Definitief verslag commissie OZA 14-02-2024

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 14 februari 2024 DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Vergaderdatum Woensdag 14 februari 2024 van 09.02 tot 12.21 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: 20 maart 2024 Voorzitter: het lid Alberts Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Scholtes Commissiegriffie: K. van Klooster. R.N. Heeneman Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Alberts (SP), Belkasmi (PvdA), Bilgin (Forum voor Democratie), Bouhassani (PvdA), Broersen (Volt), Emmerik (Partij voor de Dieren), Von Gerhardt (VVD), Haijen (SP), Kabamba (Lijst Kabamba), Koyuncu (DENK), Perdok (BIJ1), Van Pijpen (GroenLinks), Runderkamp (PvdA), Staartjes (VVD), Yemane (GroenLinks), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yacoubi (DENK) Afwezige commissieleden: De Jong (JA21), Van Schijndel (Forum voor Democratie) Overige aanwezigen: D. Faber

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.02 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER deelt mee dat het lid Belkasmi vandaag namens de PvdA in deze commissie aanwezig zal zijn. Het lid Bilgin vervangt het lid Van Schijndel van Forum voor Democratie. Er is een afmelding binnengekomen van het lid De Jong van JA21. Wethouder SCHOLTES doet de volgende mededelingen. • Op 20 maart a.s. is de volgende commissievergadering. Er is dan ook een Voorjaarsdriehoek, dus met burgemeester, politie en OM. Het thema van die bijeenkomst is ‘personen van onbegrepen gedrag’. Dat is ook voor zijn portefeuille van groot belang. Hij vraagt de commissie ermee akkoord te gaan dat hij bij die bijeenkomst is. Hij moet zich dan dus voor het ochtendgedeelte van de commissievergadering van 20 maart afmelden. • Hij deed een toezegging aan het lid Van Pijpen tijdens de commissievergadering van 22 november jl., toen het ging over het stopzetten van de subsidie aan Gidso. Het lid Van Pijpen was geïnteresseerd in de verschillende systemen voor informatievoorziening bij de buurtteams. Hij is dat nagegaan.

Het Buurtteam Amsterdam gebruikt het systeem Myneva voor registratie en dossiervorming van de eigen activiteiten, waarbij de inrichting deels verschillend is per buurtteamorganisatie en daarmee ook per stadsdeelgebied, waardoor elke medewerker alleen in het Myneva-systeem van de eigen buurtteamorganisatie kan werken. Daarnaast maakt men gebruik van RIS

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

•

•

•

Wijkzorg, dat ook door de ketenpartners zoals zorgaanbieders gebruikt wordt. Ten slotte gebruik Buurtteam Amsterdam het systeem Trajectus, dat specifiek is voor de toeleiding naar de centrale toegang bij maatschappelijke opvang en beschermd verblijf. In december 2023 is al gesproken over de HbH naar aanleiding van de afdoening van de moties. In het kader van de aanpak van de wachtlijsten voor HbH zal ook de campagne ‘Zorg voor Amsterdam’ binnenkort weer starten. Die wordt gelanceerd op donderdag 29 februari. De campagne is opgezet in samenwerking met de aanbieders van HbB, en ook op basis van pendelgesprekken met huishoudelijke hulpen op basis van wat zij belangrijk en waardevol vinden in hun werk. Het zal een online campagne zijn, maar ook zichtbaar in het straatbeeld. Op AT5 komt een tweewekelijkse aflevering van de serie ‘Zorg voor elkaar’. De uitvoering van de motie Grote Schoonmaak van Van Pijpen c.s. gaat nu daadwerkelijk van start. Er zijn twee schoonmaakbedrijven geselecteerd. Deze, of de volgende week krijgt de eerste lichting wachtlijstcliënten hierover een brief. Ze worden dan gebeld door de eigen aanbieder of ze behoefte hebben aan die grote schoonmaak. Iedereen op de wachtlijst die dat wil moet uiterlijk 1 juli de eerste hulp ontvangen hebben. Hij was gisteren aanwezig bij de opening van het gebouw Plus Ultra op het Medical Business Park bij Amsterdam UMC.

Daar was ook de regionale voorronde van de Zorginnovatieprijs. Winnaar werd EIDOS van Ellogon.ai, waarmee medische specialisten worden ondersteund via kunstmatige intelligentie bij het selecteren van de juiste patiënten met kanker, voor de juiste behandeling. Het gaat daarbij specifiek over immuuntherapie. Op dit moment heeft 30% van patiënten die immuuntherapie krijgen daar geen baat bij. 15% van de patiënten die niet geselecteerd worden, zou er wel baat bij hebben. Dit helpt dus om beter te selecteren. Een van de geselecteerden was Kepler Night Nurse met slimme valpreventie. Dat was zijn persoonlijke favoriet, maar die heeft niet gewonnen.

De VOORZITTER verzoekt de wethouder in het vervolg om lange mededelingen schriftelijk naar de commissie te sturen. Het is dan voldoende om in de commissie mee te delen dat er een briefje is gestuurd. Het lid VAN PIJPEN vraagt wat het voor de vergadering van 20 maart a.s. betekent als de wethouder er niet bij is. De VOORZITTER kan dat nog niet zeggen want de agenda is nog niet bekend. Wethouder MOORMAN doet de volgende mededelingen. • Gisteren is de Staat van het Onderwijs van het BBO gepresenteerd. • In de vergadering van 17 januari is toegezegd dat er een technische sessie over de armoedemonitor zal worden georganiseerd. Die zal plaatsvinden op 3 april, van 13.30-15.00 uur. Het lid WEHKAMP meldt dat zij druk bezig is met de voorbereiding van de expertsessie Kinderopvang op 6 maart a.s. Als het goed is heeft iedereen dan in de ochtend vrij vanwege de vergadervrije week. Iedereen is welkom bij de sessie. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER maakt melding van het voorstel om de agendapunten 4 en 5 gevoegd te behandelen. Verder wordt voorgesteld om de agendapunten 7 en 8 gevoegd te bespreken.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Zij concludeert dat de commissie hiermee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld. d. Conceptverslag van de vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 17 januari 2024 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille De VOORZITTER merkt op dat er naast een reguliere, nu ook een langetermijnagenda voor de portefeuille Zorg is. Met ingang van deze vergadering zal deze bij de agendastukken terug te vinden zijn. Er is ook een langetermijnagenda voor de andere portefeuilles in de maak. Het lid VAN PIJPEN is blij met de langetermijnagenda, iets wat ziet als een eerste stap. Zij mist daarin het Regioplan van het Integraal Zorgakkoord. Dat hoort bij Amsterdam Vitaal en Gezond, maar staat niet op de langetermijnagenda. Zij had verder begrepen dat naast het mantelzorgbeleid ook de evaluatie aanbestedingen aan de orde komt. De langetermijnagenda van de commissie is erg lang. Zij vraagt de lijst op te schonen en er verder ook jaartallen bij te plaatsen. Wethouder SCHOLTES zegt dit alles toe. Hij zal het punt over mantelzorg in ieder geval ook meenemen in het actieprogramma Age Friendly City, dat wel vermeld staat op de langetermijnagenda. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van het volgende verzoek tot agendering.

