Definitief verslag 12 10 2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022 DEFINITIEF VERSLAG Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Vergaderdatum Donderdag 12 oktober 2022 van 19.30 tot 23.00 uur Verslag vastgesteld op: Woensdag 2 november 2022 Vergadering

Voorzitter: lid Nanninga Portefeuillehouders: wethouders Moorman en Rijxman Commissiegriffier: R. Willems, N. Bakkali Verslaglegging: A. Vernooij (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Alberts (SP), Bouhassani (PvdA), Didderen (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Hakiki (DENK), Hoogtanders (VVD), De Jong (JA21), Kabamba (Lijst Kabamba), Laake (Volt), Molema (JA21), Van Pijpen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Van der Veen (GroenLinks), Verschoor (FvD), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: Bons (BIJ1) Overige aanwezigen:

Algemeen 1.a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent om 19.30 uur de commissievergadering en heet iedereen welkom. 1.b. Mededelingen De VOORZITTER heeft een afmelding ontvangen van het lid Bons (BIJ1). Lid VAN DER VEEN heeft begrepen dat wethouder Moorman de eerstvolgende commissievergadering op 2 november niet aanwezig is. Hij wil daarom graag het door hem geagendeerde punt over de jeugdbescherming dat was doorgeschoven naar 2 november, op 23 november bespreken. Hierbij zou hij graag TKN-2 willen voegen. De VOORZITTER concludeert dat de commissie hiermee akkoord is. Wethouder MOORMAN bevestigt dat zij inderdaad niet aanwezig zal zijn bij de commissie op 2 november, omdat zij met minister Wiersma in Estland en Finland is voor een werkbezoek in het teken van onderwijs. Naar aanleiding van het inspectierapport over Noord-Holland is vorig jaar een interbestuurlijk toezicht ingesteld. Een afspraak over de continuering hiervan is helaas afgezegd door de minister waardoor de stand van zaken nu onbekend is. Voor de 500 euro energietoeslag geldt dat dit bedrag in 2022 wordt uitgekeerd, maar er is ook een mogelijkheid gecreëerd om het bedrag voor 2023 ook in dit jaar uit te keren en hiertoe is besloten. Dit betekent dat aan het eind van het jaar 1000 euro wordt uitgekeerd. Volgend jaar zal in plaats van 1300 euro dan 800 euro worden uitgekeerd.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER concludeert dat agendapunt 4 kan worden gehamerd. Lid Alberts heeft een actualiteit aangemeld inzake de dagbesteding bij Kwekerij Osdorp. De agenda wordt vastgesteld. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 28 september 2022 Het verslag wordt vastgesteld. 1.e. Termijnagenda, per portefeuille Lid VAN PIJPEN verwijst naar de schriftelijke vragen van GL over een mogelijk verbod op gokreclames. Vorige week was het een jaar geleden dat de online-gokmarkt is opengesteld en sindsdien wordt men overspoeld door dergelijke reclames. Wanneer komt de beantwoording op deze vragen? Wethouder RIJXMAN verontschuldigt zich dat deze vragen zo lang zijn blijven liggen. Zij zal ervoor zorgen dat ze in de eerste week van november zijn beantwoord. Lid VON GERHARDT wijst erop dat er twee moties openstaan van lid GraveVerkerk (2019 en 2020) over de oplopende wachttijden van specialistische jeugdhulp. Hij vraagt wanneer de toegezegd brief komt. Wethouder MOORMAN heeft gezien dat er nog behoorlijk veel open staat. In de brief bij TKN-2 staat hierover meer informatie. 1.f. TKN-lijst Lid van LAAKE heeft verzocht om TKN-1 te agenderen in verband met een aantal aanvullende vragen. Lid WIJMENGA heeft verzocht om TKN-2 te agenderen en lid Van der Veen heeft dit al toegelicht. Dit wordt geagendeerd voor 23 november a.s.

Lid VAN PIJPEN wil TKN-4 betrekken bij de brief die in november komt over het vervolg van de HBH. TKN-5 gaat over een nieuwe vorm van zorg en hulpverlening en zij wil graag samen met het college bekijken hoe tegemoet kan worden gekomen aan de vragen. 1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ontvangen.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Inhoudelijk 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering en deelt de spreektijden mee. 2.b. Inspreekmoment publiek Er zijn vier insprekers. Mevrouw Lividikou spreekt namens Cliëntenbelang Amsterdam in over de begroting 2023. Mevrouw LIVIDIKOU deelt mee dat Cliëntenbelang Amsterdam zich grote zorgen maakt over het welzijn van kwetsbare Amsterdammers als het besluit om te bezuinigen op de zorg wordt doorgezet. De manager van een buurtteam heeft deze week contact opgenomen met Cliëntenbelang dat heeft laten weten dat mensen die door het buurtteam en de huisarts met spoed worden aangemeld voor huishoudelijke zorg volgens de zorgaanbieders niet voldoen aan de urgentiecriteria. Volgens de begroting gaat de gemeente uit van een aanzienlijke toename in de vraag naar aanvullende Wmovoorzieningen. Tegelijkertijd gaat de gemeente uit van een afname van de wachtlijst HBH. Hoe gaat de gemeente een wachtlijst wegwerken met minder budget, minder personeel terwijl de vraag toeneemt? De gemeente wil budgetoverschrijdingen tegengaan door budgetplafonds in te stellen. Het is de vraag of het reëel is om het aantal maatwerkvoorzieningen terug te brengen als buurtteams nu al overspoeld worden met vragen en er steeds meer van familie, mantelzorgers en vrijwilligers wordt gevraagd.

Uiteindelijk leiden nieuwe bezuinigingen tot minder zorg en ondersteuning voor kwetsbare Amsterdammers. Uit de begroting blijkt dat dit een bewuste keuze is. De gemeente voorziet een grote groei van Wmo-aanvragen, maar dit komt niet terug in de begroting. Lid ALBERTS vraagt of zij goed begrijpt dat als een huisarts mensen doorverwijst voor huishoudelijke zorg, deze mensen de zorg niet krijgen. Wordt het aantal klachten bijgehouden? Mevrouw LIVIDIKOU ontvangt inderdaad allerlei berichten van buurtteams die zich zorgen maken over cliënten die met spoed worden aangemeld door een huisarts. Het gaat dan bijvoorbeeld om cliënten die uit het ziekenhuis worden ontslagen en niet op de wachtlijst terechtkomen, omdat de aanbieders aangeven dat het budget al is gebruikt. Veel professionals maken zich hier grote zorgen over. Er komen heel veel signalen binnen bij de onafhankelijke cliëntenondersteuners. Daarnaast komen er ook steeds meer verhalen via buurtteams binnen over heel schrijnende gevallen. Lid VERSCHOOR vraagt of er een bepaald criterium oververtegenwoordigd is waardoor mensen door de zorgaanbieders worden afgewezen. Mevrouw LIVIDIKOU weet niet precies met welke vraag mensen hier komen. Wel is bekend dat mensen met spoed worden aangemeld door bijvoorbeeld een huisarts of ziekenhuis.

