoor zorgt dat zij en haar buren betaalbare en schone energie krijgen. Want in haar achtertuin staat haar eigen windmolen, die zij deelt met haar buren. Die maakt geluid en dat hoor je, vooral omdat er geen auto’s meer rijden. Het is een geluid dat haar herinnert aan de tijd dat zij samen met anderen de buurt opbouwden. De windmolen geeft haar energie, eigenaarschap en onafhankelijkheid. Zij gunt alle Amsterdamse kinderen een rapport waarin staat dat ze vooral lekker aan het dromen zijn. Dat ze dromen van een Amsterdam dat groeit in welvaart en bloeit in natuur en windmolens. In haar dromen zijn de windmolens niet zo mooi als de bomen, maar ze staan symbool voor iets lelijkers dat ze achtergelaten heeft: de fossiele industrie die de planeet iedere dag zieker maakt. Ook Amsterdam zal onder de klimaatcrisis gaan lijden. Er is al veel te lang gewacht. Dat is nog een reden om hard in te zetten om community wealth building.

Er zijn daarvoor politici nodig die eerlijk zijn en die handelen vanuit klimaatrechtvaardigheid. Dat betekent dat er ook windmolens op land moeten komen, in Amsterdam. Dat is het eerlijke aandeel van Amsterdam in een wereldwijde verandering die iedereen samen moet doormaken. Het lid NADIF vraagt hoe de inspreker zich het eigenaarschap voor zich ziet. Welke bewoners zouden moeten profiteren van de plaatsing van een windmolen? M. DOPPEN antwoordt dat momenteel veel Nederlanders de energierekening niet meer kunnen betalen. Maak je de windmolens eigendom van iedereen, dan kan ook iedereen ervan profiteren. Dat betekent dat het energiesysteem veel democratischer wordt. Het geld vloeit dan terug naar de samenleving. Niet alleen kan je dan je energierekening betalen, maar misschien kan je er zelfs aan verdienen. Je kunt dat delen met de buren. Het lid KREUGER begrijpt niet goed waarom de windturbine in je eigen achtertuin moet komen te staan. Die kan toch ook in de Noordzee staan? Dan kun je toch ook eigenaar zijn? M. DOPPEN antwoordt dat er voor de transitie ook windenergieopwekking op land nodig is. Daarnaast zal er energie moeten worden bespaard. Huizen moeten geïsoleerd worden. Maar ook daarmee red je het niet zonder windturbines op land. Die molens moeten ook in Amsterdam komen, omdat de stad een enorme consument is van energie.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid BILGIN is bang dat de opbrengsten van de molens verdwijnen in de zakken van individuen die het wellicht niet nodig hebben. Is het geen idee om van de opbrengsten een fonds te creëren waarmee de minima in de stad geholpen kunnen worden? M. DOPPEN antwoordt dat het geld naar de community terug zou moeten stromen. Mensen die het het zwaarst hebben, zullen ervan het meeste profiteren. Tegelijkertijd met de energietransitie bestrijd je dan de armoede. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten aangemeld. d.

Rondvraag Het lid KROM vraagt of er door de wethouder gesproken is met de kinderboerderij waar vogelgriep is aangetroffen over het niet vervangen van gestorven dieren. Wat was de uitkomst? Wethouder PELS antwoordt dat zij inderdaad gesproken heeft met de kinderboerderij in kwestie. Besloten is de dieren niet te vervangen. Het lid KROM vraagt of de wethouder op de hoogte is van het tekort aan dierenartsen, mede door de aanschaf van huisdieren in coronatijd en werkdruk die dierenartsen ervaren. Welke mogelijkheden ziet zij om de zorg voor dieren in de stad te blijven waarborgen? Wethouder PELS antwoordt dat zij die zorg deelt. Het is een blijvend aandachtspunt. In november en januari is met de dierensector gesproken om te vragen hoe het ging in de winter, ook naar aanleiding van de motie en vragen van het lid Krom. Onderzocht wordt of dierenartsen onder het MKB-noodfonds zouden kunnen vallen zodat het mogelijk wordt de dierenartsen op die manier te ondersteunen. Misschien hoeven ze de kosten dan niet meer volledig door te berekenen. Verder is de ADAM-regeling uitgebreid. Mensen kunnen daarmee bij hun dierenarts terecht voor meer behandelingen. Het behoud van voldoende dierenartsen in de stad lijkt haar een belangrijk punt om te bespreken bij de nieuwe Agenda Dieren.

