Definitief verslag AZ en FED 28-10-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht en Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

AZ & FED

Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare gecombineerde vergadering van de raadscommissies Algemene Zaken en Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 28 oktober van 13.30 tot 16.55 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 18 november 2021 (AZ) en donderdag 25 november (FED) Voorzitter: de heer Vroege Portefeuillehouders: wethouder de heer Everhardt, wethouder Van Doorninck, wethouder Groot Wassink Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: de heer Boomsma (CDA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Flentge (SP), mevrouw De Fockert (GroenLinks), de heer Groen (GroenLinks), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Hofland (D66), de heer Khan (DENK), mevrouw Martens (VVD), de heer Mbarki (PvdA), mevrouw Nadif (GroenLinks), mevrouw Nanninga (JA21), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Torn (VVD), de heer Tűrkkol (D66), de heer Vink (D66) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T.

Bakker (SP), de heer Biemond (PvdA), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Van Dantzig (D66), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Koyuncu (DENK), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (PvdD),mevrouw Marttin (VVD), de heer Nijssen (VVD),de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: de heer Rutten (voorzitter woonbootvereniging Amsterdam), de heer Vreeken (We connect you)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom bij deze gecombineerde vergadering van twee raadscommissies. b. Mededelingen De VOORZITTER meldt dat wethouder Groot Wassink vandaag burgemeester Halsema in de commissie Algemene Zaken vervangt.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

Algemeen deel AZ c. Vaststellen agenda AZ Alle agendapunten worden gevoegd behandeld; per fractie één termijn om de verschillende onderwerpen te behandelen. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare commissievergadering AZ van 14 oktober 2021 en van de openbare commissievergadering FED van 30 september 2021 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering van de commissie Algemene Zaken d.d. 14 oktober en het verslag van de openbare raadscommissie Financiën en Economische Zaken d.d. 30 september worden ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel AZ a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer VREEKEN is blij dat de heer Boomsma eindelijk de lof krijgt die hij verdient: in de Tweede Kamer is men van mening dat er eerlijk met consumenten en burgers moet worden omgegaan. Hij vraagt aandacht voor de WakaWaka. Maurits Groen is al vijftig jaar bezig om de samenleving duurzaam te krijgen, maar de wereld stevent nu af op 4 graden opwarming. De erfpacht moet naar beneden want over vijftig jaar staan alle huizen onder water. Dan het warmtekussen. Kosten: 25 cent per uur. De stad doet er niets mee terwijl het een uitkomst is voor terrassen. Gelukkig wordt energie nu waanzinnig duur.

Dan de Olympische Spelen in 2036 – dat genereert heel veel aandacht voor Amsterdam en trekt goede investeerders aan. Het wordt ook tijd dat B en W in een elektrische auto gaan rijden. Overigens ziet hij een lege tribune: het gaat dus ook niet goed met de democratie. De heer RUTTEN is blij dat er weer fysiek kan worden ingesproken, maar vandaag nog even digitaal. De gemeente lijkt de bootbewoners te vergeten want de precariobelasting werd vorig jaar voor horecaondernemers opgeschort maar voor de bootbewoners niet. In het coalitieakkoord werd echter afgesproken de opbrengst van de precario permanent te verhogen met 2 miljoen euro per jaar die toch gelijkelijk zou worden verdeeld over bootbewoners en terrashouders. Komend jaar hoeven de horecaondernemers weer geen precariobelasting te betalen maar waarom de booteigenaren dan wel? De woonbootcoalitie Amsterdam roept de gemeenteraad op de

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

precariobelasting voor woonbooteigenaren te schrappen. Zij kunnen die belasting helemaal niet terugverdienen omdat ze deze belasting betalen om überhaupt te kunnen wonen. Ze kunnen ook geen kwijtschelding aanvragen. De heer Rutten gaat graag met de wethouder in gesprek over zijn constructieve ideeën voor een eerlijke ligplaatsregeling. Desgevraagd legt hij uit dat de raad met de precario de mogelijkheid heeft die niet op te leggen. Omdat het over wonen gaat, een dak boven je hoofd, zou hij liever spreken over huur heffen in plaats van precario heffen – zoals voor vier jaar altijd het geval was.

De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun bijdrage. c. Actualiteiten d. Rondvraag Mevrouw DE FOCKERT heeft verschillende signalen gekregen dat gevaccineerde ongedocumenteerden zonder asielverleden geen QR-code kunnen krijgen. Ze is benieuwd naar de oplossing. Wethouder GROOT WASSINK is bekend met het probleem. Gekeken wordt met de rijksoverheid of er een locatie kan worden waar dan toch een voorziening kan worden getroffen. Dat zou ook voor expats kunnen gelden. Wethouder Kukenheim zal de raad daarover binnenkort nader informeren. Mevrouw ROOSMA is benieuwd wat er klopt van het verhaal dat er aan een instelling subsidie wordt verstrekt die in Noord een Sinterklaasintocht met zwarte pieten organiseert. Als dat zo is, wil ze er wat tegen doen. Wethouder GROOT WASSINK benadrukt dat de gemeente al lang geleden afscheid heeft genomen van de racistische folklore van zwarte piet. Hij moet dit goed uitzoeken maar wat het college betreft kan hiervan geen sprake zijn. De heer KHAN weet dat er een brandbrief is gekomen van de Arrayanmoskee die op 31 december de huidige locatie moet verlaten. De gemeente heeft een aanbod gedaan voor een alternatieve locatie maar onduidelijk is wanneer die voorziening er komt. Hij hoort graag wat er mogelijk is: versnelling van het verhuisscenario of uitstel van de verhuisdatum.

Wethouder GROOT WASSINK voorziet geen problemen voor die datum 31 december en acht uitstel dan ook niet nodig. Afgelopen dinsdag is er nog contact over geweest. Mevrouw MARTENS weet dat de gemeente inzake de bestaande coronamaatregelen eerder heeft besloten alleen te handhaven op excessen. Ze vraagt zich af of de maatregelen dan toch onder die excessen vallen en welke stappen Amsterdam gaat nemen. Wethouder GROOT WASSINK kan niet vooruitlopen op maatregelen die er nog niet zijn. Zodra er nieuwe maatregelen zijn, informeert de burgemeester de raad schriftelijk hoe Amsterdam daarmee omgaat. Financiën 3. Begroting 2022 Gemeente Amsterdam Nr. VN2021-027559

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

en 4. Wijzigen van de verordening op de vermakelijkhedenretributie voor evenementen 2021 (ZD2021-012399) en 5. Wijzigen van de verordening op de precariobelasting (ZD2021-012475) en Economische Zaken 6. Vaststellen Legesverordening 2022 (ZD2021-011760) en Duurzaamheid en Circulaire Economie 7. In te stemmen met de B en W-voordracht afvalstoffenheffing 2022 inclusief bijlagen. Nr. VN2021-027123 De commissie staat in het kader van de Begroting 2022 die in één vergadering wordt besproken. Moties en amendementen kunnen worden ingediend bij raadsbox@amsterdam.nl. Worden die uiterlijk donderdag de 28 ste ingediend, dan volgt er een schriftelijk preadvies. Moties en amendementen die na deze datum binnenkomen worden niet meer schriftelijk gepreadviseerd. Voor de inhoudelijke bijdragen bij de begrotingsbespreking wordt de gebruikelijke sprekersvolgorde gehanteerd: eerst de grootste oppositiepartij, vervolgens de grootste coalitiepartij. De VOORZITTER stelt dat bij deze eerste termijn voor de begrotingsbehandeling eerst de grootste oppositiepartij het woord krijgt en vervolgens de grootste coalitiepartij en dan verder. Moties en amendementen kunnen worden ingeleverd en worden voorzien van een schriftelijk preadvies.