De motivatie staat in de dagmail van gisteren, Zij constateert dat de commissie met het verzoek akkoord gaat. • TKN-4 op verzoek van het lid Abdi g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij agendapunt 4 D. FABER spreekt namens het Kraaiennest Promo Team. Hij dankt de wethouder voor haar bezoek aan Kraaiennest om het besluit van B. en W. mee te delen. Hopelijk

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

volgt de raad dat besluit. Ook spreekt hij zijn dank uit aan ambtenaren, politici, de stadsdeelcommissie, bestuurders, OBA-medewerkers, jongeren en andere bewoners van Zuidoost en de rest van de stad. Dit is een bijzonder moment. In maart 2022 is tijdens een verkiezingsdebat van de lijsstrekkers in de K-buurt een iconisch gebouw beloofd. Hij is blij dat die belofte is waargemaakt. Tijdens het proces zag hij hoe iedereen erbij betrokken werd. Jongeren van zijn leeftijd, maar ook gepensioneerde mensen. Er werd ook zeker naar iedereen geluisterd. Het is belangrijk dat dit een stedelijke voorziening wordt, dus iets voor de hele stad. Kraaiennest kan als een van de meest multiculturele buurten veranderd worden in een internationaal voorbeeld van wijkontwikkeling. Met de juiste ondersteuning en middelen kan Amsterdam hiermee internationaal op de kaart gezet worden. De komst van de OBA Next is een mooie en belangrijke stap, maar ook niet meer dan een stap. Het is een stukje van de puzzel, die verder ook nog de bouw van 500 extra jongerenwoningen omvat. Daarbij komt dan nog een samenlevingsopbouwtraject, dat nodig is voor woonstarters om meer dan alleen een sleutel te krijgen. Ook belangrijk is de ondersteuning bij inkomensverwerving en het maken van keuzes in het leven. Je staat er niet alleen voor, maar maakt onderdeel uit van een gemeenschap.

Op die manier maak je van de K-buurt een jongeren-talentontwikkelbuurt. Hij vraagt te blijven investeren. Mag de OBA Next maar 36 miljoen euro kosten? Ter vergelijking: de verbouwing van De Nederlandsche Bank mag 500 miljoen euro kosten. En hoe kan het dat de autotunnel in de buurt voor de A9 maar liefst 1,2 miljard euro mag kosten? Voor het Masterplan en de sociale infrastructuur gaat het steeds maar om miljoentjes. De OBA Next is een mooie stap in de buurtontwikkelstrategie Kraaiennest. Hij vraag er blijvende steun voor, om van de K-buurt de jongeren-talentontwikkelbuurt te maken die ze kan zijn. De potentie van Kraaiennest moet ontsloten worden. Het lid WEHKAMP vraagt hoe hij verder betrokken wil worden bij de ontwikkeling van de OBA Next. D. FABER antwoordt dat er veel overleg nodig is met de mensen van de OBA. Tegelijkertijd moet er samen nagedacht worden over wat er allemaal in de OBA moet komen. Bekeken moet nog worden wie wat precies gaat doen en hoe de controle plaatsvindt. Het lid PERDOK is blij met de komst van de inspreker. Het is goed dat jongeren komen inspreken. Ze vraagt toe te lichten op welke manier het moeilijk was om mee te denken. D. FABER antwoordt dat het lastig was om iedereen bij elkaar te krijgen. Iedereen heeft zijn eigen bezigheden, banen, of school. Het lid YEMANE vraagt of de inspreker veel heeft geleerd over democratie en politiek.

Kan hij dat misschien ook bij andere dingen toepassen? D. FABER antwoordt dat hij bij veel dingen in dit proces betrokken is geweest. Hij heeft ook bij de stadsdeelcommissie ingesproken. Hij heeft gezien hoe de democratie werkt. Het lid EMMERIK vraagt waaraan de inspreker dacht toen hij sprak over andere investeringen in de K-buurt. D. FABER antwoordt dat hij daarbij doelde op het Masterplan. Er is een plan om nog 500 extra jongerenwoningen in de buurt te laten bouwen. Dat is om de bestaande community verder te versterken. Met die woningen zou iedereen die in Kraaiennest woont daar moeten kunnen blijven.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid BROERSEN vraagt of er nog andere groepen mensen zijn die actief gevraagd moet worden om input voor dit plan. D. FABER antwoordt dat er mensen zijn die zich niet over het plan hebben uitgesproken. Dat is aan hen. c. Actualiteiten Er zijn geen actualiteiten ingebracht. d. Rondvraag Het lid KOYUNCU.was gisteren aanwezig in de stadsdeelcommissie van NieuwWest, terwijl hij online de commissievergadering van West volgde. In beide vergaderingen ging het over waardevolle Amsterdamse initiatieven. In Nieuw-West sprak men over de FIXbrigade die mogelijkerwijs de deuren moet gaan sluiten. In West ging het over Stichting Raad is Daad, een organisatie die heel waardevol werk verricht. De directeur daarvan is genomineerd als Amsterdammer van het jaar. Raad is Daad dreigt de locatie in de Kolenkit te verliezen. Kan de wethouder iets voor deze stichting betekenen? Wethouder MOORMAN kan dat niet toezeggen. Het is uiteindelijk aan het stadsdeel om te beslissen of maatschappelijk vastgoed beschikbaar is. Er is een Stadsloods, waar men probeert om maatschappelijk initiatief zo goed mogelijk te koppelen aan vrije ruimte. Zij moet zich echter eerst verdiepen in deze casus voordat zij er iets van kan zeggen. Zij zegt in ieder geval toe dat zij het met stadsdeel West zal opnemen.

Het lid KOYUNCU vraagt of de wethouder het met hem eens is dat problemen van dit soort organisaties een negatief effect kunnen hebben op andere mensen die ook een initiatief willen starten. Hij denkt dat de gemeente dit soort organisaties zou moeten helpen en koesteren. Wethouder MOORMAN antwoordt dat het gemeentebestuur maatschappelijk initiatief koestert. Het stimuleert dat heel erg. De beschikbare ruimte in gemeentelijk vastgoed is door de verkoop van veel gemeentelijk vastgoed door vroegere colleges heel erg beperkt. En als je nu alle ruimte verdeeld over de maatschappelijke initiatieven, is die ruimte op voor toekomstige maatschappelijke initiatieven. Je moet er dus zorgvuldig mee omgaan. Daarbij komt dat wethouder Groot Wassink hard bezig is om te kijken of er in de portefeuille van het gemeentelijk vastgoed ruimte kan worden gemaakt. De verkoop ervan is sowieso gestopt. BESPREEKPUNTEN Onderwijs 3. Vaststellen de gebundelde wijzigingen van de Verordening op Lokaal Onderwijs Beleid Amsterdam 2019 (VloA 2019) ten behoeve van schooljaar 2024-2025 (VN2024-000440) Het lid WEHKAMP is blij dat in de nieuwe VloA is toegevoegd dat de school moet aangeven op welke wijze ze aandacht geeft aan leesgedrag en leesmotivatie van leerlingen en ouders. Vaak hoor je dat scholen te maken hebben met regeldruk en administratie. Er is geen administratievedruk-toets gedaan op de VloA.

Wil de wethouder toezeggen om na afloop van deze beschikking met de schoolbesturen te evalueren hoe de regeldruk kan verminderen?

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

De bijdrage voor schoolzwemmen is lager dan eerst, omdat hier vorig jaar ook het Jeugdfonds Sport en Cultuur uit gedekt werd. Steeds minder kinderen in Amsterdam halen hun zwemdiploma. Zij vraagt de wethouder te bevestigen dat dit niet in gevaar komt. Uit de technische antwoorden blijkt dat men nu onderzoekt hoe de gemeente een kwalitatief hoogstaande vroegschoolse educatie aan kan bieden. Er zou ook een nieuwe regeling komen. Kan de wethouder de commissie op de hoogte houden? Op 8 november jl. nam de gemeenteraad een motie aan voor de begroting van 2024 waarmee opgeroepen werd tot het invoeren van een leraren- en teambeurs. Dat ziet zij nog niet terug in de VloA, terwijl die voor het schooljaar 2024-2025 is. Zij vraagt wanneer leraren de beurs kunnen gaan aanvragen. Wethouder MOORMAN antwoordt dat zij dat eerste punt zeker met de schoolbesturen wil evalueren. Dat gebeurt ook al, waar steeds nieuwe aanpassingen uit voort komen. De regeldruk moet niet verzwaard worden, maar evenmin wil je naar een lumpsumregeling. Je wilt wel weten waar het geld naartoe gaat. Een evaluatie is noodzakelijk, want je wilt dat scholen zich vooral bezighouden met hun primaire taak, namelijk goed les geven aan kinderen. Het is een misverstand dat er minder geld is voor het schoolzwemmen. Eigenlijk blijft het budget gelijk, maar het is eerder opgehoogd met incidenteel geld.