Het lid KROM vraagt wanneer er meer zicht is op de mogelijkheid dierenartsen te laten vallen onder het MKB-noodfonds. Wethouder PELS antwoordt dat momenteel gekeken wordt naar de voorwaarden voor het MKB-noodfonds. Als het resultaat daarvan er niet in maart is, zal zij er schriftelijk op terugkomen. Het lid GARMY vraagt of het college bekend is met het rapport waarover een inspreker het had over de geluidsoverlast die verschillende woningen gaan ervaren. Wat is de reactie van het college? Wethouder PELS antwoordt dat zij begreep dat de inspreker het had over de gehinderden die in de project-MER naar voren komen, en niet over een eigen rapport. Bij de aantallen kan verder stilgestaan worden als het straks gaat over de Noorder IJplas. De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.55-10.05 uur.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

BESPREEKPUNTEN Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 3. Beantwoording raadsadres over geen windturbines bij Noorder IJ-plas en het Cornelis Douwesterrein (VN2023-001701) 4. Kennisnemen van de voortgangsrapportage Windenergie Amsterdam Q3 en Q4 2022. (VN2023-001700) 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief “Voorlopig standpunt voorkeurslocaties windturbines Noorder IJ-plas / Cornelis Douwesterrein” (VN2022-044391) De VOORZITTER licht toe dat deze bespreekpunten in principe niet doorgaan naar de raad. De voortgangsrapportage is geagendeerd door de leden Bobeldijk, Nijssen en Havelaar. Dit vanwege de impact van het onderwerp en om verduidelijkende vragen te kunnen stellen. Het CDA wil het raadsadres vandaag graag bespreken. De raadsbrief over het voorlopig standpunt voorkeurslocaties windturbines Noorder IJplas/Cornelis Douwesterrein is door het lid Nadif hieraan toegevoegd. In de beantwoording van het raadsadres wordt hiernaar verwezen. Het lid MANGAL merkt op dat DENK de volksgezondheid niet wil inruilen voor windturbines. Het is niet de bedoeling dat kinderen met gezondheidsklachten, concentratieproblemen en slapeloosheid te maken krijgen, met de consequenties daarvan voor hun schoolprestaties. Monotoon geluid op een lage frequentie staat in de lijst methodes van martelen.

Daarom kan hij niet begrijpen dat het rapport over geluidshinder voor kinderen niet is meegenomen. Waarom niet? Verder wordt gewezen op de WHO-normen. De huidige gehanteerde normen schijnen daar bovenuit te komen. Hoe kan dat? Waarom wordt dan gewerkt met deze normen? In het RIVM-rapport staat dat in Nederland hinder en slaapverstoring in de woonomgeving de belangrijkste gevolgen zijn van geluid. Het waarnemingsniveau voor ernstige hinder is 42 dB over de gehele dag. De effecten op zelf gerapporteerde slaapkwaliteit treden al op vanaf 40 dB in de nacht. Maar de gemeente praat over normen zoals 47 dB. Kan de wethouder dat uitleggen? Ten slotte is zijn fractie van mening dat de transitie wel degelijk nodig is. Om het draagvlak daarvoor te vergroten moet de gezondheid van de burgers daarbij gewaarborgd worden. Het draagvlak kan verder flink verbeteren door eigenaarschap van de opwekking van groene energie. Daarom pleit zijn fractie ervoor om mensen uit de buurt van een windturbine eigenaar te maken van de energie ermee wordt opgewekt. Het lid HOFLAND vindt dat je voorzichtig moet zijn met termen als ‘martelmethode’. Er zijn veel mensen met zorgen over hun gezondheid. Er is juist gekozen voor een uitgebreid proces met veel kritische mensen om te voorkomen dat mensen onaanvaardbare gezondheidsrisico’s lopen. Zoiets is dus echt niet aan de orde.