De heer TORN kijkt terug op de afgelopen bestuursperiode waarbij volgens het coalitieakkoord een uitname werd gedaan van 30 miljoen euro uit de Algemene reserve, 50 miljoen euro uit het Vereveningsfonds en ruim 100 miljoen euro aan oude reserves die werden opgemaakt. Toch wil hij nu vooruitkijken naar de begroting voor volgend jaar, een relatief beleidsarme begroting wat gezien de huidige economische situatie verstandig is. Het is ook goed om geen precario te heffen voor terrassen en passagiersvaartuigen te hebben. Idem voor de vermakelijkheidsretributie. Verstandige beleidsvoornemens die de VVD steunt. Toen de pandemie zich anderhalf jaar geleden aandiende, is in de raad uitgebreid gediscussieerd over wat dat betekende voor de begroting. Die moet uiteraard op orde zijn. Vorig jaar heeft de VVD een tegenbegroting ingediend, maar dat is nu niet op z’n plaats. Mevrouw ROOSMA wijst erop dat het tekort groter zou zijn geweest als de coalitie de tegenbegroting van de VVD had gevolgd en de Algemene reserve compleet zou zijn uitgeput. De heer TORN moet dan toch terug naar vorig jaar. Toen ging de discussie over geld uitgeven dat daadwerkelijk binnenkomt. De coalitie had daar de erfpacht al ingeboekt

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

terwijl die nog niet was betaald. De VVD maakt daar een andere keuze. Dat de Algemene reserve onder druk staat, daar weet iedereen van. Het is goed dat het college aan de hand van de motie van de VVD bij de Voorjaarsnota een worst-casescenario heeft doorgerekend. Dat zet de Algemene reserve en het weerstandsvermogen stevig onder druk. De meerjarenprognose lijkt er goed uit te zien en dat is ook goed. De compensatie vanuit het rijk loopt nog steeds en daar gaat het college ook vanuit terwijl er over dat proces nog altijd niets bekend is. Daarover hoort hij graag wat meer van de wethouder. Mevrouw ROOSMA brengt onder de aandacht dat er inmiddels 208 miljoen euro binnen is gekomen vanuit de overstapregeling erfpacht. De heer TORN gaf vorig jaar aan dat euro’s pas kunnen worden uitgegeven als ze binnen zijn. Het ging om de volgordelijkheid. En het valt nu toch wat tegen ten opzichte van de prognose. Dat is dus toch een risico. De heer FLENTGE begrijpt uit deze woorden dat het leeghalen van de Algemene reserve niet een vorm van potverteren is. De heer TORN legt uit dat het in 2018 in economisch opzicht heel goed ging met de stad en toen heeft deze coalitie ervoor gekozen geld dat er was, 30 miljoen uit de Algemene reserve, in te zetten. De VVD vond dat onverstandig. Die reserve is voor slechte tijden.

Had de coalitie niet het geld uit de Algemene en andere reserves en uit het Vereveningsfonds gebruikt, dat had het financiële plaatje er nu anders uit gezien en dan was de uitdaging nu minder groot geweest. De heer FLENTGE heeft de VVD gisteren nog gehoord over de mogelijkheid om grondkortingen te geven voor koopwoningen, aan huizenbezitters. Dat is dan toch ook een vorm van potverteren. De heer TORN legt uit dat de grondopbrengst voor koopwoningen ook met een korting nog vele malen hoger is dan bij sociale woningen. De begroting zoals die nu voorligt, beschouwt hij als een degelijke, beetje saaie begroting. Mevrouw MARTENS kondigt een motie aan. De burgemeester gaf eerder aan dat er per 2023 structureel meer geld nodig is om ondermijning te kunnen blijven aanpakken en daarom dient de VVD een motie in om de tekorten te laten doorrekenen en in kaart te brengen hoe die gefinancierd worden. Mevrouw NADIF leest in de begroting dat er een mogelijke groei komt van 1 extra BIZ voor het komend jaar, een teleurstellend getal. In Amsterdam-Noord is er nog geen enkele BIZ. Bij de Voorjaarsnota is een motie ingediend waarmee extra kon worden ingezet. Voor de winkelleegstand staat nu een prognose van 5 procent, maar ze vreest dat die leegstand alleen maar groter zal worden – ook doordat de huren maar blijven stijgen.

Ze oppert met de commissie RO het gesprek aan te gaan om te bezien wat de gemeente hieraan kan doen. Twee jaar geleden ging het over de bedrijfsstrategie maar die behoeft aanpassing. Mevrouw MARTENS wijst op alle zorgen van ondernemers die steeds minder ruimte krijgen om te ondernemen. Bij dat schaarser wordende aanbod zullen ook de prijzen stijgen. Daarop krijgt ze graag een reactie van mevrouw Nadif. Mevrouw NADIF ziet ook dat er een tekort is voor met name die maakindustrie en daarvoor moet meer ruimte komen op een manier die past bij de stad. Lokale ondernemers moeten overal in de stad een kans krijgen om te ondernemen. Ze vindt het absoluut belangrijk dat Amsterdam mensen stimuleert om de technische richting op te gaan. Dat imago moet worden verbeterd. Het college is goed bezig met het creëren van

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

stageplekken in Amsterdam en in de regio – bijvoorbeeld met het House of Skills en de mbo-agenda. Mevrouw MARTENS is blij dat GroenLinks de maakindustrie ook belangrijk vindt voor de stad. Ze komt nog met een voorstel. De heer VAN SCHIJNDEL voegt hieraan toe dat ook meisjes moeten worden gestimuleerd om techniekopleidingen te kiezen. Hij hoort graag of GroenLinks nog steeds voorstander is van woningbouw in Havenstad want daar moeten nu drie grote bedrijven met weinig personeel vertrekken. Mevrouw NADIF is het er zeker mee eens dat techniek ook voor meisjes aantrekkelijk kan zijn. Gaat het om de afweging woningbouw of bedrijven, dan is GroenLinks wel voor de bouw van zo veel mogelijk woningen. Er is echt een wooncrisis gaande. Het economisch herstel verschilt sterk per gebied. Bijvoorbeeld in de Haarlemmermeer valt dat tegen. Alleen naar gemiddelden kijken geeft een vertekend beeld. Gaat het om koplopers in de stad inzake afval, dan nemen diverse ondernemers en organisaties hierin het voortouw. Ze is benieuwd op welke manier de werkwijzen hebben bijgedragen aan het beleid, of die ook al zijn geïmplementeerd en of dat kan meegenomen bij de inzameling van gft. Eerder is een motie ingediend om te bewerkstellingen dat bedrijven vaker gezamenlijk gaan ophalen waardoor het aantal ritten vermindert en daarmee ook de overlast in de stad. Ze zou graag zien dat dat wordt gemonitord.

Desgevraagd legt ze uit dat het niet zo mag zijn dat er in één straat verschillende bedrijven actief zijn om bedrijfsafval op te halen. In MRA-verband worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld houten woningbouw. Misschien kan ook Amsterdam inzetten op circulair bouwen en op grondstoffenpaspoorten. Mevrouw Nadif hoort nog graag hoe ver het is met de aansluiting op de Europese Green Deal als stad Amsterdam en hoe Amsterdam ervoor kan zorgen dat die samenwerking met de Europese Unie en met andere steden intensiever wordt. Als laatste leest ze iets over bestaande platformen, maar GroenLinks wil graag andere initiatieven bereiken als het gaat om circulaire economie en om het draagvlak voor de duurzame stad te vergroten. Ze is benieuwd naar de ideeën hiervoor. Mevrouw ROOSMA ziet dat deze beleidsarme begroting een aantal revoluties in zich bergt. De belangrijkste boodschap is dat de gemeente blijft investeren in de stad, verder blijft bouwen aan een complete stad, blijft investeren in duurzaamheid, in voorzieningen, in groen. Er wordt nu 859 miljoen euro geïnvesteerd en de vraag rijst dan hoe dat werk allemaal moet worden gedaan. Ze denkt daarbij aan personeelstekorten, aan materiaalteschaarste. Ze is benieuwd hoe het college de vacatures en de personeelstekorten bij elkaar denkt te brengen.