Hier is dan al bekeken of er een andere oplossing is binnen hun eigen netwerk of ze zelf zorg kunnen inkopen, maar dit is dus niet het geval. De zorgaanbieders hebben een lijst met urgentiecriteria en deze lijkt steeds strikter te worden. De buurtteams geven aan dat zorgaanbieders op dit moment alleen nog cliënten aannemen die ouder zijn dan 85 jaar met een indicatie voor Wmo-zorg, cliënten die verzamelwoede hebben en daarom

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

in een brandgevaarlijk huis wonen en cliënten die nog slechts vier maanden te leven hebben. Alle andere cliënten worden door zorgaanbieders niet meer als spoed gezien. Lid VERSCHOOR vraagt zich af of mensen van wie de zorgaanvraag wordt afgewezen gratis troep op Markplaats moeten gaan verzamelen om in aanmerking te komen. Mevrouw LIVIDIKOU hoopt het niet. De situatie is echter wel zeer ernstig op dit moment. Lid VAN PIJPEN vraagt of de inspreker contact heeft met zorgaanbieders en of zij weet dat personeelstekort ook een reden is dat een wachtlijst groeit. Mevrouw LIVIDIKOU hoort inderdaad zowel via aanbieders als via de buurtteams dat personeelstekorten meespelen. Tegelijkertijd wordt aangegeven dat het budget ook op is en dat zij geen cliënten meer mogen aannemen. Specifieke aanbieders hadden zelfs in april al geen budget meer om mensen aan te nemen waardoor een stop op de wachtlijst is gezet. --De heer Cooman van Cliëntenraad/deelnemersraad spreekt in over de actualiteit Dagbesteding Kwekerij De heer COOMAN volgt sinds 2016 een dagbesteding bij Kwekerij Osdorp. Hij werkt in de tomatenkas. Sinds twee jaar is hij lid van de deelnemersraad. Een aantal weken geleden is bekend geworden dat Landzijde de aanbesteding niet heeft gewonnen waardoor de kans groot is dat Kwekerij Osdorp de deuren zou moeten sluiten.

Vanavond wil hij toelichten wat dit zou betekenen voor de 238 deelnemers. Zodra zij deze dagbesteding verliezen, is voor vele mensen een zachte landing – zoals is gesteld in de raadsvergadering een paar weken geleden – niet mogelijk. Mensen mogen in Kwekerij Osdorp komen wanneer ze willen en velen werken vier tot vijf dagen per week. Iedereen wordt dagelijks dicht bij huis opgehaald en weer teruggebracht. De Kwekerij heeft hier dertien busjes voor beschikbaar. Iedere dag wordt er een gezonde warme maaltijd gekookt. Het is mogelijk een mbo-opleiding of Nederlandse les te volgen en er is een vergoeding van 8 euro. Het is de vraag of er binnen Amsterdam een andere dagbesteding is die het bovenstaande kan bieden. Met grote zekerheid kan de heer Cooman stellen dat velen in een groot zwart gat zullen vallen. Als er niets meer te doen is aan de aanbesteding, is het verzoek om te kijken naar een andere mogelijkheid om Kwekerij Osdorp te redden. Lid WEHKAMP maakt zich ook zorgen over de zachte landing waarover de heer Cooman sprak. Heeft hij het gevoel dat de gemeente er alles aan doet om deze zachte landing mogelijk te maken? De heer COOMAN denkt het niet, omdat er niets is wat lijkt op de Kwekerij die bijna een medicijn is voor heel veel mensen. Degenen die hier komen, hebben allemaal een rugzak. Bij de Kwekerij is alles heel positief.

Lid HAKIKI vraagt of de gemeente een alternatief heeft aangeboden voor de Kwekerij. De heer COOMAN antwoordt dat de gemeente aangeeft dat er voldoende plekken in de buurt zijn, maar hij vraagt zich af wie in zijn eigen buurt wil werken. Zelf wil hij dit bijvoorbeeld niet. Het is juist fijn om de rust buiten de eigen omgeving te hebben. Lid VERSCHOOR vraagt of mensen met een rugzak volgens de heer Cooman zullen terugvallen als zij het werken in de natuur moeten missen.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

De heer COOMAN denkt dit zeker wel. Mensen vallen snel terug in oud gedrag. Daarom is het fijn dat mensen juist buiten hun wijk werken. Voor 70% tot 80% van de mensen zal het heel zwaar worden. Lid ALBERTS vraagt of de heer Cooman kan ingaan op wat in coronatijd is gebeurd met mensen die in de Kwekerij werken. De heer COOMAN licht toe dat veel mensen thuis kwamen te zitten en vaak terugvielen in oud gedrag. Lid RUNDERKAMP vraagt of de heer Cooman open staat voor dagbesteding buiten zijn eigen wijk op een andere plek dan kwekerij Osdorp. De heer COOMAN zou dat liever niet doen. Hij ziet hoe mensen veranderen als ze bij de Kwekerij binnenkomen. Dat zal nergens anders op deze manier gebeuren. --Mevrouw Zippelius spreekt op persoonlijke titel in over de dagbesteding bij Kwekerij Osdorp. Mevrouw ZIPPELIUS vertelt dat haar zusje vier dagen per week in de Kwekerij werkt. Zij wordt ’s morgens om 08.00 uur opgehaald met een busje en om 14.30 uur wordt ze weer teruggebracht. Vaak heeft ze dan nog iets te eten bij zich om ’s avonds te eten. Zes jaar geleden is zij in een psychose geraakt en moest gedwongen opgenomen worden in een psychiatrische kliniek. De jaren erna heeft ze alleen in bed gelegen en trok ze zich terug uit de wereld. Op het dieptepunt weigerde ze zelfs om te eten. Ze heeft de afgelopen jaren in veel verschillende klinieken gezeten met steeds weer nieuwe gezichten.

Sinds zij naar de Kwekerij gaat, gaat het beter. Dit biedt haar structuur en zekerheid en een zinvolle betekenis. Haar zusje noemt het geen dagbesteding, maar werk. Het is werk dat ertoe doet met echte producten en klanten. Ze is deel gaan uitmaken van een warme groep waar de belangrijkste regel is dat de sfeer goed is. Als dit werk stopt, staat haar leven weer op zijn kop. Mevrouw Zippelius vraagt zich af hoe het staken van de Kwekerij warm kan worden overgedragen, het zijn woorden zonder inhoud, bedoeld om het geweten te sussen. Lid VERSCHOOR noemt dit de schrijnende gevallen waardoor moeders bang zijn dat hun kinderen zichzelf iets aandoen. Deelt de inspreker dit gevoel? Mevrouw ZIPPELIUS ziet Amsterdam als een harde stad waar alleen de sterksten overeind kunnen blijven. Haar zusje is hier gaan studeren, maar was te gevoelig om zich staande te houden in de stad. Een stad wordt afgemeten aan de manier waarop zij met kwetsbaren omgaat. De Kwekerij is belangrijk omdat er geen administratieve rompslomp is, hier met liefde met mensen wordt omgegaan, ze complimenten krijgen als het werk goed is gedaan. Zelf heeft zij de Kwekerij bezocht en is twee dagen onder de indruk geweest vanwege de warmte waarmee met mensen wordt omgegaan. --Mevrouw Kleintjes spreekt namens de GGZ in over de dagbesteding bij Kwekerij Osdorp.

Mevrouw KLEINTJES werkt als trajectbegeleider bij GGZ InGeest in een flexibel ambulant behandelteam voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen. Kwekerij Osdorp mag en kan niet verdwijnen, omdat deze uniek is. Het is een begrip in Amsterdam. Het is laagdrempelig, groen werk voor mensen met een hoofd dat nooit rust kent. Het helpt mensen psychisch stabiel te blijven en ze krijgen een kans om gelijkwaardig mee te draaien in de maatschappij. De deelnemers kunnen de prikkels van de drukke maatschappij niet aan. Door de sociale contacten bij de Kwekerij raken ze niet geïsoleerd en horen ze erbij.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Voor velen is het een opstap- en doorstroomplek. Ze kunnen zelf bepalen wanneer ze komen en dit is uniek en onmisbaar. Lid KABAMBA vraagt welke alternatieven er zouden zijn als de Kwekerij wegvalt. Mevrouw KLEINTJES denkt dat er niet zoveel alternatieven zijn. Er wordt gesproken over een zachte landing, maar uiteindelijk moet er zelf worden gezocht naar andere plekken. Een aantal mensen zal een plek kunnen vinden, veel anderen zullen echter geïsoleerd raken, terugvallen en psychotisch zullen worden. Voor hen zal het heel moeilijk worden om een andere plek te vinden en ze zullen thuisblijven. Niet vergeten moet worden dat de Kwekerij ook een doorstroomplek is. Veel mensen komen vanuit de kliniek tijdelijk bij de Kwekerij om weer sociale contacten op te doen. En als er geen andere keus is, fungeert de Kwekerij voor anderen als een eindplek. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. 2.c. Actualiteiten Actualiteit van het lid Alberts (SP) inzake ‘Dagbesteding bij Kwekerij Osdorp’ De VOORZITTER heropent de vergadering en geeft het woord aan lid Alberts. Lid ALBERTS heeft de wethouder eerder om een brief gevraagd met een creatieve oplossing om te Kwekerij voort te laten bestaan en deze heeft gesteld dat de mensen het zelf mogen verzinnen of dat de raadsleden dit mogen doen.