Het lid MANGAL is het eens dat voorkomen moet worden dat mensen enorme last hebben door geluid. Hij wijst er echter op dat het monotone geluid van windturbines wel degelijk kan leiden tot het gevoel van marteling. Mensen krijgen een gebroken slaap, concentratieproblemen etc. Het grijpt hard in op de gezondheid van mensen. Het lid HOFLAND vraagt of DENK alleen de gezondheid van mensen die in Amsterdam wonen meeweegt in dit vraagstuk, of ook die van mensen buiten Amsterdam. Het lid MANGAL denkt ook aan de gezondheid van mensen buiten de stad. De transitie is iets voor de hele wereld.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid HEINHUIS vraagt welke rol de DENK-fractie ziet voor lokale politici, als het gaat om het bevorderen van draagvlak. Het lid MANGAL vindt dat lokale politici ervoor moeten zorgen dat de lokale overheid niet haar zin doordrukt zonder oog te hebben voor de gezondheid van de burgers. Het lid HEINHUIS vraagt waaruit blijkt dat er niet door de lokale politici rekening gehouden wordt met die gezondheidsrisico’s. Het lid MANGAL antwoordt dat uit het verloop van het participatieproces op te maken valt dat dit tegenvalt. Verder is er iemand uit de klankbordgroep weggelopen, omdat er werd gefilterd. Hij vindt het proces van de afgelopen periodes niet heel soepel verlopen. Het lid NIJSSEN complimenteert de wethouder met de redenering die gevolgd is bij het Cornelis Douwesterrein. Op basis van de verwachte toekomstige woningbouw komen daar geen windturbines. Helaas gebeurde niet hetzelfde bij de Noorder IJplas; het college wil dat daar drie windturbines komen. Voor het eerst wordt nu duidelijk dat een aantal omwonenden, ook mensen die er in de toekomst gaan wonen, nadelige effecten zal ondervinden van de plaatsing van windturbines bij de Noorder IJplas. Dat staat in het geluidsonderzoek, waarin men uitgaat van een geluidsnorm van 42 dB, een norm die opgesteld is vanuit de expertgroep gezondheid, die door het college werd gemandateerd.

Het zijn allemaal onderzoeken die vanuit het college zijn gekomen. In dat geluidsonderzoek leest hij dat er momenteel 91 woningen zijn waar men sowieso hinder zal ondervinden bij de plaatsing van windturbines. De 3700 woningen die nog gebouwd worden, krijgen te maken met dezelfde mate van hinder. Daarbij gaat het dan om slapeloze nachten door draaiende wieken en geluid. Het lid HEINHUIS vraagt hoeveel Amsterdammers nu al hinder ondervinden doordat ze in een stad wonen. In de stad treedt bijvoorbeeld door autoverkeer hinder op die de geluidsnormen van de WHO dagelijks overschrijden. Het lid NIJSSEN wil het hebben over de plaatsing van de windmolens, iets waarop de raad nu invloed kan hebben. Hij heeft de indruk dat de PvdA de aandacht van de windmolens probeert af te leiden, omdat de cijfers te ingewikkeld zijn. Het lid HEINHUIS antwoordt dat de raad keuzes moet maken voor de volle breedte van de stad. Je moet dan ook rekening houden met effecten die breder zijn dan die van één windturbine. De heer Nijssen is het toch wel met haar eens dat hinder door andere oorzaken al voorkomt in de stad? Als je nooit enige vorm van hinder mag veroorzaken in de stad kan je wel ophouden. Dan kunnen ook de bruggen en kades niet hersteld worden. In het geval van de windmolens wordt duidelijk uitgelegd hoe de hinder gemitigeerd kan worden.