Het college kijkt nu op een andere manier naar de schuldquote en geeft uitvoering aan de motie om de norm van 130 procent niet meer zo strikt te handhaven. Erfpacht wordt nu ook meegenomen. Dat is immers ook bezit. Het totale investeringsplafond is nu gesteld op 78 procent inclusief erfpacht. Ze krijgt graag uitgelegd hoe dat investeringsplafond tot stand is gekomen. Dat geldt zeker ook voor de projectenportfolio waarin alle investeringen bij elkaar worden genomen en prioriteiten worden gesteld. Onduidelijk is op basis waarvan bepaalde projecten op de langetermijnlijst worden geplaatst. De toelichting is nu wel heel erg summier. Ze wil weten waarom bepaalde investeringen zijn opgenomen en andere niet. Rond de betaalbaarheid treden er plotseling knelpunten op, dus de exploitatiekosten van afgeronde investeringen. Die treden op in 2020 en 2023 en het gaat om grote bedragen. Ze wil weten of die er in de toekomst nog meer komen. Dat moet in ieder geval allemaal duidelijk zijn. Het college spreekt van een nog in te vullen besparing ten behoeve van de schuldaflossing vanaf 2024 van 50 miljoen euro. Dat behoeft ook een toelichting. Tot slot zoekt het college ruimte voor balansverkorting om meer

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

financieringsruimte te realiseren. Begrijpelijk, die ruimte is ook nodig. Het college onderzoekt daarbij of het bepaalde assets naar andere partijen kan doorschuiven zoals riolering, drinkwater, maar ook veerponten of parkeergebouwen. Dat zijn publieke voorzieningen. Ze krijgt graag meer informatie over dat onderzoek. De heer VAN SCHIJNDEL hoort dat er te weinig technici zijn om al die duurzaamheidsinvesteringen weg te zetten. Dan wil hij horen wat GroenLinks denkt hieraan te gaan doen. Als de gemeente technici uit andere landen hierheen haalt, vergroot dat weer de woningcrisis. Mevrouw ROOSMA beziet dat met zorg want die duurzame investeringen moeten wel worden gedaan. Binnen de Nederlandse arbeidsmarkt zijn wel mogelijkheden want veel mensen zoeken nog werk. Ze wacht de beantwoording van de wethouder af. De heer KHAN hoorde de burgemeester van de zomer het masterplan Noord aankondigen. Nu blijkt dat er nog geen geld is gereserveerd. Hij is benieuwd naar de status van dat plan en wanneer dat een aanvang neemt. Daarover heeft hij ook een motie. Met betrekking tot het radicaliseringsbeleid weet hij uit een artikel uit het NRC dat gemeenten moskeeën en hun bestuurders heimelijk lieten observeren door een particulier bureau.

Daarover zijn vragen gesteld en de gemeente Amsterdam zou geen gebruik hebben gemaakt van dit bureau voor een krachtenveldanalyse, maar de gemeente maakt wel gebruik van zijn dienst om trainingen te verzorgen om casussen te duiden in de personenaanpak. De onderzoeksmethodologie van dit bureau gaat in tegen elke standaard van welke wetenschappelijke integriteit dan ook en tegen de beginselen van de democratie. De heer Khan komt met een motie om geen gebruik te maken van welk onderzoeksbureau dan ook dat niet voldoet aan de ondergrens van wetenschappelijke integriteit en het respecteren van de rechtsstaat. Er zou een pre-analyse liggen voor een dergelijke krachtenanalyse maar bestuurlijk is al besloten daarmee niet door te gaan. Hij zou dat stuk graag inzien en hij wil weten welke vragen het college aan dit onderzoeksbureau heeft gesteld. NTA wordt ingezet om casussen te duiden. Hij is benieuwd of er dan ook privégegevens worden gedeeld met NTA. Onbegrijpelijk dat de NTA casussen kan duiden als die niet over persoonlijke informatie beschikt. De heer HOFLAND ziet een begroting waarmee de stad in alle denkbare scenario’s vooruit kan. Een compliment aan iedereen die daaraan heeft bijgedragen. In de krant leest hij dat er meer geld nodig is voor veiligheid.

Daarom zou het goed zijn als de raad beschikt over de verhouding tussen die uitvraag en de onderbestedingen de afgelopen jaren, 2018, 2019 en 2020. Meer geld voor veiligheid klinkt altijd goed, maar de middelen moeten wel goed worden besteed. Een reactie kan ook schriftelijk komen. Indachtig de begroting bij OOV is het prettig tekorten en onderbestedingen snel te kunnen overzien en daarom oppert hij een overzicht toe te voegen van de onderbestedingen en tekorten in programma’s zoals die in de laatste jaarrekeningen stonden. De heer Hofland is heel blij met de investeringsbijdrage, het nieuwe document waarmee de raad in positie komt om politieke afwegingen te maken ten aanzien van de samenhang van de investeringen. Hij hoort graag hoe de raad grip kan houden en hoe de gemeente ervoor zorgt dat investeringen daadwerkelijk worden gerealiseerd. Projecten zijn soms zo ver gevorderd dat bij nieuwe uitvragen de raad nog maar moeilijk terug kan. Hij ziet graag dat het college een manier vindt om risico’s op overschrijdingen goed weer te geven. Bij de maatschappelijke investeringen zijn het de kapitaallasten en de exploitatielasten bij elkaar. Voor de algemene afweging zou het prettig zijn die lasten gesplitst te kunnen zien.

Als laatste hoort hij graag over het realiseren van projecten, of nieuwe projecten eerst in de lijst ‘aangehouden’ komen of gaan die gelijk naar de lijst ‘startend’ of zelfs naar ‘lopend’ en ‘besloten’. Kan de raad bij een individueel besluit zien in welke lijst die komt? Wil het college die reservelijst (‘aangehouden’) in ieder domein hebben zodat wanneer iets tegenvalt, de gemeente meteen kan doorgaan met een investering die nog op ‘aangehouden’ staat? En zit er in die lijst ‘aangehouden’ ook nog een rangschikking of wordt het een tombola?

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

Mevrouw ROOSMA vindt de vragen zeer terecht. Dit portfolio geeft de raad grip. Ze hoopt dat D66 het met haar eens dat dit nog veel te weinig grip geeft door het gebrek aan toelichting. De heer HOFLAND ziet terugblikkend over de afgelopen vier jaar hoeveel voorstellen er zijn gedaan en hoe vaak investeringen als dekking werden opgevoerd. Met dit document gaat een nieuwe raad straks veel meer grip hebben. De heer VINK vindt grip houden een centraal begrip. Dat geldt ook voor Milieu en Duurzaamheid. Huizen verwarmen kost inmiddels ontzettend veel geld en al helemaal wanneer die woningen niet goed zijn geïsoleerd. Dat is niet alleen duur, dat is ook verspillend. De gemeente moet wel weten hoeveel woningen beter geïsoleerd moeten worden en die getallen ontbreken in de begroting. Om grip te houden zijn harde getallen nodig. Hopelijk kan de wethouder voor het einde van het jaar met een factsheet komen daaromtrent. De heer VAN DEN HEUVEL is benieuwd of D66 hiervoor met een motie komt want dan zou hij graag meetekenen. De heer VINK krijgt liever een toezegging van de wethouder en anders beraadt hij zich over een motie. Gezonde woon-, werk- en leefomstandigheden, goede luchtkwaliteit, geen verstoringen door geluid of stank dragen bij aan de gezondheid. Die knelpunten staan niet in de begroting. Ook daarvoor ontvangt hij graag een factsheet.