De opdracht was echter dat de wethouder met een oplossing zou komen en vandaag wordt de wethouder om een mondelinge toelichting gevraagd. Lid WIJMENGA leest in de brief van 4 oktober jl. dat wordt gestuurd op een zorgvuldige overdracht van cliënten, maar er staat ook dat Vivium per 1 januari 2023 stopt met de dagbesteding in Weesp en dat er geen alternatief is. Klopt dit en om hoeveel cliënten gaat het? Wat gebeurt er met de cliënten en hoe wordt het gecommuniceerd? Is de wethouder het met haar eens dat er een goede oplossing moet komen? Lid HOOGTANDERS sluit zich aan bij voorgaande spreker en vraagt de wethouder of deze ook buiten haar eigen portefeuille naar een oplossing heeft gezocht. Lid DIDDEREN sluit zich volledig aan bij het openhouden van de dagbesteding en vindt dat alles op alles moet worden gezet om dit te realiseren. Ook PvdD dringt aan op een creatieve oplossing van de wethouder. Lid WEHKAMP is net als de inspreker benieuwd naar manieren om de Kwekerij alsnog open te houden. De inspreker heeft ook gezegd dat de deelnemers aan de Kwekerij niets is gevraagd. Hoe zal de gemeente zorgen voor de zachte landing? Lid VAN PIJPEN heeft tijdens de bespreking van twee weken geleden gezegd dat over drie weken kon worden gesproken over een andere partij die terecht teleurgesteld is door de gunning dagbesteding.

Het gaat over meer dan alleen Kwekerij Osdorp, namelijk over de effecten van de totale aanbesteding dagbesteding. Ook de dagbesteding voor mensen met dementie is zeer belangrijk of mensen met andere psychiatrische beperkingen. Het is goed om na te gaan wat er precies is gebeurd bij de aanbesteding. Is de uitkomst in het belang van kwetsbare Amsterdammers? Kan er een analyse worden verstrekt waarin duidelijk wordt wat de inhoudelijke impact is van de aanbesteding? Wat zijn de juridische en financiële consequenties van het wel helemaal intrekken van de aanbesteding? Is er ook beleid voor hoeveel onderaannemerschap kan plaatsvinden en welke regie heeft de gemeente hierop?

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Lid ALBERTS wil graag dat de discussie beperkt blijft tot de Kwekerij. Het is namelijk de vraag of een heel specifieke dagbesteding voor een heel specifieke doelgroep moet worden opgeheven. Lid VAN PIJPEN vindt dat dit niet per se moet, maar haar punt is dat er meer dagbestedingen zijn. Zij wil niet alleen voor Kwekerij Osdorp opkomen, maar ook voor anderen. Lid VERSCHOOR krijgt graag een reflectie van de wethouder over nut en noodzaak van het opheffen van de Kwekerij. Hij vraagt zich af of gezien de ontwikkelingen sinds corona geen behoefte is aan meer kwekerijen in plaats van aan minder. Lid HAKIKI sluit zich aan bij de woorden van de SP. Zij vindt ook dat de sociale werkplek moet blijven. Lid KABAMBA sluit zich ook aan bij de fracties die pleiten voor behoud van de Kwekerij. College Wethouder RIJXMAN is helaas genoodzaakt om de commissie te vermoeien met wat kille zakelijke argumenten. De noodkreet van de insprekers beroeren haar en zij is ook blij dat er mensen van de Kwekerij zelf aanwezig zijn. Haar bezoek aan de Kwekerij was even informatief als prettig waarin alle genoemde facetten ter sprake zijn gekomen. De wethouder is geen voorstander van marktwerking in de zorg. Na een uitgebreid traject met de raad is echter in de vorige periode besloten om tot een aanbesteding te komen.

In de aanbesteding is veel kwaliteit en diversiteit getoond in zowel de grote als de kleine aanbieders. Het is belangrijk om te melden dat ook veel andere organisaties problemen hebben. Per 1 januari 2023 zullen 25 gecontracteerde partijen deelnemen aan de aanbestedingen. Lid HOOGTANDERS vraagt of het klopt dat bij de geselecteerde aanbieders partijen zijn die meer plekken hebben aangeboden dan zij de afgelopen periode hadden. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat dit mogelijk is. Zij kent de aanbestedingen niet uit haar hoofd. Desgewenst gaat zij dit na. Voor de deelnemers is het ingrijpend. Voor de warme overdracht is een protocol opgesteld en vanaf 1 januari 2023 hebben cliënten de tijd om overgedragen te worden naar andere partijen. Lid HOOGTANDERS heeft het beeld dat er partijen zijn die meer hebben aangeboden dan zij de afgelopen periode hadden. Zij zullen de plekken nog moeten creëren. Hoe kan de warme overdracht worden gerealiseerd? Wethouder RIJXMAN heeft in de brief een aantal opties genoemd. De overgangsperiode voor de Kwekerij betekent dat drie maanden na 1 januari nog wordt betaald voor de cliënten. Aangezien de wethouder ook is gegrepen door de casus, wil zij iemand aanstellen die samen met de Kwekerij gaat kijken naar de opties voor de Kwekerij. Hierbij kan worden gedacht aan onderaannemerschap in de andere zorgpartijen.

In de nieuwe aanbesteding hebben verschillende kleine aanbieders beter ingeschreven. Totaal zijn er 3800 plekken dagbesteding en 1500 plekken inloop. Bij buitenactiviteiten kan worden gedacht aan Cordaan met Boerderij Landlust, Arkin buitenproef met papierprikken en Basic Green tuinonderhoud. Maar ook de Regenbooggroep, het Leger des Heils, stichting per Mens en de Stadsboerderij doen iets met tuinonderhoud. De belangrijkste doelstelling van de aanbesteding is dat Amsterdammers die de Wmo-dagbesteding nodig hebben keus hebben uit verschillende types hebben die passen bij hun maatschappelijke participatie. Voor de dagbesteding gericht op meedoen, zijn dit

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

twintig aanbieders voor 2450 plekken. Voor de dagbesteding gericht op meewerken, zijn er twaalf aanbieders voor 1350 plekken. De kwaliteit van vergunde aanbieders is heel hoog en alle doelgroepen zijn hierin opgenomen, alsook een spreiding over veertig locaties in stadsdelen. Helaas is er geen aanbieder vanuit Weesp. De aanbesteding was in de optiek van de wethouder heel doelmatig, maar zij zegt graag toe om met een impactanalyse te komen. De resultaten kunnen in het eerste kwartaal van 2023 worden gedeeld. Lid WEHKAMP herhaalt op verzoek haar vragen. Sommige instanties hebben meer plekken aangevraagd zonder dat er een locatie is. Wellicht kan er een creatieve oplossing worden bedacht dat mensen toch op de locatie van de Kwekerij ingezet kunnen worden. De inspreker heeft gesteld dat de deelnemers niets is gevraagd en in dit kader heeft zij gevraagd hoe de gemeente zal zorgen voor de zachte landing. Wethouder RIJXMAN zegt dat Landzijde een deel is vergund, maar de Kwekerij zat hier niet bij. Lid HOOGTANDERS is blij dat de wethouder het genoemde initiatief neemt. De evaluatie van aanbesteding als instrument kan eventueel later worden gedaan, maar een analyse van wat het heeft opgeleverd, ontvangt zij graag op korte termijn. Wethouder RIJXMAN stelt dat een impactanalyse tijd kost. Het uitgangspunt is om deze mee te nemen in de evaluatie.