Het lid NIJSSEN merkt op dat het hierbij gaat over de plaatsing van drie windturbines aan de Noorder IJplas. In het rapport staat dat een bepaald aantal woningen sowieso nadelige effecten gaat ondervinden van die plaatsing. In een ander debat kan gesproken worden over hinder door andere oorzaken. Het lid HEINHUIS merkt op dat iedereen in en buiten de stad hinder ondervindt. Wat is voor de VVD-fractie een aanvaardbare mate van hinder? De VVD onderschrijft toch ook dat er een klimaatdoelstelling gehaald moet worden? Het lid NIJSSEN hoopt dat het lid Heinhuis in haar eigen bijdrage ook zal ingaan op de cijfers over het aantal omwonenden dat gehinderd wordt door de plaatsing van de windturbines. Dat is het onderwerp van gesprek van vandaag en mag niet gebagatelliseerd worden. Het programma van de VVD is al jaren helder: de hinder is niet acceptabel. Daarom moeten de windturbines alleen in de haven geplaatst worden.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid HOFLAND merkt op dat de raad over heel veel dingen gaat die hinder veroorzaken, zoals door het afgeven van nachtvergunningen voor horeca. In welke gevallen mag het alleen nul hinder zijn? De VVD stemt toch ook voor het afgeven van nachtvergunningen voor horeca? Het lid NIJSSEN heeft de indruk dat de coalitiepartijen over alles willen praten, behalve over de nadelige gezondheidseffecten van windturbines. Hijzelf wil het hebben over de impact van de windturbines die aan de Noorder IJplas geplaatst gaan worden. Het lid HOFLAND merkt op dat leven in een stad betekent dat de hinder niet altijd nul zal zijn. Het is dan fijn om te weten hoe andere partijen dat zien. Waarom vindt de VVD dat het in het geval van de windturbines nul hinder moet zijn, en bij andere onderwerpen niet? Daarover zou het gesprek kunnen gaan. Het lid NIJSSEN herhaalt dat hij het nu over windturbines wil hebben. Het lid KREUGER wijst op de nadere verkiezingen. Wat zou het stemadvies zijn van de VVD voor iemand die per se geen windturbine in zijn achtertuin wil hebben? Het lid NIJSSEN antwoordt dat hij de VVD zou adviseren te stemmen. Het lid KREUGER merkt op dat men ook te maken heeft met de VVD-NoordHolland. Die heeft bijvoorbeeld ingestemd met de RES daar, met de nieuwe omgevingsverordening, en heeft meegewerkt aan de afschaffing van de 600 m-norm voor windturbines.

De heer Nijssen heeft in deze commissie herhaaldelijk afstand genomen van die VVD. De VVD-Amsterdam maakte een andere keuze. Nu komen de verkiezingen voor PS. En dan gaat het lid Nijssen aan de kiezers adviseren om VVD te stemmen? Het lid NIJSSEN antwoordt dat in het verkiezingsprogramma van de VVD-NoordHolland staat dat alleen windturbines moeten komen in industriële gebieden. Het lid KREUGER heeft zich indertijd verbaasd dat de heer Nijssen zijn voorkeur uitsprak om over links samen te werken met partijen. Dat heeft hij zo op Twitter gezegd. Hij herhaalt: als het advies gaat over mensen die per se geen windturbines willen hebben, wat hebben die dan aan de VVD? Het lid NIJSSEN staat voor het verkiezingsprogramma van zijn partij. Hijzelf vindt het klimaat heel belangrijk en daardoor is over links regeren verstandiger. Dat is zijn persoonlijke voorkeur. Hij vraagt de wethouder te reflecteren over de aantallen die genoemd staan in de geluidsrapportage over windturbines aan de Noorder IJplas. Hij doelt op de 91 woningen bij bestaande bouw en 3700 woningen in de toekomstige ontwikkeling. Hij vraagt waarom er in dit geval voor gekozen is om de windturbines wél te plaatsen, terwijl daarvan bij het Cornelis Douwesterrein afgezien werd. Hij vindt dat onbegrijpelijk, nog los van het feit dat hij elke gezondheidsschade als gevolg van de plaatsing van windturbines onacceptabel vindt.