Voor het scheiden en hergebruiken van afval geldt eigenlijk hetzelfde. Dat gaat niet goed genoeg in Amsterdam. Hij is benieuwd waar de stad nu staat en hoe zich dat ontwikkelt. Dat krijgt hij graag op een A4’tje nog dit jaar. Dan gaat het om de getallen en waar de knelpunten zitten bij luchtkwaliteit, PFAS en stikstof, geluid, stank, omgevingsveiligheid, isolatie, afvalscheiding. Hij wil ook meer weten over de partnerships. Hoeveel van die partnerschappen kent de gemeente en wat staat daar aan concrete doelen in? Gaat het om het aardgasvrijmaken van woningen en bedrijfsruimten, dan hoort hij graag waar de gemeente nu staat om in te schatten of de ambitie voor 2040 realistisch is. Mevrouw NADIF wijst op de routekaart Klimaat-neutraal. En er is een klimaatmonitor.databank.nl waar ook al deze cijfers beschikbaar zijn per gemeente. De heer VINK kent allerlei getallen uit diverse documenten maar hij krijgt de getallen graag op een rijtje. Dat helpt voor het beoordelen van de begroting. Mevrouw NANNINGA ziet dat de burgemeester graag extra geld van het rijk wil voor handhaving, maar de grote investeringen blijven een beetje uit. Ook voor boa’s moet er heel veel geld bij. Prima dat de burgemeester een oproep doet voor extra geld ter bestrijding van ondermijning, maar die oproep komt wel erg laat. Dit probleem is niet nieuw.

De burgemeester doet een oproep voor meer geld maar het geld staat niet in de begroting van wethouder Everhardt. Een oproep voor meer geld dient ook een dekking te bevatten. Suggesties hoort ze graag. De heer HOFLAND wijst erop dat de vraag voor 20 miljoen euro over 2023 gaat en de begroting gaat over 2022. Mevrouw NANNINGA begrijpt dat ook wel. Tijdens de coronapandemie is er veel geld uitgegeven – heel goed, want nodig – maar Amsterdam deed dat ook al voor het coronatijdperk en dan moet de energietransitie nog beginnen. Dan ligt de vraag ter tafel wie dat straks allemaal gaat betalen: 40.000 tot 60.000 euro per woning om die aardgasvrij te maken. Het elektriciteitsnet moet flink verzwaard worden en de lasten voor de lage en middeninkomens mogen niet stijgen. Dat heeft wethouder Everhardt beloofd. Hoe dan? Het college verwacht dat het rijk 9 miljard euro extra op tafel gaat leggen om

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

Amsterdam in 2040 van het gas af te halen in plaats van 2050 want dat is wat het extra gaat kosten. En anders moet het college die 9 miljard zelf opbrengen. Eerst komt de burgemeester met een oproep voor extra geld voor het bestrijden van ondermijning; vervolgens komt wethouder De Vries met een noodoproep voor meer geld voor de kades en bruggen. JA21 is benieuwd hoe het dan zit met de prioriteit. Mevrouw ROOSMA wijst erop dat de burgemeester heeft aangegeven dat de stad in principe voldoende middelen heeft voor het bestrijden van ondermijning, maar JA21 wil het per se nu, die 20 miljoen euro extra. Ze hoort graag waaraan die 20 miljoen euro volgend jaar aan moet worden uitgegeven. Mevrouw NANNINGA denkt dat er veel meer geld nodig is voor openbare orde en veiligheid, voor handhaving. Ze overweegt moties op dat punt. Ze steunt de oproep voor meer geld, maar naar de energietransitie gaat nu wel ongelooflijk veel geld. Dat is geld weggooien en dat kan beter anders worden ingezet. Extra geld kan worden uitgegeven aan het verbeteren van de informatiepositie, meer handhaving, meer blauw. Mevrouw ROOSMA begrijpt dat JA21 geen concreet doel heeft voor dat extra geld, maar dat het vooral niet voor meer duurzaamheid mag worden ingezet. Mevrouw NANNINGA is inderdaad geen voorstander van aardgasvrijmaken. De heer VAN SCHIJNDEL ondersteunt de oproep van JA21.

Ondermijning vergt allereerst een goede, financiële, forensische expertise. Dat zijn dure mensen die financiële analyses kunnen uitvoeren om al die witwasstromen in kaart te brengen. Dan is 20 miljoen euro helemaal niet zo veel. Mevrouw NANNINGA ziet dat inderdaad liever nu dan in 2023 maar ze is blij met de oproep van de burgemeester. De heer FLENTGE doet de suggestie om veel samen te werken. In het verleden is er ook samengewerkt in de Javastraat tussen de Belastingdienst, Dienst Werk & Inkomen, Voedselwarenautoriteit, Inspectie voor sociale zaken, werkgelegenheid om al die winkels af te gaan om te kijken wat daar speelde en vervolgens een grote schoonmaak te houden. Mevrouw NANNINGA kent dat project. Ze woont er om de hoek. Zo’n project vergt ook wel onderhoud want je moet het blijven doen. Er zit ook een mooi sociaal aspect aan. Zo ga je ook vormen van mensenhandel tegen. Dit klinkt heel constructief. De heer BOUTKAN ziet inderdaad een beleidsarme begroting. Begrijpelijk in zo’n laatste periode vlak voordat er een nieuwe raad komt. Op onderdelen wordt expliciet verwezen naar een volgende raad voor het vaststellen van nieuwe, financiële kaders waaronder het investeringskader. Aan de ene kant is het noodzakelijk om te investeren maar aan de andere kant wil de raad de Amsterdammers niet opzadelen met heel hoge kapitaallasten of exploitatiekosten.

Maar ook het uitstellen van investeringen kan de positie van de gemeente verslechteren bijvoorbeeld door achterstallig onderhoud. De raad moet het debat voeren over de grens van de schuldpositie en de nettoschuldquote. De rekenkamer heeft overtuigend toegelicht dat de nettoschuldquote geen absolute grenswaarde heeft. Het college laat nu de grens van 130 procent los en dat is niet problematisch. Het roept wel vragen op. Het college zegt dat de nettoschuldquote van 140 procent houdbaar is, maar dan wil de heer Boutkan wel een nadere onderbouwing horen. En welke grenswaarde ziet het college dan wel? Een begroting dient immers reëel en structureel in evenwicht te zijn. Dan de berekening van de nettoschuldquote. Het lijkt erop alsof het college meent dat de raad daarin een keuze heeft, maar volgens de heer Boutkan staat die wijze van berekenen vast in de regeling uit 2019. Misschien kan de wethouder dat toelichten.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

De heer Boutkan vraagt aandacht voor het deelonderzoek navolgbaarheid waarbij de rekenkamer kijkt naar de informatievoorziening rond de ambities van het coalitieakkoord. De p&c-cyclus lijkt de gemeenteraad onvoldoende houvast te bieden om na te gaan of de investeringsambities wel worden waargemaakt. De focus ligt op rechtmatigheid maar doelmatigheid zakt weg naar de achtergrond. De uitvoeringsagenda 2019 vormde een uitzondering daarop. Misschien kan de wethouder erover nadenken of het niet beter is zo’n uitvoeringsagenda jaarlijks vast te stellen – al was het maar voor een volgend college. Dan kan de raad wat meer worden meegenomen in het proces. Mensenhandel en arbeidsuitbuiting zijn voor de PvdA een belangrijk onderwerpen. Met die integrale aanpak in de Javastraat is heel veel opgespoord. Het college heeft veel stappen gezet. Heel goed, maar in de begroting is er niet zo veel aandacht voor. Hij wil graag horen of de kosten daarvan zitten in het programma Weerbare stad – ondermijning. Mooi dat de vergunningplicht voor de hotelbranche en de autoverhuurbranche in 2022 wordt afgerond. De inzet is ook foute ondernemers te stoppen. De invoering van de vergunningplicht in de Damstraat en de Hoogstraten verloopt wat traag. Dat is eigenlijk een testcase voor de verdere uitrol van die vergunningen.