Op dit moment kan zij geen precieze datum toezeggen, omdat dit veel uitzoekwerk vergt. Een impactanalyse is eigenlijk alleen mogelijk als een volgende situatie zich heeft voorgedaan. De overgang van cliënten loopt tot 1 juli. Lid HOOGTANDERS zou graag zien wat er uit de aanbesteding is gekomen. Welke partijen, welk aanbod, de kwaliteit ervan en of dit is wat aan de voorkant was beoogd. Wethouder RIJXMAN zal dit meenemen in de informatie. Lid HOOGTANDERS roept op tot spoed. Als de raad iets wil repareren, moet hier gelegenheid voor zijn. Wethouder RIJXMAN zal haar best doen, maar zij herhaalt dat de overgang van cliënten langer doorloopt. Zij zal zich ervoor inspannen om voor het eind van het jaar met een eerste analyse te komen. Lid WIJMENGA heeft nog niets gehoord over Weesp. Wethouder RIJXMAN heeft bevestigd wat mevrouw Wijmenga heeft gevraagd. Verder kan zij hier op dit moment niet verder op ingaan. Lid RUNDERKAMP vraagt om een toelichting op de rol van de aan te stellen coördinator. Wethouder RIJXMAN legt uit dat de coördinator specifiek voor de Kwekerij wordt ingezet. Deze gaat bekijken hoe de Kwekerij in de toekomst kan worden geholpen. Lid VAN PIJPEN vraagt of de coördinator ook voor andere partijen zal werken die problemen kunnen ondervinden. Wethouder RIJXMAN herhaalt dat deze zich vooralsnog op de Kwekerij zal richten.

Lid ALBERTS hoort de wethouder zeggen dat zij ook vindt dat de Kwekerij moet blijven en dat zij iemand zoekt die hiervoor kan zorgdragen. Is dit iemand met expertise op dit vlak? Of gaat het om een technocraat die de regels zal volgen?

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Wethouder RIJXMAN ziet de waarde van de Kwekerij en zij zal haar uiterste best doen om te zoeken naar een oplossing. De coördinator zal zeker geen technocraat zijn. Lid ALBERTS wil het onderwerp piepen naar de eerstvolgende raad. Lid VAN PIJPEN heeft verzocht om inzicht in de juridische en financiële consequenties van het eventueel helemaal intrekken van de aanbesteding. Ook heeft zij geïnformeerd naar het beleid voor onderaannemerschap. Wethouder RIJXMAN zal dit meenemen in de brief. Lid VERSCHOOR heeft nog geen antwoord gehoord op de vraag die eerder is gesteld over of er wellicht andere potjes beschikbaar zijn. Wethouder RIJXMAN stelt dat de Amsterdamse begroting niet een zaak van “in potjes schuiven” is. Zij kan in overleg met andere wethouders kijken naar mogelijkheden. Lid RUNDERKAMP is blij dat de coördinator zo snel mogelijk begint. Gezien de onrust vraagt hij of er een termijn bekend is waarbinnen de opdracht afgerond moet zijn. Wethouder RIJXMAN zegt dat dit zo snel mogelijk is. Zij hoopt dat de verkenner eind november gereed is. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. 2.d. Rondvraag De VOORZITTER heropent de vergadering en geeft het woord aan mevrouw Wehkamp. Lid WEHKAMP is benieuwd hoe het met de gesprekken met het Rijk staat over energiearmoede onder studenten.

Wethouder MOORMAN zegt dat dertien studentensteden vlak voor het debat in de Kamer een brief hebben gestuurd met een uitleg dat het onverstandig is om de uitkering via de gemeente te laten verlopen. IBB is bedoeld voor maatwerk en is geen categoriale voorziening. De verwachting is dat er een enorme toestroom van studenten zal zijn waarvan slechts een heel klein deel in aanmerking komt. Hiermee wordt de hele uitvoering van de IBB lamgelegd die juist was bedoeld voor kwetsbare Amsterdammers. De minister stelt echter dat DUO en de belasting dit niet aankunnen en dat daarom de gemeente het moet doen. Lid WEHKAMP vraagt of de wethouder een voorzichtige voorspelling kan doen voor een termijn waarop studenten aanspraak kunnen maken. Wethouder MOORMAN weet alleen dat er 35 miljoen euro beschikbaar is gesteld, volstrekt onvoldoende om alle 45.000 studenten in Amsterdam te kunnen helpen. Daarom worden er allerlei criteria gesteld waaraan moet worden getoetst en dit kost veel capaciteit. Lid HAKIKI informeert naar de zichtbaarheid van de vangnetregeling en is benieuwd hoeveel meldingen er zijn binnengekomen voor deze regeling. Wethouder MOORMAN legt uit dat de vangnetregeling niet één regeling is. Deze bestaat uit verschillende regelingen om ervoor te zorgen dat mensen die buiten de energietoeslag vallen toch worden geholpen.

Als de energietoeslag bijvoorbeeld wordt afgewezen, worden mensen doorverwezen naar de buurtteams. Deze worden vervolgens geïnstrueerd om mensen door te geleiden. Ook vroegsignalering is heel belangrijk. Het

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

aantal meldingen van energiemaatschappijen lag in september jl. al even hoog als in het hele afgelopen jaar. Lid LAAKE heeft als student een formulier ingevuld en heeft een telefoonnummer gebeld. Haar werd toen verteld dat zij aanspraak kon maken op de IBB. Het is haar nu niet duidelijk of een student wel of geen aanspraak maken. Wethouder MOORMAN zegt dat Amsterdam geen inkomensgrenzen aan de IBB heeft gesteld. Als bij IBB kan worden aangetoond dat er grote betalingsproblemen zijn, is deze voor iedereen beschikbaar. Zoals de regels nu zijn bedacht, gaat het om een leeftijd boven de 21 jaar, niet gesteund kunnen worden door ouders, geen aanvullende beurs hebben en kunnen aantonen dat een energierekening niet kan worden betaald. Bespreekpunten Financiën 3. De Begroting 2023 Nr. VN2022-030523 De VOORZITTER meldt dat de begroting vandaag in de eerste termijn wordt besproken. De tweede termijn van alle commissies wordt besproken in de commissie FKD op 1 november a.s. Moties en amendementen kunnen worden ingediend door deze te mailen naar raadsbox@amsterdam.nl. Ze moeten op een of meer namen van raadsleden worden gesteld. Op 14 oktober a.s. worden de moties via de dagmail verstuurd en de schriftelijke preadviezen van het worden op 28 oktober verwacht.

Moties en amendementen die later worden ingediend, zullen mondeling gepreadviseerd worden tijdens de raadsvergadering van 9 en 10 november a.s. Volgorde van bespreking is: VVD, PvdA, PvdD, GL, BIJ1, D66, SP, Volt, DENK, JA21, CDA, FvD, lijst Kabamba. Commissie Lid VON GERHARDT heeft zorgen over de tekorten in de kinderopvang die effecten hebben op de hele arbeidsmarkt en waarmee ook de vrouwenemancipatie onder druk komt te staan. VVD zal met een motie komen om te bekijken wat is geleerd van het lerarentekort en wat toegepast kan worden bij de kinderopvang. Lid RUNDERKAMP heeft een maand geleden een opiniestuk in Het Parool gelezen van de heer Von Gerhardt waarin hij pleit voor een voorrangsregeling om huurwoningen te verruimen voor mensen die werkzaam zijn in de kinderopvang. Staat de heer Von Gerhardt hier nog steeds achter? Lid VON GERHARDT staat hier zeker nog achter. Lid RUNDERKAMP vraagt hoe de heer Von Gerhardt in dit kader aankijkt tegen het feit dat de kinderopvang een private sector is de de huurwoningen nu beschikbaar zijn voor de beroepen in de publieke sector. Lid VON GERHARDT vindt het belangrijk dat tekorten worden opgelost en hiervoor wil de VVD alle mogelijkheden onderzoeken. Lid RUNDERKAMP vreest dat door te beginnen met de kinderopvang het hek van de dam is.