Verder is door de wethouder toegezegd dat er een rapport zou komen over de impact van windturbines op de buurgemeenten, zoals Zaanstad. Hij vraagt hoe het daarmee staat. Ook wil hij graag weten wat de buurgemeenten daarover denken. Het lid KREUGER wijst erop dat de windturbines bij de Noorder IJplas al eerder in gang zijn gezet. Hij vraagt wie in het college zaten toen daarover werd besloten. Het lid NIJSSEN heeft de indruk dat de heer Kreuger verwijst naar 2010, toen een windvisie werd vastgesteld. Hij vindt het jammer dat het niet meer mogelijk blijkt over dit onderwerp samen op te trekken met JA21. Heeft dat met de komende verkiezingen te maken?

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

Het lid KREUGER wil graag goed samenwerken met de VVD, maar toch moet de waarheid af en toe verteld worden. Toen dit allemaal werd besloten, zat de VVD in het college. Inmiddels is de VVD het niet meer eens met de plaatsing van windturbines aan de Noorder IJplas. Wanneer is die mening gekanteld? Het lid NIJSSEN antwoordt dat dat al jaren zo in het VVD-verkiezingsprogramma staat. Het lid KREUGER ontdekte dat van Amsterdam Wind en NDSM Energie, de initiatiefnemers voor windturbines bij de Noorder IJplas, Marja Ruigrok voorzitter was van de RvC. Dat is de fractievoorzitter van de VVD tot en met 2018! Het zijn iedere keer VVD’ers die zijdelings betrokken zijn bij dit initiatief. In de raad bij het besluit over de bouw, en dan zit de fractievoorzitter van de VVD ook nog tot en met 2018 in de RvC van de initiatiefnemer die de windturbine wil gaan bouwen. Is dat nog geloofwaardig? Het lid NIJSSEN vindt het allemaal vergezocht. Het lid WIJMENGA is geen voorstander van wind op land, omdat het niet nodig is. Beter is het windmolens op zee aan te leggen. Als het dan toch doorgezet wordt, dan nog het liefst in de haven. Men ging ervan uit dat 127 MW voor de helft in de haven komt.

Hoe zit dat dan nu, met mogelijke ontheffingen voor hoogtebeperking? En welke kansen biedt het als kleine molens daar kunnen worden vervangen? Wanneer komt daarover duidelijkheid? Heeft de wethouder kennisgenomen van de motie-Leijten/Erkens die in de Tweede Kamer is aangenomen? Daarin werd gevraagd om terughoudend te zijn met plannen voor windturbines tot er landelijke afstandsnormen zijn. En komen die er? Het lid NADIF wijst het lid Wijmenga, die hier geen voorstander van is, dat er landelijk beleid uitgevoerd wordt. Daar zit het CDA gewoon in de coalitie! Waarom denkt het CDA in Amsterdam hierover helemaal anders dan het landelijke CDA? Het lid WIJMENGA antwoordt dat het CDA in Amsterdam hierover een wat andere mening heeft dan het landelijke CDA. Het lid NADIF merkt op dat het niet een beetje anders is, maar totaal anders. Het CDA zegt ook niet dat er gewoon landelijk beleid wordt uitgevoerd. Het zou netjes zijn als dat aspect onderdeel was van het verhaal van het lid Wijmenga. Het lid WIJMENGA antwoordt dat er ruimte is op zee. Het is daar goedkoper en er wonen geen mensen. Dat blijft de kern voor het CDA in Amsterdam. Zij vraagt naar aanleiding van de inspraak hoeveel woningen er minder kunnen worden gebouwd in Landsmeer.