Tot slot merkt de heer Boutkan op dat de financiering van de Aanpak Binnenstad en het programma voor Zuidoost loopt tot 2022. Het is belangrijk dat beide programma’s langdurig worden gefinancierd. Hij gaat ervanuit dat nieuwe coalitiepartijen daarvoor ook ruimte maken. De heer BOOMSMA heeft uiteraard die oproep van de burgemeester voor 20 miljoen euro extra per jaar ook gezien. Dat is nodig voor de langdurige strijd. Dan is het vanzelfsprekend dat er ook maatregelen zijn die niet hoeven te wachten tot 2023. De problemen spelen immers nu ook al. Verscherpte controle op makelaars en vastgoeddeals, verruiming van de vergunningplicht, integriteitstoetsen, het opschonen van winkelstraten, knock- and talkbezoeken aan winkels, dat zijn heel goede instrumenten en dat kan echt eerder. Wellicht kan het college uitsplitsen waarop dat bedrag van 20 miljoen euro is gebaseerd en welke elementen al eerder kunnen worden ingezet. Al deze zaken gebeuren nu onvoldoende en daarom heeft de burgemeester extra budget gevraagd. Mevrouw ROOSMA licht toe dat de burgemeester extra budget heeft gevraagd voor 2023 omdat er dan budget af loopt. Op dit moment is er voldoende geld volgens de burgemeester. Ze begrijpt niet waarom het CDA het toch naar voren wil halen. De heer BOOMSMA benadrukt dat die ondermijning nu gaande is. Het budget nu van 5 miljoen euro is niet voldoende.

Er zijn vast zaken die een langere aanloop vergen, maar hij zou dat willen weten en daarmee dan volgend jaar al willen beginnen. De komende jaren gaan er veel agenten met pensioen terwijl er nu al een capaciteitstekort is. Het CDA komt met een motie om gepensioneerde agenten in te zetten voor het veilig houden van de stad. Dat gebeurt in Amstelveen ook en daarvan kan Amsterdam leren. Er is nu een Sweelinckfestival gaande en Sweelinck is een belangrijke componist in de Amsterdamse geschiedenis. Hij stelt voor dat er een standbeeld voor Sweelinck komt bij de Oude Kerk. Daar speelde hij destijds. Dan de financiën. De begroting kent veel onzekerheden; de compensatie vanuit het rijk is nog heel onzeker. Hij is benieuwd of het college daarover al iets meer kan zeggen. Hij zou er graag vanuit willen gaan dat het rijk de volledige compensatie verstrekt voor 2020 en ook voor dit jaar. Mooi dat het college inzet op lastenverlichting maar het CDA vindt dat er meer moet worden gedaan. Erfpachters betalen voor de crisis. Klopt het nu dat de gemeente leent met al afgekochte erfpachtgrond als onderpand? En kan dat alleen omdat de rente lager is dan de canonopbrengst? Misschien kan de wethouder verklaren waardoor de gemeente over het erfpachtdeel meer geld extern leent dan de balanswaarde van de canonbetalende erfpachtgrond.

Als veel mensen plotseling afkopen, neemt de heer Boomsma aan dat dat wordt afgeboekt tot 1 euro voor de balans, maar dan verandert ook de schuldquote. Het CDA blijft erbij dat de gemeente het niet kan maken om de woonlasten van

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

een groep Amsterdammers zo drastisch in zo korte tijd te verhogen met die precariolasten. Dat wil het CDA ongedaan maken. Die suggestie om de precario om te zetten naar een huur is interessant. Voor het ADM-terrein is een enorme claim neergelegd. Over het gebruik van het water heeft de wethouder geschreven dat de vorige eigenaar in 2015 die overeenkomst wilde wijzigen. De vergoeding bleek 1 euro per jaar te zijn. Hij is benieuwd tot welke claims dit kan gaan leiden. Het Havenbedrijf houdt rekening met 1,7 miljoen euro maar de claim is nog wel heel erg veel groten. Nu speelt er ook weer een probleem met het gebouw op de Capriweg. Hopelijk kan de wethouder daar duidelijkheid scheppen. De heer FLENTGE is blij verrast dat er zo veel wordt geïnvesteerd in de stad. Graag krijgt hij uitgelegd hoe het precies zit met de schuldquote van 78 procent en of dat nu een plafond is en hoe realistisch dat is. De burgemeester is op zoek naar meer geld. Deels loopt dat via de media maar het kan ook voortkomen vanuit de plannen Aanpak Binnenstad. Daar zitten al heel veel maatregelen om de ondermijning aan te pakken. Is het een kwestie van veel ambitie uitstralen of schat de burgemeester in dat de huidige middelen op termijn tekort schieten? Eerder noemde hij de Javastraat.

Dat is een heel mooie manier om met allerlei diensten gezamenlijk en tegelijkertijd te werken aan die aanpak van ondermijning. Dat zou hij wel nieuw leven willen inblazen en willen uitbreiden. Het kabinet heeft nu een bedrag van 500 miljoen euro genoemd om ondermijning tegen te gaan maar daarmee is het natuurlijk niet klaar. Lokaal kan er echt wel wat gebeuren maar met dat bedrag is het natuurlijk niet opgelost. Hij is benieuwd naar de reactie van de burgemeester want zij heeft met een aantal anderen de oproep gedaan om hierin stevig en langdurig te investeren. De heer VAN SCHIJNDEL stelt dat het afschaffen van de trustsector, de draaischijf van crimineel geld veilig stellen, een issue is in de Haagse politiek. Hij begrijpt dat de SP daarvan een voorstander zou zijn. De heer FLENTGE weet dat fiscale voordelen in Nederland hand in hand gaan met criminaliteit. Trustkantoren zijn daar onderdeel van. Hij denkt eerder dat de gemeente in Den Haag moet aangeven dat 500 miljoen euro geen oplossing biedt op de langere termijn. Er moet echt meer gebeuren. De heer VAN DEN HEUVEL sluit zich aan bij het betoog van de heer Flentge en anderen over ondermijning. De oproep voor extra geld om ondermijning aan te pakken geeft de indruk dat het eigenlijk een vraag is voor nieuwe coalitieonderhandelingen.

Als het geld pas in 2023 nodig is, dan moet het bij de nieuwe coalitieonderhandelingen worden geregeld. Hij kan niet begrijpen waarom er geen geld nodig is in 2022. In de afgelopen periode heeft Amsterdam 5 miljoen euro vrijgespeeld en nu al weet de burgemeester dat er in 2023 veel meer nodig is, dan zou er volgend jaar toch ook meer nodig zijn. Dus hij wil horen wat die 20 miljoen euro inhoudt, wat de inzet gaat zijn. Dan wordt ook duidelijk of niet al volgend jaar zaken extensiever kunnen worden aangepakt en dan is het de vraag aan de zittende raad om geld vrij te maken in plaats van aan de nieuwe coalitie. Hij onderschrijft de vragen aangaande de erfpachtconstructie. De raad heeft een motie aangenomen om die schuldquote niet per se als uitgangspunt te nemen. Hij begrijpt niet dat de erfpachtgronden nu als bezit worden gerekend zodat de schulden nog verder kunnen oplopen. Graag een toelichting. Desgevraagd verzekert hij dat hij niet de groei wil stilleggen. De technische exercitie is van belang omdat die inzicht geeft in de financiële situatie van de stad. Dan Weesp en de samenvoeging van de lasten. De afvalstoffenheffing daar zou behoorlijk omhoog gaan door die samenvoeging. Hij zou willen onderzoeken of het juridisch mogelijk is dat gefaseerd te doen in plaats van in een keer. Dat zou een mooie geste kunnen zijn aan de inwoners van Weesp.