Lid VON GERHARDT legt uit dat er een duidelijke keuze voor de kinderopvang wordt gemaakt, juist omdat deze zo belangrijk is in het brede perspectief van mensen aan het werk helpen.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Lid ROODERKERK wijst erop dat woningbeleid een verdeling van schaarste is. Als woningen naar mensen gaan die werkzaam zijn in de kinderopvang, dan gaan ze niet naar leraren of naar andere kwetsbare groepen die echt een woning nodig hebben. Lid VON GERHARDT zegt dat vooral moet worden bekeken wat kan helpen, ook in het breder perspectief. Lid ROODERKERK vraagt wat de heer Von Gerhardt tegen leraren zegt als er geen woningen zijn. Lid VON GERHARDT concludeert dat er nog steeds woningen over zijn. Als dit is onderzocht, kan worden bekeken wat de werkelijke effecten zijn. Lid ROODERKERK bevestigt dat moet worden onderzocht hoe meer woningen voor leraren beschikbaar kunnen komen. Het probleem wordt echter niet opgelost door weer een nieuwe groep toe te voegen. Lid VON GERHARDT stelt dat de VVD hier anders over denkt. Vanaf 2024 is er 300.000 euro minder beschikbaar voor het vernieuwen van schoolgebouwen. Hij is benieuwd wat het effect hiervan zal zijn op de kwaliteit van de schoolgebouwen. Wat zijn de oplossingen om ervoor te zorgen dat de kwaliteit op orde blijft? Een oproep is om scholen meer te clusteren, zodat er minder gebouwen en dus minder huisvestingskosten zijn. Elk jaar ontbreekt grip op de jeugdzorg. De VVD vindt het heel belangrijk om meer inzicht te krijgen aan welke knoppen kan worden gedraaid.

De stijgende kosten zorgen ervoor dat in de toekomst moeilijke keuzes gemaakt moeten worden waardoor mensen die de zorg echt nodig hebben hier aanspraak op kunnen maken. Lid ABDI vraagt aan welke keuzes de heer Von Gerhardt denkt. Lid VON GERHARDT zou de wethouder willen vragen om te laten zien welke keuzes gemaakt kunnen worden en wat de impact hiervan is op het zorgsysteem, zodat de raad op basis hiervan gedegen keuzes kan maken. Lid ABDI daagt de heer Von Gerhardt uit om een paar keuzes te noemen die zijn voorkeur hebben. Lid VON GERHARDT vindt dit een moeilijke vraag. Hij zou zich kunnen voorstellen dat een conclusie kan zijn dat op een gegeven moment mensen minder lang worden doorbehandeld. Hij zou echter wel de impact van een dergelijke maatregel willen weten. Lid HOOGTANDERS concludeert dat over het algemeen veel te verbeteren valt in het leggen van een relatie tussen doelen, instrumenten en middelen. Als raadslid wil zij beter kunnen controleren en beter kunnen sturen. De verwachting is dat een grotere groep mensen steun nodig zal hebben van de gemeente het komende jaar. Ook voor werkenden boven het sociaal minimum wordt het moeilijk rond te komen. De VVD vindt het belangrijk dat zowel het Rijk als Amsterdam laten zien dat ze ook naast deze groep Amsterdammers staan, dat de buurtteams er ook voor deze mensen is en dat er in elke wijk voldoende capaciteit is.

VVD doet een voorstel om het sociaal minimum om gebruik te maken van de armoederegeling in Amsterdam tijdelijk te verhogen naar 150%. Op de lange termijn zet de VVD juist in op het verkleinen van de armoedeval. De prioriteiten van de buurtteams en van de sociale basis moeten op elkaar aansluiten. Welke opgave heeft prioriteit voor de wethouder en hoe wil zij deze aansluiting vorm geven? Hoe kan de raad de resultaten hiervan volgen? Een andere vraag is wanneer de monitor sociale basis komt. De rol van de huisarts als eerstelijnsvoorziening staat zwaar onder druk, onder andere door het ontbreken van huisvesting. Hoe kunnen investeringen in maatschappelijke voorzieningen ook ruimte bieden voor huisartsen?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Met de dalende vaccinatiegraad en de oplopende coronabesmettingen staat de GGD voor een grote personele en communicatieve uitdaging. VVD hecht grote waarde aan vaccinaties als fundament voor een gezonde stad. Hoe verloopt de boostercampagne? Welke sturingsmogelijkheden heeft de raad richting GGD? Hoe monitort de wethouder het draagvlak voor vaccinaties? Lid BOUHASSANI stelt dat de bestaanszekerheid van een steeds groter wordende groep mensen in het geding is waaronder ook de zogenaamde werkende armen. Dit zijn mensen die hard werken, maar het eind van de maand maar net halen. Lid VERSCHOOR vindt de term werkende armen een respectloze term. Lid BOUHASSANI denkt dat arm zijn alleen iets zegt over de financiële situatie van iemand. Zij heeft het over mensen die hard werken en geld verdienen, maar niet genoeg overhouden. Lid VERSCHOOR stelt dat als de hardwerkende persoon niet werkt en geen geld verdient, deze verhongert. Dit maakt hem gewoon tot een slaaf. Lid BOUHASSANI is het hier niet mee eens. Lid VERSCHOOR begrijpt niet waarom mensen bang zijn om het beestje bij zijn naam te noemen. Lid BOUHASSANI vervolgt haar betoog. Als deze mensen worden geconfronteerd met een hoge energierekening en duurdere boodschappen, dan ontstaan problemen. Er zijn ook mensen die hun kinderen bij voorbaat al weghouden van activiteiten en sport vanwege een gebrek aan financiële middelen.

De gemeente zou zich bij hulp en compensatie moeten richten op de mensen die het het zwaarst hebben en de gemeenteraad moet het gesprek hierover structureel blijven voeren. De begroting geeft een sociaal en solidair antwoord op zowel de korte als de lange termijn voor mensen die het het zwaarst hebben. Het lanceren van een noodfonds voor de MKB, maatschappelijke instanties en bedrijven die een grote bijdrage leveren aan de lokale maatschappij, kan ook op goedkeuring rekenen. Het verhogen van het sociaal minimum van 120% naar 130% zal naar verwachting voor veel mensen veel schelen. Lid HOOGTANDERS vraagt of PvdA het voorstel van de VVD kan steunen om het sociaal minimum te verhogen naar 150%. Lid BOUHASSANI denkt dat dit een maatregel is die serieus overwogen moet worden. In de tegenbegroting van de VVD heeft zij gelezen dat het om een tijdelijke verhoging van 12 maanden gaat met eventueel een kleine uitloop. Het is de vraag of er op deze manier geen grotere kans is op het ontstaan van schulden als de maatregel weer wordt teruggedraaid. Lid HOOGTANDERS begrijpt dat dit een probleem is, ook voor de uitvoering. De VVD wil ook op de langere termijn de armoedeval voorkomen. Het verschuiven van een inkomensgrens is arbitrair en daarom zou dit om een tijdelijke maatregel gaan die op een gegeven moment niet meer nodig zou moeten zijn.

Lid BOUHASSANI blijft hierin een groot risico zien, omdat mensen voor regelingen in aanmerking komen waarvoor ze een jaar later niet meer in aanmerking komen. Graag zou zij samen met de VVD willen nadenken over maatregelen voor de lange termijn. Lid HOOGTANDERS neemt deze uitgestoken hand graag aan.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Lid BOUHASSANI heeft in de begroting ook gezien dat er een speerpunt is opgenomen om te blijven werken aan de bekendheid van alle regelingen. Zij kijkt ernaar uit om hier blijvend invulling aan te geven. Lid RUNDERKAMP gaat in op onderwijs en zorg. De ambitie dat alle kinderen zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen in het onderwijs komt in het geding voor kinderen die speciaal onderwijs volgen, aangezien door corona en het lerarentekort teveel leerlingen vanuit het regulier onderwijs te snel en te vaak worden doorgeleid naar het speciaal onderwijs. De middelen vanuit het NPO worden gereserveerd om kwetsbare leerlingen in het regulier onderwijs te ondersteunen en te begeleiden. Deze middelen zijn echter slechts beschikbaar tot juli 2025. Zijn er mogelijkheden om de middelen structureel te reserveren? Maatregelen met betrekking tot het leerlingenvervoer zijn expliciet bedoeld voor het schooljaar 2023 en 2024. Kunnen deze maatregelen al in het lopende schooljaar worden ingezet nu blijkt dat er al problemen zijn? Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat er een verband is tussen kwetsbare leerlingen en de mate waarin deze leerlingen worden doorverwezen naar speciaal onderwijs. In Amsterdam wordt hieraan gewerkt door scholen met meer kwetsbare leerlingen meer geld te verstrekken om zodoende een gelijk speelveld te creëren.