En meer algemeen: hoe verloopt het overleg met de buurgemeenten? Wanneer vindt de besluitvorming over het afwegingskader definitief plaats? Moeten eerst de criteria besproken worden voor de plan-MER komt? Verder vraagt zij wat de wethouder vindt over de gang van zaken met de expertgroep gezondheid. Hoe wordt de klacht nu afgehandeld? De ombudsman concludeert dat er te weinig is gereageerd op inhoudelijke bezwaren. Vervolgens is men van het kastje naar de muur gestuurd. De ombudsman heeft geadviseerd het als klacht te behandelen en ook formeel. Heeft de wethouder gereageerd op de brief van de ombudsman van november? Bij het Cornelis Douwesterrein is gekeken naar de norm van 45 dB Lden. Waarom niet met de standaardwaarde van 42 dB? Het advies van de expertgroep is juist het begin waaraan die norm kan worden voldaan. Waarom wordt er dan nu afgeweken? Wordt binnens- of buitenshuis gemeten? Het eerste geval wijkt ook af. Dan wordt gezegd dat er afspraken moeten komen om de turbines in de toekomst stil te zetten als er woningbouw is gerealiseerd. Welk effect heeft dat op de te verwachten effectiviteit? Het lid NADIF vindt het belangrijk dat Amsterdammers profiteren als er windmolens worden geplaatst. In het coalitieakkoord staat in dat verband iets over het vormen van

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

energiecoöperaties. Maar het zijn altijd de hele actieve bewoners die ook de kennis, het geld en het netwerk hebben om dit op te richten. Eigenlijk zou je willen dat bewonersgroepen en plekken in de stad waar mensen het heel zwaar hebben hiervan profiteren. Dat betekent dat de gemeente een andere aanpak nodig heeft. De gemeente moet actief naar deze bewoners gaan en bekijken op welke manier ze hierin kunnen worden gefaciliteerd. Het lid KREUGER vraagt waarom je geen eigenaar kan zijn van een windturbine die 100 km verderop staat. Waarom moet die per se in je eigen achtertuin staan? Het lid NADIF vindt het gek om het probleem te verplaatsen naar elders. Er zijn goede voorbeelden van energiecoöperaties van kleine gemeenten. Je ziet daar dat ze bewoners versterken. Wind en zon zijn gratis. Het is heel belangrijk dat de mensen die het hard nodig hebben daaraan verdienen, in plaats van de grote bedrijven. Het lid KREUGER merkt op dat het in Amsterdam om zeventien windturbines gaat. Je zou die op zee kunnen compenseren met twee windturbines, hoewel hijzelf het liefst ook daar geen windturbines ziet. Maar als je wel windturbines wilt, dan is het toch veel logischer om één datacenter te schrappen of zeventien windturbines in Amsterdam, tegenover twee windturbines op zee? Het lid NADIF antwoordt dat de gemeente een opdracht heeft om ook in Amsterdam duurzame energie op te wekken.