Er is ook veel meer geld geïnvesteerd in het Jeugdfonds Sport zodat diploma’s gehaald kunnen worden buiten schooltijden. Dat werkt goed. Maar schoolzwemmen blijft ook belangrijk. Vanmiddag wordt daarover gesproken in de commissie Sport. Zij heeft er goed contact over met wethouder Mbarki. Zij houdt de commissie op de hoogte over de nieuwe regeling ten aanzien van de voorschool. De lerarenbeurs wordt op dit moment uitgewerkt. Het budget is wat beperkter dan voorheen, maar het wordt zo effectief mogelijk besteed. Graag praat zij daarover nog een keer verder met de commissie. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het kan worden gehamerd in de raad. 4. Instemmen met de vestiging van OBA Next Zuidoost in de K-buurt en daarmee afwijken van een basisuitgangspunt uit de Omgevingsvisie (VN2024-000274) 5. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de integrale stand van zaken openbare bibliotheek Amsterdam (VN2024-000229) Het lid YACOUBI vindt het van belang om de wijze van betrokkenheid van bewoners en maatschappelijke organisaties bij de vestiging van de OBA Next in de Kbuurt te benadrukken. De centrale focus moet hierbij liggen op het faciliteren van de community, zoals bij talentontwikkeling en het waarborgen van een naadloze integratie met het Masterplan Zuidoost.

Eind 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met strategische huisvestingsplannen voor kunst en cultuur, jeugd, zorg, basisvoorziening sport en bewegen en daarnaast het onderwijshuisvestingsplan. Deze plannen zijn essentieel voor de ontwikkeling en verbetering van verschillende aspecten voor de gemeenschap in Zuidoost. Het is belangrijk om transparante en inclusieve mechanismes te implementeren die de participatie van de bewoners bevorderen. Daardoor ontstaat een breed draagvlak voor de ontwikkeling van de OBA Next. In de praktijk blijkt dat de uitvoering van dit soort plannen vaak moeizaam verloopt in Zuidoost. Het is belangrijk te laten onderzoeken hoe deze plannen, en het Masterplan, integraal aangepakt kunnen worden in relatie tot de vestiging van OBA Next. Het college zou lessen moeten trekken uit eerdere ervaringen. Er moet een geïntegreerde aanpak ontwikkeld worden. Dit vereist nauwe samenwerking tussen alle betrokken partijen, transparantie, communicatie en een goede coördinatie. Hij vraagt hoe het college invulling gaat geven aan de betrokkenheid van de bewoners en maatschappelijke organisaties bij de ontwikkeling en implementatie van de OBA Next in de K-buurt. Welke maatregelen

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

neemt het college om talentontwikkeling te bevorderen? Hoe wordt rekening gehouden met de diversiteit van de bewoners? Ten slotte vraagt hij hoe het college omgaat met eventuele weerstand en zorgen van de bewoners met betrekking tot de vestiging van OBA Next. Welke strategie zet het college in om deze uitdagingen effectief te adresseren? Het lid RUNDERKAMP heeft de indruk dat Zuidoost bij het maken van deze keuze massaal heeft gesproken. Tientallen jongeren kwamen speciaal voor de komst van een bibliotheek naar het stadhuis, en dat is bijzonder te noemen. Afgelopen november hebben twaalf van de dertien insprekers bij de stadsdeelcommissievergadering in Zuidoost hun voorkeur uitgesproken voor de K-buurt. De stadsdeelcommissie zelf was ook unaniem van mening dat de OBA Next in de K-buurt moest komen. De inspreker van vandaag hield een gloedvol pleidooi om de bibliotheek in de K-buurt te bouwen. Zijn fractie sluit zich van harte aan bij dat pleidooi. Het is mooi dat de politiek op deze manier gevolg kan geven aan de wensen van de bewoners van Zuidoost. Hij vraagt de wethouder hoe het nu concreet verder moet. In de brief staat dat de bewoners van Kraaiennest nadrukkelijk worden betrokken. Het is een uitdaging om een iconisch gebouw als dit neer te zetten voor de gereserveerde 36,5 miljoen euro.

Kan de wethouder daarover nog iets zeggen? Het lid VON GERHARDT merkt op dat er een stevige memo van de ambtenaren ligt over het afwijken van de Omgevingsvisie, met een aantal kritische punten over de locatie K-buurt. Hoe kijkt de PvdA naar alle kritische punten ten aanzien van het afwijken van de Omgevingsvisie? Het lid RUNDERKAMP heeft die punten gelezen. Er moet inderdaad afgeweken worden van de Omgevingsvisie. Maar een van de criteria in de Omgevingsvisie is het samen maken van de stad. Er moet dus rekening gehouden worden met alle mensen in Zuidoost die voor deze locatie zijn. Dat is op die manier prima te rijmen met de Omgevingsvisie. Het lid VON GERHARDT las in hetzelfde memo dat het gebruik van dit argument neerkomt op selectief winkelen in de Omgevingsvisie. De ambtenaren geven dus aan dat het samen een stad maken niet op deze manier bedoeld is. Hij vraagt uit te leggen waarom dit dan toch goed is. Het lid RUNDERKAMP vindt dit een technocratische lezing van het lid Von Gerhardt. Het college heeft de keuze gelaten aan de stadsdeelcommissie van Zuidoost. Dat zijn daar de volksvertegenwoordigers die de beste inschatting kunnen maken. De stadsdeelcommissie kwam met een unaniem advies, ook gedragen door de VVD-fractie.

Hoe kan het lid Von Gerhardt dan zeggen dat een technocratisch argument van ambtenaren leidend moet zijn? Het lid VON GERHARDT wijst erop dat de VVD in Zuidoost tegen dit advies was. De factie kon alleen niet aanwezig zijn. De VVD is voorstander van de locatie Anton de Komplein. Zijn argument is niet technocratisch. Het idee van de Omgevingsvisie en het samen maken van de stad is dat je zorgt voor levendige kernen met uiteindelijk meer aantrekkingskracht. Juist door af te wijken, maak je dat straks minder mensen gebruik kunnen maken van de OBA Next. Als je zoiets als de OBA Next creëert, moet dat plaatsvinden in een levendige kern waar ruimte is en waar mensen op af komen. Het is zonde als je dat idee van de Omgevingsvisie loslaat. Het lid RUNDERKAMP brengt onder de aandacht wat de directeur van de OBA daarvan vindt: de locatie staat pal naast het metrostation en is dus goed bereikbaar. Het is toch mooi als je een bibliotheek bouwt op de plek die mensen graag willen? De VVD wil toch altijd de wil van de mensen volgen? In dit geval kan dat.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid YEMANE complimenteert de wethouder dat zij de keuze aan het stadsdeel heeft gelaten. Het stadsdeel is tot een unaniem besluit gekomen. Verder geeft zij een groot compliment aan de bewoners en initiatieven van de K-buurt, in het bijzonder de jongeren. Het was zeker niet makkelijk. Hopelijk draagt dit bij aan het herstel van het vertrouwen in de overheid. Er waren ook wat zorgen bij het stadsdeel. Men is bang voor het afbraakrisico, dat het bestaande sociale weefsel overschaduwd wordt. Hopelijk gaat de OBA Next straks niet met strakke regels werken, bijvoorbeeld dat je per se catering moet afnemen. De toegankelijkheid moet voorop staan. De OBA Next mag verder geen invulling zijn van de bredere behoefte van Zuidoost. Er moet ruimte gegeven worden aan de behoeften van lokale ondernemers en bewoners. Zij vraagt de wethouder om een reactie op deze zorgen. Misschien kunnen die expliciet genoemd worden in de volgende plannen. Het lid VON GERHARDT mist de basis in het betoog van het lid Yemane. Is GroenLinks het eens dat het verbeteren van de lees- en taalvaardigheid van de kinderen in Zuidoost, waar laaggeletterdheid het meest voorkomt, voorop moet staan bij het creëren van de OBA Next? Het lid YEMANE antwoordt dat het een bibliotheek wordt met veel boeken. Mensen kunnen daar inderdaad komen om hun leesvaardigheid te verbeteren. Dat staat inderdaad voorop.