De wethouder wordt gevraagd of zij bereid is om met haar collega’s van de G-4 een lobby te starten om het adagium “ongelijk investeren voor gelijke kansen” in Den Haag onder de aandacht te brengen. Lid ROODERKERK stelt dat ongelijk investeren in Den Haag al gebeurt, omdat scholen met meer kwetsbare leerlingen meer geld vanuit het Rijk krijgen. Lid RUNDERKAMP heeft gesproken met de voorzitter van het samenwerkingsverbond Amsterdam Diemen. Van hem heeft hij begrepen dat de gelden voor het passend onderwijs vanuit Den Haag gelijkelijk over gemeenten worden verdeeld terwijl in grote steden meer kwetsbare kinderen zijn. Lid ROODERKERK vraagt of dit betekent dat het pleidooi zich richt op verdeling richting steden versus er omheen liggende gebieden. Lid RUNDERKAMP bevestigt dit. Lid ROODERKERK denkt dat dit slechter uitpakt voor leerlingen die niet in Amsterdam wonen, maar ook passend onderwijs nodig hebben. Lid RUNDERKAMP ontkent niet dat er in gebieden buiten Amsterdam geen kwetsbare leerlingen zijn, maar hij stelt voor om te kijken naar waar de nood het hoogst is. In zijn beleving is dat in de G-4 en daarom zou het logisch zijn dat er meer geld vanuit Den Haag naar die gemeenten gaat. Lid VON GERHARDT wijst erop dat er al veel meer geld naar de G-4 gaat dan naar omliggende gebieden. Hij vindt dat alle leerlingen in Nederland goed onderwijs moeten krijgen.

Lid RUNDERKAMP is het met dit laatste helemaal eens, maar hij stelt dat er vanzelfsprekend meer geld naar Amsterdam gaat, omdat hier überhaupt meer leerlingen zijn. Volgens hem zou dit relatief nog meer moeten zijn. Lid ABDI dankt alle medewerkers die in de Jeugdzorg werken en hun uiterste best doen om er het beste van te maken. De PvdA is solidair met de aangekondigde stakingen. PvdA vindt het belangrijk om te staan voor de meest kwetsbare gezinnen en wil deze prioriteren bij jeugdhulp. Graag hoort zij hoe de wethouder denkt deze gezinnen en kinderen het best te bereiken en hoe zij denkt de problematiek zoals schulden te adresseren. Ziet de wethouder mogelijkheden om het aantal uit huis plaatsingen terug te dringen?

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

Lid DIDDEREN is blij met het sociale college dat inzet op het verzachten van de lasten van degenen die dit het meest nodig hebben. PvdD sluit zich graag aan bij het voorstel van de VVD om het sociale minimum naar 150% te laten stijgen. Wel moet worden bekeken of deze verhoging structureel kan worden om te voorkomen dat na een jaar problemen ontstaan, hoewel het nog altijd beter is om een jaar in aanmerking te komen voor deze regeling dan helemaal niet. Jeugdzorg heeft haar werk neergelegd en PvdD is benieuwd naar de reactie van de wethouder hierop en hoe zij de rol van de gemeente in deze kwestie ziet. PvdD is voorstander van het luiden van de noodklok richting het Rijk. Zou de wethouder hierin ondersteund willen worden middels een motie? In de zorg wordt bezuinigd terwijl tegelijkertijd de wachtlijsten toenemen. Graag hoort mevrouw Didderen een reactie van de wethouder op de bijdrage van de inspreker. Lid VAN PIJPEN vraagt of mevrouw Didderen kan uitleggen hoe in de begroting 2020-2023 wordt bezuinigd in de zorg. Lid DIDDEREN heeft specifiek gesproken over de eerste inspreker. Het is goed dat budget is vrijgemaakt voor gezonde schoollunches. PvdD ziet deze graag plantaardig. Dit is goed voor het dierenwelzijn, maar ook voor de klimaatbelasting en het is gezond inclusief voor degenen die om religieuze redenen bepaalde producten niet eten.

Onderdeel van de eiwittransitie is het stimuleren van een groter plantaardig voedselaanbod in publieke instellingen. PvdD zal hiervoor met een amendement komen. Lid YEMANE dankt het college voor een begroting waarin bestaanszekerheid en armoede belangrijke thema’s zijn. Er komt snel een campagne waarmee de armoederegelingen bekender worden bij Amsterdammers en naast de buurtteams worden ook werkgevers hierbij betrokken. Hoewel het wrang is dat de armoede steeds groter wordt, is armoede niet nieuw. Veel Amsterdammers leven al jaren in armoede. Het feit dat steeds meer mensen in armoede belanden, komt onder andere omdat niet alle armen in aanmerking komen voor bepaalde regelingen. Dit wordt veroorzaakt doordat niet wordt gekeken naar besteedbaar inkomen, maar naar het bruto inkomen. Voor structurele en duurzame oplossingen is hulp van het Rijk nodig en die noodzaak moet de gemeente duidelijk onder de aandacht brengen. De gemeente moet echter ook gebruik maken van belangrijke actoren als informele organisaties, ervaringsdeskundigen, stadsdelen, buurtteams et cetera.

Is er zicht op hoeveel mensen op dit moment in de knel komen, inclusief stille armoede? Komt dit inzicht vanuit de buurtteams en andere organisatie? Hoe verlopen de gesprekken met het Rijk over het aanpakken van armoede middels structurele oplossingen? De inzet op kansengelijkheid met betrekking tot onderwijs wordt gewaardeerd en dit geldt zeker voor subsidie naar nieuwkomers onderwijs. GL heeft een motie ingediend die vraagt om naast goed onderwijs ook ouders mee te nemen in de leergang van de kinderen. Kansengelijkheid in het onderwijs komt echter in het geding door onder andere de grote tekorten op de scholen, de kinderopvangcentra, het leerlingenvervoer en meer. Deze kunnen ertoe bijdragen dat juist kansenongelijkheid toeneemt. De wethouder wordt gevraagd om de lobby richting Rijk nog steviger te continueren en om binnen de gemeente te kijken naar alle mogelijkheden om dit tegen te gaan. Lid VAN DER VEEN gaat in op de jeugdzorg. In de lockdownperiode heeft 1 op de 5 jongeren gedacht aan zelfdoding en jong volwassenen suïcideren zich tegenwoordig vaker dan voor corona. Uit GGD-onderzoek blijkt dat Amsterdamse jongeren vaker dan leeftijdsgenoten in de rest van Noord-Holland last hebben van depressie en angst.

Wat is de staat van de stad wat betreft depressie en suïcidaliteit onder jonge Amsterdammers, wat kan worden geleerd van de lockdowns en hoe bereidt Amsterdam zich voor op een eventueel nieuwe lockdown? Aanbesteding, preventie en jeugdhulp betreffen vaak thema’s die een specialistische aanpak nodig hebben. Wat zijn de mogelijkheden voor Amsterdammers om in de toekomst nog voor deze hulp te kunnen kiezen?