Daar waar mogelijk is, moet dat dan ook gebeuren. Maar inderdaad is het idee interessant om lokale bewonersorganisaties te laten profiteren van windenergieopwekking op zee. Dat zou ook landelijk aangekaart kunnen worden. Het lid NIJSSEN vraagt of de GroenLinks-fractie liever woningen heeft of een windturbine in Noord. Het lid NADIF vindt dat beide nodig zijn. Er is een stad met daarin heel veel mensen. Er zijn wachtlijsten en er moet heel veel gebouwd worden. Maar al die plekken hebben ook energie nodig. De gemeenteraad moet een afweging maken, wanneer er gebouwd moet worden en wanneer er een windturbine moet worden geplaatst. Dat zijn de momenten om daarover in discussie te gaan. Het lid NIJSSEN leest in het rapport dat de toekomstige bewoners van 3700 nieuwe woningen gezondheidsschade zullen ervaren door windturbines. Wil GroenLinks windturbines plaatsen en die 3700 woningen laten zitten? Het lid NADIF antwoordt dat het daarbij ging om de plekken waar geen windturbines geplaatst worden. Zij wacht het antwoord over dit cijfer van de wethouder af. De DENK-fractie kwam met de locatie in de Wildemanbuurt en vroeg zich af wat je daarmee kan doen. Dat is waarnaar zij op zoek is. Hoe zorg je ervoor dat dit soort bewonersgroepen gaan profiteren van deze plekken in de stad? Voorkomen moet worden dat zoals zo vaak mensen met geld en middelen hiervan gaan profiteren.

De representatie moet bij het eigenaarschap in orde zijn. Zij vraagt de wethouder welke stappen die wil ondernemen in dit verband. Het lid HEINHUIS merkt op dat dit onderwerp al lang speelt. Veel discussies worden herhaald. Het is goed te benadrukken dat het vandaag gaat over plekken voor een voorlopig voorkeursalternatief. Vandaag wordt niet besloten of daar turbines komen, dat is sowieso iets voor de omgevingsdienst. Het is wel goed te zien dat er heel serieus is omgegaan met de zorgen die er waren, en ook de zorgen die in de gemeenteraad via moties naar voren zijn gekomen. De energietransitie is technisch van aard, maar ook sociaal. Ze heeft impact op het leven van mensen, en daarmee moet dan ook zorgvuldig omgegaan worden. Het is ook een transitie die de kans geeft om ongelijkheid verder te verkleinen. Het is niet normaal dat grote energiebedrijven massale winsten boeken, terwijl

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

bij gewone Amsterdammers de energierekening steeds verder oploopt. De energietransitie biedt de kans om dat soort dingen ook om te draaien, om op een andere manier met de energievoorziening om te gaan, bijvoorbeeld via lokaal eigenaarschap. Het lid HAIJEN merkt op dat de volksgezondheid voor zijn partij prioriteit heeft. In de Hoofdgroenstructuur staat een aantal dingen over wel of niet windmolens plaatsen in het groen. Hij vraagt of een referendum daarover consequenties kan hebben voor de besluitvorming over de windturbines. In de vorige collegeperiode is door de toenmalige wethouder Van Doorninck een reflectiefase ingelast. Hij is blij dat die er nu is, met expertgroepen, klankbordgroepen en gezondheidstoetsen. Er is indertijd ook door het stadsbestuur een brief naar de raad gestuurd over de uitwerking van die reflectiefase. Daarin stond een aantal technische zaken. Een daarvan gaat over het nemen van een ruimtelijk besluit. Dat betekent een antwoord geven op de vraag waar straks een windturbine komt te staan. Er is door wethouder Van Doorninck min of meer toegezegd dat de raad uiteindelijk ‘ja’ of ‘nee’ moest kunnen zeggen of er op een bepaalde locatie een windturbine komt te staan. Wethouder Van Doorninck waarschuwde daarbij wel dat er nog wel regelgeving moest worden aangepast om de raad daarvoor in positie te brengen.