Toch heeft de OBA Next nog meer functies. Het lid VON GERHARDT herinnert aan de uitspraak van de directeur van de OBA dat de OBA al 28 andere locaties heeft waar je boeken kan halen. Die uitspraak baarde hem zorgen. Als je de taalvaardigheid van mensen wilt verbeteren, moet dat voorop staan. Door al het andere dreigt de focus af te gaan van wat er in een bibliotheek moet gebeuren: kinderen leren lezen en schrijven, en Nederlands leren praten. Wat vindt GroenLinks daarvan? Het lid YEMANE heeft deze visie van de VVD landelijk enorm gemist toen men wilde gaan bezuinigen op de publieke sector en het onderwijs. Het probleem in Zuidoost is onder andere ontstaan door langdurig VVD-beleid. Je kunt nog steeds naar de bibliotheek om je leesvaardigheid etc. te verbeteren. Dat geldt overigens voor heel Amsterdam, niet alleen voor Zuidoost. Het lid VON GERHARDT vindt dat geen antwoord op zijn vraag. De VVD heeft in Amsterdam heel veel voorstellen gedaan om te investeren in de bestrijding van laaggeletterdheid onder alle Amsterdammers. Vindt GroenLinks dat de OBA Next moet draaien om alle andere programmering, of dat de OBA Next maximaal ingezet moet worden om de laaggeletterdheid onder alle Amsterdammers, en in het bijzonder die in Zuidoost, te verminderen? Het lid YEMANE antwoordt dat leesvaardigheid niet alleen te maken heeft met het lezen van boeken. Het grijpt allemaal in elkaar.

Er moet vooral veel geïnvesteerd worden in verschillende programma’s die de verschillende vaardigheden kunnen versterken. Tegelijkertijd moet het een plek worden om je talenten te ontwikkelen en veel meer te doen. Het is ook heel belangrijk dat de mensen daar zelf kunnen kiezen wat ze het liefste willen. De OBA Next moet een stedelijke voorziening zijn die aanvullend is op bestaande maatschappelijke initiatieven, zoals buurthuizen of het Huis van de Wijk. Op dit moment lopen er aanvragen voor OBA Next Labs, gefinancierd door de SPUK-gelden. Zij vraagt wanneer daarover meer bekend wordt. En hoeveel wordt er toegekend in de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord? Zij las dat het niet in alle stadsdelen wordt toegekend. Voldoet men daarmee nog wel aan de biebnorm in Zuidoost voor de komende jaren? Ten slotte vraagt zij hoe de bewoners zelf verder worden meegenomen in de OBA Next. Vele jongeren hebben daarover goede ideeën. De OBA Next kan straks enorme invloed hebben op de lokale economie. Men kan daarmee ruimte geven aan lokale ondernemers en kunstenaars. Hoe zorg je ervoor dat dit in lijn is met de Community Wealth Building?

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid HAIJEN memoreert vervlogen tijden, toen sommige partijen de OBA Next op de Zuidas wilden bouwen. De SP was daar altijd fel tegen en stemt van harte in met het voorstel om de OBA Next in de K-buurt van Zuidoost te plaatsen, vlakbij het metrostation. Het moet de bibliotheek van de toekomst worden waar jongeren zich moeten kunnen ontwikkelen. De gemeenschap dient er zich er ook thuis te voelen. Maatschappelijke- en bewonersinitiatieven moeten de weg weten te vinden naar de OBA Next. Maar het moet, zoals ook het lid Yemane zegt, geen vervanging worden. Ook de bewonersinitiatieven moeten hun eigen plek kunnen houden. Iets anders is dat het GVB van plan is om in Zuidoost de metrolijnen 50 en 53 samen te voegen tot één metrolijn. Men noemt dat ‘het ontvlechten’, maar het komt neer op het schrappen van een metrolijn. Zuidoost krijgt dan een metrolijn minder, terwijl er juist méér ov nodig is. In de locatieonderzoeken voor de OBA Next stond dat Kraaiennest goed bereikbaar is vanuit het centrum. Die bereikbaarheid moet dan wel goed blijven. Kraaiennest moet de rechtstreekse verbinding met het centraal station behouden. Hij roept de andere leden op om in de daarvoor aangewezen gremia te pleiten voor meer ov en niet minder. Het lid VON GERHARDT is wat minder positief over het voorliggende voorstel. De VVD was überhaupt geen voorstander van de OBA Next.

Zij gelooft meer in kleinschalige bibliotheken die echt in de wijk zitten, om op die manier de taal- en leesvaardigheid te verbeteren. Maar het is een gegeven dat de OBA Next er gaat komen. Hij is kritisch op de gekozen locatie, hoewel het mooi is te zien hoe de bewoners van de K-buurt zich ervoor hebben ingezet. Het is ook goed voor de stad. Zijn partij maakt zich echter zorgen over de functie die de OBA Next zou moeten hebben, namelijk het verbeteren van de taal- en leesvaardigheid van alle Amsterdammers, en specifiek in Zuidoost. De K-buurt lijkt hem daarvoor niet de aangewezen plaats, vooral ook gezien het kritische advies vanuit de gemeente zelf over het afwijken van de Omgevingsvisie. Er staat dat een beoogde publiekstrekker zoals OBA Next een stedelijk centrum nodig heeft. Juist de mix van voorzieningen, wonen en werken zorgen voor een natuurlijke aanloop van mensen. Hoe ziet de wethouder dat? Hijzelf is er niet van overtuigd dat mensen lopend, met de fiets of de metro naar de OBA Next zullen gaan. Juist de combinatie van dingen maakt dat mensen er een bezoek afleggen. De aantrekkingsfunctie van de meerkernige stad is hard nodig. Hij vraagt zich af hoe men tot de twee of drie locaties is gekomen. Er was een longlist, maar wat gebeurde er daarna? In de Omgevingsvisie staat dat het locatieonderzoek zonder participatie lijkt te zijn gegaan.

Het is onbekend hoe de lokale gemeenschap bij de OBA Next tegen de locatie Anton de Komplein aankijkt. Alleen de wens van de gemeenschap in de K-buurt is in de eerdere stuurgroepnota meegenomen. Eerder is er sprake van een goede lobby, zo staat er, dan samen een stad te maken. Dat is een harde uitspraak. Wat is er gebeurd in de tijd tussen de longlist naar de shortlist van twee locaties die voorgelegd is in Zuidoost? De directeur van de OBA Next zei in de krant dat er nog 28 andere plekken zijn waar je boeken kan halen. Dat is zorgelijk. Volgens de VVD moet de kern van de bibliotheek zijn dat je er boeken gaat lezen. Kinderen gaan steeds minder vaak lezen en de taalvaardigheid wordt slechter. Dat moet voorop staan. Als die andere invullingen van de OBA Next niet door de kinderen aangegrepen worden om alsnog te gaan lezen, gebruik je de OBA Next niet op de goede manier. Dat is zorgelijk, vooral gezien het feit minstens een derde van de mensen in Zuidoost laaggeletterd is. Daar moet iets aan gedaan worden en daarvoor dienen alle middelen vrijgemaakt te worden. Het lid RUNDERKAMP deelt de conclusie van de VVD niet. Er zijn 28 locaties waar je boeken kan lezen. De leesvaardigheid is zeer belangrijk, maar je kunt zien dat die terugloopt. Het doel van een bibliotheek is verhalen te vertellen, informatie te delen.

Het mooie van de OBA Next is dat het een visie heeft over de wijze waarop je dat ook in de toekomst, over tientallen jaren, kunt doen. Heeft de VVD oog voor deze rol van de OBA Next?