De heer VAN SCHIJNDEL wijst op het dreigende onheil uit Den Haag, nieuwe lockdownregels. Spijtig dat de burgemeester vandaag niet aanwezig is. Wellicht kan

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

wethouder Groot Wassink een frisse blik werpen op de problematiek. De burgemeester verschuilt zich altijd achter de landelijke politiek en achter het OMT. Zo hoort het niet. Het gewicht van de stad Amsterdam en van de G4 is heel groot. De stad moet zich zo spoedig mogelijk uitspreken over wat er in Den Haag allemaal wordt bekokstoofd. Beide wethouders, de heer Groot Wassink en de heer Everhardt kunnen zijn vragen vast beantwoorden. Forum voor Democratie vond en vindt de lockdowns vele malen ernstiger dan de kwaal. Ze waren een gigantische humanitaire ramp terwijl de sterftecijfers vergelijkbaar waren met die van een zware griepgolf zoals drie jaar geleden. De minister schuift de schuld van zijn eigen wanbeleid af op de ongevaccineerden. Het rijk dient de IC-capaciteit aan te pakken en niet toe te kijken hoe verpleegkundigen massaal vertrekken. Er dreigt nu een polarisatie tussen gevaccineerden en ongevaccineerden en ook de pers draagt daaraan bij. Hij hoort graag hoe de waarnemend burgemeester hier tegenaan kijkt en wat het stadsbestuur hiertegen kan doen. De inzet op een hoge vaccinatiegraad in Amsterdam is mislukt met name in de stadsdelen met de grootste groepen mensen met een migratieachtergrond.

De heer HOFLAND moedigt de heer Van Schijndel aan een oproep te doen om je te laten vaccineren als hij werkelijk nieuwe lockdowns vreest en zich zo veel zorgen maakt over de polarisatie. Dan lopen de ziekenhuizen niet vol; dan hoeft niet de hele stad weer in lockdown. Hij vraagt niet mensen te dwingen, maar hij begrijpt niet dat de heer Van Schijndel mensen niet oproept zich te laten vaccineren. De heer VAN SCHIJNDEL vindt het een valide keuze om geen vaccinatie te nemen vooral voor jongeren en mensen met een goede gezondheid. Dat zijn grondrechten en die hoort de staat te respecteren. Forum voor Democratie gaat niet uitdragen dat mensen zich moeten laten vaccineren; dat mogen mensen zelf beslissen. De heer HOFLAND benadrukt dat niemand zegt dat het geen keuze moet zijn. Hij zou het geweldig vinden als de heer Van Schijndel die oproep toch doet als man met enige statuur binnen Forum voor Democratie. Dat zou de polarisatie daadwerkelijk tegengaan en dat zou ervoor zorgen dat de ziekenhuizen minder vol liggen en niet heel Nederland weer in een lockdown komt. De heer VAN SCHIJNDEL vindt dat de staat moet zorgen voor voldoende ICcapaciteit en goed nabuurschap met bijvoorbeeld Duitsland is ook heel belangrijk. Een aantal vragen nu.

Erkent de wethouder dat de rijksoverheid haar zaken niet op orde heeft? Er vinden diverse geheime beraden plaats; vindt de wethouder dat ook schandelijk? Ziet de wethouder ook dat Amsterdam en andere grote steden een focal point gaan worden van het zorginfarct? Ziet de wethouder de noodzaak om richting het rijk een initiatief te nemen om de capaciteit in Amsterdam op te schalen binnen twee tot drie maanden en is dat een realiseerbaar doel? Ziet de wethouder dat het nuttig is om jegens de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen te benadrukken dat het nuttig is om in koffiehuizen en shishalounges CO 2-meters op te hangen zodat de bezoekers weten of de ruimte veilig is of niet. De heer Van Schijndel komt met een amendement om 30 miljoen euro te reserveren voor een tijdelijke voorziening voor eenvoudige coronazorg. Wethouder EVERHARDT is blij met de complimenten die hij zeker zal doorgeven. Het klopt dat er nu een beleidsarme begroting voorligt. Daarmee komen de financiële begrotingstechnisch in een rustiger vaarwater gezien de situatie vorig jaar. De compensatie van het rijk. Er staat 91,5 miljoen euro in de begroting opgenomen, een reële inschatting. De gesprekken met het rijk lopen zeer goed. Aan het eind van het jaar wil men zien wat er aan toeristenbelasting is binnengekomen en pas dan wordt de eindafrekening gemaakt.

De heer BOOMSMA vraagt of er nog aanvullende middelen worden verwacht boven op wat er nu in de begroting is opgenomen en of er ook al is gesproken over 2021.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

Wethouder EVERHARDT heeft een aanname gedaan van wat hij denkt te kort te komen over dat jaar en die aanname is in de begroting opgenomen. Pas aan het einde van het jaar kan het definitief worden vastgesteld en pas dan krijgt de gemeente die compensatie. Het jaar daarna gelden dezelfde afspraken met het rijk. Die zijn in VNGverband gemaakt. Dan de vragen over het arbeidstekort en de onzekerheid of de investeringen wel kunnen worden weggezet. Dat is een groot vraagstuk. Het college dacht met overprogrammering zaken weg te werken, maar telkens bleek dat te optimistisch en om die reden is tot portefeuillesturing overgegaan. Hij heeft de raad goed gehoord: daar wil de raad goed inzicht in krijgen. Dat zal volgend jaar echt beter gaan. De eerste stap is de portefeuillesturing per deelonderwerp goed door te nemen en de volgende stap is in te zetten op de projecten die al in de boeken staan. Ook is ingezet op het wegwerken van de achterstallige zaken. Er ligt wel een doorkijk richting de investeringsmogelijkheden voor 2023 en verder. Daarin is geen rangschikking opgenomen. Met het instrument overprogrammering kan de gemeente adequaat reageren als er een project stilstaat. Dat is niet allemaal van te voren precies vast te leggen, maar de wethouder is het ermee eens dat dat wel scherper moet. Dan de betaalbaarheid, de exploitatielasten.

In de begroting is opgenomen welke projecten in beeld zijn en waaraan wordt gewerkt. Of andere projecten toch in uitvoering komen bijvoorbeeld door vertraging elders en of dan extra exploitatiekosten nodig zijn, dat valt nu niet te voorspellen. Maar per project moet goed inzichtelijk zijn wat die kosten zijn. Mevrouw ROOSMA begrijpt wel dat de wethouder niet kan toezeggen dat dat nooit meer gaat gebeuren, maar haar vraag is of de gemeente het nu wel goed in beeld heeft. Wethouder EVERHARDT verzekert dat de gemeente de projecten die voor 2022 op de lijst staan, goed in beeld heeft. De schuldquote heeft te maken met de betaalbaarheid, financierbaarheid en realiseerbaarheid. De toezichthouder, de provincie, hanteert parameters. Die 130 procentgrens is er eentje waar de toezichthouder zeker naar kijkt, maar die grens is niet hard. De raad heeft het college opgeroepen daar goed naar te kijken. Het college wil daar meer ruimte geven – doorgroeien naar 140 procent. Daarmee overstijgt de gemeente de signaleringswaarde maar Amsterdam kent nu eenmaal een aparte situatie ten opzichte van het hele land. Stel dat de erfpacht niet meegerekend zou hoeven worden, dan is er het komend jaar een schuldquote van 78 procent. Die stap is financieel-technisch, begrotingstechnisch te onderbouwen en die neemt de wethouder voor zijn rekening.