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

De proeftuin Blijvend Veilig is succesvol gebleken en zal uitgroeien tot een nieuwe aanpak in plaats van de huidige van elkaar gescheiden werkwijzen. Kan de wethouder aangeven welke lessen kunnen worden geleerd met betrekking tot bijvoorbeeld het aantal uit huis plaatsingen? Lid VAN PIJPEN gaat in op problemen waarmee vrouwen in de zorg te maken hebben zoals racisme, discriminatie en schuldenproblematiek. Een boek dat hierover gaat, zal zij aan de wethouder overhandigen. Vorig jaar is een voorstel aangenomen in de raad over de bestrijding van racisme en discriminatie in de zorg. Dit is ook opgenomen in het coalitieakkoord, maar dit staat niet in de begroting. Zorg is niet beschikbaar waar nodig door gebrek aan personeel of door gebrek aan geld. Huishoudelijke zorg is de basis van het zorgsysteem en deze moet worden gekoesterd. Door het noodzakelijke budgetplafond zijn wachtlijsten ontstaan. In het coalitieakkoord en in het integraal zorgakkoord zijn afspraken gemaakt over hoe deze in de toekomst voorkomen kunnen worden. Wat is de stand van zaken hiervan? Mevrouw Van Pijpen vraagt de raad om met voorstellen te komen om dit probleem op te lossen. Mantelzorgers zijn de grootste groep zorgverleners en zij hebben behoefte aan meer en duidelijke ondersteuning. De vraag is of de gemeente genoeg doet en of de zichtbaarheid en ondersteuning kunnen worden vergroot.

GL overweegt hiertoe een motie. Nu de arbeidsmarkt verandert, verandert ook het type vrijwilligers en ook dit vereist meer ondersteuning. Van diverse organisaties zijn berichten ontvangen dat het een belemmering is dat buurtteams alleen gedurende kantoortijden bereikbaar zijn. GL zal met een motie komen die oproept om te onderzoeken of opening tijdens avonduren mogelijk is, eventueel door spreiding van capaciteit. In het coalitieakkoord staan afspraken over gezondheidsbevordering en het inzetten van een basisstructuur hiervoor, vooral om ongelijkheid in gezondheid te bestrijden. Wat de stand van zaken hiervan? Lid LAAKE is blij met de plannen voor de bestrijding van armoede en voor het realiseren van gelijke kansen. Volt is blij met de verhoging van het sociaal minimum voor minimaregels. Dit plan valt en staat met goede communicatie, omdat mensen wel op de hoogte moeten zijn van deze uitbreiding. Heeft het college al een plan liggen om deze verruiming onder de aandacht te brengen van Amsterdammers? Wat betreft de schoollunches valt op dat voor volgend jaar 0,4 miljoen euro is begroot voor de maaltijden en dat dit in 2024 en 2025 1 miljoen euro is en in 2026 zelfs 1,6 miljoen euro.

Hoe kan dit verschil worden verklaard? Een motie van Volt roept op om de schoollunches vegetarisch in plaats van plantaardig te maken, omdat de laatste waarschijnlijk duurder zijn en het meer tijd zal kosten om alle producten te vervangen. Lid WEHKAMP adviseert de wethouder om jongeren te betrekken bij programma’s die voor hen worden opgezet. Al eerder is stichting Leergeld genoemd die verwacht het komend jaar een stop op het programma te moeten zetten. Is de wethouder bereid om in gesprek te gaan met de stichting om naar de mogelijkheden te kijken? Hoe bereidt de wethouder zich voor op de energiearmoede met het tekort vanuit de IBB? In het kader van World Mental Health Day informeert mevrouw Wehkamp naar de indicatoren die worden gebruikt om de preventieplannen die extra zorg in de toekomst moeten voorkomen, te evalueren. De gemeente maakt budget vrij voor programma’s voor mensen die op de wachtlijst staan van de GGZ. Welke programma’s zijn dit? Deze lijken onvoldoende bekend bij GGZ-instellingen waardoor zij hier niet naar kunnen verwijzen. Hoe vaak wordt gebruik gemaakt van deze programma’s en hoe wordt hier bekendheid aan gegeven? Lid ROODERKERK vindt het belangrijk dat deze begroting extra aandacht voor kinderen heeft. Zij is ook blij met de gratis schoollunches en is benieuwd naar de uitwerking hiervan. Wanneer wordt deze verwacht en loopt dit via het Jeugdeducatiefonds?

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

In de begroting staat wel een indicator voor cultuureducatie, maar niet voor burgerschapsonderwijs. D66 denkt dat een motie kan helpen om te onderzoeken hoeveel scholen doorlopende leerlijnen hebben. Inmiddels zijn er veel maatschappelijke organisaties die zich willen inzetten op scholen, maar deze zijn vaak erg druk door onder andere het lerarentekort. D66 heeft een motie voorbereid om coördinatoren aan te stellen om beide partijen elkaar te laten vinden. Het lerarentekort oplossen is de eerste prioriteit. Toch zijn er geen indicatoren op het lerarentekort in de begroting. Mevrouw Rooderkerk hoopt dat in de voorjaarsbrief voorstellen worden genoemd, zoals het opnieuw invoeren van de Teambeurs die de aantrekkelijkheid van het beroep en de expertise van de leraar vergroot. Slechts 40 woningen zijn toegewezen aan leraren terwijl er meer beschikbaar zouden zijn. Is de wethouder bereid om de mismatch tussen vraag en aanbod te onderzoeken en de raad hierover te informeren? Lid ALBERTS heeft een voorstel bedacht om het leerlingenvervoer niet aan te besteden, maar in te besteden en onder te brengen bij het GVB, eventueel samen met het Wmo-vervoer. Op deze manier kunnen ook de chauffeurs aan een volledige baan geholpen worden. Ook wordt veel geld bespaard omdat aanbesteden niet meer nodig is. SP zal met een motie komen om de wethouder te vragen of zij dit voorstel wil bestuderen.

Lid HAKIKI memoreert dat de wethouder tijdens de vorige vergadering heeft toegezegd Wmo bij het leerlingenvervoer te betrekken. Lid ALBERTS zegt dat als niet tot haar voorstel wordt overgegaan, in ieder geval de aanvraagprocedure moet worden gestroomlijnd. Zowel voor de aanvragers als voor de chauffeurs is de omslachtige en langdurig methode niet handig. Lid MOLEMA concludeert dat armoedebestrijding elk jaar weer een grote kostenpost is voor Amsterdam. De kosten van het sociale minimum om voor regelingen in aanmerking te komen zullen ongeveer 5 miljoen euro per jaar zijn. JA21 kan akkoord gaan met een eenmalige uitbreiding naar 130%, omdat het duidelijk is dat de huidige situatie voor veel groepen onhoudbaar is geworden en hiervoor zal JA21 ook met een amendement komen. JA21 vindt overigens dat het structureel verhogen van de inkomensgrens voor minimavoorzieningen geen oplossing is voor het armoedeprobleem. Daarom is eerder tijdens de Algemene Beschouwingen een motie ingediend om de genoemde verhoging niet in te voeren en de kosten die hiermee bespaard worden, aan te wenden voor het begeleiden van mensen naar een betaalde baan. Vanzelfsprekend zullen op verschillende niveaus acties nodig zijn om de woonlasten te drukken en de koopkracht te herstellen door bijvoorbeeld in te zetten op het isoleren van woningen en op landelijk niveau het hervatten van de gaswinning in Groningen.

JA21 vraagt zich af of het armoedebeleid niet opnieuw tegen het licht moet worden gehouden. Hoe zal de wethouder stimuleren dat de mensen die nu binnen de doelgroep vallen hier straks niet meer onder vallen? Hoe draagt het voorstel tot verhoging naar 130% bij aan de uitstroom van armoede? Wat gaat het college over vier jaar doen als de extra middelen op zijn en de doelgroep is vergroot? Waar ligt de grens voor het verhogen van de inkomensnorm? Is de wethouder bereid om de effecten van het voorstel in kaart te brengen? Lid DE JONG noemt zorg een bijzondere kostenpost. De baten in de gezondheidszorg zijn laag terwijl de kosten heel erg hoog zijn. De baten zijn in feite de bijdragen vanuit het Rijk om de zorgkosten te dekken. Deze financiering wordt met publiek geld gedaan en hiermee moet voorzichtig worden omgesprongen. JA21 mist aandacht voor de eerstelijnszorg van de huisarts. Door in de begroting geen geld op te nemen voor de verlichting van de eerste lijn, zullen alle kosten die nodig zijn voor de huisarts onvoorzien zijn. Is er binnen de 1 miljard euro geen geld te vinden voor verlichting binnen de eerste lijn? Is er een plan om een krimp van het huisartsentekort te realiseren? Lid HAKIKI stelt dat de stijgende energierekening en de oplopende inflatie tot grote problemen leiden voor mensen met een laag inkomen en voor de minima. Gezinnen met