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid VON GERHARDT is het eens dat samen een boek lezen, of een schrijver iets laten vertellen over zijn boek, belangrijke dingen zijn. Maar hij leest dat de OBA Next ook gebruik gaat worden voor andere zaken, die eigenlijk helemaal niets met lezen of taal te maken hebben. Daarover maakt hij zich zorgen. Het lid RUNDERKAMP denkt dat de bibliotheek een veel grotere functie heeft dan alleen boeken of lezen. Er is ook een sociale functie. Daarom is het zo belangrijk dat Zuidoost wenst de OBA Next in de K-buurt te plaatsen. De VVD gaat volledig voorbij aan het sociale aspect van een bibliotheek. Het lid VON GERHARDT blijft erbij dat het bij de bibliotheek, ook met dat sociale aspect, moet draaien om het lezen. De focus moet liggen op het verbeteren van de taalvaardigheden. Voor het sociale aspect heb je ook nog een buurthuis en andere locaties. Dat aspect mag in ieder geval geen afbreuk doen aan het primaire doel van de bibliotheek, namelijk het verbeteren van de taalvaardigheid van alle Amsterdammers. Het lid YEMANE vraagt of het lid Von Gerhardt niet blij is dat er een lobby komt vanuit Zuidoost. Je ziet dat niet vaak ontstaan vanuit bewoners. Het lid VON GERHARDT herhaalt dat het heel mooi is dat de K-buurt dat heeft gedaan. Maar het komt, ook volgens de ambtenaren in hun stuk, heel erg van een kant.

Is er bij het maken van de shortlist ook gekeken naar andere wensen vanuit andere delen van Zuidoost? De K-buurt is goed verenigd, beter dan andere delen van Zuidoost. Die hebben zich daarom ook minder laten horen. Hij vraagt hoe ook met die andere belangen rekening is gehouden. Het is niet een bibliotheek voor de K-buurt, niet een voor Zuidoost, maar het zou een bibliotheek moeten zijn voor de hele stad, gebouwd in Zuidoost. Het lid YEMANE wijst erop dat ‘Hart voor de K-buurt’ niet alleen een organisatie is, maar een die erg veel samenwerkt met andere buurtplatforms. En verder zou het lid Von Gerhardt blij moeten zijn. Als je bijvoorbeeld met erfpachters werkt, kijk je toch ook niet naar alle stadsdelen? Het lid VON GERHARDT antwoordt dat die er niet bij betrokken zijn. Dat staat ook in het memo. Hij wil weten hoe de rest van Zuidoost en misschien ook andere stadsdelen betrokken zijn. Het lid YEMANE merkt op dat de stadsdeelcommissie haar werk heel goed heeft gedaan. Die heeft zo goed mogelijk naar het stadsdeel gekeken. Het lid YACOUBI ziet ook het belang van leesvaardigheid. Maar de behoefte en de wensen moeten toch bij de gemeenschap worden gelaten? De overheid moet toch niet bepalen wat er gebeurt in de OBA Next? Het lid VON GERHARDT antwoordt dat je voor de locatie moet gaan die het beste bij kan dragen aan wat de bedoelingen zijn.

Dat is het bevorderen van de gang naar de bibliotheek en het verbeteren van de taalvaardigheid. Als dat het beste in de K-buurt kan, is dat prima. Maar hij heeft daar zijn vraagtekens bij. Afgaande op het stuk van de ambtenaren lijkt het alsof meer mensen bereikt kunnen worden als men kiest voor het Anton de Komplein. Het lid WEHKAMP steunt om de OBA Next in de K-buurt te vestigen, conform het advies van de stadsdeelcommissie. Zij complimenteert iedereen die zich ervoor heeft ingezet. Zij hoopt dat er met de jongeren over de inhoud gesproken zal worden op een manier die voor hen aansprekend is. In de notitie staat dat er flankerend beleid nodig is om te maken dat de OBA Next goed genoeg bezocht wordt. Aan welk flankerend beleid de wethouder daarbij denkt.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid VON GERHARDT vraagt hoe D66 kijkt naar de stevige notitie over het afwijken van de Omgevingsvisie. Het lid WEHKAMP vraagt de wethouder naar de aard van het aangekondigde flankerend beleid. Het lid VON GERHARDT wijst erop dat het niet alleen om flankerend beleid gaat. Het gaat ook over het afstappen van het concept van een meerkernige stad. Daar was D66 toch een groot fan van? Het lid WEHKAMP antwoordt dat D66 inderdaad gelooft in een meerkernige stad. Tegelijkertijd denkt zij dat de OBA Next ook in de K-buurt bezoekers kan trekken, wat ook goed is voor de ontwikkeling van de K-buurt. Daarbij kan verwezen worden naar het advies van de stadsdeelcommissie. Ook moet rekening gehouden worden met de bredere behoefte van Zuidoost. Dat is een belangenafweging. Het lid WIJMENGA ziet de OBA Next als een puzzelstuk in een breder ontwikkelverhaal in de K-buurt. Al eerder is gerefereerd aan de vrees dat de OBA Next de buurt gaat overnemen. Het is belangrijk dat de OBA Next een eigen gebouw wordt, dus niet een combinatie met het buurthuis. Het moet eigen stedelijke voorzieningen krijgen. Toch is voorzichtigheid geboden. Als je alles bent voor iedereen, ben je eigenlijk niets voor niemand. Dat moet voorkomen worden. In de stukken wordt gewaarschuwd dat er een reëel afbraakrisico bestaat, dat de OBA Next het bestaande sociale weefsel overschaduwt.

Zij vraagt een reactie van de wethouder. Dan is er de vraag hoe nu verder te gaan. Er is veel input geleverd, die ook allemaal wordt meegenomen. Hoe is de uitwerking daarvan? Verder vraagt zij iets te zeggen over het iconische gebouw, met de kosten en het mooie bouwen. Zij wacht verder het beleidskader voor de bibliotheken met belangstelling af. Het lid BROERSEN steunt de locatiekeuze. Ook zij complimenteert de actieve bewoners van Zuidoost die zich hard hebben gemaakt voor deze bibliotheek. In het locatieonderzoek staat expliciet beschreven dat er geen draagvlakmeting is gedaan of dat er participatie was. Zij vraagt waarom men daarvoor koos. De nota van de Omgevingsvisie is daar ook kritisch op. Zij vraagt wanneer de participatie start. De stadsdeelcommissie zegt dat men in Zuidoost graag bij de rest van het proces betrokken blijft. Het DB geeft aan dat er een reëel afbreukrisico bestaat, namelijk dat de OBA Next het sociale weefsel zou overschaduwen. Hoe ziet de wethouder dat? Het DB geeft bij beide locaties aan dat er behoefte is aan een bibliotheek als de OBA Next er niet komt. Hoe ziet de wethouder dat? Komt er ook een OBA op het Anton de Komplein? Het advies van het DB gaat er immers om dat de gemeente überhaupt niet aan de wettelijke normen voldoet. Zij vraagt een reactie.

Hoe gaat de gemeente voldoen aan de wet en de behoefte van Zuidoost aan kunst, cultuur en de bibliotheek? Het lid WEHKAMP wijst erop dat er al een OBA is op het Anton de Komplein. Het lid BROERSEN antwoordt dat zij het advies van het DB heeft gelezen, waarin dit duidelijk aangegeven staat. Zij is benieuwd naar de reactie van de wethouder. Er leven bij het DB zorgen over de mogelijke hantering van afspraken en prijzen van de OBA, voor bijvoorbeeld zaalhuur of de afname van catering die niet bij Zuidoost past. Maatwerk is noodzakelijk voor een goede inbedding. In hoeverre kan de gemeente daarop sturen? Er zijn verder zorgen dat door de OBA Next andere sociale voorzieningen verdwijnen, of in de OBA worden opgenomen. Een voorziening zoals het Huis van de Wijk is laagdrempelig omdat het ook echt in de wijk zit. Dat moet behouden blijven. Zij vraagt toe te zeggen dat de OBA Next echt alleen een aanvulling blijft en dat er in principe geen andere wijkfuncties verdwijnen.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

De bereikbaarheid speelt ook een rol bij de keuze. De bereikbaarheid van Zuidoost staat onder druk. Is de wethouder bereid om voor metrolijn 53 op de bres te springen zodat de OBA Next ook echt goed bereikbaar wordt? Het lid EMMERIK is voorstander van kleine initiatieven en wijkbibliotheken, in plaats van grote prestigeobjecten zoals De Meervaart en de OBA Next op de Zuidas. Het is echter een feit dat de OBA Next gerealiseerd wordt. En als die er dan toch komt, dan liever in de K-buurt, dan op de Zuidas. Veel jongeren in de K-buurt hebben zich er hard voor gemaakt, en ze zullen er profijt van hebben. Maar als het stadsdeel had kunnen kiezen wat het met het geld zou doen, zou dat dan zijn voor een prestigeobject zoals dit? Of zou het geld dan worden verdeeld over andere investeringen ter verbetering van de wijk? Die zijn namelijk nodig, zoals ook naar voren kwam uit de woorden van de inspreker. Zijn hierover gesprekken gevoerd? Het lid KABAMBA was al heel lang voorstander van de OBA Next in de K-buurt. Zij complimenteert de bewoners en de organisaties in Zuidoost. De mensen die tegen de K-buurt zijn en klaagden dat niet iedereen gehoord is, hebben niet geluisterd naar de meeting bij de stadsdeelcommissie, waar mensen uit heel Zuidoost hebben gesproken. Ook uit Bijlmer-West, onder andere uit de omgeving van de Amsterdamse Poort.