Er zijn natuurlijk wel regels over hoe dat in de begroting moet worden opgeteld en dan moet de gemeente altijd volgens de regels van het BBV de erfpacht erbij optellen. Gezien de financierbaarheid, betaalbaarheid en realiseerbaarheid en komend uit een situatie waarbij de stad elk jaar 500 miljoen euro wist te realiseren en kijkend naar wat nu mogelijk is met het investeringsprogramma, met de plus boven op die 500 miljoen euro en indachtig de portefeuillesturing om meer richting te geven en meer te realiseren, is dat een mooie vooruitblik en het college heeft gemeend dat dit de parameters zijn die het de raad nu voorlegt. Het gaat nu om een beleidsarme begroting voor 2022 met een doorkijkje naar 2023 en verder. Een volgend college kan daarin uiteraard andere keuzes maken. En het college kijkt ook naar balansverkorting maar eerst vanuit de governance om te bezien of het goed is om bepaalde assets op de begroting eventueel over te dragen naar een andere organisatie. Uiteraard wordt de raad daarin meegenomen. Als dat een goede stap is, dan zou dat een mogelijkheid kunnen zijn voor een verruiming van het investeringsplafond dat nu wordt gehanteerd. Dat is echter aan een volgend college. Mevrouw ROOSMA hoort nog graag wat meer informatie over het onderzoek naar balansverkorting en het uitplaatsen van eventuele assets.

Wethouder EVERHARDT verzekert dat het college de raad daarin zal meenemen. Er komt een procesupdate van wanneer de raad dat kan verwachten. Maar het is aan het

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

volgende college om daarover definitief knopen door te hakken. D66 vroeg om een overzicht van de onderbestedingen en tekorten in programma’s. Daarvoor is in feite de p&c-cyclus en de najaarsnota geeft inzicht in die plussen en minnen en ten slot nog het jaarverslag waar dat ook allemaal in staat. De wethouder is terughoudend met het opnemen van een soort routekaart en dit kan heel veel werk opleveren. Wel zou hij een keer willen doorpraten in bijvoorbeeld een technische sessie over de exploitatielasten en kapitaallasten. Dat zegt hij graag toe. Op dit moment zijn alleen de kapitaallasten te zien in de portfoliosturing; de exploitatielasten zitten in de begroting zelf. De heer HOFLAND begrijpt dat die technische sessie dan gaat over de wijze waarop hierover zou kunnen worden gerapporteerd. Wethouder EVERHARDT verstaat het zo dat de raad een aanvulling op de begroting vraagt terugkijkend in de programma’s de jaren daarvoor. Dat is allemaal beschikbaar maar de wethouder denkt dat het niet handig is dat elk jaar in de begroting op te nemen ook gezien de werklast die dat met zich meebrengt. Gaat het om de overschrijdingen en de risico-inventarisatie, dan zit er bij elk project een risicoreservering. Voorts kent de gemeente het instrument van risicovolle projecten. In de portfoliosturing is er niet nog weer een extra element bij gezet. JA21 benoemde een aantal inhoudelijke thema’s.

Hoe de wethouder kijkt naar een aantal zaken die in 2023 en verder moeten worden opgepakt, daarop zal collega Groot Wassink ingaan namens de burgemeester. Nu legt het college zijn keuzes voor 2022 voor aan de raad. Wil de raad daarin een wisseling hebben, dan is dat aan de raad. Het college heeft serieus geld vrijgemaakt voor het herstel van kades en bruggen. De raad heeft dat geaccordeerd. Daarmee is het college aan het werk gegaan. Dat zal de jaren hierna ook nog een investering vergen. Mevrouw NANNINGA wil dan toch horen hoe het college de noodkreet weegt in Het Parool om er snel meer geld beschikbaar voor te stellen. Dus hoe weegt de wethouder de urgentie? Het enorme bedrag om de klimaatverandering tegen te gaan, zal niets opleveren, maar als de kades en bruggen inzakken, staan de Amsterdammers in het water. Dat moet de prioriteit zijn. Wethouder EVERHARDT benadrukt dat die kades en bruggen echt een serieus vraagstuk vormen voor de stad en dat vergt een eerste zware investering. Die staat in de boeken. En daarna moet het project verder gaan. Als wethouder Financiën staat hij een prudente begroting voor. Keuzes in de begroting zijn aan de raad – ook in de jaren daarna. Mevrouw NANNINGA hoopt dat de wethouder de urgentie echt ziet. Wat Amsterdam doet met het aardgasvrijmaken, maakt op wereldschaal 0,0 uit.

Wethouder EVERHARDT stelt dat de keuzes zijn gemaakt en die liggen nu voor. Daarin is de raad aan zet. Het vraagstuk rond de kades en bruggen wordt echt goed geadresseerd. Nogmaals, het is aan de raad om andere keuzes te maken. Dit is een invulling van het coalitieakkoord. Het is inderdaad aan een volgend college om naar de doelmatigheid te kijken. Welke lering dit college trekt uit de rapporten van de rekenkamer, dat wordt meegenomen in de overdrachtsdossiers. De wethouder heeft nog niet alles kunnen doornemen. De heer BOUTKAN bedoelde met zijn vraag of de wethouder in de aanloop naar een nieuwe collegeperiode daar toch eens zijn gedachten over wil laten gaan op het moment dat hij dat deelrapport heeft bestudeerd. Voor volgende raadsperiodes is het een goed punt om de raad mee te nemen. Wethouder EVERHARDT wil die rapporten goed bestuderen, dan zien wat de

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

meerwaarde daarvan is en als college besluiten hoe het dat als werkwijze voor een volgend college klaarlegt. Bij de uitgifte van erfpacht ontstaat er natuurlijk een balanseffect en bij de canon betalende erfpacht is er als het ware een voorfinanciering door de gemeente. De gemeente financiert dat en de uitgifte van grond wordt door die canon afbetaald door de erfpachtnemer zelf. In de tussentijd is die schuldpositie er dus voordat die is afbetaald. Bij afkoop speelt dit timingsprobleem niet want dan ontvangt de gemeente die betaling direct waardoor de schuldpositie direct afneemt. De heer BOOMSMA vraagt of er over het erfpachtdeel nu meer geld extern wordt geleend dan de balanswaarde voor die canonbetalende erfpachtgrond. Wethouder EVERHARDT moet dat nagaan; hij komt daar schriftelijk op terug. Over het ADM-terrein is veel publiciteit geweest. Op dit moment speelt er een juridisch conflict dat uiteindelijk bij de rechter zal komen voorliggen. Daarom kan hij er nu weinig over delen; hij zoekt uit welke informatie en hoe hij die wel kan/mag geven. Hij kan niet aangeven of dat nog voor de raadsbehandeling mogelijk is. Wethouder GROOT WASSINK behandelt de portefeuille van de burgemeester en de onderwerpen die vallen onder Sociale Zaken.