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

lage inkomens en werkende armen worden de financiële afgrond in gedreven. Het aantal kinderen in armoede neemt toe en kinderen die opgroeien in armoede lopen vaak achterstanden op die nauwelijks in te halen zijn. Armoede en schulden kunnen leiden tot toenemende stress, verminderde gezondheid, opvoedingsproblemen, uitsluiting en zelfs uithuisplaatsing. Eerder is er al op aangedrongen om geen vermogenstoets te hanteren bij de eerste energietoeslag van 800 euro. Alle andere G-4 gemeenten doen meer dan Amsterdam. Het college verhoogt weliswaar de armoederegeling naar 130%, maar doet dit pas volgend jaar. Wat zal de energietoeslag in 2023 zijn? De motie die DENK had voorbereid om een deel van de energietoeslag al te betalen is onnodig met de toezegging van de wethouder aan het begin van de vergadering. DENK kan zich verder goed vinden in de armoederegeling als is voorgesteld in de begroting en sluit zich aan bij de wens om de grens op te hogen naar 150%. De VOORZITTER schorst de vergadering voor een korte pauze. De VOORZITTER heropent de vergadering en geeft het woord aan mevrouw Wijmenga. Lid WIJMENGA herhaalt het appel van haar collega Boomsma op alle Amsterdammers om elkaar te helpen in deze moeilijke tijd. In het nieuws is geweest dat kerken energiearmen helpen en vaak direct kunnen inspringen.

Dit is een van de initiatieven waarmee kerken in het hele land proberen om mensen in (energie)armoede te helpen. Overkoepelende kerkenorganisaties constateren een verhoogde vraag naar hulp en verwijzen ook door naar de juiste instanties. Gebeurt dit ook in Amsterdam en is de wethouder op de hoogte van dergelijke initiatieven? Het college wordt gevraagd om op korte termijn de effecten van het Amsterdamse beleid op de middeninkomens in kaart kan brengen. Wellicht kan dit naar aanleiding van een aantal voorbeeldhuishoudens. In het coalitieakkoord is een leesoffensief aangekondigd. Kan de wethouder bevestigen dat hierop niet wordt bezuinigd en aangeven wanneer hier mee over bekend wordt? Lid VERSCHOOR zegt dat elke berekening die wordt gemaakt, niet op de werkelijkheid is gebaseerd met een instortende euro. Dit is een groot probleem en dit is in de geschiedenis gebleken, omdat dat Romeinse Rijk door een instortende munt ten onder is gegaan. Lid ROODERKERK is benieuwd wat de heer Verschoor vindt van de onderwijsbegroting van Amsterdam. Lid VERSCHOOR vindt dat deze is gebaseerd op monopoly-geld. Niets wat hierin staat, zal worden gehaald. Hij hoort graag van de wethouder of zij bereid is om zich volledig te distantiëren van instanties en NGO’s zoals het World Economic Forum en Agenda 2030 die ervoor zorgen dat Amsterdam in een financieel ravijn springt.

Lid KABAMBA gaat in op PIEK, een aanpak gericht op kinderen met (grotere kans op) achterstanden. Zij vraagt hoe het hiermee staat in verhouding tot masterplannen als gevolg van de tekorten op alle gebieden. Onderdeel van de gehele crisis is het personeelstekort dat zich overal manifesteert, ook bij buurtteams. Wordt er bij de voorrang, waarover wordt gesproken, ook rekening gehouden met de buurtteams? Hoe kan de kwaliteit van jeugdzorg geborgd worden met het komende financiële probleem in 2026? Budgetplafonds kunnen leiden tot meer wachttijden. Het plan is om de wachttijd aan te pakken met incidentele middelen terwijl het een structureel probleem is. De vraag is hoe de gemeente zich richting het Rijk zal opstellen in dezen.

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022

OZA

College Wethouder MOORMAN complimenteert de VVD met de motie om het sociaal minimum op te hogen naar 150%. Het college heeft echter gemeend dat een structurele verhoging van 130% nodig is, omdat een tijdelijke verhoging tot een nieuwe armoedeval zou leiden in het jaar erna. De insteek van VVD dat het tijdelijk moet, omdat er structureel iets anders moet gebeurt, deelt de wethouder. Dit raakt aan de bestaanszekerheid en dit gaat niet alleen om het verhogen van het sociaal wettelijk minimum, maar betreft ook de vaste lasten als wonen, zorg, boodschappen, energierekening et cetera. Een belangrijk aspect is een lobby richting het Rijk en de wethouder hoopt dat dit een gezamenlijke exercitie wordt. Lid HOOGTANDERS heeft de wethouder horen zeggen dat tijdelijkheid niet aan een regeling, maar aan een persoon moet worden gekoppeld. Voor de VVD wordt tijdelijkheid ook gekoppeld aan de huidige situatie. Het is heel belangrijk om als stad het signaal af te geven om er te zijn voor mensen die nu buiten de armoederegelingen vallen. Zij denkt dat heel veel mensen zichzelf niet zien als werkende armen. Het gaat om trotse mensen die het altijd gered hebben, maar op dit moment is er een uitzonderlijke situatie ontstaan en de stad moet er zijn voor deze mensen. Wethouder MOORMAN is het hier van harte mee eens, al vindt zij wel dat arm arm is.

Dit moet geen scheldwoord zijn, omdat niemand hiervoor kiest. Kinderopvang is een commerciële sector waar vanuit concurrentieoverwegingen niet wordt gedeeld welke tekorten er precies zijn. De oplossing zou zijn om dit een basisvoorziening voor iedereen te maken. De 300.000 euro voor onderwijshuisvesting waarnaar wordt verwezen, was een apart potje. Er komen wel plafonds waardoor schulden worden beperkt, maar waarvoor het ook nodig is om goed om te gaan met onderwijsmiddelen. Een nieuwe school komt altijd in leegstand van andere scholen en de wethouder is ook voorstander van het verminderen van kleine scholen. Het is bekend dat het Rijk 1 miljard euro wil bezuinigen op jeugdzorg. Voor Amsterdam betekent dit in 2027 46 miljoen euro op een begroting van 340 miljoen euro. Dit is fors en het zal een enorme puzzel worden. De wethouder zit in de commissie ZJO van de VNG en hier zal zij haar standpunt veelvuldig naar voren brengen. Lid VON GERHARDT wil graag inzichtelijk hebben welke keuzes er zijn en welke financiële gevolgen deze hebben, ook op de zorg die wordt geleverd. Wethouder MOORMAN verwijst naar de hervormingsagenda. Vanuit het Rijk wordt aangegeven hoe wordt omgegaan met bijvoorbeeld de reikwijdte, normalisering, en residentiële jeugdzorg. Lid VON GERHARDT zou graag weten wat de hervormingsagenda concreet betekent voor de doelen en middelen in Amsterdam.

Wethouder MOORMAN herhaalt dat het op dit moment betekent dat er in 2027 46 miljoen euro minder zal zijn. Wat betreft energie zijn er 7000 vroegsignaleringen waarbij er nog 4000 zijn van woningbouwcorporaties. Het goede nieuws is dat 80% wordt bereikt met vroegsignalering. NPO-middelen bieden de mogelijkheid om de samenwerking met speciaal onderwijs te stimuleren. De afspraken over leerlingenvervoer zijn op dit moment vrijwillig. Voor nieuwe afspraken is een nieuwe verordening nodig die volgend jaar wordt gemaakt. Het samenwerkingsverband primair onderwijs heeft altijd het schoolmodel gehanteerd waarmee het bedrag wordt verdeeld op basis van het aantal leerlingen. Recent wordt dit gedaan op basis van wat scholen daadwerkelijk nodig hebben. De lobby hiervoor voert de G-4 al langere tijd. De noodklok voor de gezinsbeschermers wordt al geluid door de wethouder.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Definitief Raadscommissieverslag, 12 oktober 2022