Dit is het resultaat van hoge participatie die ondersteund moet worden door het bestuur. De ambtenaren ondersteunen de bewoners, maar als bewoners het niet eens zijn met ambtenaren en dat heel duidelijk kenbaar maken, dan is het alleen maar mooi dat daarmee iets moois wordt gedaan. Dat is respect voor de democratie. Om de buurtfuncties te behouden en de zaken gescheiden te houden, zou gekeken moeten worden naar de mogelijkheid van een eigen pand voor OBA Next, maar met op dezelfde locatie ook een gebouw voor de buurtfuncties. Dan is het niet in OBA Next en wordt het sociaal weefsel beschermd. Zij vraagt of de wethouder zich wil inzetten voor een mogelijk behoud van metrolijn 53, of een andere manier van omgaan met de plannen van het GVB. De OBA Next moet goed bereikbaar blijven. Wethouder MOORMAN bedankt de inspreker, die goed duidelijk maakte waarom de jongeren en andere bewoners van de K-buurt dit zo graag willen. Het was mooi te zien wat voor een enorme energie in korte tijd is losgebarsten uit de K-buurt. Tientallen jongeren togen naar het stadshuis om te pleiten voor een bibliotheek. Ook mooi is dat men het een ‘jongeren-talentontwikkelbuurt’ wil maken, waarop de OBA Next een enorme impact kan hebben, juist ook met een grootstedelijke functie. Zij antwoordt het lid Yacoubi dat de gang van zaken ertoe heeft geleid dat democratische processen beter worden begrepen.

Alleen al de route ergens naartoe kan een les zijn. Het college heeft geleerd hoe je bewoners bij zoiets kunt betrekken. Daar is men op dit moment nog mee bezig. Via de SPUK zijn de Next Labs opgezet in Zuidoost. Daarin wordt al met jongeren en andere bewoners gekeken hoe straks de inrichting van de bibliotheek eruit moet zien. Er wordt dus al heel intensief aan participatie gewerkt. De omgang met weerstand tegen het project is een van de aspecten hiervan. Er waren partijen die vonden dat de OBA Next ergens anders moest komen. Dat waren niet alleen bewoners, maar ook ontwikkelaars en ambtenaren. Het is goed om al die visies transparant samen te brengen. Je komt daarmee tot een juiste uitkomst, ook al zullen er altijd tegengestelde meningen blijven bestaan. Nu ziet zij voornamelijk de energie vanuit de K-buurt, maar ook elders in de stad. Er zijn mensen die straks graag vanuit andere delen van de stad met de metro naar de OBA Next in de K-buurt gaan. Zij antwoordt het lid Runderkamp dat het oppervlak, dus 8500 m2 of misschien iets anders, met andere zaken na het besluit over de locatie zo goed mogelijk uitgewerkt zal worden, volgens verschillende scenario’s. Daarover zal met bewoners, ontwikkelaars en de OBA gesproken worden. De commissie zal daarvan op de hoogte worden gehouden.

Zij antwoordt het lid Yemane dat de bestaande zorgen ook ontstaan zijn door ervaringen uit het verleden. Het is fijn te horen dat dit project vertrouwen geeft aan de bewoners. Het kan dus wel; er wordt geluisterd. Wel zullen er, zoals bij ieder grootstedelijk

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

project, dilemma’s naar voren komen. Het is niet zo dat dit ten koste zou gaan van andere sociale voorzieningen. Het komt ook niet in de plaats daarvan. Dit is echt een verplaatsing van de OBA Next -waartoe al was besloten- van de Zuidas naar Zuidoost. Het is niet een manier om te besparen. Wel is het noodzakelijk dat er een samenwerking komt met de bestaande sociale voorzieningen. Dit soort samenwerking blijkt ook elders in de stad veel op te leveren. Of dat in hetzelfde gebouw moet of niet is nog onderwerp van discussie. In ieder geval moeten de functies elkaar versterken, en niet overschaduwen. Er wordt momenteel een grote planning gemaakt voor de K-buurt, waarbij het gezondheidscentrum en het buurthuis gesloopt worden, maar om later terug te komen in het stedenbouwkundig plan. Het nieuwe gezondheidscentrum komt terug in de punt van kavel 4, aan de Karspeldreef tegenover het winkelcentrum. Rochdale ontwikkelt een plan voor sociale woningbouw met in de plint het gezondheidscentrum en een Ouder Kind Centrum. Er zijn nog veel meer plannen voor de K-buurt. Het hele gebied is zich dus aan het ontwikkelen. Er bestaat wettelijk niet zoiets als een echte ‘biebnorm’. De OBA gaat zelf uit van een bibliotheek per 30.000 inwoners. De OBA Next komt niet in de plaats van bibliotheken op andere plekken, zoals het Anton de Komplein.

Men komt in de buurt van die norm, maar er gebeurt nog veel meer. In het kader van het Leesoffensief is de afspraak met alle scholen in Zuidoost gemaakt dat er een bibliotheek in de school komt. Over het laten lezen van kinderen is een convenant afgesproken. Er zijn leesconsulenten afgesproken die een relatie hebben met de bibliotheek. Alle kinderen in Zuidoost hebben een bibliotheekpas gekregen. Er worden dus grote stappen gezet. De OBA Next Labs komen voort uit de SPUKS. Vanmiddag is er in Casa Sofia in Nieuw-West een opening van de bibliotheek met behulp van de SPUK. Ook is men bezig in Noord. Over de metrolijn is het laatste woord nog niet gezegd. Zij gaat ervan uit dat er nog een hele discussie plaats zal vinden over dat onderwerp. De stad wordt meerkernig, wat betekent dat het Centraal Station niet meer de kern van de stad zal zijn. Ook Station Zuid wordt straks een heel belangrijk knooppunt. Het vraagt een omwenteling in het denken van de Amsterdammers. Zij is het wel eens dat ov van groot belang is voor de OBA Next. Dat heeft ook een belangrijke rol gespeeld bij de locatiekeuze. Zij antwoordt het lid Von Gerhardt dat er in de stadsdeelcommissie een unaniem besluit is genomen. Van de afwezigheid van de VVD was geen aantekening gemaakt. Zij begrijpt nu dat de VVD tegen deze locatiekeuze is.

Tot de wettelijke taken van een bibliotheek behoort in de eerste plaats het ter beschikking stellen van kennis en informatie. In de tweede plaats het bieden van educatie en ontwikkeling. In de derde plaats hoort daarbij het bevorderen van lezen en kennismaken met literatuur. In de vierde plaats het organiseren van ontmoeting en debat en in de vijfde plaats het kennismaken met kunst en cultuur. De wet schrijft dan ook nog voor dat een bibliotheek ondersteuning moet bieden voor het onderwijs. De definitie die het lid Von Gerhardt geeft is dus maar een heel klein deel van de wettelijke taak van een bibliotheek. Die wettelijke taak wordt door de bibliotheek breed ingevuld, wat verstandig is. Juist de heel technische benadering van het lezen is slecht geweest voor het leesonderwijs. Voor het goed leren lezen is contextrijk lezen belangrijk, dus je ontwikkelen en veel kennis opdoen. Dat kan ook via ontmoeting, video, muziek en debat. Het lid VON GERHARDT vraagt hoe de wethouder kijkt naar het feit dat kinderen steeds minder boeken lezen. Wethouder MOORMAN vindt dat erg zorgelijk. Zij hoorde gisteren een leesconsulent die werkt op een van de scholen in Zuidoost. Die zorgt ervoor dat kinderen goede boeken aangereikt krijgen etc. Ook moet zij haar eigen collega’s aanzetten tot lezen. Teveel leraren lezen niet meer, en dat is bizar.