Naar aanleiding van het debatje tussen mevrouw Nadif en mevrouw Martens wijst hij nadrukkelijk op de commissie WIO waar een bestuurlijk team Duurzaam herstel buitengewoon actief is om de matching bij techniek te verbeteren. Binnenkort volgt er weer een voortgangsrapportage. Mevrouw NADIF vindt juist dat de gemeente het heel goed doet, maar de ondernemers geven aan hier nog meer op te willen aanhaken. Zij willen dit veel meer samen oppakken. Wethouder GROOT WASSINK beaamt dat de economische schade inderdaad niet gelijkelijk verdeeld is. Dat is zeker in de Haarlemmermeer het geval. Het vraagstuk van vraag en aanbod is een pregnant probleem. Blijven investeren in de stad is het enige wat helpt en dat is het enige dat de gemeente kan doen. Mevrouw ROOSMA benadrukt dat het erom gaat mensen op de juiste werkplekken aan het werk te krijgen. Daarvoor is een duurzaam banenplan, maar die urgentie is heel hoog en de investeringsportefeuille is dermate groot dat zij vreest dat het niet gaat lukken om al die investeringen te doen met het beschikbare arbeidspotentieel. Ze is benieuwd welke interventies de wethouder nog ziet. Wethouder GROOT WASSINK ziet die zorg zeker. In verschillende sectoren schiet het aantal vakmensen maar ook het aantal grondstoffen in toenemende mate tekort.

Hij is er ook niet zomaar van overtuigd dat alle investeringen die nu staan ingeboekt, daadwerkelijk worden uitgevoerd. Dat klopt. Na de crisis van 2008 zijn er heel veel mensen uit de bouwsector weggevloeid. Daaraan is nu een groot tekort. Dat is zeer zorgwekkend. Dat geldt bovendien voor veel andere sectoren. Dan het masterplan Noord. De burgemeester en verschillende collegawethouders zijn in gesprek met groepen in Noord om te komen tot een masterplan. Waarschijnlijk wordt er volgend jaar bij de Voorjaarsnota financiering gezocht. Vanuit de rijksoverheid is er voor een aantal gebieden geld beschikbaar gekomen. Ook voor NieuwWest is nog wel wat nodig. Vooralsnog kan Amsterdam dat met mogelijk wat herschikkingen goed doen, maar dit vormt een grote uitdaging voor een nieuw college. De heer KHAN las in de krant dat de burgemeester zei, er komt een masterplan. De wethouder zegt nu dat er gesprekken lopen over een masterplan. Daar zit wel een verschil. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat er een masterplan komt. Daar horen

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

middelen bij. Hij hoopt dat een nieuw kabinet er nog extra geld bij doet en ook Amsterdam zal daaraan een bijdrage moeten leveren. NTA en het onderzoek, daarover komt een motie naar onderzoeken met een wetenschappelijke integriteit. Dat wekt de nieuwsgierigheid. De heer KHAN begrijpt niet hoe NTA casussen kan duiden als die niet eens mogen beschikken over de privacygegevens. Wethouder GROOT WASSINK legt uit dat er volgens hem juist niet met hen daarin is gewerkt. Hij heeft dit niet helder voor de geest en zou hier graag op een ander moment even op terugkomen. De pre-analyse is niet uitgevoerd. Die heeft de gemeente juist niet willen gebruiken. Er is een offerte gemaakt. De heer KHAN hoort dan graag of in de offerte is aangegeven wat er potentieel kan worden onderzocht. Wethouder GROOT WASSINK kent de offerte niet en weet dat dus niet. De gemeente heeft ervoor gekozen dat niet te doen. D66 kwam met een ingetogen opmerking over de financieringsvraag van 20 miljoen euro door de burgemeester. De afgelopen jaren zijn er onderbestedingen geweest maar de redenen daarvan zijn wel heel wisselend geweest.

In Het Parool staat heel helder dat de burgemeester zegt, het zijn zeer incidentele middelen, het gedeelte van de rijksfinanciering valt daaruit, dus ze voorziet, als Amsterdam wil doorgaan met de ondermijning en dat op een structurele manier wil doen, dat er wellicht 15 tot 20 jaar nodig is en daarvoor is dan wel een bedrag nodig. Uiteraard zal de burgemeester dit bedrag onderbouwen. Er zijn nu incidenteel gefinancierde programma’s maar die lopen af en een deel van de rijksmiddelen valt weg. Vanaf 2023 zou het goed zijn daaraan decennialang te blijven werken. De VVD is voornemens daarvoor een motie in te dienen maar die zou overbodig zijn. De burgemeester zal dit nader onderbouwen en zal dit richting de onderhandelaars voor een nieuwe coalitie nader uitwerken en toelichten. De brief van 14 oktober over ondermijning staat overigens geagendeerd voor de raadscommissie van 18 november. De heer BOOMSMA hoort dat een deel van het geld nodig om doordat bestaande financieringsbronnen aflopen en daarom de vraag om dat duidelijk te maken. Dat dient dan nog wel voor de begrotingsbehandeling te gebeuren want de raad moet weten welke zaken voor 2022 wel zijn geborgd en voor welk deel het om aanvullende projecten gaat om te kunnen inschatten of sommige van die zaken eerder kunnen worden opgestart.

Dit is een urgent probleem en de heer Boomsma had begrepen dat het niet alleen ging om aflopende projecten maar ook om intensivering van projecten. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt het verzoek wel, maar de burgemeester heeft zelf aangegeven dit bedrag vanaf 2023 nodig te hebben. Het college legt een begroting neer met plannen voor 2022 en daarin zit niet een aanvulling zoals het CDA die wellicht wenst. Het lijkt hem logischer en vooral ook zuiverder om bij de onderhandelingen voor een coalitieakkoord – de Voorjaarsnota – eventuele amendementen goed onderbouwd in te brengen. De politieke wens van het CDA om zaken eerder of sneller te doen, legt hij de burgemeester voor. De heer VAN DEN HEUVEL wil nog horen of in dat bedrag van 20 miljoen euro een deel intensivering is en hoe groot dat deel dan is. In Het Parool leest hij niets over rijksmiddelen die wegvallen. Wethouder GROOT WASSINK verzekert dat de raad die onderbouwing krijgt met het oog op de coalitieonderhandelingen. Er is ook heel veel geld gereserveerd voor het herstel van de kades en bruggen en de wethouder kan zich voorstellen dat er na 2023

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie Definitief Raadscommissieverslag, 28 oktober 2021

AZ & FED

nog geld bij moet. De heer VAN DEN HEUVEL vindt dat geen goede vergelijking. De burgemeester doet een oproep ten behoeve van de veiligheidsproblematiek en dat is boven de politiek verheven. Als de burgemeester meer inzet op veiligheid nodig acht, is dat geen inzet van politieke onderhandelingen. Dat moet gewoon worden geregeld. Wethouder GROOT WASSINK is het daar volstrekt mee eens. Mevrouw NANNINGA is dan benieuwd of de dekking voor het herstel van de kades en bruggen ook worden vervat in de onderhandelingen voor het coalitieakkoord. Wethouder GROOT WASSINK vindt dat logisch als er dekking moet worden gezocht vanaf 2023. Dan was er nog een vraag over de boa’s. Daar komt bijna 70 fte bij, zo’n 14 procent. Mevrouw NANNINGA wijst erop dat er nu wel een andere handhavingssituatie is met het controleren van de QR-codes. Ze hoort graag of dat wordt geïntensiveerd in de vorm van extra fte’s. Wethouder GROOT WASSINK moet het antwoord op de precieze verdeling van het aantal fte’s op de vele handhavingsvragen schuldig blijven. Het college deelt het belang om mensensmokkel aan te pakken en in de begroting op te nemen. Dat zit in verschillende programma’s. Moet het explicieter, dan is een amendement wellicht op z’n plaats. De suggestie voor het inzetten van gepensioneerde agenten neemt de wethouder mee. Geld voor veiligheid staat los van de Aanpak Binnenstad.