Het ging dan met name om de omgevingswet die er nog aan moet komen. Hij vraagt aan de wethouder of dat inmiddels is gebeurd. Kan de raad straks ‘ja’ of ‘nee’ zeggen tegen een windturbine op een bepaalde locatie? In de voorliggende brief worden het college en de raad wel genoemd als het gaat over de besluitvorming, maar toch zou het nog steeds een collegebevoegdheid zijn. Hoe krachtig is straks de rol van de raad als het ruimtelijk besluit genomen moet worden? Hij schrikt van de getallen die genoemd worden van mensen die mogelijk ernstige hinder gaan ondervinden van windmolens aan de Noorder IJplas. Wat dat betreft sluit hij zich aan bij de zorgen van het lid Nijssen. Hij vraagt van de wethouder een reflectie op het verhaal van de inspreker over het participatieplan. In de vorige collegeperiode zijn moties aangenomen waarin staat dat omwonenden altijd moeten meeprofiteren als er een windturbine komt te staan. Er moeten afspraken gemaakt worden in een omgevingsdocument over de participatie. Als er nu al signalen komen dat de omwonenden niet goed worden meegenomen, maakt hij zich daar zorgen over. Hij vraagt een reflectie van de wethouder. Het lid HEINHUIS vraagt of de SP voorstander is van plaatsing als blijkt dat er geen onaanvaardbare risico’s zijn voor de gezondheid of de natuur door de windmolens, en als de bewoners uit de omgeving kunnen meeprofiteren.

Het lid HAIJEN hoort nu juist dat er wel veel ernstig gehinderde mensen zullen zijn. Als dat inderdaad zo is, is hij tegen plaatsing van de molens. De SP is overigens in het geheel niet tegen windmolens, maar het lijkt het beste te beginnen op een plaats waar ze geen kwaad kunnen, bijvoorbeeld in het westelijk havengebied. Het lid HEINHUIS wijst erop dat ‘onaanvaardbare risico’s’ niet hetzelfde zijn als ‘hinder’. Hinder ondervind je elke dag, op allerlei manieren. Ziet de SP het verschil tussen die twee zaken? Het lid HAIJEN hoorde in deze vergadering over andere vormen van hinder in de stad, zoals verkeerslawaai en vliegtuigen die overvliegen. Maar er liggen wel degelijk RIVM-rapporten waarin staat dat geluidsoverlast door windturbines verhoudingsgewijs erger is dan verkeerslawaai in de stad. Als mocht blijken dat mensen ernstig gehinderd worden, mogen de windturbines er van de SP niet komen op die plek. Het lid KROM leest in het advies van de SARA een aantal duidelijke voorstellen met betrekking tot biodiversiteit en ecologie, en de gezondheidseffecten. Dat is ook goed voor het draagvlak. Zij vraagt het voorzorgsbeginsel strikt toe te passen. De natuur staat onder druk, dus uiterste zorgvuldigheid is geboden als het om de natuur en groengebieden

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 02-02-2023

gaat. De Noorder IJplas herbergt een grote diversiteit aan flora en fauna. Haar fractie maakt zich zorgen over de vermindering van de biodiversiteit daar. Het lid NADIF verwijst naar de motie in de vorige bestuursperiode, waaraan ook de Partij voor de Dieren meedeed. Men mag rondom windmolens niet bouwen. Er kan dus geïnvesteerd worden in biodiversiteit. Je kunt dan zelfs bedreigde diersoorten daar een plek geven. Dat is zo ook gedaan. Hoezo dan deze tegenstelling tussen natuur en klimaatmaatregelen? Zij vraagt een toelichting. Het lid KROM antwoordt dat je eerst veel kapot moet maken voor je een windturbine kunt plaatsen. Het lid NADIF bevestigt dat, maar zij herhaalt dat er in het verleden al is geïnvesteerd in biodiversiteit in de omgeving van geplaatste windturbines. Dat bleek heel goed te zijn voor bedreigde diersoorten. Hoe kijkt het lid De Krom tegen die ervaring? Het lid KROM vraagt uit te leggen over welke ervaring zij het heeft. Zij ziet nu dat er plannen worden gemaakt voor de plaatsing van een windturbine in een natuurgebied. Je zult toch eerst de natuur kapot moeten maken om het daarna weer te kunnen herstellen. Het lid NADIF zou het heel jammer vinden als natuur en klimaat tegenover elkaar komen te staan. Klimaatmaatregelen zijn juist nodig om de natuur te beschermen. Zij zal de gevraagde informatie toesturen.