Elke leraar zou dertig kinderboeken per jaar moeten lezen, want zo kan je de liefde voor lezen overgeven aan kinderen. Hoe bestaat het, met alle goede kinderboekenschrijvers hier, dat Nederland op de 97 e en laatste plek staat van alle landen op het gebied van leesplezier? Het leesplezier is

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

kapotgemaakt door de technische opvatting van leesonderwijs. Dat moet veranderd worden. Zij hoopt dat bijvoorbeeld de OBA Next daaraan kan bijdragen. Voor de keuze van de twee mogelijke locaties in Zuidoost speelden verschillende stedenbouwkundige criteria, naast ruimtelijke en financiële argumenten, of de beschikbaarheid van de kavel, de planning. Bij een dergelijk grootstedelijk project zal je niet voor alle verschillende locaties aan participaties doen. Het zou vreemd zijn om in een klein gebied aan participatie te doen, terwijl het een grootstedelijk plan is. Er is wel participatie gevraagd van de stadsdeelcommissie, en dat was eigenlijk een omkering van het proces. Normaal heeft bij een grootstedelijk project het college het eerste woord, om het dan pas over te geven aan de stadsdeelcommissie. Dat is hierbij bewust omgedraaid. Daarmee gaat het college ervan uit dat de gekozen volksvertegenwoordigers in Zuidoost de dragers zullen zijn, ook van de participatie. Het participatieproces moet eigenlijk nog beginnen. Eigenlijk gaat het in de richting van co-creatie. Dat is nog verdergaande dan participatie. Daarbij gaat het niet alleen over de fysieke ruimte, maar ook over de invulling van het programmatische deel. Zij antwoordt het lid Wehkamp met betrekking tot het flankerend beleid dat er nog veel gaat gebeuren in de K-buurt qua gebiedsontwikkeling.

Zij antwoordt het lid Wijmenga dat het ‘iconische gebouw’ nog uitgewerkt zal worden, binnen de daartoe gestelde kaders. Het is geen 500 miljoen euro, maar er is toch wel wat geld. Het lid WEHKAMP vindt het antwoord over het flankerend beleid, waarbij de wethouder opmerkt dat de buurt wordt ontwikkeld, wat beperkt. Het is toch een grootstedelijke voorziening? Wethouder MOORMAN vindt haar antwoord niet beperkt. Er gaat heel veel gebeuren in de K-buurt. De OBA Next wordt niet op de Zuidas, maar in Zuidoost gebouwd omdat het college dat stadsdeel een grootstedelijke voorziening gunt. Met alle impact die dat heeft op de buurt en het stadsdeel. Er waren ook mensen die de voorkeur gaven aan de Amsterdamse Poort, omdat die ook wel wat nodig had. Zijzelf wierp dan tegen dat er geen bibliotheek wordt gebouwd voor een plein. Zij ziet ook geen belangrijke relatie tussen winkelen en naar de bibliotheek gaan. Zij antwoordt het lid Wijmenga verder dat de update van het Leesoffensief heel belangrijk is. De OBA bestond vorige week 105 jaar en heeft altijd een sterke visie neergezet. De gemeente volgde die altijd. Toch is het belangrijk dat de gemeente zelf ook een beleidsvisie heeft. Die komt dan ook binnenkort naar de commissie toe. Het Leesoffensief zal daarvan een belangrijk onderdeel uitmaken. Zij antwoordt het lid Broersen dat haar vragen met het voorgaande beantwoord zijn.

Het lid BROERSEN ging het vooral om de 30.000 m2 maatschappelijke en culturele voorzieningen. Met de OBA Next komt men in de buurt. Zij hoopt dat er opnieuw naar gekeken wordt als alle woningen erbij komen. Wethouder MOORMAN zegt toe dat daarnaar gekeken zal worden. Bij de Voorjaarsnota van vorig jaar is besloten dat er 50 miljoen extra vrijgemaakt wordt voor een extra culturele voorziening, zoals een zaal voor theater. Zij antwoordt de Partij voor de Dieren dat de vraag of de 36,5 miljoen euro anders zou zijn besteed als het geld niet gelabeld was, een heel hypothetische is. In het verleden is flink gediscussieerd over de vraag of er een OBA Next moest komen op de Zuidas. De vraag was ook of er überhaupt een OBA Next moest komen. Zij is zelf heel blij dat deze bibliotheek straks in de K-buurt wordt gebouwd. Zij dankt het lid Kabamba voor haar inzet voor de OBA Next in Zuidoost. Het lid VON GERHARDT herinnert aan zijn vraag over de mening van ambtenaren, dat een beoogd publiektrekker zoals de OBA Next een stedelijk centrum nodig heeft voor de natuurlijke toe- en aanloop van mensen.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit nog steeds valt onder het concept ‘meerkernig’, want het is in Zuidoost. Volgens het meerkernenbeleid komen er meerdere kernen in de stad. De Omgevingsvisie wijst inderdaad de Amsterdamse Poort aan voor verdere ontwikkeling. Dit voorstel wijkt dan ook af van de Omgevingsvisie, maar die mag niet een knellend kader zijn. Je mag altijd afwijken, maar dat moet weloverwogen gebeuren. Dat gebeurt in dit geval met een democratisch debat. Er is daarbij input van het stadsdeel, van bewoners, en ook ambtenaren. Uiteindelijk maakt de gemeenteraad een keuze. De VOORZITTER concludeert dat het stuk gereed is voor een middellange bespreking in de raad. Ook de raadsinformatiebrief is voldoende besproken. Zij schorst de vergadering van 10.35-10.44 uur. 6. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief ter afdoening van de toezegging over hoeveel extra scholen in aanmerking komen voor het aanbod Taal en Ouderbetrokkenheid door verlaging van de drempel voor deelname. (VN2024000231) Er worden geen opmerkingen gemaakt. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. 7. Actuele tekortcijfers po en vo 2023 (VN2024-000227) 8. Leraar met gezin keert Amsterdam steeds vaker de rug toe. (VN2024-000813) Het lid WEHKAMP benadrukt dat het lerarentekort bovenaan de agenda moet blijven staan.

In het reguliere basisonderwijs is het aantal onbevoegde hoger dan het aantal bevoegde uitzendkrachten. De vraag is hoe je onbevoegde leraren ertoe beweegt een opleiding te gaan doen. Een basisschooldirecteur in Nieuw-West zei haar heel goed te snappen dat leraren geen opleiding gingen doen, want ze konden ook zonder voor de klas staan. D66 stelt een docentenfonds voor waaruit de opleiding betaald kan worden van startende leraren die in Amsterdam gaan werken, als ze vijf jaar in Amsterdam werken. Zij vraagt hoe het staat met de uitvoering van het initiatiefvoorstel van D66 over beginnende leraren. En welke plannen heeft de wethouder zelf? Uit de rapporten blijkt Amsterdam de tweede stad te zijn met de hoogste tekorten aan schoolleiding in het basisonderwijs. Zij vraagt waarom Amsterdam grotere tekorten heeft dan andere steden. Leraren zien soms niet genoeg ontwikkelperspectief in Amsterdam. Zij vraagt of de stoppende leraren het perspectief van schoolleider aangeboden krijgen. Amsterdam vult 61% van de verborgen tekorten aan schoolleiders in met behulp van externen. Elders is dat maar 12%. Zij vraagt of Amsterdam intern talent voldoende betrokken houdt bij het onderwijs. Kunnen ze niet geïnteresseerd worden voor de functie van schoolleider? Leraren trekken, net als andere beroepsgroepen, de stad uit. De kinderopvang is heel duur.

De wethouder is op zoek naar manieren om leegstaande gebouwen goed te benutten en is voorstander van kinderopvang als publieke voorziening. D66 heeft in Den Haag gevraagd om de kinderopvang gratis te maken voor leraren, zodat leraren met gezinnen vaker in de stad blijven. Zij is benieuwd wat er uit het onderzoek in Den Haag komt. Hoe kijkt de wethouder tegen dit voorstel van D66 aan? Het lid VON GERHARDT merkt op dat uit onderzoek blijkt dat jonge docenten steeds vaker de stad verlaten om elders te wonen en werken, voornamelijk omdat ze geen huis kunnen vinden. Ze blijken op zoek te zijn naar een koophuis, of een huis in het

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

middensegment, terwijl Amsterdam juist inzet op sociale huurwoningen voor docenten. Welke stappen gaat de wethouder zetten om dit probleem te verhelpen? Het lid RUNDERKAMP staat stil bij het problematische lerarentekort in Amsterdam. 18% in het po en 30% in het so. Dat mag de stad nooit accepteren. Er moet dan ook alles aan gedaan worden om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk bevoegde leraren kunnen geven in Amsterdam. Er gebeurt al erg veel. In Amsterdam zijn er 33 scholen in het po die onder de opheffingsnorm van 195 leerlingen zitten. In de Lerarenagenda staat ook dat daarop actie wordt ondernomen. Welke concrete stappen onderneemt het BBO om ervoor te zorgen dat die te kleine scholen samengaan, of zich verplaatsen, zodat de bevoegde leraren zo efficiënt mogelijk kunnen worden ingezet? Het lid WIJMENGA hoorde bij de bespreking van de Begroting van de wethouder dat de lerarenbeurs geen oplossing is, maar wellicht wel zo ingevuld kan worden dat het aantrekkelijk wordt voor nieuwe leraren, en daarmee misschien ook een aantrekkelijke manier om leraar te worden. Zij wil hierover nu verder praten, na het aannemen van het betreffende amendement. Zij is benieuwd naar die specifieke invulling. Het lid YEMANE las dat ten tijde van de meting er een tekort van 50% schoolleiders was in Nieuw-West en Zuidoost. Inmiddels zou dat verbeterd zijn. Zij vraagt op hoeveel procent men nu zit.

Als je zegt dat een kwart van de leraren in Nieuw-West of Zuidoost onbevoegd is, geeft dat een vertekend beeld. Het gaat daarbij om de zogeheten ‘verborgen tekorten’. Zouden die niet gewoon meegenomen moeten worden als tekorten in fte? Het lid WEHKAMP vraagt welke ideeën GroenLinks heeft om het lerarentekort aan te pakken. Het lid YEMANE wil het tekort vooral daar aanpakken waar de nood het hoogst is. Dat is nu in de drie stadsdelen. Het lid BILGIN waardeert de inzet in dezen van wethouder Moorman. Het probleem is echter zeer breed en vereist de hulp van alle andere wethouders. Hij vraagt zich af of het woningaanbod wel aansluit op de behoeftes van de leraren. Uit een stukje van een hoogleraar aan de UvA blijkt dat leraren vooral behoefte hebben aan middenhuur. En wat wordt er gebouwd? Bijvoorbeeld een project in Nieuw-West waar leraren voorrang voor krijgen met huren van 1500-2100 euro. Welke leraren kunnen dat betalen? De inkomenseisen zijn ook gigantisch; je moet een bruto-maandinkomen hebben van 5267 euro voor de goedkoopste huurwoning van 1505 euro. Er zullen leraren zijn die dat kunnen betalen, maar als iemand zoveel kan neertellen voor een huurwoning, waarom geeft hij dat geld dan niet uit aan een villa in een dorp? In de Tweede Kamer zijn overigens een paar moties aangenomen om de bouw van middenhuur door corporaties te vergemakkelijken. Alleen de VVD stemde tegen.

Ook het parkeren speelt een rol. Er zijn gemeentelijke regelingen die het voor leerkrachten mogelijk maken bij hun school te parkeren, maar een leerkracht die aan de andere kant van de stad woont waar het ov niet zo goed is, krijgt vaak geen parkeerplek en heeft ook geen recht op een parkeervergunning. De gemeentelijke regelingen kunnen op dat punt best versoepeld worden. Dat zijn er nog kwesties die in buitenwijken spelen, zoals veiligheid en sfeer. In Nieuw-West zijn er het meeste sociaal-maatschappelijke problemen, wat voor een immense werkdruk zorgt voor de leraren. Ze zullen dan misschien eerder kiezen voor een andere baan, want de tekorten zijn overal groot. De wethouder van Vollkshuisvesting kan de kwetsbare mensen beter verspreiden over de stad. De gemeente kan de handhavingscapaciteit uitbreiden en de veiligheid op straat verbeteren. Het probleem moet dus aangepakt worden door het voltallige college.

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief raadscommissieverslag, 14 februari 2024

Het lid PERDOK merkt op dat het ondanks alle interventies nog steeds niet is gelukt om extra leraren te werven. Zij vraagt wat de schoolleiding nog meer kan doen om leraren te behouden. De schoolcultuur, vooral het leiderschap, weegt vaak mee voor leraren bij de keuze om ergens werkzaam te blijven. Je kunt denken aan minder regeldruk voor leraren, die zich dan echt kunnen focussen op het lesgeven. Zij vraagt of er genoeg woningcapaciteit is om de voorrangsregeling voor huurwoningen ten behoeve van sociale beroepsgroepen waar te maken. Kan men de belofte nakomen? Er moet daarbij vooral gedacht worden aan het tekort aan betaalbare woningen, want het is voor leraren geen vetpot. Zij krijgt signalen dat er geen beweging zit in de voorrangsregeling. Wat is de reactie van de wethouder daarop? Docenten zien het niet meer als een echte optie. Hoe kijkt de wethouder naar klachten over de aanmeldingsprocedure? Leraren zeggen dat ze voor aanmelding heel veel formulieren moeten invullen, veel bewijsstukken moeten aanleveren. Sommige vragen wekken ook verbazing. De belofte was dat leraren een woning krijgen. Ze zijn gedesillusioneerd als blijkt dat er geen woningen zijn, vooral geen gezinswoningen. Je kunt zo niet doorgroeien, iets wat leraren graag willen. Wethouder MOORMAN antwoordt het lid Wehkamp dat het docentenfonds in het initiatiefvoorstel stond.

Het is iets aangepast op basis van de beschikbare middelen. Lobby voeren in Den Haag om de financiële drempels weg te nemen is een permanent onderdeel van wat in G5-verband gebeurt. De schoolleiders zijn zeker heel erg belangrijk. Het lid WEHKAMP is benieuwd naar wat vanuit het ministerie gezegd wordt. Hoe kijkt men daar tegen het plan aan? Wethouder MOORMAN antwoord dat de minister demissionair is. Er gebeurt dus niet zoveel. Dit is een van de punten waarover zij graag het gesprek voert. Zij denkt dat er een combinatie mogelijk is binnen het initiatiefvoorstel voor een lerarenbeurs. Zij denkt dat dit de grootste impact gaat hebben. De schoolleiders zijn heel erg belangrijk. Er is een groot tekort aan schoolleiders, maar dat jaagt ook het lerarentekort aan. Een sterke schoolleider kan helpen tegen een toename van het lerarentekort, omdat het voorkomt dat leraren weglopen. In de Lerarenagenda zit specifiek het HRM-traject. De schoolbesturen investeren daarin om ervoor te zorgen dat leraren vanuit de school worden opgeleid naar een schoolleidersfunctie. Zij heeft kennisgenomen van het voorstel in Den Haag voor gratis kinderopvang. Zij is er een groot voorstander van om kinderopvang weer een publieke voorziening te maken, gratis voor iedereen. Dat kan helpen voor het onderwijs. Momenteel is het niet mogelijk om voor een specifieke sector gratis kinderopvang te bieden.